Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៩. បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរគាថាវណ្ណនា

9. Pilindavacchattheragāthāvaṇṇanā

ស្វាគតន្តិ អាយស្មតោ បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយំ កិរ បទុមុត្តរពុទ្ធកាលេ ហំសវតីនគរេ មហាភោគកុលេ និព្ពត្តោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុណន្តោ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ ទេវតានំ បិយមនាបភាវេន អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា តំ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា យាវជីវំ កុសលំ កត្វា តតោ ចុតោ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ សុមេធស្ស ភគវតោ កាលេ មនុស្សលោកេ និព្ពត្តិត្វា ភគវតិ បរិនិព្ពុតេ សត្ថុ ថូបស្ស បូជំ កត្វា សង្ឃេ ច មហាទានំ បវត្តេត្វា តតោ ចុតោ ទេវមនុស្សេសុ ឯវ សំសរន្តោ អនុប្បន្នេ ពុទ្ធេ ចក្កវត្តី រាជា ហុត្វា មហាជនំ បញ្ចសុ សីលេសុ បតិដ្ឋាបេត្វា សគ្គបរាយណំ អកាសិ។ សោ អនុប្បន្នេយេវ អម្ហាកំ ភគវតិ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណគេហេ និព្ពត្តិ។ ‘‘បិលិន្ទោ’’តិស្ស នាមំ អកំសុ។ វច្ឆោតិ បន គោត្តំ ។ តេន សោ អបរភាគេ ‘‘បិលិន្ទវច្ឆោ’’តិ បញ្ញាយិត្ថ។ សំសារេ បន សំវេគពហុលតាយ បរិព្ពាជកបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា ចូឡគន្ធារំ នាម វិជ្ជំ សាធេត្វា តាយ វិជ្ជាយ អាកាសចារី បរចិត្តវិទូ ច ហុត្វា រាជគហេ លាភគ្គយសគ្គប្បត្តោ បដិវសតិ។

Svāgatanti āyasmato pilindavacchattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbatto heṭṭhā vuttanayeneva satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ devatānaṃ piyamanāpabhāvena aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto sumedhassa bhagavato kāle manussaloke nibbattitvā bhagavati parinibbute satthu thūpassa pūjaṃ katvā saṅghe ca mahādānaṃ pavattetvā tato cuto devamanussesu eva saṃsaranto anuppanne buddhe cakkavattī rājā hutvā mahājanaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā saggaparāyaṇaṃ akāsi. So anuppanneyeva amhākaṃ bhagavati sāvatthiyaṃ brāhmaṇagehe nibbatti. ‘‘Pilindo’’tissa nāmaṃ akaṃsu. Vacchoti pana gottaṃ . Tena so aparabhāge ‘‘pilindavaccho’’ti paññāyittha. Saṃsāre pana saṃvegabahulatāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā cūḷagandhāraṃ nāma vijjaṃ sādhetvā tāya vijjāya ākāsacārī paracittavidū ca hutvā rājagahe lābhaggayasaggappatto paṭivasati.

អថ យទា អម្ហាកំ ភគវា អភិសម្ពុទ្ធោ ហុត្វា អនុក្កមេន រាជគហំ ឧបគតោ, តតោ បដ្ឋាយ ពុទ្ធានុភាវេន តស្ស សា វិជ្ជា ន សម្បជ្ជតិ, អត្តនោ កិច្ចំ ន សាធេតិ។ សោ ចិន្តេសិ – ‘‘សុតំ ខោ បន មេតំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ ‘យត្ថ មហាគន្ធារវិជ្ជា ធរតិ, តត្ថ ចូឡគន្ធារវិជ្ជា ន សម្បជ្ជតី’តិ, សមណស្ស បន គោតមស្ស អាគតកាលតោ បដ្ឋាយ នាយំ មម វិជ្ជា សម្បជ្ជតិ, និស្សំសយំ សមណោ គោតមោ មហាគន្ធារវិជ្ជំ ជានាតិ, យំនូនាហំ តំ បយិរុបាសិត្វា តស្ស សន្តិកេ តំ វិជ្ជំ បរិយាបុណេយ្យ’’ន្តិ។ សោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘អហំ, មហាសមណ, តវ សន្តិកេ ឯកំ វិជ្ជំ បរិយាបុណិតុកាមោ, ឱកាសំ មេ ករោហី’’តិ។ ភគវា ‘‘តេន ហិ បព្ពជា’’តិ អាហ។ សោ ‘‘វិជ្ជាយ បរិកម្មំ បព្ពជ្ជា’’តិ មញ្ញមានោ បព្ពជិ។ តស្ស ភគវា ធម្មំ កថេត្វា ចរិតានុកូលំ កម្មដ្ឋានំ អទាសិ។ សោ ឧបនិស្សយសម្បន្នតាយ នចិរស្សេវ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ យា បន បុរិមជាតិយំ តស្សោវាទេ ឋត្វា សគ្គេ និព្ពត្តា ទេវតា, តំ កតញ្ញុតំ និស្សាយ សញ្ជាតពហុមានា សាយំ បាតំ ថេរំ បយិរុបាសិត្វា គច្ឆន្តិ។ តស្មា ថេរោ ទេវតានំ បិយមនាបតាយ អគ្គតំ បត្តោ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.២.៥៥-៦៧) –

Atha yadā amhākaṃ bhagavā abhisambuddho hutvā anukkamena rājagahaṃ upagato, tato paṭṭhāya buddhānubhāvena tassa sā vijjā na sampajjati, attano kiccaṃ na sādheti. So cintesi – ‘‘sutaṃ kho pana metaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ ‘yattha mahāgandhāravijjā dharati, tattha cūḷagandhāravijjā na sampajjatī’ti, samaṇassa pana gotamassa āgatakālato paṭṭhāya nāyaṃ mama vijjā sampajjati, nissaṃsayaṃ samaṇo gotamo mahāgandhāravijjaṃ jānāti, yaṃnūnāhaṃ taṃ payirupāsitvā tassa santike taṃ vijjaṃ pariyāpuṇeyya’’nti. So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘‘ahaṃ, mahāsamaṇa, tava santike ekaṃ vijjaṃ pariyāpuṇitukāmo, okāsaṃ me karohī’’ti. Bhagavā ‘‘tena hi pabbajā’’ti āha. So ‘‘vijjāya parikammaṃ pabbajjā’’ti maññamāno pabbaji. Tassa bhagavā dhammaṃ kathetvā caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi. So upanissayasampannatāya nacirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Yā pana purimajātiyaṃ tassovāde ṭhatvā sagge nibbattā devatā, taṃ kataññutaṃ nissāya sañjātabahumānā sāyaṃ pātaṃ theraṃ payirupāsitvā gacchanti. Tasmā thero devatānaṃ piyamanāpatāya aggataṃ patto. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.2.55-67) –

‘‘និព្ពុតេ លោកនាថម្ហិ, សុមេធេ អគ្គបុគ្គលេ;

‘‘Nibbute lokanāthamhi, sumedhe aggapuggale;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, ថូបបូជំ អកាសហំ។

Pasannacitto sumano, thūpapūjaṃ akāsahaṃ.

‘‘យេ ច ខីណាសវា តត្ថ, ឆឡភិញ្ញា មហិទ្ធិកា;

‘‘Ye ca khīṇāsavā tattha, chaḷabhiññā mahiddhikā;

តេហំ តត្ថ សមានេត្វា, សង្ឃភត្តំ អកាសហំ។

Tehaṃ tattha samānetvā, saṅghabhattaṃ akāsahaṃ.

‘‘សុមេធស្ស ភគវតោ, ឧបដ្ឋាកោ តទា អហុ;

‘‘Sumedhassa bhagavato, upaṭṭhāko tadā ahu;

សុមេធោ នាម នាមេន, អនុមោទិត្ថ សោ តទា។

Sumedho nāma nāmena, anumodittha so tadā.

‘‘តេន ចិត្តប្បសាទេន, វិមានំ ឧបបជ្ជហំ;

‘‘Tena cittappasādena, vimānaṃ upapajjahaṃ;

ឆឡាសីតិសហស្សានិ, អច្ឆរាយោ រមិំសុ មេ។

Chaḷāsītisahassāni, accharāyo ramiṃsu me.

‘‘មមេវ អនុវត្តន្តិ, សព្ពកាមេហិ តា សទា;

‘‘Mameva anuvattanti, sabbakāmehi tā sadā;

អញ្ញេ ទេវេ អភិភោមិ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ។

Aññe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ.

‘‘បញ្ចវីសម្ហិ កប្បម្ហិ, វរុណោ នាម ខត្តិយោ;

‘‘Pañcavīsamhi kappamhi, varuṇo nāma khattiyo;

វិសុទ្ធភោជនោ អាសិំ, ចក្កវត្តី អហំ តទា។

Visuddhabhojano āsiṃ, cakkavattī ahaṃ tadā.

‘‘ន តេ ពីជំ បវប្បន្តិ, នបិ នីយន្តិ នង្គលា;

‘‘Na te bījaṃ pavappanti, napi nīyanti naṅgalā;

អកដ្ឋបាកិមំ សាលិំ, បរិភុញ្ជន្តិ មានុសា។

Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ, paribhuñjanti mānusā.

‘‘តត្ថ រជ្ជំ ករិត្វាន, ទេវត្តំ បុន គច្ឆហំ;

‘‘Tattha rajjaṃ karitvāna, devattaṃ puna gacchahaṃ;

តទាបិ ឯទិសា មយ្ហំ, និព្ពត្តា ភោគសម្បទា។

Tadāpi edisā mayhaṃ, nibbattā bhogasampadā.

‘‘ន មំ មិត្តា អមិត្តា វា, ហិំសន្តិ សព្ពបាណិនោ;

‘‘Na maṃ mittā amittā vā, hiṃsanti sabbapāṇino;

សព្ពេសម្បិ បិយោ ហោមិ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ។

Sabbesampi piyo homi, puññakammassidaṃ phalaṃ.

‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ , យំ ទានមទទិំ តទា;

‘‘Tiṃsakappasahassamhi , yaṃ dānamadadiṃ tadā;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, គន្ធាលេបស្សិទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, gandhālepassidaṃ phalaṃ.

‘‘ឥមស្មិំ ភទ្ទកេ កប្បេ, ឯកោ អាសិំ ជនាធិបោ;

‘‘Imasmiṃ bhaddake kappe, eko āsiṃ janādhipo;

មហានុភាវោ រាជាហំ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ។

Mahānubhāvo rājāhaṃ, cakkavattī mahabbalo.

‘‘សោហំ បញ្ចសុ សីលេសុ, ឋបេត្វា ជនតំ ពហុំ;

‘‘Sohaṃ pañcasu sīlesu, ṭhapetvā janataṃ bahuṃ;

បាបេត្វា សុគតិំយេវ, ទេវតានំ បិយោ អហុំ។

Pāpetvā sugatiṃyeva, devatānaṃ piyo ahuṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

តថា ទេវតាហិ អតិវិយ បិយាយិតព្ពភាវតោ ឥមំ ថេរំ ភគវា ទេវតានំ បិយមនាបភាវេន អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ – ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ ទេវតានំ បិយមនាបានំ យទិទំ បិលិន្ទវច្ឆោ’’តិ (អ. និ. ១.២០៩, ២១៥) សោ ឯកទិវសំ ភិក្ខុសង្ឃមជ្ឈេ និសិន្នោ អត្តនោ គុណេ បច្ចវេក្ខិត្វា តេសំ ការណភូតំ វិជ្ជានិមិត្តំ ភគវតោ សន្តិកេ អាគមនំ បសំសន្តោ ‘‘ស្វាគតំ នាបគត’’ន្តិ គាថំ អភាសិ។

Tathā devatāhi ativiya piyāyitabbabhāvato imaṃ theraṃ bhagavā devatānaṃ piyamanāpabhāvena aggaṭṭhāne ṭhapesi – ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ devatānaṃ piyamanāpānaṃ yadidaṃ pilindavaccho’’ti (a. ni. 1.209, 215) so ekadivasaṃ bhikkhusaṅghamajjhe nisinno attano guṇe paccavekkhitvā tesaṃ kāraṇabhūtaṃ vijjānimittaṃ bhagavato santike āgamanaṃ pasaṃsanto ‘‘svāgataṃ nāpagata’’nti gāthaṃ abhāsi.

. តត្ថ ស្វាគតន្តិ សុន្ទរំ អាគមនំ, ឥទំ មមាតិ សម្ពន្ធោ។ អថ វា ស្វាគតន្តិ សុដ្ឋុ អាគតំ, មយាតិ វិភត្តិ វិបរិណាមេតព្ពា។ នាបគតន្តិ ន អបគតំ ហិតាភិវុទ្ធិតោ ន អបេតំ។ នយិទំ ទុមន្តិតំ មមាតិ ឥទំ មម ទុដ្ឋុ កថិតំ, ទុដ្ឋុ វា វីមំសិតំ ន ហោតិ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យំ ភគវតោ សន្តិកេ មមាគមនំ, យំ វា មយា តត្ថ អាគតំ, តំ ស្វាគតំ, ស្វាគតត្តាយេវ ន ទុរាគតំ។ យំ ‘‘ភគវតោ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បព្ពជិស្សាមី’’តិ មម មន្តិតំ គទិតំ កថិតំ, ចិត្តេន វា វីមំសិតំ ឥទម្បិ ន ទុម្មន្តិន្តិ។ ឥទានិ តត្ថ ការណំ ទស្សេន្តោ ‘‘សំវិភត្តេសូ’’តិអាទិមាហ។ សំវិភត្តេសូតិ បការតោ វិភត្តេសុ។ ធម្មេសូតិ ញេយ្យធម្មេសុ សមថធម្មេសុ វា, នានាតិត្ថិយេហិ បកតិអាទិវសេន, សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ ទុក្ខាទិវសេន សំវិភជិត្វា វុត្តធម្មេសុ។ យំ សេដ្ឋំ តទុបាគមិន្តិ យំ តត្ថ សេដ្ឋំ, តំ ចតុសច្ចធម្មំ, តស្ស វា ពោធកំ សាសនធម្មំ ឧបាគមិំ, ‘‘អយំ ធម្មោ អយំ វិនយោ’’តិ ឧបគច្ឆិំ។ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ ឯវ វា កុសលាទិវសេន ខន្ធាទិវសេន យថាសភាវតោ សំវិភត្តេសុ សភាវធម្មេសុ យំ តត្ថ សេដ្ឋំ ឧត្តមំ បវរំ, តំ មគ្គផលនិព្ពានធម្មំ ឧបាគមិំ, អត្តបច្ចក្ខតោ ឧបគច្ឆិំ សច្ឆាកាសិំ, តស្មា ស្វាគតំ មម ន អបគតំ សុមន្តិតំ ន ទុម្មន្តិតន្តិ យោជនា។

9. Tattha svāgatanti sundaraṃ āgamanaṃ, idaṃ mamāti sambandho. Atha vā svāgatanti suṭṭhu āgataṃ, mayāti vibhatti vipariṇāmetabbā. Nāpagatanti na apagataṃ hitābhivuddhito na apetaṃ. Nayidaṃ dumantitaṃ mamāti idaṃ mama duṭṭhu kathitaṃ, duṭṭhu vā vīmaṃsitaṃ na hoti. Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ bhagavato santike mamāgamanaṃ, yaṃ vā mayā tattha āgataṃ, taṃ svāgataṃ, svāgatattāyeva na durāgataṃ. Yaṃ ‘‘bhagavato santike dhammaṃ sutvā pabbajissāmī’’ti mama mantitaṃ gaditaṃ kathitaṃ, cittena vā vīmaṃsitaṃ idampi na dummantinti. Idāni tattha kāraṇaṃ dassento ‘‘saṃvibhattesū’’tiādimāha. Saṃvibhattesūti pakārato vibhattesu. Dhammesūti ñeyyadhammesu samathadhammesu vā, nānātitthiyehi pakatiādivasena, sammāsambuddhehi dukkhādivasena saṃvibhajitvā vuttadhammesu. Yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgaminti yaṃ tattha seṭṭhaṃ, taṃ catusaccadhammaṃ, tassa vā bodhakaṃ sāsanadhammaṃ upāgamiṃ, ‘‘ayaṃ dhammo ayaṃ vinayo’’ti upagacchiṃ. Sammāsambuddhehi eva vā kusalādivasena khandhādivasena yathāsabhāvato saṃvibhattesu sabhāvadhammesu yaṃ tattha seṭṭhaṃ uttamaṃ pavaraṃ, taṃ maggaphalanibbānadhammaṃ upāgamiṃ, attapaccakkhato upagacchiṃ sacchākāsiṃ, tasmā svāgataṃ mama na apagataṃ sumantitaṃ na dummantitanti yojanā.

បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Pilindavacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៩. បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរគាថា • 9. Pilindavacchattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact