| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ഥേരഗാഥാ-അട്ഠകഥാ • Theragāthā-aṭṭhakathā |
൬. പുണ്ണമാസത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ
6. Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā
പഞ്ച നീവരണേ ഹിത്വാതിആദികാ ആയസ്മതോ പുണ്ണമാസത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സത്ഥരി അരഞ്ഞേ വിഹരന്തേ പംസുകൂലചീവരം ദുമസാഖായ ലഗ്ഗേത്വാ ഗന്ധകുടിം പവിട്ഠേ ധനുഹത്ഥോ ഗഹനം പവിട്ഠോ സത്ഥു പംസുകൂലം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ധനും നിക്ഖിപിത്വാ ബുദ്ധഗുണേ അനുസ്സരിത്വാ പംസുകൂലം വന്ദി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുടുമ്ബിയകുലേ നിബ്ബത്തി. തസ്സ കിര ജാതദിവസേ തസ്മിം ഗേഹേ സബ്ബഭാജനാനി സുവണ്ണരതനമയേഹി മാസേഹി പരിപുണ്ണാനേവ അഹേസും. തേനസ്സ പുണ്ണമാസോത്വേവ നാമം അകംസു. സോ വയപ്പത്തോ ദാരപരിഗ്ഗഹം കത്വാ ഏകസ്മിം പുത്തേ ഉപ്പന്നേ ഘരാവാസം പഹായ പബ്ബജിത്വാ ഗാമകാവാസേ വസന്തോ ഘടേന്തോ വായമന്തോ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ॰ ഥേര ൨.൪൯.൧-൮) –
Pañca nīvaraṇe hitvātiādikā āyasmato puṇṇamāsattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthari araññe viharante paṃsukūlacīvaraṃ dumasākhāya laggetvā gandhakuṭiṃ paviṭṭhe dhanuhattho gahanaṃ paviṭṭho satthu paṃsukūlaṃ disvā pasannamānaso dhanuṃ nikkhipitvā buddhaguṇe anussaritvā paṃsukūlaṃ vandi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kuṭumbiyakule nibbatti. Tassa kira jātadivase tasmiṃ gehe sabbabhājanāni suvaṇṇaratanamayehi māsehi paripuṇṇāneva ahesuṃ. Tenassa puṇṇamāsotveva nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekasmiṃ putte uppanne gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā gāmakāvāse vasanto ghaṭento vāyamanto chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.49.1-8) –
‘‘തിസ്സോ നാമാസി ഭഗവാ, സയമ്ഭൂ അഗ്ഗപുഗ്ഗലോ;
‘‘Tisso nāmāsi bhagavā, sayambhū aggapuggalo;
പംസുകൂലം ഠപേത്വാന, വിഹാരം പാവിസീ ജിനോ.
Paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna, vihāraṃ pāvisī jino.
‘‘വിനതം ധനുമാദായ, ഭക്ഖത്ഥായ ചരിം അഹം;
‘‘Vinataṃ dhanumādāya, bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ;
മണ്ഡലഗ്ഗം ഗഹേത്വാന, കാനനം പാവിസിം അഹം.
Maṇḍalaggaṃ gahetvāna, kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ.
‘‘തത്ഥദ്ദസം പംസുകൂലം, ദുമഗ്ഗേ ലഗ്ഗിതം തദാ;
‘‘Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ, dumagge laggitaṃ tadā;
ചാപം തത്ഥേവ നിക്ഖിപ്പ, സിരേ കത്വാന അഞ്ജലിം.
Cāpaṃ tattheva nikkhippa, sire katvāna añjaliṃ.
‘‘പസന്നചിത്തോ സുമനോ, വിപുലായ ച പീതിയാ;
‘‘Pasannacitto sumano, vipulāya ca pītiyā;
ബുദ്ധസേട്ഠം സരിത്വാന, പംസുകൂലം അവന്ദഹം.
Buddhaseṭṭhaṃ saritvāna, paṃsukūlaṃ avandahaṃ.
‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, പംസുകൂലമവന്ദഹം;
‘‘Dvenavute ito kappe, paṃsukūlamavandahaṃ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, വന്ദനായ ഇദം ഫലം.
Duggatiṃ nābhijānāmi, vandanāya idaṃ phalaṃ.
‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ॰… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
ഛളഭിഞ്ഞോ പന ഹുത്വാ സാവത്ഥിം ഉപഗന്ത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ സുസാനേ വസതി, തസ്സ ച അചിരാഗതസ്സേവ സതോ പുത്തോ കാലമകാസി. ദാരകമാതാ ഥേരസ്സ ആഗതഭാവം സുത്വാ, ‘‘മാ ഇദം അപുത്തകം സാപതേയ്യം രാജാനോ ഹരേയ്യു’’ന്തി തം ഉപ്പബ്ബാജേതുകാമാ മഹതാ പരിവാരേന ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ പടിസന്ഥാരം കത്വാ പലോഭേതും ആരഭി. ഥേരോ അത്തനോ വീതരാഗഭാവജാനാപനത്ഥം ആകാസേ ഠത്വാ അത്തനോ പടിപത്തികിത്തനമുഖേന തസ്സാ ധമ്മം ദേസേന്തോ –
Chaḷabhiñño pana hutvā sāvatthiṃ upagantvā satthāraṃ vanditvā susāne vasati, tassa ca acirāgatasseva sato putto kālamakāsi. Dārakamātā therassa āgatabhāvaṃ sutvā, ‘‘mā idaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājāno hareyyu’’nti taṃ uppabbājetukāmā mahatā parivārena therassa santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā palobhetuṃ ārabhi. Thero attano vītarāgabhāvajānāpanatthaṃ ākāse ṭhatvā attano paṭipattikittanamukhena tassā dhammaṃ desento –
൧൭൧.
171.
‘‘പഞ്ച നീവരണേ ഹിത്വാ, യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാ;
‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā;
ധമ്മാദാസം ഗഹേത്വാന, ഞാണദസ്സനമത്തനോ.
Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano.
൧൭൨.
172.
‘‘പച്ചവേക്ഖിം ഇമം കായം, സബ്ബം സന്തരബാഹിരം;
‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ;
അജ്ഝത്തഞ്ച ബഹിദ്ധാ ച, തുച്ഛോ കായോ അദിസ്സഥാ’’തി. –
Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti. –
ഗാഥാദ്വയം അഭാസി.
Gāthādvayaṃ abhāsi.
തത്ഥ പഞ്ച നീവരണേ ഹിത്വാതി കാമച്ഛന്ദാദികേ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ഝാനാധിഗമേന വിദ്ധംസേത്വാ. യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാതി കാമയോഗാദീഹി ചതൂഹി യോഗേഹി ഖേമസ്സ അനുപദ്ദുതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ അധിഗമായ. ധമ്മാദാസന്തി ധമ്മഭൂതം ആദാസം. യഥാ ഹി ആദാസോ ഓലോകേന്തസ്സ രൂപകായേ ഗുണാഗുണം ആദംസേതി, ഏവം വിപസ്സനാസങ്ഖാതോ ധമ്മാനം സാമഞ്ഞവിസേസാവബോധനതോ ഞാണദസ്സനഭൂതോ ധമ്മാദാസോ വിപസ്സന്തസ്സ വോദാനസംകിലേസധമ്മവിഭാവനേന തപ്പഹാനസാധനേന ച വിസേസതോ നാമകായേ ഗുണം ആദംസേതി. തേനാഹ –
Tattha pañca nīvaraṇe hitvāti kāmacchandādike pañca nīvaraṇe pahāya jhānādhigamena viddhaṃsetvā. Yogakkhemassa pattiyāti kāmayogādīhi catūhi yogehi khemassa anupaddutassa nibbānassa adhigamāya. Dhammādāsanti dhammabhūtaṃ ādāsaṃ. Yathā hi ādāso olokentassa rūpakāye guṇāguṇaṃ ādaṃseti, evaṃ vipassanāsaṅkhāto dhammānaṃ sāmaññavisesāvabodhanato ñāṇadassanabhūto dhammādāso vipassantassa vodānasaṃkilesadhammavibhāvanena tappahānasādhanena ca visesato nāmakāye guṇaṃ ādaṃseti. Tenāha –
‘‘ധമ്മാദാസം ഗഹേത്വാന, ഞാണദസ്സനമത്തനോ;
‘‘Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano;
പച്ചവേക്ഖിം ഇമം കായം, സബ്ബം സന്തരബാഹിര’’ന്തി. –
Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhira’’nti. –
ഇമം കായം ധമ്മസമൂഹം മമ അത്തഭാവം അജ്ഝത്തികബാഹിരായതനഭാവതോ സന്തരബാഹിരം സബ്ബം അനവസേസം ധമ്മാദാസം ഗഹേത്വാ ‘‘അനിച്ച’’ന്തിപി ‘‘ദുക്ഖ’’ന്തിപി ‘‘അനത്താ’’തിപി പതിഅവേക്ഖിം ഞാണചക്ഖുനാ പസ്സിം. ഏവം പസ്സതാ ച മയാ അജ്ഝത്തഞ്ച ബഹിദ്ധാ ചാതി അത്തനോ സന്താനേ പരസന്താനേ ച തുച്ഛോ കായോ അദിസ്സഥ നിച്ചസാരാദിവിരഹിതോ തുച്ഛോ ഖന്ധപഞ്ചകസങ്ഖാതോ അത്തഭാവകായോ ഞാണചക്ഖുനാ യാഥാവതോ അപസ്സിത്ഥ. സകലമ്പി ഹി ഖന്ധപഞ്ചകം ‘‘അവിജ്ജാനിവുതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ബാലസ്സ തണ്ഹാസംയുത്തസ്സ ഏവമയം കായോ സമുദാഗതോ’’തിആദീസു (സം॰ നി॰ ൨.൧൯) ‘‘കായോ’’തി വുച്ചതി. ‘‘അദിസ്സഥാ’’തി ച ഇമിനാ യദേവ കായേ ദട്ഠബ്ബം, തം ദിട്ഠം, ന ദാനിസ്സ കിഞ്ചി മയാ പസ്സിതബ്ബം അത്ഥീതി കതകിച്ചതം ദസ്സേന്തോ അഞ്ഞം ബ്യാകാസി. ഏവം ഥേരോ ഇമാഹി ഗാഥാഹി പുരാണദുതിയികായ ധമ്മം ദേസേത്വാ തം സരണേസു ച സീലേസു ച സമ്പതിട്ഠാപേത്വാ ഉയ്യോജേസി.
Imaṃ kāyaṃ dhammasamūhaṃ mama attabhāvaṃ ajjhattikabāhirāyatanabhāvato santarabāhiraṃ sabbaṃ anavasesaṃ dhammādāsaṃ gahetvā ‘‘anicca’’ntipi ‘‘dukkha’’ntipi ‘‘anattā’’tipi patiavekkhiṃ ñāṇacakkhunā passiṃ. Evaṃ passatā ca mayā ajjhattañca bahiddhā cāti attano santāne parasantāne ca tuccho kāyo adissatha niccasārādivirahito tuccho khandhapañcakasaṅkhāto attabhāvakāyo ñāṇacakkhunā yāthāvato apassittha. Sakalampi hi khandhapañcakaṃ ‘‘avijjānivutassa, bhikkhave, bālassa taṇhāsaṃyuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato’’tiādīsu (saṃ. ni. 2.19) ‘‘kāyo’’ti vuccati. ‘‘Adissathā’’ti ca iminā yadeva kāye daṭṭhabbaṃ, taṃ diṭṭhaṃ, na dānissa kiñci mayā passitabbaṃ atthīti katakiccataṃ dassento aññaṃ byākāsi. Evaṃ thero imāhi gāthāhi purāṇadutiyikāya dhammaṃ desetvā taṃ saraṇesu ca sīlesu ca sampatiṭṭhāpetvā uyyojesi.
പുണ്ണമാസത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ഥേരഗാഥാപാളി • Theragāthāpāḷi / ൬. പുണ്ണമാസത്ഥേരഗാഥാ • 6. Puṇṇamāsattheragāthā
