| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
2. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வபஞ்ஹோ
2. Sabbaññubhāvapañho
2. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பு³த்³தோ⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ’’தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ந ச ப⁴க³வதோ ஸததங் ஸமிதங் ஞாணத³ஸ்ஸனங் பச்சுபட்டி²தங், ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴ங் ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங், ஆவஜ்ஜித்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பு³த்³தோ⁴ அஸப்³ப³ஞ்ஞூதி. யதி³ தஸ்ஸ பரியேஸனாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங் ஹோதீ’’தி. ‘‘வாஹஸதங் கோ², மஹாராஜ, வீஹீனங் அட்³ட⁴சூளஞ்ச வாஹா வீஹிஸத்தம்ப³ணானி த்³வே ச தும்பா³ ஏகச்ச²ராக்க²ணே பவத்தசித்தஸ்ஸ எத்தகா வீஹீ லக்க²ங் ட²பீயமானா 1 பரிக்க²யங் பரியாதா³னங் க³ச்செ²ய்யுங்?
2. ‘‘Bhante nāgasena, buddho sabbaññū’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, bhagavā sabbaññū, na ca bhagavato satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhitaṃ, āvajjanapaṭibaddhaṃ bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, āvajjitvā yadicchakaṃ jānātī’’ti. ‘‘Tena hi, bhante nāgasena, buddho asabbaññūti. Yadi tassa pariyesanāya sabbaññutañāṇaṃ hotī’’ti. ‘‘Vāhasataṃ kho, mahārāja, vīhīnaṃ aḍḍhacūḷañca vāhā vīhisattambaṇāni dve ca tumbā ekaccharākkhaṇe pavattacittassa ettakā vīhī lakkhaṃ ṭhapīyamānā 2 parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyyuṃ?
‘‘தத்ரிமே ஸத்தவிதா⁴ சித்தா பவத்தந்தி, யே தே, மஹாராஜ, ஸராகா³ ஸதோ³ஸா ஸமோஹா ஸகிலேஸா அபா⁴விதகாயா அபா⁴விதஸீலா அபா⁴விதசித்தா அபா⁴விதபஞ்ஞா, தேஸங் தங் சித்தங் க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? அபா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ. யதா², மஹாராஜ, வங்ஸனாளஸ்ஸ விததஸ்ஸ விஸாலஸ்ஸ வித்தி²ண்ணஸ்ஸ ஸங்ஸிப்³பி³தவிஸிப்³பி³தஸ்ஸ ஸாகா²ஜடாஜடிதஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴யந்தஸ்ஸ க³ருகங் ஹோதி ஆக³மனங் த³ந்த⁴ங். கிங் காரணா? ஸங்ஸிப்³பி³தவிஸிப்³பி³தத்தா ஸாகா²னங். ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே ஸராகா³ ஸதோ³ஸா ஸமோஹா ஸகிலேஸா அபா⁴விதகாயா அபா⁴விதஸீலா அபா⁴விதசித்தா அபா⁴விதபஞ்ஞா, தேஸங் தங் சித்தங் க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? ஸங்ஸிப்³பி³தவிஸிப்³பி³தத்தா கிலேஸேஹி, இத³ங் பட²மங் சித்தங்.
‘‘Tatrime sattavidhā cittā pavattanti, ye te, mahārāja, sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṃ taṃ cittaṃ garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Abhāvitattā cittassa. Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa vitatassa visālassa vitthiṇṇassa saṃsibbitavisibbitassa sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa garukaṃ hoti āgamanaṃ dandhaṃ. Kiṃ kāraṇā? Saṃsibbitavisibbitattā sākhānaṃ. Evameva kho, mahārāja, ye te sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṃ taṃ cittaṃ garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Saṃsibbitavisibbitattā kilesehi, idaṃ paṭhamaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் து³தியங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, ஸோதாபன்னா பிஹிதாபாயா தி³ட்டி²ப்பத்தா விஞ்ஞாதஸத்து²ஸாஸனா, தேஸங் தங் சித்தங் தீஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி. உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? தீஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா. யதா², மஹாராஜ, வங்ஸனாளஸ்ஸ திபப்³ப³க³ண்டி²பரிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴யந்தஸ்ஸ யாவ திபப்³ப³ங் தாவ லஹுகங் ஏதி, ததோ உபரி த²த்³த⁴ங். கிங் காரணா? ஹெட்டா² பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதத்தா. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே ஸோதாபன்னா பிஹிதாபாயா தி³ட்டி²ப்பத்தா விஞ்ஞாதஸத்து²ஸாஸனா, தேஸங் தங் சித்தங் தீஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? தீஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா, இத³ங் து³தியங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ dutiyaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṃ taṃ cittaṃ tīsu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati. Uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā. Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa tipabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva tipabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ. Kiṃ kāraṇā? Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā. Evameva kho, mahārāja, ye te sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṃ taṃ cittaṃ tīsu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ dutiyaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் ததியங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, ஸகதா³கா³மினோ, யேஸங் ராக³தோ³ஸமோஹா தனுபூ⁴தா, தேஸங் தங் சித்தங் பஞ்சஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பஞ்சஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா. யதா², மஹாராஜ, வங்ஸனாளஸ்ஸ பஞ்சபப்³ப³க³ண்டி²பரிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴யந்தஸ்ஸ யாவ பஞ்சபப்³ப³ங் தாவ லஹுகங் ஏதி, ததோ உபரி த²த்³த⁴ங். கிங் காரணா? ஹெட்டா² பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதத்தா. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே ஸகதா³கா³மினோ, யேஸங் ராக³தோ³ஸமோஹா தனுபூ⁴தா, தேஸங் தங் சித்தங் பஞ்சஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பஞ்சஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா, இத³ங் ததியங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ tatiyaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, sakadāgāmino, yesaṃ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṃ taṃ cittaṃ pañcasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā. Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa pañcapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva pañcapabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ. Kiṃ kāraṇā? Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā. Evameva kho, mahārāja, ye te sakadāgāmino, yesaṃ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṃ taṃ cittaṃ pañcasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ tatiyaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் சதுத்த²ங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, அனாகா³மினோ, யேஸங் பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸஞ்ஞோஜனானி பஹீனானி, தேஸங் தங் சித்தங் த³ஸஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? த³ஸஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா. யதா², மஹாராஜ, வங்ஸனாளஸ்ஸ த³ஸபப்³ப³க³ண்டி²பரிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴யந்தஸ்ஸ யாவ த³ஸபப்³ப³ங் தாவ லஹுகங் ஏதி, ததோ உபரி த²த்³த⁴ங். கிங் காரணா? ஹெட்டா² பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி ஸாகா²ஜடாஜடிதத்தா. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே அனாகா³மினோ, யேஸங் பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸஞ்ஞோஜனானி பஹீனானி, தேஸங் தங் சித்தங் த³ஸஸு டா²னேஸு லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, உபரிபூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? த³ஸஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴த்தா உபரி கிலேஸானங் அப்பஹீனத்தா, இத³ங் சதுத்த²ங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ catutthaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, anāgāmino, yesaṃ pañcorambhāgiyāni saññojanāni pahīnāni, tesaṃ taṃ cittaṃ dasasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā. Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa dasapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva dasapabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ. Kiṃ kāraṇā? Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā. Evameva kho, mahārāja, ye te anāgāmino, yesaṃ pañcorambhāgiyāni saññojanāni pahīnāni, tesaṃ taṃ cittaṃ dasasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ catutthaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் பஞ்சமங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா தோ⁴தமலா வந்தகிலேஸா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸஞ்ஞோஜனா பத்தபடிஸம்பி⁴தா³ ஸாவகபூ⁴மீஸு பரிஸுத்³தா⁴, தேஸங் தங் சித்தங் ஸாவகவிஸயே லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, பச்சேகபு³த்³த⁴பூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பரிஸுத்³த⁴த்தா ஸாவகவிஸயே, அபரிஸுத்³த⁴த்தா பச்சேகபு³த்³த⁴விஸயே. யதா², மஹாராஜ, வங்ஸனாளஸ்ஸ ஸப்³ப³பப்³ப³க³ண்டி²பரிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴யந்தஸ்ஸ லஹுகங் ஹோதி ஆக³மனங் அத³ந்த⁴ங். கிங் காரணா? ஸப்³ப³பப்³ப³க³ண்டி²பரிஸுத்³த⁴த்தா அக³ஹனத்தா வங்ஸஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா தோ⁴தமலா வந்தகிலேஸா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸஞ்ஞோஜனா பத்தபடிஸம்பி⁴தா³ ஸாவகபூ⁴மீஸு பரிஸுத்³தா⁴, தேஸங் தங் சித்தங் ஸாவகவிஸயே லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, பச்சேகபு³த்³த⁴பூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பரிஸுத்³த⁴த்தா ஸாவகவிஸயே, அபரிஸுத்³த⁴த்தா பச்சேகபு³த்³த⁴விஸயே, இத³ங் பஞ்சமங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ pañcamaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaññojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṃ taṃ cittaṃ sāvakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye. Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa sabbapabbagaṇṭhiparisuddhassa ākaḍḍhiyantassa lahukaṃ hoti āgamanaṃ adandhaṃ. Kiṃ kāraṇā? Sabbapabbagaṇṭhiparisuddhattā agahanattā vaṃsassa. Evameva kho, mahārāja, ye te arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaññojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṃ taṃ cittaṃ sāvakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye, idaṃ pañcamaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் ச²ட்ட²ங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஸயம்பு⁴னோ அனாசரியகா ஏகசாரினோ க²க்³க³விஸாணகப்பா ஸகவிஸயே பரிஸுத்³த⁴விமலசித்தா, தேஸங் தங் சித்தங் ஸகவிஸயே லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴பூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பரிஸுத்³த⁴த்தா ஸகவிஸயே மஹந்தத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴விஸயஸ்ஸ. யதா², மஹாராஜ, புரிஸோ ஸகவிஸயங் பரித்தங் நதி³ங் ரத்திம்பி தி³வாபி யதி³ச்ச²க அச்ச²ம்பி⁴தோ ஓதரெய்ய, அத² பரதோ மஹாஸமுத்³த³ங் க³ம்பீ⁴ரங் வித்த²தங் அகா³த⁴மபாரங் தி³ஸ்வா பா⁴யெய்ய, த³ந்தா⁴யெய்ய ந விஸஹெய்ய ஓதரிதுங். கிங் காரணா? திண்ணத்தா 3 ஸகவிஸயஸ்ஸ, மஹந்தத்தா ச மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஸயம்பு⁴னோ அனாசரியகா ஏகசாரினோ க²க்³க³விஸாணகப்பா ஸகவிஸயே பரிஸுத்³த⁴விமலசித்தா, தேஸங் தங் சித்தங் ஸகவிஸயே லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴பூ⁴மீஸு க³ருகங் உப்பஜ்ஜதி த³ந்த⁴ங் பவத்ததி. கிங் காரணா? பரிஸுத்³த⁴த்தா ஸகவிஸயே மஹந்தத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴விஸயஸ்ஸ, இத³ங் ச²ட்ட²ங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ chaṭṭhaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṃ taṃ cittaṃ sakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa. Yathā, mahārāja, puriso sakavisayaṃ parittaṃ nadiṃ rattimpi divāpi yadicchaka acchambhito otareyya, atha parato mahāsamuddaṃ gambhīraṃ vitthataṃ agādhamapāraṃ disvā bhāyeyya, dandhāyeyya na visaheyya otarituṃ. Kiṃ kāraṇā? Tiṇṇattā 4 sakavisayassa, mahantattā ca mahāsamuddassa. Evameva kho, mahārāja, ye te paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṃ taṃ cittaṃ sakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa, idaṃ chaṭṭhaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ரித³ங் ஸத்தமங் சித்தங் விப⁴த்தமாபஜ்ஜதி – யே தே, மஹாராஜ, ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ த³ஸப³லத⁴ரா சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரதா³ அட்டா²ரஸஹி பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா அனந்தஜினா அனாவரணஞாணா, தேஸங் தங் சித்தங் ஸப்³ப³த்த² லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி. கிங் காரணா? ஸப்³ப³த்த² பரிஸுத்³த⁴த்தா. அபி நு கோ², மஹாராஜ, நாராசஸ்ஸ ஸுதோ⁴தஸ்ஸ விமலஸ்ஸ நிக்³க³ண்டி²ஸ்ஸ ஸுகு²மதா⁴ரஸ்ஸ அஜிம்ஹஸ்ஸ அவங்கஸ்ஸ அகுடிலஸ்ஸ த³ள்ஹசாபஸமாரூள்ஹஸ்ஸ கோ²மஸுகு²மே வா கப்பாஸஸுகு²மே வா கம்ப³லஸுகு²மே வா ப³லவனிபாதிதஸ்ஸ த³ந்தா⁴யிதத்தங் வா லக்³க³னங் வா ஹோதீ’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, ‘‘கிங் காரணா’’? ‘‘ஸுகு²மத்தா வத்தா²னங் ஸுதோ⁴தத்தா நாராசஸ்ஸ நிபாதஸ்ஸ ச ப³லவத்தா’’தி , ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யே தே ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ த³ஸப³லத⁴ரா சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரதா³ அட்டா²ரஸஹி பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா அனந்தஜினா அனாவரணஞாணா, தேஸங் தங் சித்தங் ஸப்³ப³த்த² லஹுகங் உப்பஜ்ஜதி லஹுகங் பவத்ததி. கிங் காரணா? ஸப்³ப³த்த² பரிஸுத்³த⁴த்தா, இத³ங் ஸத்தமங் சித்தங்.
‘‘Tatridaṃ sattamaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati – ye te, mahārāja, sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṃ taṃ cittaṃ sabbattha lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Sabbattha parisuddhattā. Api nu kho, mahārāja, nārācassa sudhotassa vimalassa niggaṇṭhissa sukhumadhārassa ajimhassa avaṅkassa akuṭilassa daḷhacāpasamārūḷhassa khomasukhume vā kappāsasukhume vā kambalasukhume vā balavanipātitassa dandhāyitattaṃ vā lagganaṃ vā hotī’’ti? ‘‘Na hi, bhante, ‘‘kiṃ kāraṇā’’? ‘‘Sukhumattā vatthānaṃ sudhotattā nārācassa nipātassa ca balavattā’’ti , evameva kho, mahārāja, ye te sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṃ taṃ cittaṃ sabbattha lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati. Kiṃ kāraṇā? Sabbattha parisuddhattā, idaṃ sattamaṃ cittaṃ.
‘‘தத்ர, மஹாராஜ, யதி³த³ங் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னங் சித்தங், தங் ச²ன்னம்பி சித்தானங் க³ணனங் அதிக்கமித்வா அஸங்க்²யெய்யேன கு³ணேன பரிஸுத்³த⁴ஞ்ச லஹுகஞ்ச. யஸ்மா ச ப⁴க³வதோ சித்தங் பரிஸுத்³த⁴ஞ்ச லஹுகஞ்ச, தஸ்மா, மஹாராஜ, ப⁴க³வா யமகபாடிஹீரங் த³ஸ்ஸேதி. யமகபாடிஹீரே, மஹாராஜ, ஞாதப்³ப³ங் பு³த்³தா⁴னங் ப⁴க³வந்தானங் சித்தங் ஏவங் லஹுபரிவத்தந்தி, ந தத்த² ஸக்கா உத்தரிங் காரணங் வத்துங், தேபி, மஹாராஜ, பாடிஹீரா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னங் சித்தங் உபாதா³ய க³ணனம்பி ஸங்க²ம்பி கலம்பி கலபா⁴க³ம்பி ந உபெந்தி, ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴ங், மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங், ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதி.
‘‘Tatra, mahārāja, yadidaṃ sabbaññubuddhānaṃ cittaṃ, taṃ channampi cittānaṃ gaṇanaṃ atikkamitvā asaṅkhyeyyena guṇena parisuddhañca lahukañca. Yasmā ca bhagavato cittaṃ parisuddhañca lahukañca, tasmā, mahārāja, bhagavā yamakapāṭihīraṃ dasseti. Yamakapāṭihīre, mahārāja, ñātabbaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ cittaṃ evaṃ lahuparivattanti, na tattha sakkā uttariṃ kāraṇaṃ vattuṃ, tepi, mahārāja, pāṭihīrā sabbaññubuddhānaṃ cittaṃ upādāya gaṇanampi saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upenti, āvajjanapaṭibaddhaṃ, mahārāja, bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti.
‘‘யதா², மஹாராஜ, புரிஸோ ஹத்தே² ட²பிதங் யங் கிஞ்சி து³தியே ஹத்தே² ட²பெய்ய விவடேன முகே²ன வாசங் நிச்சா²ரெய்ய, முக²க³தங் போ⁴ஜனங் கி³லெய்ய, உம்மீலெத்வா வா நிமீலெய்ய, நிமீலெத்வா வா உம்மீலெய்ய, ஸமிஞ்ஜிதங் வா பா³ஹங் பஸாரெய்ய, பஸாரிதங் வா பா³ஹங் ஸமிஞ்ஜெய்ய, சிரதரங் ஏதங், மஹாராஜ, லஹுதரங் ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங், லஹுதரங் ஆவஜ்ஜனங், ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதி , ஆவஜ்ஜனவிகலமத்தகேன ந தாவதா பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ அஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ நாம ஹொந்தீ’’தி.
‘‘Yathā, mahārāja, puriso hatthe ṭhapitaṃ yaṃ kiñci dutiye hatthe ṭhapeyya vivaṭena mukhena vācaṃ nicchāreyya, mukhagataṃ bhojanaṃ gileyya, ummīletvā vā nimīleyya, nimīletvā vā ummīleyya, samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, cirataraṃ etaṃ, mahārāja, lahutaraṃ bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, lahutaraṃ āvajjanaṃ, āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti , āvajjanavikalamattakena na tāvatā buddhā bhagavanto asabbaññuno nāma hontī’’ti.
‘‘ஆவஜ்ஜனம்பி , ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பரியேஸனாய காதப்³ப³ங், இங்க⁴ மங் தத்த² காரணேன ஸஞ்ஞாபேஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, புரிஸஸ்ஸ அட்³ட⁴ஸ்ஸ மஹத்³த⁴னஸ்ஸ மஹாபோ⁴க³ஸ்ஸ பஹூதஜாதரூபரஜதஸ்ஸ பஹூதவித்தூபகரணஸ்ஸ பஹூதத⁴னத⁴ஞ்ஞஸ்ஸ ஸாலிவீஹியவதண்டு³லதிலமுக்³க³மாஸபுப்³ப³ண்ணாபரண்ணஸப்பிதேலனவனீதகீ²ரத³தி⁴மது⁴கு³ளபா²ணிதா ச க²ளோபிகும்பி⁴பீட²ரகொட்ட²பா⁴ஜனக³தா ப⁴வெய்யுங், தஸ்ஸ ச புரிஸஸ்ஸ பாஹுனகோ ஆக³ச்செ²ய்ய ப⁴த்தாரஹோ ப⁴த்தாபி⁴கங்கீ², தஸ்ஸ ச கே³ஹே யங் ரந்த⁴ங் போ⁴ஜனங், தங் பரினிட்டி²தங் ப⁴வெய்ய, கும்பி⁴தோ தண்டு³லே நீஹரித்வா போ⁴ஜனங் ரந்தெ⁴ய்ய, அபி ச கோ² ஸோ, மஹாராஜ, தாவதகேன போ⁴ஜனவேகல்லமத்தகேன அத⁴னோ நாம கபணோ நாம ப⁴வெய்யா’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, சக்கவத்திரஞ்ஞோ க⁴ரேபி, ப⁴ந்தே, அகாலே போ⁴ஜனவேகல்லங் ஹோதி, கிங் பன க³ஹபதிகஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனவிகலமத்தகங் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங் ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதி.
‘‘Āvajjanampi , bhante nāgasena, pariyesanāya kātabbaṃ, iṅgha maṃ tattha kāraṇena saññāpehī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, purisassa aḍḍhassa mahaddhanassa mahābhogassa pahūtajātarūparajatassa pahūtavittūpakaraṇassa pahūtadhanadhaññassa sālivīhiyavataṇḍulatilamuggamāsapubbaṇṇāparaṇṇasappitelanavanītakhīradadhimadhuguḷaphāṇitā ca khaḷopikumbhipīṭharakoṭṭhabhājanagatā bhaveyyuṃ, tassa ca purisassa pāhunako āgaccheyya bhattāraho bhattābhikaṅkhī, tassa ca gehe yaṃ randhaṃ bhojanaṃ, taṃ pariniṭṭhitaṃ bhaveyya, kumbhito taṇḍule nīharitvā bhojanaṃ randheyya, api ca kho so, mahārāja, tāvatakena bhojanavekallamattakena adhano nāma kapaṇo nāma bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, cakkavattirañño gharepi, bhante, akāle bhojanavekallaṃ hoti, kiṃ pana gahapatikassā’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanavikalamattakaṃ sabbaññutañāṇaṃ āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti.
‘‘யதா² வா பன, மஹாராஜ, ருக்கோ² அஸ்ஸ ப²லிதோ ஓணதவினதோ பிண்டி³பா⁴ரப⁴ரிதோ, ந கிஞ்சி தத்த² பதிதங் ப²லங் ப⁴வெய்ய, அபி நு கோ² ஸோ, மஹாராஜ, ருக்கோ² தாவதகேன பதிதப²லவேகல்லமத்தகேன அப²லோ நாம ப⁴வெய்யா’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, பதனபடிப³த்³தா⁴னி தானி ருக்க²ப²லானி, பதிதே யதி³ச்ச²கங் லப⁴தீ’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴ங் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணங் ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதீ’’தி.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, rukkho assa phalito oṇatavinato piṇḍibhārabharito, na kiñci tattha patitaṃ phalaṃ bhaveyya, api nu kho so, mahārāja, rukkho tāvatakena patitaphalavekallamattakena aphalo nāma bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, patanapaṭibaddhāni tāni rukkhaphalāni, patite yadicchakaṃ labhatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanapaṭibaddhaṃ sabbaññutañāṇaṃ āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ஆவஜ்ஜெத்வா ஆவஜ்ஜெத்வா பு³த்³தோ⁴ யதி³ச்ச²கங் ஜானாதீ’’தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, ப⁴க³வா ஆவஜ்ஜெத்வா ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, āvajjetvā āvajjetvā buddho yadicchakaṃ jānātī’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, bhagavā āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ti.
‘‘யதா², மஹாராஜ, சக்கவத்தீ ராஜா யதா³ சக்கரதனங் ஸரதி ‘உபேது மே சக்கரதன’ந்தி, ஸரிதே சக்கரதனங் உபேதி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ ஆவஜ்ஜெத்வா ஆவஜ்ஜெத்வா யதி³ச்ச²கங் ஜானாதீ’’தி. ‘‘த³ள்ஹங், ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, காரணங், பு³த்³தோ⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ஸம்படிச்சா²ம பு³த்³தோ⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ’’தி.
‘‘Yathā, mahārāja, cakkavattī rājā yadā cakkaratanaṃ sarati ‘upetu me cakkaratana’nti, sarite cakkaratanaṃ upeti, evameva kho, mahārāja, tathāgato āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ti. ‘‘Daḷhaṃ, bhante nāgasena, kāraṇaṃ, buddho sabbaññū, sampaṭicchāma buddho sabbaññū’’ti.
பு³த்³த⁴ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வபஞ்ஹோ து³தியோ.
Buddhasabbaññubhāvapañho dutiyo.
Footnotes:
