| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ទ្វេមាតិកាបាឡិ • Dvemātikāpāḷi |
៣. បត្តវគ្គោ
3. Pattavaggo
១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
បត្តវគ្គស្ស បឋមេ អតិរេកបត្តោតិ អនធិដ្ឋិតោ ច អវិកប្បិតោ ច, សោ ច ខោ ឧក្កដ្ឋមជ្ឈិមោមកានំ អញ្ញតរោ បមាណយុត្តោវ, តស្ស បមាណំ ‘‘អឌ្ឍាឡ្ហកោទនំ គណ្ហាតី’’តិអាទិនា (បារា ៦០២) នយេន បាឡិយំ វុត្តំ។ តត្រាយំ វិនិច្ឆយោ – អនុបហតបុរាណសាលិតណ្ឌុលានំ សុកោដ្ដិតបរិសុទ្ធានំ ទ្វេ មគធនាឡិយោ គហេត្វា តេហិ តណ្ឌុលេហិ អនុត្តណ្ឌុលមកិលិន្នមបិណ្ឌិកំ សុវិសទំ កុន្ទមកុឡរាសិសទិសំ អវស្សាវិតោទនំ បចិត្វា និរវសេសំ បត្តេ បក្ខិបិត្វា តស្ស ឱទនស្ស ចតុត្ថភាគប្បមាណោ នាតិឃនោ នាតិតនុកោ ហត្ថហារិយោ សព្ពសម្ភារសង្ខតោ មុគ្គសូបោ បក្ខិបិតព្ពោ, តតោ អាលោបស្ស អនុរូបំ យាវចរិមាលោបប្បហោនកំ មច្ឆមំសាទិព្យញ្ជនំ បក្ខិបិតព្ពំ, សប្បិតេលតក្ករសកញ្ជិយាទីនិ បន គណនូបគានិ ន ហោន្តិ។ តានិ ហិ ឱទនគតិកានេវ, នេវ ហាបេតុំ, ន វឌ្ឍេតុំ សក្កោន្តិ, ឯវមេតំ សព្ពម្បិ បក្ខិត្តំ សចេ បត្តស្ស មុខវដ្ដិយា ហេដ្ឋិមរាជិសមំ តិដ្ឋតិ, សុត្តេន វា ហីរេន វា ឆិន្ទន្តស្ស សុត្តស្ស វា ហីរស្ស វា ហេដ្ឋិមន្តំ ផុសតិ, អយំ ឧក្កដ្ឋោ នាម បត្តោ។ សចេ តំ រាជិំ អតិក្កម្ម ថូបីកតំ តិដ្ឋតិ, អយំ ឧក្កដ្ឋោមកោ នាម បត្តោ។ សចេ តំ រាជិំ ន សម្បាបុណាតិ, អន្តោគធមេវ ហោតិ, អយំ ឧក្កដ្ឋុក្កដ្ឋោ នាម បត្តោ។ ឧក្កដ្ឋតោ ឧបឌ្ឍប្បមាណោ មជ្ឈិមោ។ មជ្ឈិមបត្តតោ ឧបឌ្ឍប្បមាណោ ឱមកោ។ តេសម្បិ វុត្តនយេនេវ ភេទោ វេទិតព្ពោ។ ឥច្ចេតេសុ នវសុ ឧក្កដ្ឋុក្កដ្ឋោ ច ឱមកោមកោ ចាតិ ទ្វេ អបត្តា, សេសា សត្ត បត្តា បមាណយុត្តា នាម, អយមេត្ថសង្ខេបោ, វិត្ថារោ បន សមន្តបាសាទិកាយំ (បារា. អដ្ឋ. ២.៥៩៨ អាទយោ) វុត្តោ, តស្មា ឯវំ បមាណយុត្តំ សមណសារុប្បេន បក្កំ អយោបត្តំ វា មត្តិកាបត្តំ វា លភិត្វា បុរាណបត្តំ បច្ចុទ្ធរិត្វា អន្តោទសាហេ អធិដ្ឋាតព្ពោ។ សចេ បនស្ស មូលតោ កាកណិកមត្តម្បិ ទាតព្ពំ អវសិដ្ឋំ ហោតិ, អធិដ្ឋានុបគោ ន ហោតិ, អប្បច្ចុទ្ធរន្តេន វិកប្បេតព្ពោ។ តត្ថ បច្ចុទ្ធរណាធិដ្ឋានលក្ខណំ ចីវរវគ្គេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ, វិកប្បនលក្ខណំ បរតោ វក្ខាម។ សចេ បន កោចិ អបត្តកោ ភិក្ខុ ទស បត្តេ លភិត្វា សព្ពេ អត្តនាវ បរិភុញ្ជិតុកាមោ ហោតិ, ឯកំ បត្តំ អធិដ្ឋាយ បុន ទិវសេ តំ បច្ចុទ្ធរិត្វា អញ្ញោ អធិដ្ឋាតព្ពោ, ឯតេនុបាយេន វស្សសតម្បិ បរិហរិតុំ សក្កា។ យោ បនស្ស បត្តោ មុខវដ្ដិតោ ហេដ្ឋា ទ្វង្គុលមត្តោកាសតោ បដ្ឋាយ យត្ថកត្ថចិ កង្គុសិត្ថនិក្ខមនមត្តេន ឆិទ្ទេន ឆិទ្ទោ ហោតិ, សោ អធិដ្ឋានុបគោ ន ហោតិ។ បុន ឆិទ្ទេ បាកតិកេ កតេ អធិដ្ឋាតព្ពោ, សេសំ អធិដ្ឋានវិជហនំ តិចីវរេ វុត្តនយមេវ។
Pattavaggassa paṭhame atirekapattoti anadhiṭṭhito ca avikappito ca, so ca kho ukkaṭṭhamajjhimomakānaṃ aññataro pamāṇayuttova, tassa pamāṇaṃ ‘‘aḍḍhāḷhakodanaṃ gaṇhātī’’tiādinā (pārā 602) nayena pāḷiyaṃ vuttaṃ. Tatrāyaṃ vinicchayo – anupahatapurāṇasālitaṇḍulānaṃ sukoṭṭitaparisuddhānaṃ dve magadhanāḷiyo gahetvā tehi taṇḍulehi anuttaṇḍulamakilinnamapiṇḍikaṃ suvisadaṃ kundamakuḷarāsisadisaṃ avassāvitodanaṃ pacitvā niravasesaṃ patte pakkhipitvā tassa odanassa catutthabhāgappamāṇo nātighano nātitanuko hatthahāriyo sabbasambhārasaṅkhato muggasūpo pakkhipitabbo, tato ālopassa anurūpaṃ yāvacarimālopappahonakaṃ macchamaṃsādibyañjanaṃ pakkhipitabbaṃ, sappitelatakkarasakañjiyādīni pana gaṇanūpagāni na honti. Tāni hi odanagatikāneva, neva hāpetuṃ, na vaḍḍhetuṃ sakkonti, evametaṃ sabbampi pakkhittaṃ sace pattassa mukhavaṭṭiyā heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati, suttena vā hīrena vā chindantassa suttassa vā hīrassa vā heṭṭhimantaṃ phusati, ayaṃ ukkaṭṭho nāma patto. Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati, ayaṃ ukkaṭṭhomako nāma patto. Sace taṃ rājiṃ na sampāpuṇāti, antogadhameva hoti, ayaṃ ukkaṭṭhukkaṭṭho nāma patto. Ukkaṭṭhato upaḍḍhappamāṇo majjhimo. Majjhimapattato upaḍḍhappamāṇo omako. Tesampi vuttanayeneva bhedo veditabbo. Iccetesu navasu ukkaṭṭhukkaṭṭho ca omakomako cāti dve apattā, sesā satta pattā pamāṇayuttā nāma, ayametthasaṅkhepo, vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.598 ādayo) vutto, tasmā evaṃ pamāṇayuttaṃ samaṇasāruppena pakkaṃ ayopattaṃ vā mattikāpattaṃ vā labhitvā purāṇapattaṃ paccuddharitvā antodasāhe adhiṭṭhātabbo. Sace panassa mūlato kākaṇikamattampi dātabbaṃ avasiṭṭhaṃ hoti, adhiṭṭhānupago na hoti, appaccuddharantena vikappetabbo. Tattha paccuddharaṇādhiṭṭhānalakkhaṇaṃ cīvaravagge vuttanayeneva veditabbaṃ, vikappanalakkhaṇaṃ parato vakkhāma. Sace pana koci apattako bhikkhu dasa patte labhitvā sabbe attanāva paribhuñjitukāmo hoti, ekaṃ pattaṃ adhiṭṭhāya puna divase taṃ paccuddharitvā añño adhiṭṭhātabbo, etenupāyena vassasatampi pariharituṃ sakkā. Yo panassa patto mukhavaṭṭito heṭṭhā dvaṅgulamattokāsato paṭṭhāya yatthakatthaci kaṅgusitthanikkhamanamattena chiddena chiddo hoti, so adhiṭṭhānupago na hoti. Puna chidde pākatike kate adhiṭṭhātabbo, sesaṃ adhiṭṭhānavijahanaṃ ticīvare vuttanayameva.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ អតិរេកបត្តធារណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, សេសវណ្ណនាក្កមោ ចីវរវគ្គស្ស បឋមសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha atirekapattadhāraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, sesavaṇṇanākkamo cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabboti.
បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
២. ឩនបញ្ចពន្ធនសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ ឩនានិ បញ្ច ពន្ធនានិ អស្សាតិ ឩនបញ្ចពន្ធនោ, នាស្ស បញ្ច ពន្ធនានិ បូរេន្តីតិ អត្ថោ, តេន ឩនបញ្ចពន្ធនេន, ឥត្ថម្ភូតស្ស លក្ខណេ ករណវចនំ។ តត្ថ យស្មា អពន្ធនស្សាបិ បញ្ច ពន្ធនានិ ន បូរេន្តិ សព្ពសោ នត្ថិតាយ, តេនស្ស បទភាជនេ ‘‘ឩនបញ្ចពន្ធនោ នាម បត្តោ អពន្ធនោ វា ឯកពន្ធនោ វា’’តិអាទិ (បារា. ៦១៣) វុត្តំ។ ‘‘ឩនបញ្ចពន្ធនេនា’’តិ ច វុត្តត្តា យស្ស បញ្ចពន្ធនោ បត្តោ ហោតិ បញ្ចពន្ធនោកាសោ វា, តស្ស សោ អបត្តោ, តស្មា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតុំ វដ្ដតិ។ យស្មិំ បន បត្តេ មុខវដ្ដិតោ ហេដ្ឋា ភដ្ឋា ទ្វង្គុលប្បមាណា ឯកាបិ រាជិ ហោតិ, តំ តស្សា រាជិយា ហេដ្ឋិមបរិយន្តេ បត្តវេធកេន វិជ្ឈិត្វា បចិត្វា សុត្តរជ្ជុកមកចិរជ្ជុកាទីហិ វា តិបុសុត្តកេន វា ពន្ធិត្វា តំ ពន្ធនំ អាមិសស្ស អលគ្គនត្ថំ តិបុបដ្ដកេន វា កេនចិ ពទ្ធសិលេសាទិនា វា បដិច្ឆាទេតព្ពំ, សោ ច បត្តោ អធិដ្ឋហិត្វា បរិភុញ្ជិតព្ពោ, សុខុមំ វា ឆិទ្ទំ កត្វា ពន្ធិតព្ពោ, ផាណិតំ ឈាបេត្វា បាសាណចុណ្ណេន ពន្ធិតុម្បិ វដ្ដតិ។ យស្ស បន ទ្វេ រាជិយោ វា ឯកាយេវ វា ចតុរង្គុលា, តស្ស ទ្វេ ពន្ធនានិ ទាតព្ពានិ។ យស្ស តិស្សោ វា ឯកាយេវ វា ឆឡង្គុលា, តស្ស តីណិ។ យស្ស ចតស្សោ វា ឯកាយេវ វា អដ្ឋង្គុលា, តស្ស ចត្តារិ។ យស្ស បញ្ច វា ឯកាយេវ វា ទសង្គុលា, សោ ពទ្ធោបិ អពទ្ធោបិ អបត្តោយេវ, អញ្ញោ វិញ្ញាបេតព្ពោ, ឯស តាវ មត្តិកាបត្តេ វិនិច្ឆយោ។
Dutiye ūnāni pañca bandhanāni assāti ūnapañcabandhano, nāssa pañca bandhanāni pūrentīti attho, tena ūnapañcabandhanena, itthambhūtassa lakkhaṇe karaṇavacanaṃ. Tattha yasmā abandhanassāpi pañca bandhanāni na pūrenti sabbaso natthitāya, tenassa padabhājane ‘‘ūnapañcabandhano nāma patto abandhano vā ekabandhano vā’’tiādi (pārā. 613) vuttaṃ. ‘‘Ūnapañcabandhanenā’’ti ca vuttattā yassa pañcabandhano patto hoti pañcabandhanokāso vā, tassa so apatto, tasmā aññaṃ viññāpetuṃ vaṭṭati. Yasmiṃ pana patte mukhavaṭṭito heṭṭhā bhaṭṭhā dvaṅgulappamāṇā ekāpi rāji hoti, taṃ tassā rājiyā heṭṭhimapariyante pattavedhakena vijjhitvā pacitvā suttarajjukamakacirajjukādīhi vā tipusuttakena vā bandhitvā taṃ bandhanaṃ āmisassa alagganatthaṃ tipupaṭṭakena vā kenaci baddhasilesādinā vā paṭicchādetabbaṃ, so ca patto adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabbo, sukhumaṃ vā chiddaṃ katvā bandhitabbo, phāṇitaṃ jhāpetvā pāsāṇacuṇṇena bandhitumpi vaṭṭati. Yassa pana dve rājiyo vā ekāyeva vā caturaṅgulā, tassa dve bandhanāni dātabbāni. Yassa tisso vā ekāyeva vā chaḷaṅgulā, tassa tīṇi. Yassa catasso vā ekāyeva vā aṭṭhaṅgulā, tassa cattāri. Yassa pañca vā ekāyeva vā dasaṅgulā, so baddhopi abaddhopi apattoyeva, añño viññāpetabbo, esa tāva mattikāpatte vinicchayo.
អយោបត្តេ បន សចេបិ បញ្ច វា អតិរេកានិ វា ឆិទ្ទានិ ហោន្តិ, តានិ ចេ អយចុណ្ណេន វា អាណិយា វា លោហមណ្ឌលេន វា ពទ្ធានិ មដ្ឋានិ ហោន្តិ, ស្វេវ បរិភុញ្ជិតព្ពោ, អញ្ញោ ន វិញ្ញាបេតព្ពោ។ អថ បន ឯកម្បិ ឆិទ្ទំ មហន្តំ ហោតិ, លោហមណ្ឌលេន ពទ្ធម្បិ មដ្ឋំ ន ហោតិ, បត្តេ អាមិសំ លគ្គតិ, អកប្បិយោ ហោតិ អយំ បត្តោ, អញ្ញោ វិញ្ញាបេតព្ពោ។ យោ បន ឯវំ បត្តសង្ខេបគតេ វា អយោបត្តេ, ឩនបញ្ចពន្ធនេ វា មត្តិកាបត្តេ សតិ អញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ, បដិលាភេន និស្សគ្គិយោ ហោតិ, និស្សជ្ជិតព្ពោ។ និស្សជ្ជន្តេន សង្ឃមជ្ឈេ ឯវ និស្សជ្ជិតព្ពោ, តេន វុត្តំ ‘‘ភិក្ខុបរិសាយ និស្សជ្ជិតព្ពោ’’តិ។ យោ ច តស្សា ភិក្ខុបរិសាយាតិឯត្ថ តេហិ ភិក្ខូហិ បកតិយា ឯវ អត្តនោ អត្តនោ អធិដ្ឋិតំ បត្តំ គហេត្វា សន្និបតិតព្ពំ, តតោ សម្មតេន បត្តគ្គាហាបកេន បត្តស្ស វិជ្ជមានគុណំ វត្វា ‘‘ភន្តេ, ឥមំ គណ្ហថា’’តិ ថេរោ វត្តព្ពោ។ សចេ ថេរស្ស សោ បត្តោ ន រុច្ចតិ, អប្បិច្ឆតាយ វា ន គណ្ហាតិ, វដ្ដតិ។ តស្មិំ បន អនុកម្បាយ អគណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ។ សចេ បន គណ្ហាតិ, ថេរស្ស បត្តំ ទុតិយត្ថេរំ គាហាបេត្វា ឯតេនេវ ឧបាយេន យាវ សង្ឃនវកា គាហាបេតព្ពោ, តេន បរិច្ចត្តបត្តោ បន បត្តបរិយន្តោ នាម, សោ តស្ស ភិក្ខុនោ បទាតព្ពោ។ តេនាបិ សោ យថា វិញ្ញាបេត្វា គហិតបត្តោ, ឯវមេវ សក្កច្ចំ បរិភុញ្ជិតព្ពោ។ សចេ បន តំ ជិគុច្ឆន្តោ អទេសេ វា និក្ខិបតិ, អបរិភោគេន វា បរិភុញ្ជតិ, វិស្សជ្ជេតិ វា, ទុក្កដំ អាបជ្ជតិ។
Ayopatte pana sacepi pañca vā atirekāni vā chiddāni honti, tāni ce ayacuṇṇena vā āṇiyā vā lohamaṇḍalena vā baddhāni maṭṭhāni honti, sveva paribhuñjitabbo, añño na viññāpetabbo. Atha pana ekampi chiddaṃ mahantaṃ hoti, lohamaṇḍalena baddhampi maṭṭhaṃ na hoti, patte āmisaṃ laggati, akappiyo hoti ayaṃ patto, añño viññāpetabbo. Yo pana evaṃ pattasaṅkhepagate vā ayopatte, ūnapañcabandhane vā mattikāpatte sati aññaṃ viññāpeti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyo hoti, nissajjitabbo. Nissajjantena saṅghamajjhe eva nissajjitabbo, tena vuttaṃ ‘‘bhikkhuparisāya nissajjitabbo’’ti. Yo ca tassā bhikkhuparisāyātiettha tehi bhikkhūhi pakatiyā eva attano attano adhiṭṭhitaṃ pattaṃ gahetvā sannipatitabbaṃ, tato sammatena pattaggāhāpakena pattassa vijjamānaguṇaṃ vatvā ‘‘bhante, imaṃ gaṇhathā’’ti thero vattabbo. Sace therassa so patto na ruccati, appicchatāya vā na gaṇhāti, vaṭṭati. Tasmiṃ pana anukampāya agaṇhantassa dukkaṭaṃ. Sace pana gaṇhāti, therassa pattaṃ dutiyattheraṃ gāhāpetvā eteneva upāyena yāva saṅghanavakā gāhāpetabbo, tena pariccattapatto pana pattapariyanto nāma, so tassa bhikkhuno padātabbo. Tenāpi so yathā viññāpetvā gahitapatto, evameva sakkaccaṃ paribhuñjitabbo. Sace pana taṃ jigucchanto adese vā nikkhipati, aparibhogena vā paribhuñjati, vissajjeti vā, dukkaṭaṃ āpajjati.
សក្កេសុ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ ពហូ បត្តេ វិញ្ញាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ , អពន្ធនេន អពន្ធនំ, ឯកពន្ធនំ, ទុពន្ធនំ, តិពន្ធនំ, ចតុព្ពន្ធនំ, អពន្ធនោកាសំ, ឯកទ្វិតិចតុព្ពន្ធនោកាសំ ចេតាបេតិ, ឯវំ ឯកេកេន បត្តេន ទសធា ទសវិធំ បត្តំ។ ចេតាបនវសេន បន ឯកំ និស្សគ្គិយបាចិត្តិយសតំ ហោតិ។ នដ្ឋបត្តស្ស, ភិន្នបត្តស្ស, អត្តនោ ញាតកប្បវារិតេ, អញ្ញស្ស ច ញាតកប្បវារិតេ, តស្សេវត្ថាយ វិញ្ញាបេន្តស្ស, អត្តនោ ធនេន គណ្ហតោ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អធិដ្ឋានុបគបត្តស្ស ឩនបញ្ចពន្ធនតា, អត្តុទ្ទេសិកតា, អកតវិញ្ញត្តិ , តាយ ច បដិលាភោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ធោវាបនសិក្ខាបទេ វុត្តនយានេវាតិ។
Sakkesu chabbaggiye ārabbha bahū patte viññāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ , abandhanena abandhanaṃ, ekabandhanaṃ, dubandhanaṃ, tibandhanaṃ, catubbandhanaṃ, abandhanokāsaṃ, ekadviticatubbandhanokāsaṃ cetāpeti, evaṃ ekekena pattena dasadhā dasavidhaṃ pattaṃ. Cetāpanavasena pana ekaṃ nissaggiyapācittiyasataṃ hoti. Naṭṭhapattassa, bhinnapattassa, attano ñātakappavārite, aññassa ca ñātakappavārite, tassevatthāya viññāpentassa, attano dhanena gaṇhato, ummattakādīnañca anāpatti. Adhiṭṭhānupagapattassa ūnapañcabandhanatā, attuddesikatā, akataviññatti , tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti.
ឩនបញ្ចពន្ធនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៣. ភេសជ្ជសិក្ខាបទវណ្ណនា
3. Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā
តតិយេ បដិសាយនីយានីតិ បដិសាយិតព្ពានិ, បរិភុញ្ជិតព្ពានីតិ អត្ថោ។ ឯតេន សយំ ឧគ្គហេត្វា និក្ខិត្តានំ សត្តាហាតិក្កមេបិ អនាបត្តិំ ទស្សេតិ, តានិ ហិ បដិសាយិតុំ ន វដ្ដន្តិ។ ភេសជ្ជានីតិ ភេសជ្ជកិច្ចំ ករោន្តុ វា, មា វា, ឯវំ លទ្ធវោហារានិ។ សប្បិ នាម គវាទីនំ សប្បិ, យេសំ មំសំ កប្បតិ, តេសំ សប្បិ។ តថា នវនីតំ។ តេលំ នាម តិលសាសបមធូកឯរណ្ឌកវសាទីហិ និព្ពត្តិតំ។ មធុ នាម មក្ខិកាមធុមេវ។ ផាណិតំ នាម ឧច្ឆុរសំ ឧបាទាយ បន អបក្កា វា អវត្ថុកបក្កា វា សព្ពាបិ ឧច្ឆុវិកតិ ‘‘ផាណិត’’ន្តិ វេទិតព្ពំ។ តានិ បដិគ្គហេត្វាតិ តានិ ភេសជ្ជានិ បដិគ្គហេត្វា, ន តេសំ វត្ថូនិ។ ឯតេន ឋបេត្វា វសាតេលំ យានេត្ថ យាវកាលិកវត្ថុកានិ, តេសំ វត្ថូនិ បដិគ្គហេត្វា កតានិ សប្បិអាទីនិ សត្តាហំ អតិក្កាមយតោបិ អនាបត្តិំ ទស្សេតិ។ វសាតេលំ បន កាលេ បដិគ្គហិតំ កាលេ និបក្កំ កាលេ សំសដ្ឋំ តេលបរិភោគេន បរិភុញ្ជិតុំ អនុញ្ញាតំ, តស្មា ឋបេត្វា មនុស្សវសំ អញ្ញំ យំកញ្ចិ វសំ បុរេភត្តំ បដិគ្គហេត្វា សាមំ បចិត្វា និព្ពត្តិតតេលម្បិ សត្តាហំ និរាមិសបរិភោគេន វដ្ដតិ។ អនុបសម្បន្នេន បចិត្វា ទិន្នំ បន តទហុបុរេភត្តំ សាមិសម្បិ វដ្ដតិ, អញ្ញេសំ យាវកាលិកវត្ថូនំ វត្ថុំ បចិតុំ ន វដ្ដតិយេវ។ និព្ពត្តិតសប្បិ វា នវនីតំ វា បចិតុំ វដ្ដតិ, តំ បន តទហុបុរេភត្តម្បិ សាមិសំ បរិភុញ្ជិតុំ ន វដ្ដតិ។ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតខីរាទិតោ អនុបសម្បន្នេន បចិត្វា កតសប្បិអាទីនិ បន តទហុបុរេភត្តំ សាមិសានិបិ វដ្ដន្តិ, បច្ឆាភត្តតោ បដ្ឋាយ អនជ្ឈោហរណីយានិ, សត្តាហាតិក្កមេបិ អនាបត្តិ។ សន្និធិការកំ បរិភុញ្ជិតព្ពានីតិ សន្និធិំ កត្វា និទហិត្វា បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតានិ តទហុបុរេភត្តំ សាមិសបរិភោគេនាបិ វដ្ដន្តិ, បច្ឆាភត្តតោ បដ្ឋាយ បន តានិ ច, បច្ឆាភត្តំ បដិគ្គហិតានិ ច សត្តាហំ និរាមិសបរិភោគេន បរិភុញ្ជិតព្ពានីតិ អត្ថោ។ ‘‘បរិភុញ្ជិតព្ពានី’’តិ ច វចនតោ អន្តោសត្តាហេ អព្ភញ្ជនាទីនំ អត្ថាយ អធិដ្ឋហិត្វា ឋបិតេសុ អនាបត្តិ, យាវជីវិកានិ សាសបមធូកឯរណ្ឌកអដ្ឋីនិ តេលករណត្ថំ បដិគ្គហេត្វា តទហេវ កតតេលំ សត្តាហកាលិកំ, ទុតិយទិវសេ កតំ ឆាហំ វដ្ដតិ, តតិយទិវសេ កតំ បញ្ចាហំ, ចតុត្ថបញ្ចមឆដ្ឋសត្តមទិវសេ កតំ តទហេវ វដ្ដតិ។ សចេ យាវ អរុណស្ស ឧគ្គមនា តិដ្ឋតិ, និស្សគ្គិយំ ហោតិ, អដ្ឋមទិវសេ កតំ អនជ្ឈោហរណីយំ, អនិស្សគ្គិយត្តា បន ពាហិរបរិភោគេន វដ្ដតិ។ សចេបិ ន ករោតិ, តេលត្ថាយ បដិគ្គហិតសាសបាទីនំ បន បាឡិយំ អនាគតសប្បិអាទីនញ្ច សត្តាហាតិក្កមេ ទុក្កដំ អាបជ្ជតិ។ សីតុទកេន កតមធូកបុប្ផផាណិតំ បន ផាណិតគតិកមេវ, អម្ពផាណិតាទីនិ យាវកាលិកានិ។ យំ បនេត្ថ សត្តាហកាលិកំ, តំ និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វាបិ អរុអាទីនិ វា មក្ខេតុំ, អជ្ឈោហរិតុំ វា ន វដ្ដតិ។ បទីបេ កាឡវណ្ណេ វា ឧបនេតព្ពំ, អញ្ញស្ស ភិក្ខុនោ កាយិកបរិភោគំ វដ្ដតិ។ យំ បន និរបេក្ខោ បរិច្ចជិត្វា បុន លភតិ, តំ អជ្ឈោហរិតុម្បិ វដ្ដតិ។ វិសុំ ឋបិតសប្បិអាទីសុ, ឯកភាជនេ វា អមិស្សិតេសុ វត្ថុគណនាយ អាបត្តិយោ។
Tatiye paṭisāyanīyānīti paṭisāyitabbāni, paribhuñjitabbānīti attho. Etena sayaṃ uggahetvā nikkhittānaṃ sattāhātikkamepi anāpattiṃ dasseti, tāni hi paṭisāyituṃ na vaṭṭanti. Bhesajjānīti bhesajjakiccaṃ karontu vā, mā vā, evaṃ laddhavohārāni. Sappi nāma gavādīnaṃ sappi, yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappi. Tathā navanītaṃ. Telaṃ nāma tilasāsapamadhūkaeraṇḍakavasādīhi nibbattitaṃ. Madhu nāma makkhikāmadhumeva. Phāṇitaṃ nāma ucchurasaṃ upādāya pana apakkā vā avatthukapakkā vā sabbāpi ucchuvikati ‘‘phāṇita’’nti veditabbaṃ. Tāni paṭiggahetvāti tāni bhesajjāni paṭiggahetvā, na tesaṃ vatthūni. Etena ṭhapetvā vasātelaṃ yānettha yāvakālikavatthukāni, tesaṃ vatthūni paṭiggahetvā katāni sappiādīni sattāhaṃ atikkāmayatopi anāpattiṃ dasseti. Vasātelaṃ pana kāle paṭiggahitaṃ kāle nipakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ anuññātaṃ, tasmā ṭhapetvā manussavasaṃ aññaṃ yaṃkañci vasaṃ purebhattaṃ paṭiggahetvā sāmaṃ pacitvā nibbattitatelampi sattāhaṃ nirāmisaparibhogena vaṭṭati. Anupasampannena pacitvā dinnaṃ pana tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, aññesaṃ yāvakālikavatthūnaṃ vatthuṃ pacituṃ na vaṭṭatiyeva. Nibbattitasappi vā navanītaṃ vā pacituṃ vaṭṭati, taṃ pana tadahupurebhattampi sāmisaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭati. Purebhattaṃ paṭiggahitakhīrādito anupasampannena pacitvā katasappiādīni pana tadahupurebhattaṃ sāmisānipi vaṭṭanti, pacchābhattato paṭṭhāya anajjhoharaṇīyāni, sattāhātikkamepi anāpatti. Sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānīti sannidhiṃ katvā nidahitvā purebhattaṃ paṭiggahitāni tadahupurebhattaṃ sāmisaparibhogenāpi vaṭṭanti, pacchābhattato paṭṭhāya pana tāni ca, pacchābhattaṃ paṭiggahitāni ca sattāhaṃ nirāmisaparibhogena paribhuñjitabbānīti attho. ‘‘Paribhuñjitabbānī’’ti ca vacanato antosattāhe abbhañjanādīnaṃ atthāya adhiṭṭhahitvā ṭhapitesu anāpatti, yāvajīvikāni sāsapamadhūkaeraṇḍakaaṭṭhīni telakaraṇatthaṃ paṭiggahetvā tadaheva katatelaṃ sattāhakālikaṃ, dutiyadivase kataṃ chāhaṃ vaṭṭati, tatiyadivase kataṃ pañcāhaṃ, catutthapañcamachaṭṭhasattamadivase kataṃ tadaheva vaṭṭati. Sace yāva aruṇassa uggamanā tiṭṭhati, nissaggiyaṃ hoti, aṭṭhamadivase kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ, anissaggiyattā pana bāhiraparibhogena vaṭṭati. Sacepi na karoti, telatthāya paṭiggahitasāsapādīnaṃ pana pāḷiyaṃ anāgatasappiādīnañca sattāhātikkame dukkaṭaṃ āpajjati. Sītudakena katamadhūkapupphaphāṇitaṃ pana phāṇitagatikameva, ambaphāṇitādīni yāvakālikāni. Yaṃ panettha sattāhakālikaṃ, taṃ nissaṭṭhaṃ paṭilabhitvāpi aruādīni vā makkhetuṃ, ajjhoharituṃ vā na vaṭṭati. Padīpe kāḷavaṇṇe vā upanetabbaṃ, aññassa bhikkhuno kāyikaparibhogaṃ vaṭṭati. Yaṃ pana nirapekkho pariccajitvā puna labhati, taṃ ajjhoharitumpi vaṭṭati. Visuṃ ṭhapitasappiādīsu, ekabhājane vā amissitesu vatthugaṇanāya āpattiyo.
សាវត្ថិយំ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ សត្តាហំ អតិក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ ចីវរវគ្គស្ស បឋមសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ។
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha sattāhaṃ atikkamanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesaṃ cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
ភេសជ្ជសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៤. វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
4. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā
ចតុត្ថេ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ ចតុន្នំ គិម្ហមាសានំ ឯកោ បច្ឆិមមាសោ សេសោ។ បរិយេសិតព្ពន្តិ គិម្ហានំ បច្ឆិមមាសស្ស បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយ យាវ កត្តិកមាសស្ស បច្ឆិមទិវសោ, តាវ ‘‘កាលោ វស្សិកសាដិកាយា’’តិអាទិនា សតុប្បាទករណេន, សង្ឃស្ស បវារិតដ្ឋានតោ, អត្តនោ ញាតកប្បវារិតដ្ឋានតោ បន ‘‘ទេថ មេ វស្សិកសាដិកចីវរ’’ន្តិអាទិកាយ វិញ្ញត្តិយាបិ បរិយេសិតព្ពំ។ អញ្ញាតកអប្បវារិតដ្ឋានេ សតុប្បាទំ ករោន្តស្ស វត្តភេទេ ទុក្កដំ, យថា វា តថា វា ‘‘ទេថ មេ’’តិអាទិវចនេន វិញ្ញាបេន្តស្ស អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទេន និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។ កត្វា និវាសេតព្ពន្តិ គិម្ហានំ បច្ឆិមទ្ធមាសស្ស បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយ យាវ កត្តិកមាសស្ស បច្ឆិមទិវសោ, តាវ សូចិកម្មនិដ្ឋានេន សកិម្បិ វណ្ណភេទមត្តរជនេន កប្បពិន្ទុករណេន ច កត្វា បរិទហិតព្ពា។ ឯត្តាវតា គិម្ហានំ បច្ឆិមោ មាសោ បរិយេសនក្ខេត្តំ , បច្ឆិមោ អទ្ធមាសោ ករណនិវាសនក្ខេត្តម្បិ, វស្សានស្ស ចតូសុ មាសេសុ សព្ពម្បិ តំ វដ្ដតីតិ អយមត្ថោ ទស្សិតោ ហោតិ។ យោ ចាយំ គិម្ហានំ បច្ឆិមោ មាសោ អនុញ្ញាតោ, ឯត្ថ កតបរិយេសិតម្បិ វស្សិកសាដិកំ អធិដ្ឋាតុំ ន វដ្ដតិ។ សចេ តស្មិំ មាសេ អតិក្កន្តេ វស្សំ ឧក្កឌ្ឍិយតិ, បុន មាសបរិហារំ លភតិ, ធោវិត្វា បន និក្ខិបិត្វា វស្សូបនាយិកទិវសេ អធិដ្ឋាតព្ពា។ សចេ សតិសម្មោសេន វា អប្បហោនកភាវេន វា អកតា ហោតិ។ តេ ច ទ្វេ មាសេ វស្សានស្ស ចតុមាសន្តិ ឆ មាសេ បរិហារំ លភតិ។ សចេ បន កត្តិកមាសេ កថិនំ អត្ថរិយតិ, អបរេបិ ចត្តារោ មាសេ លភតិ, ឯវំ ទស មាសា ហោន្តិ។ តតោ បរម្បិ សតិយា បច្ចាសាយ តំ មូលចីវរំ កត្វា ឋបេន្តស្ស ឯកមាសន្តិ ឯវំ ឯកាទស មាសេ បរិហារំ លភតិ, ឥតោ បរំ ឯកាហម្បិ ន លភតិ។
Catutthe māso seso gimhānanti catunnaṃ gimhamāsānaṃ eko pacchimamāso seso. Pariyesitabbanti gimhānaṃ pacchimamāsassa paṭhamadivasato paṭṭhāya yāva kattikamāsassa pacchimadivaso, tāva ‘‘kālo vassikasāṭikāyā’’tiādinā satuppādakaraṇena, saṅghassa pavāritaṭṭhānato, attano ñātakappavāritaṭṭhānato pana ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’’ntiādikāya viññattiyāpi pariyesitabbaṃ. Aññātakaappavāritaṭṭhāne satuppādaṃ karontassa vattabhede dukkaṭaṃ, yathā vā tathā vā ‘‘detha me’’tiādivacanena viññāpentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Katvā nivāsetabbanti gimhānaṃ pacchimaddhamāsassa paṭhamadivasato paṭṭhāya yāva kattikamāsassa pacchimadivaso, tāva sūcikammaniṭṭhānena sakimpi vaṇṇabhedamattarajanena kappabindukaraṇena ca katvā paridahitabbā. Ettāvatā gimhānaṃ pacchimo māso pariyesanakkhettaṃ , pacchimo addhamāso karaṇanivāsanakkhettampi, vassānassa catūsu māsesu sabbampi taṃ vaṭṭatīti ayamattho dassito hoti. Yo cāyaṃ gimhānaṃ pacchimo māso anuññāto, ettha katapariyesitampi vassikasāṭikaṃ adhiṭṭhātuṃ na vaṭṭati. Sace tasmiṃ māse atikkante vassaṃ ukkaḍḍhiyati, puna māsaparihāraṃ labhati, dhovitvā pana nikkhipitvā vassūpanāyikadivase adhiṭṭhātabbā. Sace satisammosena vā appahonakabhāvena vā akatā hoti. Te ca dve māse vassānassa catumāsanti cha māse parihāraṃ labhati. Sace pana kattikamāse kathinaṃ atthariyati, aparepi cattāro māse labhati, evaṃ dasa māsā honti. Tato parampi satiyā paccāsāya taṃ mūlacīvaraṃ katvā ṭhapentassa ekamāsanti evaṃ ekādasa māse parihāraṃ labhati, ito paraṃ ekāhampi na labhati.
ឱរេន ចេ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ គិម្ហានំ បច្ឆិមមាសស្ស ឱរិមភាគេ យាវ ហេមន្តស្ស បឋមទិវសោ, តាវាតិ អត្ថោ។ បរិយេសេយ្យាតិ ឯតេសុ សត្តសុ បិដ្ឋិសមយមាសេសុ អញ្ញាតកអប្បវារិតដ្ឋានតោ សតុប្បាទករណេន បរិយេសន្តស្ស និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ, វិញ្ញាបេន្តស្ស អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទេន និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ, ញាតកប្បវារិតេ វិញ្ញាបេន្តស្ស តេន សិក្ខាបទេន អនាបត្តិ, សតុប្បាទំ ករោន្តស្ស ឥមិនា សិក្ខាបទេន អាបត្តិ។ ឱរេនទ្ធមាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ គិម្ហានស្ស បច្ឆិមទ្ធមាសតោ ឱរិមភាគេ ឯកស្មិំ អទ្ធមាសេ។ កត្វា និវាសេយ្យាតិ ឯត្ថន្តរេ ធម្មេន ឧប្បន្នម្បិ កត្វា និវាសេន្តស្ស និស្សគ្គិយំ ហោតិ។
Orena ce māsoseso gimhānanti gimhānaṃ pacchimamāsassa orimabhāge yāva hemantassa paṭhamadivaso, tāvāti attho. Pariyeseyyāti etesu sattasu piṭṭhisamayamāsesu aññātakaappavāritaṭṭhānato satuppādakaraṇena pariyesantassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, viññāpentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, ñātakappavārite viññāpentassa tena sikkhāpadena anāpatti, satuppādaṃ karontassa iminā sikkhāpadena āpatti. Orenaddhamāso seso gimhānanti gimhānassa pacchimaddhamāsato orimabhāge ekasmiṃ addhamāse. Katvā nivāseyyāti etthantare dhammena uppannampi katvā nivāsentassa nissaggiyaṃ hoti.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ វស្សិកសាដិកបរិយេសនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ឩនកមាសទ្ធមាសេសុ អតិរេកសញ្ញិនោ វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ, តថា សតិយា វស្សិកសាដិកាយ នគ្គស្ស កាយំ ឱវស្សាបយតោ។ បោក្ខរណិយាទីសុ បន ន្ហាយន្តស្ស វា អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា នដ្ឋចីវរស្ស វា ‘‘អនិវត្ថំ ចោរា ហរន្តី’’តិ ឯវំ អាបទាសុ វា និវាសយតោ ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ ឯត្ថ ច វស្សិកសាដិកាយ អត្តុទ្ទេសិកតា, អសមយេ បរិយេសនតា, តាយ ច បដិលាភោតិ ឥមានិ តាវ បរិយេសនាបត្តិយា តីណិ អង្គានិ ។ សចីវរតា, អាបទាភាវោ, វស្សិកសាដិកាយ សកភាវោ, អសមយេ និវាសនន្តិ ឥមានិ និវាសនាបត្តិយា ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ធោវាបនសិក្ខាបទេ វុត្តនយានេវាតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha vassikasāṭikapariyesanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ūnakamāsaddhamāsesu atirekasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ, tathā satiyā vassikasāṭikāya naggassa kāyaṃ ovassāpayato. Pokkharaṇiyādīsu pana nhāyantassa vā acchinnacīvarassa vā naṭṭhacīvarassa vā ‘‘anivatthaṃ corā harantī’’ti evaṃ āpadāsu vā nivāsayato ummattakādīnañca anāpatti. Ettha ca vassikasāṭikāya attuddesikatā, asamaye pariyesanatā, tāya ca paṭilābhoti imāni tāva pariyesanāpattiyā tīṇi aṅgāni . Sacīvaratā, āpadābhāvo, vassikasāṭikāya sakabhāvo, asamaye nivāsananti imāni nivāsanāpattiyā cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti.
វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៥. ចីវរអច្ឆិន្ទនសិក្ខាបទវណ្ណនា
5. Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā
បញ្ចមេ សាមំ ចីវរំ ទត្វាតិ វេយ្យាវច្ចាទីនិ បច្ចាសិសមានោ សយមេវ ទត្វា។ អច្ឆិន្ទេយ្យាតិ វេយ្យាវច្ចាទីនិ អករោន្តំ ទិស្វា សកសញ្ញាយ អច្ឆិន្ទន្តស្ស វត្ថុគណនាយ អាបត្តិយោ។ អច្ឆិន្ទាបេយ្យាតិឯត្ថ បន ‘‘អច្ឆិន្ទា’’តិ អាណត្តិយា ទុក្កដំ, អច្ឆិន្ទេសុ យត្តកានិ អាណត្តានិ, តេសំ គណនាយ អាបត្តិយោ។
Pañcame sāmaṃ cīvaraṃ datvāti veyyāvaccādīni paccāsisamāno sayameva datvā. Acchindeyyāti veyyāvaccādīni akarontaṃ disvā sakasaññāya acchindantassa vatthugaṇanāya āpattiyo. Acchindāpeyyātiettha pana ‘‘acchindā’’ti āṇattiyā dukkaṭaṃ, acchindesu yattakāni āṇattāni, tesaṃ gaṇanāya āpattiyo.
សាវត្ថិយំ ឧបនន្ទំ អារព្ភ ចីវរអច្ឆិន្ទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, សាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ។ អនុបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស, អនុបសម្បន្នសញ្ញិនោ វា, ឧបសម្បន្នស្សាបិ វិកប្បនុបគបច្ឆិមចីវរំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បរិក្ខារំ, អនុបសម្បន្នស្ស ច យំកិញ្ចិ អច្ឆិន្ទតោ វា ទុក្កដំ។ តេន តុដ្ឋេន វា កុបិតេន វា ទិន្នំ បន តស្ស វិស្សាសំ វា គណ្ហន្តស្ស ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ វិកប្បនុបគបច្ឆិមចីវរតា, សាមំ ទិន្នតា, សកសញ្ញិតា, ឧបសម្បន្នតា, កោធវសេន អច្ឆិន្ទនំ វា អច្ឆិន្ទាបនំ វាតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានិ អញ្ញត្រ វេទនាយ។ វេទនា បន ឥធ ទុក្ខវេទនាយេវាតិ។
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvaraacchindanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ. Anupasampanne upasampannasaññino, vematikassa, anupasampannasaññino vā, upasampannassāpi vikappanupagapacchimacīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ, anupasampannassa ca yaṃkiñci acchindato vā dukkaṭaṃ. Tena tuṭṭhena vā kupitena vā dinnaṃ pana tassa vissāsaṃ vā gaṇhantassa ummattakādīnañca anāpatti. Vikappanupagapacchimacīvaratā, sāmaṃ dinnatā, sakasaññitā, upasampannatā, kodhavasena acchindanaṃ vā acchindāpanaṃ vāti imānettha pañca aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni aññatra vedanāya. Vedanā pana idha dukkhavedanāyevāti.
ចីវរអច្ឆិន្ទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៦. សុត្តវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទវណ្ណនា
6. Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
ឆដ្ឋេ សុត្តន្តិ ឆព្ពិធំ ខោមសុត្តាទិំ វា តេសំ អនុលោមំ វា។ វិញ្ញាបេត្វាតិ ចីវរត្ថាយ យាចិត្វា។ វាយាបេយ្យាតិ ‘‘ចីវរំ មេ, អាវុសោ, វាយថា’’តិ អកប្បិយាយ វិញ្ញត្តិយា វាយាបេយ្យ។ និស្សគ្គិយន្តិ ឯវំ វាយាបេន្តស្ស យោ តន្តវាយោ ចីវរវាយនត្ថំ តុរិវេមសជ្ជនាទិកេ បយោគេ ករោតិ, តស្ស សព្ពប្បយោគេសុ ទុក្កដំ, បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ។
Chaṭṭhe suttanti chabbidhaṃ khomasuttādiṃ vā tesaṃ anulomaṃ vā. Viññāpetvāti cīvaratthāya yācitvā. Vāyāpeyyāti ‘‘cīvaraṃ me, āvuso, vāyathā’’ti akappiyāya viññattiyā vāyāpeyya. Nissaggiyanti evaṃ vāyāpentassa yo tantavāyo cīvaravāyanatthaṃ turivemasajjanādike payoge karoti, tassa sabbappayogesu dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti.
រាជគហេ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ ចីវរវាយាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, វិញ្ញាបិតសុត្តំ វិញ្ញាបិតតន្តវាយេន វាយាបេន្តស្ស ទីឃតោ វិទត្ថិមត្តេ តិរិយញ្ច ហត្ថមត្តេ វីតេ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។ ឥតិ យាវ ចីវរំ វឌ្ឍតិ, តាវ ឥមិនា បមាណេន អាបត្តិយោ វឌ្ឍន្តិ។ តេនេវ បន អវិញ្ញត្តិយា លទ្ធសុត្តំ វាយាបេន្តស្ស យថា បុព្ពេ និស្សគ្គិយំ , ឯវំ ឥធ ទុក្កដំ។ តេនេវ វិញ្ញត្តញ្ច អវិញ្ញត្តញ្ច វាយាបេន្តស្ស សចេ វុត្តប្បមាណេន កេទារពទ្ធំ វិយ ចីវរំ ហោតិ, អកប្បិយសុត្តមយេ បរិច្ឆេទេ បាចិត្តិយំ, ឥតរស្មិំ តថេវ ទុក្កដំ។ តតោ ចេ ឩនតរា បរិច្ឆេទា, សព្ពបរិច្ឆេទេសុ ទុក្កដានេវ។ អថ ឯកន្តរិកេន វា សុត្តេន ទីឃតោ វា កប្បិយំ តិរិយំ អកប្បិយំ កត្វា វីតំ ហោតិ, បុព្ពេ វុត្តប្បមាណគណនាយ ទុក្កដានិ។ ឯតេនេវ ឧបាយេន កប្បិយតន្តវាយេន អកប្បិយសុត្តេ, កប្បិយាកប្បិយេហិ តន្តវាយេហិ សុត្តេបិ កប្បិយេ អកប្បិយេ កប្បិយាកប្បិយេ ច អាបត្តិភេទោ វេទិតព្ពោ។ តិកបាចិត្តិយំ, អវាយាបិតេ វាយាបិតសញ្ញិនោ វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ ចីវរសិព្ពនអាយោគកាយពន្ធនអំសពទ្ធកបត្តត្ថវិកបរិស្សាវនានំ អត្ថាយ សុត្តំ វិញ្ញាបេន្តស្ស, ញាតកប្បវារិតេហិ កប្បិយសុត្តំ វាយាបេន្តស្ស, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ, ចីវរត្ថាយ វិញ្ញាបិតសុត្តំ, អត្តុទ្ទេសិកតា, អកប្បិយតន្តវាយេន អកប្បិយវិញ្ញត្តិយា វាយាបនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ធោវាបនសិក្ខាបទេ វុត្តនយានេវាតិ។
Rājagahe chabbaggiye bhikkhū ārabbha cīvaravāyāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, viññāpitasuttaṃ viññāpitatantavāyena vāyāpentassa dīghato vidatthimatte tiriyañca hatthamatte vīte nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Iti yāva cīvaraṃ vaḍḍhati, tāva iminā pamāṇena āpattiyo vaḍḍhanti. Teneva pana aviññattiyā laddhasuttaṃ vāyāpentassa yathā pubbe nissaggiyaṃ , evaṃ idha dukkaṭaṃ. Teneva viññattañca aviññattañca vāyāpentassa sace vuttappamāṇena kedārabaddhaṃ viya cīvaraṃ hoti, akappiyasuttamaye paricchede pācittiyaṃ, itarasmiṃ tatheva dukkaṭaṃ. Tato ce ūnatarā paricchedā, sabbaparicchedesu dukkaṭāneva. Atha ekantarikena vā suttena dīghato vā kappiyaṃ tiriyaṃ akappiyaṃ katvā vītaṃ hoti, pubbe vuttappamāṇagaṇanāya dukkaṭāni. Eteneva upāyena kappiyatantavāyena akappiyasutte, kappiyākappiyehi tantavāyehi suttepi kappiye akappiye kappiyākappiye ca āpattibhedo veditabbo. Tikapācittiyaṃ, avāyāpite vāyāpitasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Cīvarasibbanaāyogakāyabandhanaaṃsabaddhakapattatthavikaparissāvanānaṃ atthāya suttaṃ viññāpentassa, ñātakappavāritehi kappiyasuttaṃ vāyāpentassa, aññassatthāya, attano dhanena, ummattakādīnañca anāpatti, cīvaratthāya viññāpitasuttaṃ, attuddesikatā, akappiyatantavāyena akappiyaviññattiyā vāyāpananti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti.
សុត្តវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៧. មហាបេសការសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ តត្រ ចេ សោ ភិក្ខូតិ យត្រ គាមេ វា និគមេ វា តន្តវាយា, តត្រ។ បុព្ពេ អប្បវារិតោតិ ចីវរសាមិកេហិ អប្បវារិតោ ហុត្វា ។ វិកប្បំ អាបជ្ជេយ្យាតិ វិសិដ្ឋកប្បំ អធិកវិធានំ អាបជ្ជេយ្យ។ ឥទានិ យេនាការេន វិកប្បំ អាបន្នោ ហោតិ, តំ ទស្សេតុំ ឥទំ ខោ, អាវុសោតិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ អាយតន្តិ ទីឃំ។ វិត្ថតន្តិ បុថុលំ។ អប្បិតន្តិ ឃនំ។ សុវីតន្តិ សុដ្ឋុ វីតំ, សព្ពដ្ឋានេសុ សមំ កត្វា វីតំ។ សុប្បវាយិតន្តិ សុដ្ឋុ បវាយិតំ, សព្ពដ្ឋានេសុ សមំ កត្វា តន្តេ បសារិតំ។ សុវិលេខិតន្តិ លេខនិយា សុដ្ឋុ វិលេខិតំ។ សុវិតច្ឆិតន្តិ កោច្ឆេន សុដ្ឋុ វិតច្ឆិតំ, សុដ្ឋុ និទ្ធោតន្តិ អត្ថោ។ បិណ្ឌបាតមត្តម្បីតិ ឯត្ថ ច ន ភិក្ខុនោ បិណ្ឌបាតទានមត្តេន តំ និស្សគ្គិយំ ហោតិ, សចេ បន តេ តស្ស វចនេន ចីវរសាមិកានំ ហត្ថតោ សុត្តំ គហេត្វា ឦសកម្បិ អាយតំ វា វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា ករោន្តិ, អថ តេសំ បយោគេ ភិក្ខុនោ ទុក្កដំ, បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ។
Sattame tatra ce so bhikkhūti yatra gāme vā nigame vā tantavāyā, tatra. Pubbe appavāritoti cīvarasāmikehi appavārito hutvā . Vikappaṃ āpajjeyyāti visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ āpajjeyya. Idāni yenākārena vikappaṃ āpanno hoti, taṃ dassetuṃ idaṃ kho, āvusotiādi vuttaṃ. Tattha āyatanti dīghaṃ. Vitthatanti puthulaṃ. Appitanti ghanaṃ. Suvītanti suṭṭhu vītaṃ, sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā vītaṃ. Suppavāyitanti suṭṭhu pavāyitaṃ, sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā tante pasāritaṃ. Suvilekhitanti lekhaniyā suṭṭhu vilekhitaṃ. Suvitacchitanti kocchena suṭṭhu vitacchitaṃ, suṭṭhu niddhotanti attho. Piṇḍapātamattampīti ettha ca na bhikkhuno piṇḍapātadānamattena taṃ nissaggiyaṃ hoti, sace pana te tassa vacanena cīvarasāmikānaṃ hatthato suttaṃ gahetvā īsakampi āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā karonti, atha tesaṃ payoge bhikkhuno dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti.
សាវត្ថិយំ ឧបនន្ទំ អារព្ភ ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញិនោ វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ ញាតកប្បវារិតានំ តន្តវាយេហិ, អញ្ញស្ស វា អត្ថាយ, អត្តនោ វា ធនេន, មហគ្ឃំ វាយាបេតុកាមំ អប្បគ្ឃំ វាយាបេន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អញ្ញាតកអប្បវារិតានំ តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា វិកប្បមាបជ្ជនតា, ចីវរស្ស អត្តុទ្ទេសិកតា, តស្ស វចនេន សុត្តវឌ្ឍនំ, ចីវរប្បដិលាភោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ធោវាបនសិក្ខាបទេ វុត្តនយានេវាតិ។
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvare vikappaṃ āpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ñātake aññātakasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Ñātakappavāritānaṃ tantavāyehi, aññassa vā atthāya, attano vā dhanena, mahagghaṃ vāyāpetukāmaṃ appagghaṃ vāyāpentassa, ummattakādīnañca anāpatti. Aññātakaappavāritānaṃ tantavāye upasaṅkamitvā vikappamāpajjanatā, cīvarassa attuddesikatā, tassa vacanena suttavaḍḍhanaṃ, cīvarappaṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti.
មហាបេសការសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៨. អច្ចេកចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា
8. Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋមេ ទសាហានាគតន្តិ ទស អហានិ ទសាហំ, តេន ទសាហេន អនាគតា ទសាហានាគតា, ទសាហេន អសម្បត្តាតិ អត្ថោ, តំ ទសាហានាគតំ, អច្ចន្តសំយោគវសេន ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ។ កត្តិកតេមាសិកបុណ្ណមន្តិ បឋមកត្តិកបុណ្ណមំ, ឥធាបិ បឋមបទស្ស អនុបយោគតា បុរិមនយេនេវ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យតោ បដ្ឋាយ បឋមប្បវារណា ‘‘ទសាហានាគតា’’តិ វុច្ចតិ, សចេបិ តានិ ទិវសានិ អច្ចន្តមេវ ភិក្ខុនោ អច្ចេកចីវរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ‘‘អច្ចេកំ ឥទ’’ន្តិ ជានមានេន ភិក្ខុនា សព្ពម្បិ បដិគ្គហេតព្ពន្តិ។ តេន បវារណាមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខបញ្ចមិតោ បដ្ឋាយ ឧប្បន្នស្ស ចីវរស្ស និធានកាលោ ទស្សិតោ ហោតិ។ កាមញ្ចេស ‘‘ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ព’’ន្តិឥមិនាវ សិទ្ធោ, អដ្ឋុប្បត្តិវសេន បន អបុព្ពំ វិយ អត្ថំ ទស្សេត្វា សិក្ខាបទំ ឋបិតំ។ អច្ចេកចីវរន្តិ គមិកគិលានគព្ភិនិអភិនវុប្បន្នសទ្ធានំ បុគ្គលានំ អញ្ញតរេន ‘‘វស្សាវាសិកំ ទស្សាមី’’តិ ឯវំ អារោចេត្វា ទិន្នំ។ សចេ តំ បុរេ បវារណាយ វិភជិតំ, យេន គហិតំ, តេន វស្សច្ឆេទោ ន កាតព្ពោ, ករោតិ ចេ, តំ ចីវរំ សង្ឃិកំ ហោតិ។ យាវ ចីវរកាលសមយន្តិ អនត្ថតេ កថិនេ យាវ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ យាវ បញ្ច មាសា, តាវ និក្ខិបិតព្ពំ។
Aṭṭhame dasāhānāgatanti dasa ahāni dasāhaṃ, tena dasāhena anāgatā dasāhānāgatā, dasāhena asampattāti attho, taṃ dasāhānāgataṃ, accantasaṃyogavasena bhummatthe upayogavacanaṃ. Kattikatemāsikapuṇṇamanti paṭhamakattikapuṇṇamaṃ, idhāpi paṭhamapadassa anupayogatā purimanayeneva bhummatthe upayogavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – yato paṭṭhāya paṭhamappavāraṇā ‘‘dasāhānāgatā’’ti vuccati, sacepi tāni divasāni accantameva bhikkhuno accekacīvaraṃ uppajjeyya, ‘‘accekaṃ ida’’nti jānamānena bhikkhunā sabbampi paṭiggahetabbanti. Tena pavāraṇāmāsassa juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāya uppannassa cīvarassa nidhānakālo dassito hoti. Kāmañcesa ‘‘dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabba’’ntiimināva siddho, aṭṭhuppattivasena pana apubbaṃ viya atthaṃ dassetvā sikkhāpadaṃ ṭhapitaṃ. Accekacīvaranti gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhānaṃ puggalānaṃ aññatarena ‘‘vassāvāsikaṃ dassāmī’’ti evaṃ ārocetvā dinnaṃ. Sace taṃ pure pavāraṇāya vibhajitaṃ, yena gahitaṃ, tena vassacchedo na kātabbo, karoti ce, taṃ cīvaraṃ saṅghikaṃ hoti. Yāva cīvarakālasamayanti anatthate kathine yāva vassānassa pacchimo māso, atthate kathine yāva pañca māsā, tāva nikkhipitabbaṃ.
សាវត្ថិយំ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ អច្ចេកចីវរស្ស ចីវរកាលសមយំ អតិក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ ចីវរវគ្គស្ស បឋមសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ។
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha accekacīvarassa cīvarakālasamayaṃ atikkamanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
អច្ចេកចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៩. សាសង្កសិក្ខាបទវណ្ណនា
9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ ឧបវស្សំ ខោ បនាតិ ឯត្ថ ឧបវស្សន្តិ ឧបវស្ស, ឧបវសិត្វាតិ វុត្តំ ហោតិ, ឧបសម្បជ្ជន្តិអាទីសុ (វិភ. ៥៧០) វិយ ហេត្ថ អនុនាសិកោ ទដ្ឋព្ពោ, វស្សំ ឧបគន្ត្វា វសិត្វា ចាតិ អត្ថោ។ ឥមស្ស ច បទស្ស ‘‘តថារូបេសុ ភិក្ខុ សេនាសនេសុ វិហរន្តោ’’តិឥមិនា សម្ពន្ធោ, ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – វស្សំ ឧបគន្ត្វា វសិត្វា ច តតោ បរំ បច្ឆិមកត្តិកបុណ្ណមបរិយោសានកាលំ យានិ ខោ បន តានិ អារញ្ញកានិ…បេ.… អន្តរឃរេ និក្ខិបេយ្យាតិ។ តត្ថ អារញ្ញកានីតិ សព្ពបច្ឆិមានិ អារោបិតេន អាចរិយធនុនា គាមស្ស ឥន្ទខីលតោ បដ្ឋាយ បញ្ចធនុសតប្បមាណេ បទេសេ កតសេនាសនានិ។ សចេ បន អបរិក្ខិត្តោ គាមោ ហោតិ, បរិក្ខេបារហដ្ឋានតោ បដ្ឋាយ មិនេតព្ពំ។ សចេ វិហារស្ស បរិក្ខេបោ វា អបរិក្ខិត្តស្ស យំ គាមតោ សព្ពបឋមំ សេនាសនំ វា ចេតិយំ វា ពោធិ វា ធុវសន្និបាតដ្ឋានំ វា យាវ , តំ តាវ បកតិមគ្គេន មិនេតព្ពំ, អញ្ញំ មគ្គំ កាតុំ, អមគ្គេន វា មិនេតុំ ន វដ្ដតិ។ សាសង្កសម្មតានីតិ ចោរាទីនំ និវិដ្ឋោកាសាទិទស្សនេន ‘‘សាសង្កានី’’តិ សម្មតានិ, ឯវំ សញ្ញាតានីតិ អត្ថោ។ សហ បដិភយេន សប្បដិភយានិ, ចោរេហិ មនុស្សានំ ហតវិលុត្តាកោដិតភាវទស្សនតោ សន្និហិតពលវភយានីតិ អត្ថោ។
Navame upavassaṃ kho panāti ettha upavassanti upavassa, upavasitvāti vuttaṃ hoti, upasampajjantiādīsu (vibha. 570) viya hettha anunāsiko daṭṭhabbo, vassaṃ upagantvā vasitvā cāti attho. Imassa ca padassa ‘‘tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto’’tiiminā sambandho, idaṃ vuttaṃ hoti – vassaṃ upagantvā vasitvā ca tato paraṃ pacchimakattikapuṇṇamapariyosānakālaṃ yāni kho pana tāni āraññakāni…pe… antaraghare nikkhipeyyāti. Tattha āraññakānīti sabbapacchimāni āropitena ācariyadhanunā gāmassa indakhīlato paṭṭhāya pañcadhanusatappamāṇe padese katasenāsanāni. Sace pana aparikkhitto gāmo hoti, parikkhepārahaṭṭhānato paṭṭhāya minetabbaṃ. Sace vihārassa parikkhepo vā aparikkhittassa yaṃ gāmato sabbapaṭhamaṃ senāsanaṃ vā cetiyaṃ vā bodhi vā dhuvasannipātaṭṭhānaṃ vā yāva , taṃ tāva pakatimaggena minetabbaṃ, aññaṃ maggaṃ kātuṃ, amaggena vā minetuṃ na vaṭṭati. Sāsaṅkasammatānīti corādīnaṃ niviṭṭhokāsādidassanena ‘‘sāsaṅkānī’’ti sammatāni, evaṃ saññātānīti attho. Saha paṭibhayena sappaṭibhayāni, corehi manussānaṃ hataviluttākoṭitabhāvadassanato sannihitabalavabhayānīti attho.
អន្តរឃរេ និក្ខិបេយ្យាតិ អារញ្ញកស្ស សេនាសនស្ស សមន្តា សព្ពទិសាភាគេសុ អត្តនា អភិរុចិតេ គោចរគាមេ និក្ខិបេយ្យ។ តញ្ច ខោ សតិយា អង្គសម្បត្តិយា, តត្រាយំ អង្គសម្បត្តិ – បុរិមិកាយ ឧបគន្ត្វា មហាបវារណាយ បវារិតោ ហោតិ, ឥទមេកំ អង្គំ។ កត្តិកមាសោយេវ ហោតិ, ឥទំ ទុតិយំ អង្គំ។ បញ្ចធនុសតិកបច្ឆិមប្បមាណយុត្តំ សេនាសនំ ហោតិ, ឥទំ តតិយំ អង្គំ។ ឩនប្បមាណេ វា គាវុតតោ អតិរេកប្បមាណេ វា ន លភតិ, យត្រ ហិ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ភុត្តវេលាយមេវ បុន វិហារំ សក្កា អាគន្តុំ, តទេវ ឥធាធិប្បេតំ។ សាសង្កសប្បដិភយមេវ ហោតិ, ឥទំ ចតុត្ថំ អង្គំ ហោតីតិ។ កោចិទេវ បច្ចយោតិ កិញ្ចិទេវ ការណំ។ តេន ចីវរេនាតិ តេន អន្តរឃរេ និក្ខិត្តចីវរេន។ វិប្បវាសាយាតិ វិយោគវាសាយ។ តតោ ចេ ឧត្តរិ វិប្បវសេយ្យាតិ ឆារត្តតោ ឧត្តរិ តស្មិំ សេនាសនេ សត្តមំ អរុណំ ឧដ្ឋាបេយ្យាតិ អត្ថោ, តថា អសក្កោន្តេន បន គាមសីមំ ឱក្កមិត្វា សភាយំ វា យត្ថ កត្ថចិ វា វសិត្វា ចីវរប្បវត្តិំ ញត្វា បក្កមិតុំ វដ្ដតិ។ អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយាតិ យំ សង្ឃោ គិលានស្ស ភិក្ខុនោ ចីវរេន វិប្បវាសសម្មុតិំ ទេតិ, តំ ឋបេត្វា អលទ្ធសម្មុតិកស្ស អតិរេកឆារត្តំ វិប្បវសតោ និស្សគ្គិយំ ហោតិ។
Antaraghare nikkhipeyyāti āraññakassa senāsanassa samantā sabbadisābhāgesu attanā abhirucite gocaragāme nikkhipeyya. Tañca kho satiyā aṅgasampattiyā, tatrāyaṃ aṅgasampatti – purimikāya upagantvā mahāpavāraṇāya pavārito hoti, idamekaṃ aṅgaṃ. Kattikamāsoyeva hoti, idaṃ dutiyaṃ aṅgaṃ. Pañcadhanusatikapacchimappamāṇayuttaṃ senāsanaṃ hoti, idaṃ tatiyaṃ aṅgaṃ. Ūnappamāṇe vā gāvutato atirekappamāṇe vā na labhati, yatra hi piṇḍāya caritvā bhuttavelāyameva puna vihāraṃ sakkā āgantuṃ, tadeva idhādhippetaṃ. Sāsaṅkasappaṭibhayameva hoti, idaṃ catutthaṃ aṅgaṃ hotīti. Kocideva paccayoti kiñcideva kāraṇaṃ. Tena cīvarenāti tena antaraghare nikkhittacīvarena. Vippavāsāyāti viyogavāsāya. Tato ce uttari vippavaseyyāti chārattato uttari tasmiṃ senāsane sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeyyāti attho, tathā asakkontena pana gāmasīmaṃ okkamitvā sabhāyaṃ vā yattha katthaci vā vasitvā cīvarappavattiṃ ñatvā pakkamituṃ vaṭṭati. Aññatra bhikkhusammutiyāti yaṃ saṅgho gilānassa bhikkhuno cīvarena vippavāsasammutiṃ deti, taṃ ṭhapetvā aladdhasammutikassa atirekachārattaṃ vippavasato nissaggiyaṃ hoti.
សាវត្ថិយំ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ ចីវរវិប្បវាសវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ ចីវរវគ្គស្ស ទុតិយសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ។
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha cīvaravippavāsavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha cīvaravaggassa dutiyasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
សាសង្កសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
១០. បរិណតសិក្ខាបទវណ្ណនា
10. Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā
ទសមេ សង្ឃិកន្តិ សង្ឃស្ស សន្តកំ។ សោ ហិ សង្ឃស្ស បរិណតត្តា ហត្ថេ អនារុឡ្ហោបិ ឯកេន បរិយាយេន សង្ឃសន្តកោ ហោតិ។ លាភន្តិ លភិតព្ពំ ចីវរាទិវត្ថុំ។ បរិណតន្តិ ‘‘ទស្សាម ករិស្សាមា’’តិ វចីភេទេន វា ហត្ថមុទ្ទាយ វា សង្ឃស្ស និន្នំ ហុត្វា ឋិតំ។ អត្តនោ បរិណាមេយ្យាតិ ‘‘ឥទំ មយ្ហំ ទេថា’’តិអាទីនិ វទន្តោ អត្តនិន្នំ ករេយ្យ។ សចេ បន សង្ឃស្ស ទិន្នំ ហោតិ, តំ គហេតុំ ន វដ្ដតិ, សង្ឃស្សេវ ទាតព្ពំ។ បរិណតំ បន សហធម្មិកានំ វា គិហីនំ វា អន្តមសោ មាតុសន្តកម្បិ អត្តនោ បរិណាមេន្តស្ស បយោគេ ទុក្កដំ, បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ។
Dasame saṅghikanti saṅghassa santakaṃ. So hi saṅghassa pariṇatattā hatthe anāruḷhopi ekena pariyāyena saṅghasantako hoti. Lābhanti labhitabbaṃ cīvarādivatthuṃ. Pariṇatanti ‘‘dassāma karissāmā’’ti vacībhedena vā hatthamuddāya vā saṅghassa ninnaṃ hutvā ṭhitaṃ. Attano pariṇāmeyyāti ‘‘idaṃ mayhaṃ dethā’’tiādīni vadanto attaninnaṃ kareyya. Sace pana saṅghassa dinnaṃ hoti, taṃ gahetuṃ na vaṭṭati, saṅghasseva dātabbaṃ. Pariṇataṃ pana sahadhammikānaṃ vā gihīnaṃ vā antamaso mātusantakampi attano pariṇāmentassa payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ បរិណាមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, បរិណតេ វេមតិកស្ស, អបរិណតេ បរិណតសញ្ញិនោ ចេវ វេមតិកស្ស ច, សង្ឃចេតិយបុគ្គលេសុ យស្ស កស្សចិ បរិណតំ អញ្ញសង្ឃាទីនំ បរិណាមេន្តស្ស ច ទុក្កដំ។ អបរិណតសញ្ញិនោ, ‘‘កត្ថ ទេមា’’តិ បុច្ឆិតេ ‘‘យត្ថ តុម្ហាកំ ចិត្តំ បសីទតិ, តត្ថ ទេថ, តុម្ហាកំ ទេយ្យធម្មោ បរិភោគំ វា លភេយ្យា’’តិអាទីនិ វទន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ សង្ឃេ បរិណតភាវោ, តំ ញត្វា អត្តនោ បរិណាមនំ, បដិលាភោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha pariṇāmanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, pariṇate vematikassa, apariṇate pariṇatasaññino ceva vematikassa ca, saṅghacetiyapuggalesu yassa kassaci pariṇataṃ aññasaṅghādīnaṃ pariṇāmentassa ca dukkaṭaṃ. Apariṇatasaññino, ‘‘kattha demā’’ti pucchite ‘‘yattha tumhākaṃ cittaṃ pasīdati, tattha detha, tumhākaṃ deyyadhammo paribhogaṃ vā labheyyā’’tiādīni vadantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Saṅghe pariṇatabhāvo, taṃ ñatvā attano pariṇāmanaṃ, paṭilābhoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisānīti.
បរិណតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
បត្តវគ្គោ តតិយោ។
Pattavaggo tatiyo.
ឥតិ កង្ខាវិតរណិយា បាតិមោក្ខវណ្ណនាយ
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
និស្សគ្គិយបាចិត្តិយវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Nissaggiyapācittiyavaṇṇanā niṭṭhitā.
