| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၃. ပုတ္တမံသူပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ
3. Puttamaṃsūpamasuttavaṇṇanā
၆၃. ဝုတ္တနယမေဝာတိ ဟေဋ္ဌာ အာဟာရဝဂ္ဂသ္သ ပဌမသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ။ လာဘသက္ကာရေနာတိ လာဘသက္ကာရသင္ခာတာယ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာတိ ကေစိ။ လာဘသက္ကာရေ ဝာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာတိ အပရေ။ ယော ဟိ လာဘသက္ကာရနိမိတ္တံ ပစ္စယေသု ဂေဓေန ဘိက္ခူနံ အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂော ဇာတော, တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတ္ဝာ ဘဂဝာ ဣမံ ဒေသနံ နိက္ခိပိ။ ယမကမဟာမေဃောတိ ဟေဋ္ဌာ ဩလမ္ဗနဥပရိဥဂ္ဂမနဝသေန သတပဋလသဟသ္သပဋလော ယုဂဠမဟာမေဃော။
63.Vuttanayamevāti heṭṭhā āhāravaggassa paṭhamasutte vuttanayameva. Lābhasakkārenāti lābhasakkārasaṅkhātāya aṭṭhuppattiyāti keci. Lābhasakkāre vā aṭṭhuppattiyāti apare. Yo hi lābhasakkāranimittaṃ paccayesu gedhena bhikkhūnaṃ apaccavekkhitaparibhogo jāto, taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā bhagavā imaṃ desanaṃ nikkhipi. Yamakamahāmeghoti heṭṭhā olambanaupariuggamanavasena satapaṭalasahassapaṭalo yugaḷamahāmegho.
တိဋ္ဌန္တိ စေဝ ဘဂဝတိ ကတ္ထစိ နိဗဒ္ဓဝာသံ ဝသန္တေ, စာရိကမ္ပိ ဂစ္ဆန္တေ အနုဗန္ဓန္တိ စ။ ဘိက္ခူနမ္ပိ ယေဘုယ္ယေန ကပ္ပသတသဟသ္သံ တတော ဘိယ္ယောပိ ပူရိတဒာနပာရမိသဉ္စယတ္တာ တဒာ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ဘိက္ခုသင္ဃသ္သပီ’’တိ။ သက္ကတောတိ သက္ကာရပ္ပတ္တော။ ဂရုကတောတိ ဂရုကာရပ္ပတ္တော။ မာနိတောတိ ဗဟုမတော မနသာ ပိယာယိတော စ။ ပူဇိတောတိ မာလာဒိပူဇာယ စေဝ စတုပစ္စယာဘိပူဇာယ စ ပူဇိတော။ အပစိတောတိ အပစာယနပ္ပတ္တော။ ယသ္သ ဟိ စတ္တာရော ပစ္စယေ သက္ကတ္ဝာ သုအဘိသင္ခတေ ပဏီတပဏီတေ ဥပနေန္တိ, သော သက္ကတော။ ယသ္မိံ ဂရုဘာဝံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတ္ဝာ ဒေန္တိ, သော ဂရုကတော။ ယံ မနသာ ပိယာယန္တိ ဗဟုမညန္တိ, သော ဗဟုမတော။ ယသ္သ သဗ္ဗမေတံ ပူဇာဝသေန ကရောန္တိ, သော ပူဇိတော။ ယသ္သ အဘိဝာဒနပစ္စုဋ္ဌာနဉ္ဇလိကမ္မာဒိဝသေန ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ, သော အပစိတော။ ဘဂဝတိ ဘိက္ခုသင္ဃေ စ လောကော ဧဝံ ပဋိပန္နော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေန ခော ပန သမယေန။ပေ.။ ပရိက္ခာရာန’’န္တိ (ဥဒာ. ၁၄; သံ. နိ. ၂.၇၀)။ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တန္တိ လာဘသ္သ စ ယသသ္သ စ အဂ္ဂံ ဥက္ကံသံ ပတ္တံ။
Tiṭṭhanti ceva bhagavati katthaci nibaddhavāsaṃ vasante, cārikampi gacchante anubandhanti ca. Bhikkhūnampi yebhuyyena kappasatasahassaṃ tato bhiyyopi pūritadānapāramisañcayattā tadā mahālābhasakkāro uppajjatīti vuttaṃ ‘‘evaṃ bhikkhusaṅghassapī’’ti. Sakkatoti sakkārappatto. Garukatoti garukārappatto. Mānitoti bahumato manasā piyāyito ca. Pūjitoti mālādipūjāya ceva catupaccayābhipūjāya ca pūjito. Apacitoti apacāyanappatto. Yassa hi cattāro paccaye sakkatvā suabhisaṅkhate paṇītapaṇīte upanenti, so sakkato. Yasmiṃ garubhāvaṃ paccupaṭṭhapetvā denti, so garukato. Yaṃ manasā piyāyanti bahumaññanti, so bahumato. Yassa sabbametaṃ pūjāvasena karonti, so pūjito. Yassa abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammādivasena paramanipaccakāraṃ karonti, so apacito. Bhagavati bhikkhusaṅghe ca loko evaṃ paṭipanno. Tena vuttaṃ ‘‘tena kho pana samayena…pe… parikkhārāna’’nti (udā. 14; saṃ. ni. 2.70). Lābhaggayasaggappattanti lābhassa ca yasassa ca aggaṃ ukkaṃsaṃ pattaṃ.
ပဌမာဟာရဝဏ္ဏနာ
Paṭhamāhāravaṇṇanā
အသ္သာတိ ဘဂဝတော။ ဓမ္မသဘာဝစိန္တာဝသေန ပဝတ္တံ သဟောတ္တပ္ပဉာဏံ ဓမ္မသံဝေဂော။ ဓုဝပဋိသေဝနဋ္ဌာနဉ္ဟေတံ သတ္တာနံ, ယဒိဒံ အာဟာရပရိဘောဂော, တသ္မာ န တတ္ထ အပစ္စဝေက္ခဏမတ္တေန ပာရာဇိကံ ပညပေတုံ သက္ကာတိ အဓိပ္ပာယော။ အာဟာရာတိ ‘‘ပစ္စယာ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ အာဟာရေသု ဝုတ္တဝိဓိံ သန္ဓာယ အာဟ ‘‘အာဟာရာ’’တိအာဒိ။ ဣဒာနိ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ အတ္ထဝဏ္ဏနံ သန္ဓာယ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝာ’’တိ ဝုတ္တံ။
Assāti bhagavato. Dhammasabhāvacintāvasena pavattaṃ sahottappañāṇaṃ dhammasaṃvego. Dhuvapaṭisevanaṭṭhānañhetaṃ sattānaṃ, yadidaṃ āhāraparibhogo, tasmā na tattha apaccavekkhaṇamattena pārājikaṃ paññapetuṃ sakkāti adhippāyo. Āhārāti ‘‘paccayā’’tiādinā pubbe āhāresu vuttavidhiṃ sandhāya āha ‘‘āhārā’’tiādi. Idāni tattha kattabbaṃ atthavaṇṇanaṃ sandhāya ‘‘heṭṭhā vuttatthamevā’’ti vuttaṃ.
အာဒီနဝန္တိ ဒောသံ။ ဇာယာတိ ဘရိယာ။ ပတီတိ ဘတ္တာ။ အပေက္ခာသဒ္ဒာ စေတေ ပိတာပုတ္တသဒ္ဒာ ဝိယ, ပာဠိယံ ပန အာ-ကာရသ္သ ရသ္သတ္တံ သာနုနာသိကဉ္စ ကတ္ဝာ ဝုတ္တံ ‘‘ဇာယမ္ပတိကာ’’တိ။ သမ္မာ ဖလံ ဝဟတီတိ သမ္ဗလံ, သုခာဝဟန္တိ အတ္ထော။ တထာ ဟိ တံ ‘‘ပထေ ဟိတန္တိ ပာထေယ္ယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ။ မဂ္ဂသ္သ ကန္တာရပရိယာပန္နတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကန္တာရဘူတံ မဂ္ဂ’’န္တိ။ ဒုလ္လဘတာယ တံ ဥဒကံ တတ္ထ တာရေတီတိ ကန္တာရံ, နိရုဒကံ မဟာဝနံ။ ရုဠ္ဟီဝသေန ဣတရမ္ပိ မဟာဝနံ တထာ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘စောရကန္တာရ’’န္တိအာဒိ။ ပရရာဇူနံ ဝေရိအာဒီနဉ္စ ဝသေန သပ္ပဋိဘယမ္ပိ အရညံ ဧတ္ထေဝ သင္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဉ္စဝိဓ’’န္တိ။
Ādīnavanti dosaṃ. Jāyāti bhariyā. Patīti bhattā. Apekkhāsaddā cete pitāputtasaddā viya, pāḷiyaṃ pana ā-kārassa rassattaṃ sānunāsikañca katvā vuttaṃ ‘‘jāyampatikā’’ti. Sammā phalaṃ vahatīti sambalaṃ, sukhāvahanti attho. Tathā hi taṃ ‘‘pathe hitanti pātheyya’’nti vuccati. Maggassa kantārapariyāpannattā vuttaṃ ‘‘kantārabhūtaṃ magga’’nti. Dullabhatāya taṃ udakaṃ tattha tāretīti kantāraṃ, nirudakaṃ mahāvanaṃ. Ruḷhīvasena itarampi mahāvanaṃ tathā vuccatīti āha ‘‘corakantāra’’ntiādi. Pararājūnaṃ veriādīnañca vasena sappaṭibhayampi araññaṃ ettheva saṅgahaṃ gacchatīti vuttaṃ ‘‘pañcavidha’’nti.
ဃနဃနဋ္ဌာနတောတိ မံသသ္သ ဗဟလဗဟလံ ထူလထူလံ ဟုတ္ဝာ ဌိတဋ္ဌာနတော။ ‘‘တာဒိသဉ္ဟိ မံသံ ဂဟေတ္ဝာ သုက္ခာပိတံ ဝလ္လူရံ။ သူလေ အာဝုနိတ္ဝာ ပက္ကမံသံ သူလမံသံ။ ဝိရဠစ္ဆာယာယံ နိသီဒိံသု ဂန္တုံ အသမတ္ထော ဟုတ္ဝာ။ ဂောဝတကုက္ကုရဝတဒေဝတာယာစနာဒီဟီတိ ဂောဝတကုက္ကုရဝတာဒိဝတစရဏေဟိ စေဝ ဒေဝတာယာစနာဒီဟိ ပဏိဓိကမ္မေဟိ စ မဟန္တံ ဒုက္ခံ အနုဘူတံ။
Ghanaghanaṭṭhānatoti maṃsassa bahalabahalaṃ thūlathūlaṃ hutvā ṭhitaṭṭhānato. ‘‘Tādisañhi maṃsaṃ gahetvā sukkhāpitaṃ vallūraṃ. Sūle āvunitvā pakkamaṃsaṃ sūlamaṃsaṃ. Viraḷacchāyāyaṃ nisīdiṃsu gantuṃ asamattho hutvā. Govatakukkuravatadevatāyācanādīhīti govatakukkuravatādivatacaraṇehi ceva devatāyācanādīhi paṇidhikammehi ca mahantaṃ dukkhaṃ anubhūtaṃ.
ယသ္မာ ပန သာသနေ သမ္မာပဋိပဇ္ဇန္တသ္သ ဘိက္ခုနော အာဟာရပရိဘောဂသ္သ ဩပမ္မဘာဝေန တေသံ ဇာယမ္ပတိကာနံ ပုတ္တမံသပရိဘောဂော ဣဓ ဘဂဝတာ အာနီတော, တသ္မာသ္သ နာနာကာရေဟိ ဩပမ္မတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တေသံ သော ပုတ္တမံသာဟာရော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတ္ထ သဇာတိမံသတာယာတိ သမာနဇာတိကမံသဘာဝေန, မနုသ္သမံသဘာဝေနာတိ အတ္ထော။ မသုသ္သမံသဉ္ဟိ ကုလပ္ပသုတမနုသ္သာနံ အမနုညံ ဟောတိ အပရိစိတဘာဝတော ဂာရယ္ဟဘာဝတော စ, တတော ဧဝ ဉာတိအာဒိမံသတာယာတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တရုဏမံသတာယာတိအာဒိ ပန သဘာဝတော အနဘိသင္ခာရတော စ အမနုညာတိ ကတ္ဝာ ဝုတ္တံ။ အဓူပိတတာယာတိ အဓူပိတဘာဝတော။ မဇ္ဈတ္တဘာဝေယေဝ ဌိတာ။ တတော ဧဝ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေ ဌိတာတိ ဝုတ္တံ ကန္တာရတော နိတ္ထရဏဇ္ဈာသယတာယ။ ဣဒာနိ ယေ စ တေ အနပနီတာဟာရော, န ယာဝဒတ္ထပရိဘောဂော ဝိဂတမစ္ဆေရမလတာ သမ္မောဟာဘာဝော အာယတိံ တတ္ထ ပတ္ထနာဘာဝော သန္နိဓိကာရာဘာဝော အပရိစ္စဇနမဒတ္ထာဘာဝော အဟီဠနာ အဝိဝာဒပရိဘောဂော စာတိ ဥပမာယံ လဗ္ဘမာနာ ပကာရဝိသေသာ, တေ တထာ နီဟရိတ္ဝာ ဥပမေယ္ယေ ယောဇေတ္ဝာ ဒသ္သေတုံ ‘‘န အဋ္ဌိန္ဟာရုစမ္မနိသ္သိတဋ္ဌာနာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တံ ကာရဏန္တိ တံ တေသံ ဇာယမ္ပတီနံ ယာဝဒေဝ ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထာယ ပုတ္တမံသပရိဘောဂသင္ခာတံ ကာရဏံ။
Yasmā pana sāsane sammāpaṭipajjantassa bhikkhuno āhāraparibhogassa opammabhāvena tesaṃ jāyampatikānaṃ puttamaṃsaparibhogo idha bhagavatā ānīto, tasmāssa nānākārehi opammattaṃ vibhāvetuṃ ‘‘tesaṃ so puttamaṃsāhāro’’tiādi āraddhaṃ. Tattha sajātimaṃsatāyāti samānajātikamaṃsabhāvena, manussamaṃsabhāvenāti attho. Masussamaṃsañhi kulappasutamanussānaṃ amanuññaṃ hoti aparicitabhāvato gārayhabhāvato ca, tato eva ñātiādimaṃsatāyātiādi vuttaṃ. Taruṇamaṃsatāyātiādi pana sabhāvato anabhisaṅkhārato ca amanuññāti katvā vuttaṃ. Adhūpitatāyāti adhūpitabhāvato. Majjhattabhāveyeva ṭhitā. Tato eva nicchandarāgaparibhoge ṭhitāti vuttaṃ kantārato nittharaṇajjhāsayatāya. Idāni ye ca te anapanītāhāro, na yāvadatthaparibhogo vigatamaccheramalatā sammohābhāvo āyatiṃ tattha patthanābhāvo sannidhikārābhāvo apariccajanamadatthābhāvo ahīḷanā avivādaparibhogo cāti upamāyaṃ labbhamānā pakāravisesā, te tathā nīharitvā upameyye yojetvā dassetuṃ ‘‘naaṭṭhinhārucammanissitaṭṭhānānī’’tiādi vuttaṃ. Taṃ kāraṇanti taṃ tesaṃ jāyampatīnaṃ yāvadeva kantāranittharaṇatthāya puttamaṃsaparibhogasaṅkhātaṃ kāraṇaṃ.
နိသ္သန္ဒပာဋိကုလ္ယတံ ပစ္စဝေက္ခန္တောပိ ကဗဠီကာရာဟာရံ ပရိဝီမံသတိ။ ယထာ တေ ဇာယမ္ပတိကာတိအာဒိပိ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ။ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော အာဟာရော’’တိ ပဒံ အာနေတ္ဝာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ။ အပဋိက္ခိပိတ္ဝာတိ အနပနေတ္ဝာ။ ဝဋ္ဋကေန ဝိယ ကုက္ကုဋေန ဝိယ စာတိ ဝိသဒိသူဒာဟရဏံ။ ဩဓိံ အဒသ္သေတ္ဝာတိ မဟန္တဂ္ဂဟဏဝသေန ဩဓိံ အကတ္ဝာ။ သီဟေန ဝိယာတိ သဒိသူဒာဟရဏံ။ သော ကိရ သပဒာနမေဝ ခာဒတိ။
Nissandapāṭikulyataṃ paccavekkhantopi kabaḷīkārāhāraṃ parivīmaṃsati. Yathā te jāyampatikātiādipi opammasaṃsandanaṃ. ‘‘Paribhuñjitabbo āhāro’’ti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ. Esa nayo ito paresupi. Apaṭikkhipitvāti anapanetvā. Vaṭṭakena viya kukkuṭena viya cāti visadisūdāharaṇaṃ. Odhiṃ adassetvāti mahantaggahaṇavasena odhiṃ akatvā. Sīhena viyāti sadisūdāharaṇaṃ. So kira sapadānameva khādati.
အဂဓိတအမုစ္ဆိတာဒိဘာဝေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ‘‘အမစ္ဆရာယိတ္ဝာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ အတ္ထီတိ ဒိဋ္ဌိ အတ္တူပလဒ္ဓိ, တံသဟဂတေန သမ္မောဟေန အတ္တာ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ။ သတိသမ္ပဇညဝသေနပီတိ ‘‘အသိတေ ပီတေ ခာယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တသတိသမ္ပဇညဝသေနပိ။
Agadhitaamucchitādibhāvena paribhuñjitabbato ‘‘amaccharāyitvā’’tiādi vuttaṃ. Abbhantare attā nāma atthīti diṭṭhi attūpaladdhi, taṃsahagatena sammohena attā āhāraṃ paribhuñjatīti. Satisampajaññavasenapīti ‘‘asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hotī’’ti ettha vuttasatisampajaññavasenapi.
‘‘အဟော ဝတ မယံ။ပေ.။ လဘေယ္ယ’’န္တိ ပတ္ထနံ ဝာ, ‘‘ဟိယ္ယော ဝိယ။ပေ.။ န လဒ္ဓ’’န္တိ အနုသောစနံ ဝာ အကတ္ဝာတိ ယောဇနာ။
‘‘Aho vata mayaṃ…pe… labheyya’’nti patthanaṃ vā, ‘‘hiyyo viya…pe… na laddha’’nti anusocanaṃ vā akatvāti yojanā.
‘‘သန္နိဓိံ န အကံသု, ဘူမိယံ ဝာ နိခဏိံသု, အဂ္ဂိနာ ဝာ ဈာပယိံသူ’’တိ န-ကာရံ အာနေတ္ဝာ ယောဇနာ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ။
‘‘Sannidhiṃ na akaṃsu, bhūmiyaṃ vā nikhaṇiṃsu, agginā vā jhāpayiṃsū’’ti na-kāraṃ ānetvā yojanā. Evaṃ sabbattha.
ပိဏ္ဍပာတံ ဝာ အဟီဠေန္တေန ဒာယကံ ဝာ အဟီဠေန္တေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ သ ပတ္တပာဏီတိ သော ပတ္တဟတ္ထော။ နာဝဇာနိယာတိ န အဝဇာနိယာ။ အတိမညတီတိ အတိက္ကမိတ္ဝာ မညတိ, အဝဇာနာတီတိ အတ္ထော။
Piṇḍapātaṃ vā ahīḷentena dāyakaṃ vā ahīḷentena paribhuñjitabboti yojanā. Sa pattapāṇīti so pattahattho. Nāvajāniyāti na avajāniyā. Atimaññatīti atikkamitvā maññati, avajānātīti attho.
‘‘တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိညာတေ’’တိ ဝတ္ဝာ တာဟိ ကဗဠီကာရာဟာရသ္သ ပရိဇာနနဝိဓိံ ဒသ္သေန္တော ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သဝတ္ထုကဝသေနာတိ သသမ္ဘာရဝသေန, သဘာဝတော ပန ရူပာဟရဏံ ဩဇမတ္တံ ဟောတိ။ ဣဒဉ္ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရသ္သ လက္ခဏံ။ ကာမံ ရသာရမ္မဏံ ဇိဝ္ဟာပသာဒေ ပဋိဟညတိ, တေန ပန အဝိနာဘာဝတော သမ္ပတ္တဝိသယဂာဟိတာယ စ ဇိဝ္ဟာပသာဒသ္သ ‘‘ဩဇဋ္ဌမကရူပံ ကတ္ထ ပဋိဟညတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ တသ္သာတိ ဇိဝ္ဟာပသာဒသ္သ ။ ဣမေ ဓမ္မာတိ ဣမေ ယထာဝုတ္တဘူတုပာဒာယဓမ္မာ။ တန္တိ ရူပခန္ဓံ။ ပရိဂ္ဂဏ္ဟတောတိ ပရိဂ္ဂဏ္ဟန္တသ္သ။ ဥပ္ပန္နာ ဖသ္သပဉ္စမကာ ဓမ္မာတိ သဗ္ဗေပိ ယေ ယထာနိဒ္ဓာရိတာ, တေဟိ သဟပ္ပဝတ္တာဝ သဗ္ဗေပိ ဣမေ။ သရသလက္ခဏတောတိ အတ္တနော ကိစ္စတော လက္ခဏတော စ။ တေသံ နာမရူပဘာဝေန ဝဝတ္ထပိတာနံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပစ္စယော ဝိညာဏံ။ ‘‘တသ္သ သင္ခာရာ တေသံ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဓံ အာရောဟနဝသေန ပစ္စယံ။ အဓောဩရောဟနဝသေန ပန သဠာယတနာဒိကေ ပရိယေသန္တော အနုလောမပဋိလောမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ပသ္သတိ။ သဠာယတနာဒယောပိ ဟိ ရူပာရူပဓမ္မာနံ ယထာရဟံ ပစ္စယဘာဝေန ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ။ ယာထာဝတော ဒိဋ္ဌတ္တာတိ ‘‘ဣဒံ ရူပံ, ဧတ္တကံ ရူပံ, န ဣတော ဘိယ္ယော, ဣဒံ နာမံ, ဧတ္တကံ နာမံ, န ဣတော ဘိယ္ယော’’တိ စ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌတ္တာ။ အနိစ္စာနုပသ္သနာ, ဒုက္ခာနုပသ္သနာ, အနတ္တာနုပသ္သနာ, နိဗ္ဗိဒာနုပသ္သနာ, ဝိရာဂာနုပသ္သနာ, နိရောဓာနုပသ္သနာ, ပဋိနိသ္သဂ္ဂာနုပသ္သနာတိ ဣမာသံ သတ္တန္နံ အနုပသ္သနာနံ ဝသေန။ သောတိ ကဗဠီကာရာဟာရော။ တိလက္ခဏ။ပေ.။ သင္ခာတာယာတိ အနိစ္စတာဒီနံ တိဏ္ဏံ လက္ခဏာနံ ပဋိဝိဇ္ဈနဝသေန လက္ခဏဝန္တသမ္မသနဝသေန စ ပဝတ္တဉာဏသင္ခာတာယ။ ပရိညာတော ဟောတိ အနဝသေသတော နာမရူပသ္သ ဉာတတ္တာ တပ္ပရိယာပန္နတ္တာ စ အာဟာရသ္သ။ တေနာဟ ‘‘တသ္မိံ ယေဝာ’’တိအာဒိ။ ဆန္ဒရာဂာဝကဍ္ဎနေနာတိ ဆန္ဒရာဂသ္သ ပဇဟနေန။
‘‘Tīhi pariññāhi pariññāte’’ti vatvā tāhi kabaḷīkārāhārassa parijānanavidhiṃ dassento ‘‘katha’’ntiādimāha. Tattha savatthukavasenāti sasambhāravasena, sabhāvato pana rūpāharaṇaṃ ojamattaṃ hoti. Idañhi kabaḷīkārāhārassa lakkhaṇaṃ. Kāmaṃ rasārammaṇaṃ jivhāpasāde paṭihaññati, tena pana avinābhāvato sampattavisayagāhitāya ca jivhāpasādassa ‘‘ojaṭṭhamakarūpaṃ kattha paṭihaññatī’’ti vuttaṃ. Tassāti jivhāpasādassa . Ime dhammāti ime yathāvuttabhūtupādāyadhammā. Tanti rūpakhandhaṃ. Pariggaṇhatoti pariggaṇhantassa. Uppannā phassapañcamakā dhammāti sabbepi ye yathāniddhāritā, tehi sahappavattāva sabbepi ime. Sarasalakkhaṇatoti attano kiccato lakkhaṇato ca. Tesaṃ nāmarūpabhāvena vavatthapitānaṃ pañcannaṃ khandhānaṃ paccayo viññāṇaṃ. ‘‘Tassa saṅkhārā tesaṃ avijjā’’ti evaṃ uddhaṃ ārohanavasena paccayaṃ. Adhoorohanavasena pana saḷāyatanādike pariyesanto anulomapaṭilomaṃ paṭiccasamuppādaṃ passati. Saḷāyatanādayopi hi rūpārūpadhammānaṃ yathārahaṃ paccayabhāvena vavatthapetabbāti. Yāthāvato diṭṭhattāti ‘‘idaṃ rūpaṃ, ettakaṃ rūpaṃ, na ito bhiyyo, idaṃ nāmaṃ, ettakaṃ nāmaṃ, na ito bhiyyo’’ti ca yathābhūtaṃ diṭṭhattā. Aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā, nibbidānupassanā, virāgānupassanā, nirodhānupassanā, paṭinissaggānupassanāti imāsaṃ sattannaṃ anupassanānaṃ vasena. Soti kabaḷīkārāhāro. Tilakkhaṇa…pe… saṅkhātāyāti aniccatādīnaṃ tiṇṇaṃ lakkhaṇānaṃ paṭivijjhanavasena lakkhaṇavantasammasanavasena ca pavattañāṇasaṅkhātāya. Pariññāto hoti anavasesato nāmarūpassa ñātattā tappariyāpannattā ca āhārassa. Tenāha ‘‘tasmiṃ yevā’’tiādi. Chandarāgāvakaḍḍhanenāti chandarāgassa pajahanena.
ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာရဏဘူတာ ဧတသ္သ အတ္ထီတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော။ တေနာဟ ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏသမ္ဘဝော’’တိ။ ဧကိသ္သာ တဏ္ဟာယ ပရိညာ ဧကပရိညာ။ သဗ္ဗသ္သ ပဉ္စကာမဂုဏိကသ္သ ရာဂသ္သ ပရိညာ, သဗ္ဗပရိညာ။ တဒုဘယသ္သပိ မူလဘူတသ္သ အာဟာရသ္သ ပရိညာ မူလပရိညာ။ ဣဒာနိ ဣမာ တိသ္သောပိ ပရိညာယော ဝိဘာဂေန ဒသ္သေတုံ ‘‘ယော ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ ဇိဝ္ဟာဒ္ဝာရေ ဧကရသတဏ္ဟံ ပရိဇာနာတီတိ ဇိဝ္ဟာယ ရသံ သာယိတ္ဝာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘‘ယော ယမေတ္ထ ရသော, သော ဝတ္ထုကာမဝသေန ဩဇဋ္ဌမကရူပံ ဟောတိ ဇိဝ္ဟာယတနံ ပသာဒော။ သော ကိံ နိသ္သိတော? စတုမဟာဘူတနိသ္သိတော။ တံသဟဇာတော ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာ ဇီဝိတိန္ဒ္ရိယန္တိ ဣမေ ဓမ္မာ ရူပက္ခန္ဓော နာမ။ ယော တသ္မိံ ရသေ အသ္သာဒော, အယံ ရသတဏ္ဟာ။ တံသဟဂတာ ဖသ္သာဒယော ဓမ္မာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာ’’တိအာဒိဝသေန။ သဗ္ဗံ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘တေန ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂော ပရိညာတောဝ ဟောတီ’’တိ။ တတ္ထ တေနာတိ ယော ဘိက္ခု ဇိဝ္ဟာဒ္ဝာရေ ရသတဏ္ဟံ ပရိဇာနာတိ, တေန။ ကထံ ပန ဧကသ္မိံ ဒ္ဝာရေ တဏ္ဟံ ပရိဇာနတော ပဉ္စသု ဒ္ဝာရေသု ရာဂော ပရိညာတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ။ တသ္သာယေဝာတိ တဏ္ဟာယ ဧဝ တဏ္ဟာသာမညတော ဧကတ္တနယဝသေန ဝုတ္တံ။ တတ္ထာတိ ပဉ္စသု ဒ္ဝာရေသု။ ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိ ရူပရာဂာဒိဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော။ လောဘော ဧဝ ဟိ တဏ္ဟာယနဋ္ဌေန ‘‘တဏ္ဟာ’’တိပိ, ရဇ္ဇနဋ္ဌေန ‘‘ရာဂော’’တိပိ ဝုစ္စတိ။ တေနာဟ ‘‘သာယေဝ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဣဒာနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိနာ ဥပမာယ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ပဉ္စမဂ္ဂေ ဟနတောတိ ပဉ္စသု မဂ္ဂေသု သဉ္စရိတ္တံ ကရောန္တေန မဂ္ဂဂာမိနော ဟနန္တော ‘‘မဂ္ဂေ ဟနတော’’တိ ဝုတ္တော။
Pañca kāmaguṇā kāraṇabhūtā etassa atthīti pañcakāmaguṇiko. Tenāha ‘‘pañcakāmaguṇasambhavo’’ti. Ekissā taṇhāya pariññā ekapariññā. Sabbassa pañcakāmaguṇikassa rāgassa pariññā, sabbapariññā. Tadubhayassapi mūlabhūtassa āhārassa pariññā mūlapariññā. Idāni imā tissopi pariññāyo vibhāgena dassetuṃ ‘‘yo bhikkhū’’tiādi āraddhaṃ. Jivhādvāre ekarasataṇhaṃ parijānātīti jivhāya rasaṃ sāyitvā iti paṭisañcikkhati ‘‘yo yamettha raso, so vatthukāmavasena ojaṭṭhamakarūpaṃ hoti jivhāyatanaṃ pasādo. So kiṃ nissito? Catumahābhūtanissito. Taṃsahajāto vaṇṇo gandho raso ojā jīvitindriyanti ime dhammā rūpakkhandho nāma. Yo tasmiṃ rase assādo, ayaṃ rasataṇhā. Taṃsahagatā phassādayo dhammā cattāro arūpakkhandhā’’tiādivasena. Sabbaṃ aṭṭhakathāyaṃ āgatavasena veditabbaṃ. Tenāha ‘‘tena pañcakāmaguṇiko rāgo pariññātova hotī’’ti. Tattha tenāti yo bhikkhu jivhādvāre rasataṇhaṃ parijānāti, tena. Kathaṃ pana ekasmiṃ dvāre taṇhaṃ parijānato pañcasu dvāresu rāgo pariññāto hotīti āha ‘‘kasmā’’tiādi. Tassāyevāti taṇhāya eva taṇhāsāmaññato ekattanayavasena vuttaṃ. Tatthāti pañcasu dvāresu. Uppajjanatoti rūparāgādibhāvena uppajjanato. Lobho eva hi taṇhāyanaṭṭhena ‘‘taṇhā’’tipi, rajjanaṭṭhena ‘‘rāgo’’tipi vuccati. Tenāha ‘‘sāyeva hī’’tiādi. Idāni vuttamevatthaṃ ‘‘yathā’’tiādinā upamāya sampiṇḍeti. Pañcamagge hanatoti pañcasu maggesu sañcarittaṃ karontena maggagāmino hananto ‘‘magge hanato’’ti vutto.
သဗ္ယဉ္ဇနေ ပိဏ္ဍပာတသညိတေ ဘတ္တသမူဟေ မနုညေ ရူပေ ရူပသဒ္ဒာဒယော လဗ္ဘန္တိ, တတ္ထ ပဉ္စကာမဂုဏရာဂသ္သ သမ္ဘဝံ ဒသ္သေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ သတိသမ္ပဇညေန ပရိဂ္ဂဟေတ္ဝာတိ သဗ္ဗဘာဂိယေန ကမ္မဋ္ဌာနပရိပာလကေန ပရိဂ္ဂဟေတ္ဝာ။ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေနာတိ မဂ္ဂာဓိဂမသိဒ္ဓေန နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေန ပရိဘုတ္တေ။ သောတိ ကာမဂုဏိကော ရာဂော။
Sabyañjane piṇḍapātasaññite bhattasamūhe manuññe rūpe rūpasaddādayo labbhanti, tattha pañcakāmaguṇarāgassa sambhavaṃ dassetuṃ ‘‘katha’’ntiādi vuttaṃ. Satisampajaññena pariggahetvāti sabbabhāgiyena kammaṭṭhānaparipālakena pariggahetvā. Nicchandarāgaparibhogenāti maggādhigamasiddhena nicchandarāgaparibhogena paribhutte. Soti kāmaguṇiko rāgo.
တသ္မိံ သတီတိ ကဗဠီကာရာဟာရေ သတိ။ တသ္သာတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂသ္သ။ ဥပ္ပတ္တိတောတိ ဥပ္ပဇ္ဇနတော။ န ဟိ အာဟာရာလာဘေန ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလ္ယပရေတသ္သ ကာမပရိဘောဂိစ္ဆာ သမ္ဘဝတိ။ ဥပနိဇ္ဈာနစိတ္တန္တိ ရာဂဝသေန အညမညံ ဩလောကနစိတ္တံ။
Tasmiṃ satīti kabaḷīkārāhāre sati. Tassāti pañcakāmaguṇikarāgassa. Uppattitoti uppajjanato. Na hi āhārālābhena jighacchādubbalyaparetassa kāmaparibhogicchā sambhavati. Upanijjhānacittanti rāgavasena aññamaññaṃ olokanacittaṃ.
နတ္ထိ တံ သံယောဇနန္တိ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသံယောဇနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘တေန ရာဂေန။ပေ.။ နတ္ထီ’’တိ။ တေနာတိ ကာမရာဂေန။ ဧတ္တကေနာတိ ယထာဝုတ္တာယ ဒေသနာယ။ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣမံ ပဌမာဟာရကထံ ကထေန္တေန ဓမ္မကထိကေန။
Natthi taṃ saṃyojananti pañcavidhampi uddhambhāgiyasaṃyojanaṃ sandhāya vuttaṃ. Tenāha ‘‘tena rāgena…pe… natthī’’ti. Tenāti kāmarāgena. Ettakenāti yathāvuttāya desanāya. Kathetuṃ vaṭṭatīti imaṃ paṭhamāhārakathaṃ kathentena dhammakathikena.
ပဌမာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Paṭhamāhāravaṇṇanā niṭṭhitā.
ဒုတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ
Dutiyāhāravaṇṇanā
ဒုတိယေတိ ဒုတိယေ အာဟာရေ။ ဥဒ္ဒာလိတစမ္မာတိ ဥပ္ပာဋိတစမ္မာ, သဗ္ဗသော အပနီတစမ္မာတိ အတ္ထော။ န သက္ကောတိ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော, တထာ ဟိ ဣတ္ထီ ‘‘အဗလာ’’တိ ဝုစ္စတိ။ သိလာကုဋ္ဋာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋမတ္တိကာကုဋ္ဋာဒီနံ သင္ဂဟော။ ဥဏ္ဏနာဘီတိ မက္ကဋကံ။ သရဗူတိ ဃရဂောဠိကာ ။ ဥစ္စာလိင္ဂပာဏကာ နာမ လောမသာ ပာဏကာ။ အာကာသနိသ္သိတာတိ အာကာသစာရိနော။ လုဉ္စိတ္ဝာတိ ဥပ္ပာဋေတ္ဝာ။
Dutiyeti dutiye āhāre. Uddālitacammāti uppāṭitacammā, sabbaso apanītacammāti attho. Na sakkoti dubbalabhāvato, tathā hi itthī ‘‘abalā’’ti vuccati. Silākuṭṭādīnanti ādi-saddena iṭṭhakakuṭṭamattikākuṭṭādīnaṃ saṅgaho. Uṇṇanābhīti makkaṭakaṃ. Sarabūti gharagoḷikā . Uccāliṅgapāṇakā nāma lomasā pāṇakā. Ākāsanissitāti ākāsacārino. Luñcitvāti uppāṭetvā.
တိသ္သော ပရိညာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ ဉာတပရိညာဒယော တိသ္သော ပရိညာ။ တမ္မူလကတ္တာတိ ဖသ္သမူလကတ္တာ။ ဒေသနာ ယာဝ အရဟတ္တာ ကထိတာ သဗ္ဗသော ဝေဒနာသု ပရိညာတာသု ကိလေသာနံ လေသသ္သပိ အဘာဝတော။
Tisso pariññāti heṭṭhā vuttā ñātapariññādayo tisso pariññā. Tammūlakattāti phassamūlakattā. Desanā yāva arahattā kathitā sabbaso vedanāsu pariññātāsu kilesānaṃ lesassapi abhāvato.
ဒုတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Dutiyāhāravaṇṇanā niṭṭhitā.
တတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ
Tatiyāhāravaṇṇanā
အင္ဂာရကာသုန္တိ အင္ဂာရရာသိံ။ ဖုဏန္တီတိ အတ္တနော ဥပရိ သယမေဝ အာကိရန္တီတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘နရာ ရုဒန္တာ ပရိဒဍ္ဎဂတ္တာ’’တိ။ နရာတိ ပုရိသာတိ အတ္ထော, န မနုသ္သာ။ ဘယဉ္ဟိ မံ ဝိန္ဒတီတိ ဘယသ္သ ဝသေန ကရောန္တော ဘယံ လဘတိ နာမ။ သန္တရမာနောဝာတိ သုဋ္ဌု တရမာနော ဧဝ ဟုတ္ဝာ။ ပောရိသံ ဝုစ္စတိ ပုရိသပ္ပမာဏံ, တသ္မာ အတိရေကပောရိသာ ပုရိသပ္ပမာဏတော အဓိကာ။ တေနာဟ ‘‘ပဉ္စရတနပ္ပမာဏာ’’တိ။ အသ္သာတိ ကာသုယာ။ တဒဘာဝေတိ တေသံ ဇာလာဓူမာနံ အဘာဝေ။ အာရကာဝသ္သာတိ အာရကာ ဧဝ အသ္သ။
Aṅgārakāsunti aṅgārarāsiṃ. Phuṇantīti attano upari sayameva ākirantīti attho. Tenāha ‘‘narā rudantā paridaḍḍhagattā’’ti. Narāti purisāti attho, na manussā. Bhayañhi maṃ vindatīti bhayassa vasena karonto bhayaṃ labhati nāma. Santaramānovāti suṭṭhu taramāno eva hutvā. Porisaṃ vuccati purisappamāṇaṃ, tasmā atirekaporisā purisappamāṇato adhikā. Tenāha ‘‘pañcaratanappamāṇā’’ti. Assāti kāsuyā. Tadabhāveti tesaṃ jālādhūmānaṃ abhāve. Ārakāvassāti ārakā eva assa.
အင္ဂာရကာသု ဝိယ တေဘူမကဝဋ္ဋံ ဧကာဒသန္နံ အဂ္ဂီနံ ဝသေန မဟာပရိဠာဟတော။ ဇိဝိ။ပေ.။ ပုထုဇ္ဇနော တေဟိ အဂ္ဂီဟိ ဒဟိတဗ္ဗတော။ ဒ္ဝေ ဗလ။ပေ.။ ကမ္မံ အနိစ္ဆန္တသ္သေဝ တသ္သ ဝဋ္ဋဒုက္ခေ ပာတနတော။ အာယူဟနူပကဍ္ဎနာနံ ကာလဘေဒော န စိန္တေတဗ္ဗော ဧကန္တဘာဝိနော ဖလသ္သ နိပ္ဖာဒိတတ္တာတိ အာဟ ‘‘ကမ္မံ ဟီ’’တိအာဒိ။
Aṅgārakāsu viya tebhūmakavaṭṭaṃ ekādasannaṃ aggīnaṃ vasena mahāpariḷāhato. Jivi…pe… puthujjano tehi aggīhi dahitabbato. Dve bala…pe… kammaṃ anicchantasseva tassa vaṭṭadukkhe pātanato. Āyūhanūpakaḍḍhanānaṃ kālabhedo na cintetabbo ekantabhāvino phalassa nipphāditattāti āha ‘‘kammaṃ hī’’tiādi.
ဖသ္သေ ဝုတ္တနယေနေဝာတိ တတ္ထ ‘‘ဖသ္သော သင္ခာရက္ခန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ, ဣဓ ‘‘မနောသဉ္စေတနာ သင္ခာရက္ခန္ဓော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝာတိ။ ‘‘တဏ္ဟာပစ္စယာ ဥပာဒာနံ, ဥပာဒာနပစ္စယာ ဘဝော’’တိ ဝစနတော မနောသဉ္စေတနာယ တဏ္ဟာ မူလကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘တဏ္ဟာမူလကတ္တာ မနောသဉ္စေတနာယာ’’တိ။ တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ။ ကေစိ ပန ယသ္မာ မနောသဉ္စေတနာယ ဖလဘူတံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ တဏ္ဟာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ။
Phasse vuttanayenevāti tattha ‘‘phasso saṅkhārakkhandho’’ti vuttaṃ, idha ‘‘manosañcetanā saṅkhārakkhandho’’ti vattabbaṃ. Sesaṃ vuttanayamevāti. ‘‘Taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo’’ti vacanato manosañcetanāya taṇhā mūlakāraṇanti āha ‘‘taṇhāmūlakattā manosañcetanāyā’’ti. Tenāha ‘‘na hī’’tiādi. Keci pana yasmā manosañcetanāya phalabhūtaṃ vedanaṃ paṭicca taṇhā uppajjati, tasmā evaṃ vuttanti vadanti.
တတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Tatiyāhāravaṇṇanā niṭṭhitā.
စတုတ္ထာဟာရဝဏ္ဏနာ
Catutthāhāravaṇṇanā
အနိဋ္ဌပာပနဝသေန တံသမင္ဂီပုဂ္ဂလံ အာဂစ္ဆတီတိ အာဂု, ပာပံ, တံ စရတိ သီလေနာတိ အာဂုစာရီ။ တေနာဟ ‘‘ပာပစာရိ’’န္တိ။
Aniṭṭhapāpanavasena taṃsamaṅgīpuggalaṃ āgacchatīti āgu, pāpaṃ, taṃ carati sīlenāti āgucārī. Tenāha ‘‘pāpacāri’’nti.
ရာဇာ ဝိယ ကမ္မံ ပရမိသ္သရဘာဝတော။ အာဂုစာရီ ပုရိသော ဝိယ။ပေ.။ ပုထုဇ္ဇနော ဒုက္ခဝတ္ထုဘာဝတော။ အာဒိန္နပ္ပဟာရဝဏာနိ တီဏိ သတ္တိသတာနိ ဝိယ ပုထုဇ္ဇနသ္သ အာတုရမာနမဟာဒုက္ခပတိဋ္ဌံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ။ တေနာဟ သတ္တိ။ပေ.။ ဒုက္ခန္တိ။
Rājā viya kammaṃ paramissarabhāvato. Āgucārī puriso viya…pe… puthujjano dukkhavatthubhāvato. Ādinnappahāravaṇāni tīṇi sattisatāni viya puthujjanassa āturamānamahādukkhapatiṭṭhaṃ paṭisandhiviññāṇaṃ. Tenāha satti…pe… dukkhanti.
တမ္မူလကတ္တာတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏမူလကတ္တာ ဣတော ပရံ ပဝတ္တနာမရူပသ္သ။
Tammūlakattāti paṭisandhiviññāṇamūlakattā ito paraṃ pavattanāmarūpassa.
စတုတ္ထာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Catutthāhāravaṇṇanā niṭṭhitā.
ပုတ္တမံသူပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Puttamaṃsūpamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၃. ပုတ္တမံသူပမသုတ္တံ • 3. Puttamaṃsūpamasuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၃. ပုတ္တမံသူပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 3. Puttamaṃsūpamasuttavaṇṇanā
