Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / થેરગાથાપાળિ • Theragāthāpāḷi

૪. રટ્ઠપાલત્થેરગાથા

4. Raṭṭhapālattheragāthā

૭૬૯.

769.

1 ‘‘પસ્સ ચિત્તકતં બિમ્બં, અરુકાયં સમુસ્સિતં;

2 ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;

આતુરં બહુસઙ્કપ્પં, યસ્સ નત્થિ ધુવં ઠિતિ.

Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

૭૭૦.

770.

‘‘પસ્સ ચિત્તકતં રૂપં, મણિના કુણ્ડલેન ચ;

‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;

અટ્ઠિં તચેન ઓનદ્ધં, સહ વત્થેહિ સોભતિ.

Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.

૭૭૧.

771.

‘‘અલત્તકકતા પાદા, મુખં ચુણ્ણકમક્ખિતં;

‘‘Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;

અલં બાલસ્સ મોહાય, નો ચ પારગવેસિનો.

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

૭૭૨.

772.

‘‘અટ્ઠપદકતા કેસા, નેત્તા અઞ્જનમક્ખિતા;

‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;

અલં બાલસ્સ મોહાય, નો ચ પારગવેસિનો.

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

૭૭૩.

773.

‘‘અઞ્જનીવ નવા ચિત્તા, પૂતિકાયો અલઙ્કતો;

‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;

અલં બાલસ્સ મોહાય, નો ચ પારગવેસિનો.

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

૭૭૪.

774.

‘‘ઓદહિ મિગવો પાસં, નાસદા વાગુરં મિગો;

‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo;

ભુત્વા નિવાપં ગચ્છામ, કન્દન્તે મિગબન્ધકે.

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake.

૭૭૫.

775.

‘‘છિન્નો પાસો મિગવસ્સ, નાસદા વાગુરં મિગો;

‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo;

ભુત્વા નિવાપં ગચ્છામ, સોચન્તે મિગલુદ્દકે.

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.

૭૭૬.

776.

‘‘પસ્સામિ લોકે સધને મનુસ્સે, લદ્ધાન વિત્તં ન દદન્તિ મોહા;

‘‘Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;

લુદ્ધા ધનં સન્નિચયં કરોન્તિ, ભિય્યોવ કામે અભિપત્થયન્તિ.

Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.

૭૭૭.

777.

‘‘રાજા પસય્હપ્પથવિં વિજેત્વા, સસાગરન્તં મહિમાવસન્તો;

‘‘Rājā pasayhappathaviṃ vijetvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto;

ઓરં સમુદ્દસ્સ અતિત્તરૂપો, પારં સમુદ્દસ્સપિ પત્થયેથ.

Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha.

૭૭૮.

778.

‘‘રાજા ચ અઞ્ઞે ચ બહૂ મનુસ્સા, અવીતતણ્હા મરણં ઉપેન્તિ;

‘‘Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṃ upenti;

ઊનાવ હુત્વાન જહન્તિ દેહં, કામેહિ લોકમ્હિ ન હત્થિ તિત્તિ.

Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.

૭૭૯.

779.

‘‘કન્દન્તિ નં ઞાતી પકિરિય કેસે, અહો વતા નો અમરાતિ ચાહુ;

‘‘Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese, aho vatā no amarāti cāhu;

વત્થેન નં પારુતં નીહરિત્વા, ચિતં સમોધાય તતો ડહન્તિ.

Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti.

૭૮૦.

780.

‘‘સો ડય્હતિ સૂલેહિ તુજ્જમાનો, એકેન વત્થેન 3 પહાય ભોગે;

‘‘So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena 4 pahāya bhoge;

ન મીયમાનસ્સ ભવન્તિ તાણા, ઞાતી ચ મિત્તા અથ વા સહાયા.

Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā.

૭૮૧.

781.

‘‘દાયાદકા તસ્સ ધનં હરન્તિ, સત્તો પન ગચ્છતિ યેન કમ્મં;

‘‘Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti, satto pana gacchati yena kammaṃ;

ન મીયમાનં ધનમન્વેતિ 5 કિઞ્ચિ, પુત્તા ચ દારા ચ ધનઞ્ચ રટ્ઠં.

Na mīyamānaṃ dhanamanveti 6 kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.

૭૮૨.

782.

‘‘ન દીઘમાયું લભતે ધનેન, ન ચાપિ વિત્તેન જરં વિહન્તિ;

‘‘Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti;

અપ્પપ્પં હિદં જીવિતમાહુ ધીરા, અસસ્સતં વિપ્પરિણામધમ્મં.

Appappaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.

૭૮૩.

783.

‘‘અડ્ઢા દલિદ્દા ચ ફુસન્તિ ફસ્સં, બાલો ચ ધીરો ચ તથેવ ફુટ્ઠો;

‘‘Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;

બાલો હિ બાલ્યા વધિતોવ સેતિ, ધીરો ચ નો વેધતિ ફસ્સફુટ્ઠો.

Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho.

૭૮૪.

784.

‘‘તસ્મા હિ પઞ્ઞાવ ધનેન સેય્યા, યાય વોસાનમિધાધિગચ્છતિ;

‘‘Tasmā hi paññāva dhanena seyyā, yāya vosānamidhādhigacchati;

અબ્યોસિતત્તા હિ ભવાભવેસુ, પાપાનિ કમ્માનિ કરોતિ મોહા.

Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā.

૭૮૫.

785.

‘‘ઉપેતિ ગબ્ભઞ્ચ પરઞ્ચ લોકં, સંસારમાપજ્જ પરમ્પરાય;

‘‘Upeti gabbhañca parañca lokaṃ, saṃsāramāpajja paramparāya;

તસ્સપ્પપઞ્ઞો અભિસદ્દહન્તો, ઉપેતિ ગબ્ભઞ્ચ પરઞ્ચ લોકં.

Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ.

૭૮૬.

786.

‘‘ચોરો યથા સન્ધિમુખે ગહીતો, સકમ્મુના હઞ્ઞતિ પાપધમ્મો;

‘‘Coro yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati pāpadhammo;

એવં પજા પેચ્ચ પરમ્હિ લોકે, સકમ્મુના હઞ્ઞતિ પાપધમ્મો.

Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.

૭૮૭.

787.

‘‘કામા હિ ચિત્રા મધુરા મનોરમા, વિરૂપરૂપેન મથેન્તિ ચિત્તં;

‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;

આદીનવં કામગુણેસુ દિસ્વા, તસ્મા અહં પબ્બજિતોમ્હિ રાજ.

Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.

૭૮૮.

788.

‘‘દુમપ્ફલાનીવ પતન્તિ માણવા, દહરા ચ વુડ્ઢા ચ સરીરભેદા;

‘‘Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;

એતમ્પિ દિસ્વા પબ્બજિતોમ્હિ રાજ, અપણ્ણકં સામઞ્ઞમેવ સેય્યો.

Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo.

૭૮૯.

789.

‘‘સદ્ધાયાહં પબ્બજિતો, ઉપેતો જિનસાસને;

‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, upeto jinasāsane;

અવજ્ઝા મય્હં પબ્બજ્જા, અનણો ભુઞ્જામિ ભોજનં.

Avajjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.

૭૯૦.

790.

‘‘કામે આદિત્તતો દિસ્વા, જાતરૂપાનિ સત્થતો;

‘‘Kāme ādittato disvā, jātarūpāni satthato;

ગબ્ભવોક્કન્તિતો દુક્ખં, નિરયેસુ મહબ્ભયં.

Gabbhavokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ.

૭૯૧.

791.

‘‘એતમાદીનવં ઞત્વા, સંવેગં અલભિં તદા;

‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;

સોહં વિદ્ધો તદા સન્તો, સમ્પત્તો આસવક્ખયં.

Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ.

૭૯૨.

792.

‘‘પરિચિણ્ણો મયા સત્થા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસનં;

‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;

ઓહિતો ગરુકો ભારો, ભવનેત્તિ સમૂહતા.

Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.

૭૯૩.

793.

‘‘યસ્સત્થાય પબ્બજિતો, અગારસ્માનગારિયં;

‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

સો મે અત્થો અનુપ્પત્તો, સબ્બસંયોજનક્ખયો’’તિ.

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.

… રટ્ઠપાલો થેરો….

… Raṭṭhapālo thero….







Footnotes:
1. મ॰ નિ॰ ૨.૩૦૨
2. ma. ni. 2.302
3. એતેન ગત્થેન (ક॰)
4. etena gatthena (ka.)
5. મન્વિતિ (ક॰)
6. manviti (ka.)



Related texts:



અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ખુદ્દકનિકાય (અટ્ઠકથા) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / થેરગાથા-અટ્ઠકથા • Theragāthā-aṭṭhakathā / ૪. રટ્ઠપાલત્થેરગાથાવણ્ણના • 4. Raṭṭhapālattheragāthāvaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact