| Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / అఙ్గుత్తరనికాయ • Aṅguttaranikāya |
౮. పురిసిన్ద్రియఞాణసుత్తం
8. Purisindriyañāṇasuttaṃ
౬౨. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసలేసు చారికం చరమానో మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం యేన దణ్డకప్పకం నామ కోసలానం నిగమో తదవసరి. అథ ఖో భగవా మగ్గా ఓక్కమ్మ అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. తే చ భిక్ఖూ దణ్డకప్పకం పవిసింసు ఆవసథం పరియేసితుం.
62. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena daṇḍakappakaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Te ca bhikkhū daṇḍakappakaṃ pavisiṃsu āvasathaṃ pariyesituṃ.
అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం యేన అచిరవతీ నదీ తేనుపసఙ్కమి గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. అచిరవతియా నదియా గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసి గత్తాని పుబ్బాపయమానో. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘కిం ను ఖో, ఆవుసో ఆనన్ద, సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా ను ఖో దేవదత్తో భగవతా బ్యాకతో – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి 1, ఉదాహు కేనచిదేవ పరియాయేనా’తి? ‘‘ఏవం ఖో పనేతం, ఆవుసో, భగవతా బ్యాకత’’న్తి.
Atha kho āyasmā ānando sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena aciravatī nadī tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso ānanda, sabbaṃ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti 2, udāhu kenacideva pariyāyenā’ti? ‘‘Evaṃ kho panetaṃ, āvuso, bhagavatā byākata’’nti.
అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధాహం, భన్తే, సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం యేన అచిరవతీ నదీ తేనుపసఙ్కమిం గత్తాని పరిసిఞ్చితుం. అచిరవతియా నదియా గత్తాని పరిసిఞ్చిత్వా పచ్చుత్తరిత్వా ఏకచీవరో అట్ఠాసిం గత్తాని పుబ్బాపయమానో . అథ ఖో, భన్తే, అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం ఏతదవోచ – ‘కిం ను ఖో, ఆవుసో, ఆనన్ద సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా ను ఖో దేవదత్తో భగవతా బ్యాకతో – ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛోతి, ఉదాహు కేనచిదేవ పరియాయేనా’తి? ఏవం వుత్తే అహం, భన్తే, తం భిక్ఖుం ఏతదవోచం – ‘ఏవం ఖో పనేతం, ఆవుసో, భగవతా బ్యాకత’’’న్తి.
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena aciravatī nadī tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno . Atha kho, bhante, aññataro bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘kiṃ nu kho, āvuso, ānanda sabbaṃ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato – āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekicchoti, udāhu kenacideva pariyāyenā’ti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘evaṃ kho panetaṃ, āvuso, bhagavatā byākata’’’nti.
‘‘సో వా 3 ఖో, ఆనన్ద, భిక్ఖు నవో భవిస్సతి అచిరపబ్బజితో, థేరో వా పన బాలో అబ్యత్తో. కథఞ్హి నామ యం మయా ఏకంసేన బ్యాకతం తత్థ ద్వేజ్ఝం ఆపజ్జిస్సతి! నాహం, ఆనన్ద, అఞ్ఞం ఏకపుగ్గలమ్పి సమనుపస్సామి, యో ఏవం మయా సబ్బం చేతసో సమన్నాహరిత్వా బ్యాకతో, యథయిదం దేవదత్తో. యావకీవఞ్చాహం, ఆనన్ద, దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం అద్దసం; నేవ తావాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి. యతో చ ఖో అహం, ఆనన్ద, దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం న అద్దసం; అథాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి.
‘‘So vā 4 kho, ānanda, bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito, thero vā pana bālo abyatto. Kathañhi nāma yaṃ mayā ekaṃsena byākataṃ tattha dvejjhaṃ āpajjissati! Nāhaṃ, ānanda, aññaṃ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṃ mayā sabbaṃ cetaso samannāharitvā byākato, yathayidaṃ devadatto. Yāvakīvañcāhaṃ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ addasaṃ; neva tāvāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti. Yato ca kho ahaṃ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ na addasaṃ; athāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti.
‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, గూథకూపో సాధికపోరిసో పూరో గూథస్స సమతిత్తికో. తత్ర పురిసో ససీసకో నిముగ్గో అస్స. తస్స కోచిదేవ పురిసో ఉప్పజ్జేయ్య అత్థకామో హితకామో యోగక్ఖేమకామో తమ్హా గూథకూపా ఉద్ధరితుకామో. సో తం గూథకూపం సమన్తానుపరిగచ్ఛన్తో నేవ పస్సేయ్య తస్స పురిసస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి గూథేన అమక్ఖితం, యత్థ తం గహేత్వా ఉద్ధరేయ్య. ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, యతో దేవదత్తస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తమ్పి సుక్కధమ్మం న అద్దసం; అథాహం దేవదత్తం బ్యాకాసిం – ‘ఆపాయికో దేవదత్తో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో’తి . సచే తుమ్హే, ఆనన్ద, సుణేయ్యాథ తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణాని విభజిస్సామీ’’తి 5?
‘‘Seyyathāpi, ānanda, gūthakūpo sādhikaporiso pūro gūthassa samatittiko. Tatra puriso sasīsako nimuggo assa. Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo tamhā gūthakūpā uddharitukāmo. So taṃ gūthakūpaṃ samantānuparigacchanto neva passeyya tassa purisassa vālaggakoṭinittudanamattampi gūthena amakkhitaṃ, yattha taṃ gahetvā uddhareyya. Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, yato devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ na addasaṃ; athāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti . Sace tumhe, ānanda, suṇeyyātha tathāgatassa purisindriyañāṇāni vibhajissāmī’’ti 6?
‘‘ఏతస్స, భగవా, కాలో; ఏతస్స, సుగత, కాలో యం భగవా పురిసిన్ద్రియఞాణాని విభజేయ్య. భగవతో సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి. ‘‘తేనహానన్ద, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –
‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā purisindriyañāṇāni vibhajeyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –
‘‘ఇధాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా . అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స కుసలా కుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని అఖణ్డాని అపూతీని అవాతాతపహతాని సారదాని సుఖసయితాని సుఖేత్తే సుపరికమ్మకతాయ భూమియా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఇమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స కుసలా కుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.
‘‘Idhāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā . Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa kusalā kusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, imāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa kusalā kusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.
‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స అకుసలా అకుసలం పాతుభవిస్సతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని అఖణ్డాని అపూతీని అవాతాతపహతాని సారదాని సుఖసయితాని పుథుసిలాయ నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్హా తస్స అకుసలా అకుసలం పాతుభవిస్సతి . ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.
‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa akusalā akusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni puthusilāya nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa akusalā akusalaṃ pātubhavissati . Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.
‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి సుక్కో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, బీజాని ఖణ్డాని పూతీని వాతాతపహతాని సుఖేత్తే సుపరికమ్మకతాయ భూమియా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని బీజాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి సుక్కో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతీ’’తి.
‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hotī’’ti.
ఏవం వుత్తే ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సక్కా ను ఖో, భన్తే, ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అపరేపి తయో పుగ్గలా సప్పటిభాగా పఞ్ఞాపేతు’’న్తి? ‘‘సక్కా, ఆనన్దా’’తి భగవా అవోచ – ‘‘ఇధాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని ఆదిత్తాని సమ్పజ్జలితాని సజోతిభూతాని పుథుసిలాయ నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని అఙ్గారాని వుద్ధిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పన, ఆనన్ద, సాయన్హసమయం 7 సూరియే ఓగచ్ఛన్తే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఆలోకో అన్తరధాయిస్సతి అన్ధకారో పాతుభవిస్సతీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా, పనానన్ద, అభిదో అద్ధరత్తం భత్తకాలసమయే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఆలోకో అన్తరహితో అన్ధకారో పాతుభూతో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స కుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, అకుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స కుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం పరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.
Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā nu kho, bhante, imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ aparepi tayo puggalā sappaṭibhāgā paññāpetu’’nti? ‘‘Sakkā, ānandā’’ti bhagavā avoca – ‘‘idhāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni puthusilāya nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā pana, ānanda, sāyanhasamayaṃ 8 sūriye ogacchante, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, āloko antaradhāyissati andhakāro pātubhavissatī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā, panānanda, abhido addharattaṃ bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, āloko antarahito andhakāro pātubhūto’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.
‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని ఆదిత్తాని సమ్పజ్జలితాని సజోతిభూతాని సుక్ఖే తిణపుఞ్జే వా కట్ఠపుఞ్జే వా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, ఇమాని అఙ్గారాని వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పనానన్ద, రత్తియా పచ్చూససమయం 9 సూరియే ఉగ్గచ్ఛన్తే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, అన్ధకారో అన్తరధాయిస్సతి, ఆలోకో పాతుభవిస్సతీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘సేయ్యథాపి వా పనానన్ద, అభిదో మజ్ఝన్హికే భత్తకాలసమయే, జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, అన్ధకారో అన్తరహితో ఆలోకో పాతుభూతో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స అకుసలా ధమ్మా అన్తరహితా, కుసలా ధమ్మా సమ్ముఖీభూతా. అత్థి చ ఖ్వస్స అకుసలమూలం అసముచ్ఛిన్నం, తమ్పి సబ్బేన సబ్బం సముగ్ఘాతం గచ్ఛతి. ఏవమయం పుగ్గలో ఆయతిం అపరిహానధమ్మో భవిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.
‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, imāni aṅgārāni vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā panānanda, rattiyā paccūsasamayaṃ 10 sūriye uggacchante, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, andhakāro antaradhāyissati, āloko pātubhavissatī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā panānanda, abhido majjhanhike bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, andhakāro antarahito āloko pātubhūto’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.
‘‘ఇధ పనాహం, ఆనన్ద, ఏకచ్చం పుగ్గలం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి అకుసలో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తసుక్కేహి అనవజ్జేహి ధమ్మేహి, దిట్ఠేవ ధమ్మే పరినిబ్బాయిస్సతీ’తి. సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, అఙ్గారాని సీతాని నిబ్బుతాని సుక్ఖే తిణపుఞ్జే వా కట్ఠపుఞ్జే వా నిక్ఖిత్తాని. జానేయ్యాసి త్వం, ఆనన్ద, నయిమాని అఙ్గారాని వుడ్ఢిం విరూళ్హిం వేపుల్లం ఆపజ్జిస్సన్తీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘ఏవమేవం ఖో అహం, ఆనన్ద, ఇధేకచ్చం పుగ్గలం ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘ఇమస్స ఖో పుగ్గలస్స విజ్జమానా కుసలాపి ధమ్మా అకుసలాపి ధమ్మా’తి. తమేనం అపరేన సమయేన ఏవం చేతసా చేతో పరిచ్చ పజానామి – ‘నత్థి ఇమస్స పుగ్గలస్స వాలగ్గకోటినిత్తుదనమత్తోపి అకుసలో ధమ్మో, సమన్నాగతోయం పుగ్గలో ఏకన్తసుక్కేహి అనవజ్జేహి ధమ్మేహి, దిట్ఠేవ ధమ్మే పరినిబ్బాయిస్సతీ’తి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసపుగ్గలో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స పురిసిన్ద్రియఞాణం చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితం హోతి. ఏవమ్పి ఖో, ఆనన్ద, తథాగతస్స ఆయతిం ధమ్మసముప్పాదో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో హోతి.
‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni sītāni nibbutāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.
‘‘తత్రానన్ద, యే తే పురిమా తయో పుగ్గలా తేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం ఏకో అపరిహానధమ్మో, ఏకో పరిహానధమ్మో, ఏకో ఆపాయికో నేరయికో. తత్రానన్ద, యేమే పచ్ఛిమా తయో పుగ్గలా ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం ఏకో పరిహానధమ్మో, ఏకో అపరిహానధమ్మో, ఏకో పరినిబ్బానధమ్మో’’తి. అట్ఠమం.
‘‘Tatrānanda, ye te purimā tayo puggalā tesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ eko aparihānadhammo, eko parihānadhammo, eko āpāyiko nerayiko. Tatrānanda, yeme pacchimā tayo puggalā imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ eko parihānadhammo, eko aparihānadhammo, eko parinibbānadhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
అట్ఠకథా • Aṭṭhakathā / సుత్తపిటక (అట్ఠకథా) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / అఙ్గుత్తరనికాయ (అట్ఠకథా) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ౮. పురిసిన్ద్రియఞాణసుత్తవణ్ణనా • 8. Purisindriyañāṇasuttavaṇṇanā
టీకా • Tīkā / సుత్తపిటక (టీకా) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / అఙ్గుత్తరనికాయ (టీకా) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ౮. పురిసిన్ద్రియఞాణసుత్తవణ్ణనా • 8. Purisindriyañāṇasuttavaṇṇanā
