| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៣. បុណ្ណាថេរីគាថាវណ្ណនា
3. Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā
បុណ្ណេ បូរស្សុ ធម្មេហីតិ បុណ្ណាយ នាម សិក្ខមានាយ គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ ចន្ទភាគាយ នទិយា តីរេ កិន្នរយោនិយំ និព្ពត្តា។ ឯកទិវសំ តត្ថ អញ្ញតរំ បច្ចេកពុទ្ធំ ទិស្វា បសន្នមានសា នឡមាលាយ តំ បូជេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ។ សា តេន បុញ្ញកម្មេន សុគតីសុយេវ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ គហបតិមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិ។ បុណ្ណាតិស្សា នាមំ អហោសិ។ សា ឧបនិស្សយសម្បន្នតាយ វីសតិវស្សានិ វសមានា មហាបជាបតិគោតមិយា សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធា បព្ពជិត្វា សិក្ខមានា ឯវ ហុត្វា វិបស្សនំ អារភិ។ សត្ថា តស្សា គន្ធកុដិយំ និសិន្នោ ឯវ ឱភាសំ វិស្សជ្ជេត្វា –
Puṇṇepūrassu dhammehīti puṇṇāya nāma sikkhamānāya gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbattā. Ekadivasaṃ tattha aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānasā naḷamālāya taṃ pūjetvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Sā tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbatti. Puṇṇātissā nāmaṃ ahosi. Sā upanissayasampannatāya vīsativassāni vasamānā mahāpajāpatigotamiyā santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvā sikkhamānā eva hutvā vipassanaṃ ārabhi. Satthā tassā gandhakuṭiyaṃ nisinno eva obhāsaṃ vissajjetvā –
៣.
3.
‘‘បុណ្ណេ បូរស្សុ ធម្មេហិ, ចន្ទោ បន្នរសេរិវ;
‘‘Puṇṇe pūrassu dhammehi, cando pannaraseriva;
បរិបុណ្ណាយ បញ្ញាយ, តមោខន្ធំ បទាលយា’’តិ។ – ឥមំ គាថមាហ;
Paripuṇṇāya paññāya, tamokhandhaṃ padālayā’’ti. – imaṃ gāthamāha;
តត្ថ បុណ្ណេតិ តស្សា អាលបនំ។ បូរស្សុ ធម្មេហីតិ សត្តតិំសពោធិបក្ខិយធម្មេហិ បរិបុណ្ណា ហោហិ។ ចន្ទោ បន្នរសេរិវាតិ រ-ការោ បទសន្ធិករោ។ បន្នរសេ បុណ្ណមាសិយំ សព្ពាហិ កលាហិ បរិបុណ្ណោ ចន្ទោ វិយ។ បរិបុណ្ណាយ បញ្ញាយាតិ សោឡសន្នំ កិច្ចានំ បារិបូរិយា បរិបុណ្ណាយ អរហត្តមគ្គបញ្ញាយ។ តមោខន្ធំ បទាលយាតិ មោហក្ខន្ធំ អនវសេសតោ ភិន្ទ សមុច្ឆិន្ទ។ មោហក្ខន្ធបទាលនេន សហេវ សព្ពេបិ កិលេសា បទាលិតា ហោន្តីតិ។
Tattha puṇṇeti tassā ālapanaṃ. Pūrassu dhammehīti sattatiṃsabodhipakkhiyadhammehi paripuṇṇā hohi. Cando pannaraserivāti ra-kāro padasandhikaro. Pannarase puṇṇamāsiyaṃ sabbāhi kalāhi paripuṇṇo cando viya. Paripuṇṇāya paññāyāti soḷasannaṃ kiccānaṃ pāripūriyā paripuṇṇāya arahattamaggapaññāya. Tamokhandhaṃ padālayāti mohakkhandhaṃ anavasesato bhinda samucchinda. Mohakkhandhapadālanena saheva sabbepi kilesā padālitā hontīti.
សា តំ គាថំ សុត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.១.៣៧-៤៥) –
Sā taṃ gāthaṃ sutvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. therī 2.1.37-45) –
‘‘ចន្ទភាគានទីតីរេ, អហោសិំ កិន្នរី តទា;
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā;
អទ្ទសំ វិរជំ ពុទ្ធំ, សយម្ភុំ អបរាជិតំ។
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
‘‘បសន្នចិត្តា សុមនា, វេទជាតា កតញ្ជលី;
‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
នឡមាលំ គហេត្វាន, សយម្ភុំ អភិបូជយិំ។
Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ជហិត្វា កិន្នរីទេហំ, អគច្ឆិំ តិទសំ គតិំ។
Jahitvā kinnarīdehaṃ, agacchiṃ tidasaṃ gatiṃ.
‘‘ឆត្តិំសទេវរាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ;
‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
ទសន្នំ ចក្កវត្តីនំ, មហេសិត្តមការយិំ;
Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
សំវេជេត្វាន មេ ចិត្តំ, បព្ពជិំ អនគារិយំ។
Saṃvejetvāna me cittaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
សព្ពាសវបរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ។
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិបូជយិំ;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បុប្ផបូជាយិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, pupphapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា សា ថេរី តមេវ គាថំ ឧទានេសិ។ អយមេវ ចស្សា អញ្ញាព្យាករណគាថា អហោសីតិ។
Arahattaṃ pana patvā sā therī tameva gāthaṃ udānesi. Ayameva cassā aññābyākaraṇagāthā ahosīti.
បុណ្ណាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ៣. បុណ្ណាថេរីគាថា • 3. Puṇṇātherīgāthā
