| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа (дийгаа) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
2. вихаараваг̇г̇о
2. Vihāravaggo
1. батамавихаарасуд̇д̇аван̣н̣анаа
1. Paṭhamavihārasuttavaṇṇanā
11. ад̣дхамаасанд̇и ажжанд̇асам̣яог̇з убаяог̇аважанам̣. бадисаллийяид̇унд̇и яат̇аавуд̇д̇ам̣ гаалам̣ бади д̣̇ивасз д̣̇ивасз самаабад̇д̇ияам̣ д̇хаммажинд̇ааяам̣ жид̇д̇ам̣ нилийяид̇ум̣. винзд̇аб̣б̣од̇и самужчзд̣̇авинаязна винзд̇аб̣б̣о арияамаг̇г̇аад̇хиг̇анд̇аб̣б̣о. д̇анд̇и д̣̇идтаануг̇ад̇иаабаж̇ж̇анам̣. ассаад̇и ж̇анад̇ааяа. абаг̇ажчад̇ийд̇и сад̇т̇у санд̇игад̇о абзд̇и. сууд̇и нибаад̇амад̇д̇ам̣.
11.Aḍḍhamāsanti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Paṭisallīyitunti yathāvuttaṃ kālaṃ paṭi divase divase samāpattiyaṃ dhammacintāyaṃ cittaṃ nilīyituṃ. Vinetabboti samucchedavinayena vinetabbo ariyamaggādhigantabbo. Tanti diṭṭhānugatiāpajjanaṃ. Assāti janatāya. Apagacchatīti satthu santikato apeti. Sūti nipātamattaṃ.
бад̣̇зсзнаад̇и згад̣̇зсзна. саха бад̣̇зсзнаад̇и сабад̣̇зсо. свааяам̣ сабад̣̇зсо яасмаа взд̣̇анаавасзнзва баал̣ияам̣ ааг̇ад̇о, д̇асмаа барамад̇т̇ад̇хаммагодтаасз взд̣̇анаа анавасзсад̇о лаб̣бхад̇и, д̇з г̇ан̣ханд̇о ‘‘канд̇хабад̣̇зсо’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ам̣ саб̣б̣анд̇и канд̇хабад̣̇зсаад̣̇игам̣ саб̣б̣амби. ‘‘саммасанд̇о’’д̇и бад̣̇асса ад̇т̇ад̣̇ассанавасзна ‘‘бажжавзгканд̇о’’д̇и ааха. бажжавзгкан̣аа ид̇ха саммасанам̣ наама, на вибассанаа. вибассанаасаммасанам̣ бана бхаг̇авад̇о висаакабун̣н̣амааяам̣ зва нибпаннам̣, д̇асмаа бхаг̇авад̇о ан̃н̃абхуумигааби взд̣̇анаа ан̃н̃абхуумигаанам̣ сад̇д̇аанам̣ вируд̣̇д̇хаа уббаж̇ж̇ад̇зваад̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘яаава бхаваг̇г̇аа бавад̇д̇аа сукаа взд̣̇анаа’’д̇и. саб̣б̣аагаарзнаад̇и саруубад̇о самуд̣̇аяад̇о ад̇т̇ан̇г̇амад̇о ассаад̣̇аад̣̇ид̇од̇и саб̣б̣аагаарзна. бариг̇г̇ан̣ханд̇о убабаригканд̇о.
Padesenāti ekadesena. Saha padesenāti sapadeso. Svāyaṃ sapadeso yasmā vedanāvaseneva pāḷiyaṃ āgato, tasmā paramatthadhammakoṭṭhāse vedanā anavasesato labbhati, te gaṇhanto ‘‘khandhapadeso’’tiādimāha. Taṃ sabbanti khandhapadesādikaṃ sabbampi. ‘‘Sammasanto’’ti padassa atthadassanavasena ‘‘paccavekkhanto’’ti āha. Paccavekkhaṇā idha sammasanaṃ nāma, na vipassanā. Vipassanāsammasanaṃ pana bhagavato visākhapuṇṇamāyaṃ eva nipphannaṃ, tasmā bhagavato aññabhūmikāpi vedanā aññabhūmikānaṃ sattānaṃ viruddhā uppajjatevāti vuttaṃ ‘‘yāva bhavaggā pavattā sukhā vedanā’’ti. Sabbākārenāti sarūpato samudayato atthaṅgamato assādāditoti sabbākārena. Pariggaṇhanto upaparikkhanto.
ниббад̣̇зсаанзва анавасзсаанзва. инд̣̇рияасад̇ибадтаанабад̣̇зсо сувин̃н̃зяяод̇и ануд̣̇д̇хад̇о. ассаад̇и бхаг̇авад̇о. таанзд̇и д̇асмим̣ д̇асмим̣ бажжавзгкид̇аб̣б̣асан̇каад̇з огаасз. саа саа жа вихаарасамаабад̇д̇ийд̇и канд̇хавасзна ааяад̇анаад̣̇ивасзна жа бавад̇д̇ид̇ваа д̇зсам̣ згад̣̇зсабхууд̇ам̣ взд̣̇анам̣язва бариг̇г̇ахзд̇ваа д̇ам̣ саммасид̇ваа ануггамзна самаабаннаа жхаанасамаабад̇д̇и паласамаабад̇д̇и жа. паласамаабад̇д̇и хи д̇ат̇аа саммасид̇ваа бунаббунам̣ самаабаж̇ж̇анавасзна ад̇т̇ад̇о абхиннааби ад̇хидтаанабхууд̇ад̇хаммабхзд̣̇зна бхиннаа вияа вужжад̇и, яад̇о жад̇увийсад̇игодисад̇асахассабхзд̣̇аа д̣̇звасигам̣ вал̣ан̃ж̇анасамаабад̇д̇ияо адтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇аа. гаамам̣ ан̃н̃ад̇хаммавасзнаби ж̇аад̇аа зва, взд̣̇анаавасзна банзд̇т̇а абхинивзсо гад̇о взд̣̇анаанубхаавзна ж̇аад̇аа. гасмаа звам̣ ж̇аад̇аад̇и? б̣уд̣̇д̇хаанам̣ н̃аан̣абад̣̇асса анд̇аравибхааг̇ад̇д̇аа. д̇ат̇аа хи бхаг̇аваа сагаламби ад̣дхамаасам̣ взд̣̇анаавасзнзва саммасанам̣ бавад̇д̇зд̇и, д̇ад̣̇анусаарзна жа д̇аа вихаарасамаабад̇д̇ияо самаабаж̇ж̇и. д̇аяид̣̇ам̣ ажчарияам̣ анан̃н̃асаад̇хааран̣ам̣ бхигкуу бавзд̣̇знд̇о сад̇т̇аа – ‘‘язна свааха’’нд̇иаад̣̇имавожа.
Nippadesāneva anavasesāneva. Indriyasatipaṭṭhānapadeso suviññeyyoti anuddhato. Assāti bhagavato. Ṭhāneti tasmiṃ tasmiṃ paccavekkhitabbasaṅkhāte okāse. Sā sā ca vihārasamāpattīti khandhavasena āyatanādivasena ca pavattitvā tesaṃ ekadesabhūtaṃ vedanaṃyeva pariggahetvā taṃ sammasitvā anukkamena samāpannā jhānasamāpatti phalasamāpatti ca. Phalasamāpatti hi tathā sammasitvā punappunaṃ samāpajjanavasena atthato abhinnāpi adhiṭṭhānabhūtadhammabhedena bhinnā viya vuccati, yato catuvīsatikoṭisatasahassabhedā devasikaṃ vaḷañjanasamāpattiyo aṭṭhakathāyaṃ vuttā. Kāmaṃ aññadhammavasenapi jātā eva, vedanāvasena panettha abhiniveso kato vedanānubhāvena jātā. Kasmā evaṃ jātāti? Buddhānaṃ ñāṇapadassa antaravibhāgattā. Tathā hi bhagavā sakalampi aḍḍhamāsaṃ vedanāvaseneva sammasanaṃ pavatteti, tadanusārena ca tā vihārasamāpattiyo samāpajji. Tayidaṃ acchariyaṃ anaññasādhāraṇaṃ bhikkhū pavedento satthā – ‘‘yena svāha’’ntiādimavoca.
агусалааваад̇и баан̣аад̇ибаад̇а-ад̣̇иннаад̣̇аана-гаамзсумижчаажаара-мусааваад̣̇а-бисун̣аваажаасампаббалааба-абхиж̇жхаа-б̣яаабаад̣̇авасзна д̇ам̣д̇ам̣мижчаад̣̇ассанавасзна жа агусалаа взд̣̇анаа зва ход̇и. б̣рахмалогаад̣̇ийсу уббаж̇ж̇ид̇ваа д̇ад̇т̇а нижжаа д̇хуваа бхависсаамаад̇и звам̣ д̣̇идтим̣ убаниссааяаад̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. д̣̇звагулаад̣̇ийсу д̣̇звабууж̇ад̇т̇ам̣, саб̣б̣аж̇анабарибхог̇ад̇т̇ам̣ ваа маалааважчам̣ робзнд̇и. вад̇хаб̣анд̇ханаад̣̇ийнийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна ад̣̇иннаад̣̇аана-мижчаажаара-мусааваад̣̇а-бисун̣аваажаа-сампаббалаабаад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо д̣̇адтаб̣б̣о. д̣̇идтад̇хаммавибаагасса абажурад̇д̇аа абаагадад̇д̇аа жа ‘‘бхаванд̇араг̇ад̇аана’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
Akusalāvāti pāṇātipāta-adinnādāna-kāmesumicchācāra-musāvāda-pisuṇavācāsamphappalāpa-abhijjhā-byāpādavasena taṃtaṃmicchādassanavasena ca akusalā vedanā eva hoti. Brahmalokādīsu uppajjitvā tattha niccā dhuvā bhavissāmāti evaṃ diṭṭhiṃ upanissāyāti yojetabbaṃ. Devakulādīsu devapūjatthaṃ, sabbajanaparibhogatthaṃ vā mālāvacchaṃ ropenti. Vadhabandhanādīnīti ādi-saddena adinnādāna-micchācāra-musāvāda-pisuṇavācā-samphappalāpādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Diṭṭhadhammavipākassa apacurattā apākaṭattā ca ‘‘bhavantaragatāna’’nti vuttaṃ.
ид̇и нзсанд̇и зд̇т̇а ид̇и-сад̣̇д̣̇о аад̣̇иад̇т̇о, багаарад̇т̇о ваа. д̇зна яат̇аа парусаваажаавасзна, звам̣ д̇ад̣̇ан̃н̃зсамби агусалагаммаанам̣ васзна саммаад̣̇идтибажжаяаа агусалавзд̣̇анааббавад̇д̇и яат̇аарахам̣ нийхарид̇ваа вад̇д̇аб̣б̣аа. зсзва наяод̇и иминаа яат̇аа мижчаад̣̇идтибажжаяаа саммаад̣̇идтибажжаяаа жа гусалаагусалавибаагавзд̣̇анаа сахаж̇аад̇агодияаа убаниссаяагодияаа жа васзна яат̇аарахам̣ яож̇зд̇ваа д̣̇ассид̇аа, звам̣ мижчаасан̇габбабажжаяаад̣̇ийсуби яат̇аарахам̣ яож̇зд̇ваа д̣̇ассзд̇аб̣б̣аад̇и имамад̇т̇ам̣ ад̇ид̣̇исад̇и. чанд̣̇абажжаяаад̇и зд̇т̇а д̇ан̣хаачанд̣̇асахид̇о гад̇д̇угаамад̇аачанд̣̇о ад̇хиббзд̇од̇и ааха ‘‘чанд̣̇абажжаяаад̇иаад̣̇ийсу бана чанд̣̇абажжаяаа адталобхасахаг̇ад̇ажид̇д̇асамбаяуд̇д̇аа взд̣̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа’’д̇и. вид̇аггабажжаяаад̇и зд̇т̇а аббанааббад̇д̇ова вид̇агго ад̇хиббзд̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘вид̇аггабажжаяаа батамаж̇жхаанавзд̣̇анааваа’’д̇и. вид̇аггабажжаяаа батамаж̇жхаанавзд̣̇анааяа г̇ахид̇ад̇д̇аа ‘‘табзд̇ваа батамаж̇жхаана’’нд̇и. убари д̇иссо руубааважараа, хздтаа д̇иссо аруубааважараа звам̣ сзсаа ча сан̃н̃аасамаабад̇д̇ивзд̣̇анаа.
Iti nesanti ettha iti-saddo ādiattho, pakārattho vā. Tena yathā pharusavācāvasena, evaṃ tadaññesampi akusalakammānaṃ vasena sammādiṭṭhipaccayā akusalavedanāppavatti yathārahaṃ nīharitvā vattabbā. Eseva nayoti iminā yathā micchādiṭṭhipaccayā sammādiṭṭhipaccayā ca kusalākusalavipākavedanā sahajātakoṭiyā upanissayakoṭiyā ca vasena yathārahaṃ yojetvā dassitā, evaṃ micchāsaṅkappapaccayādīsupi yathārahaṃ yojetvā dassetabbāti imamatthaṃ atidisati. Chandapaccayāti ettha taṇhāchandasahito kattukāmatāchando adhippetoti āha ‘‘chandapaccayātiādīsu pana chandapaccayā aṭṭhalobhasahagatacittasampayuttā vedanā veditabbā’’ti. Vitakkapaccayāti ettha appanāppattova vitakko adhippetoti vuttaṃ ‘‘vitakkapaccayā paṭhamajjhānavedanāvā’’ti. Vitakkapaccayā paṭhamajjhānavedanāya gahitattā ‘‘ṭhapetvā paṭhamajjhāna’’nti. Upari tisso rūpāvacarā, heṭṭhā tisso arūpāvacarā evaṃ sesā cha saññāsamāpattivedanā.
д̇ин̣н̣анд̇и чанд̣̇авид̇аггасан̃н̃аанам̣. авуубасамзд̇и бадибагкзна авуубасамид̇з. д̇ин̣н̣ан̃хи д̇зсам̣ сахабхаавзна бажжаяад̇аа адталобхасахаг̇ад̇ажид̇д̇зсу зва. д̇ад̇т̇а яам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣ д̇ам̣ вуд̇д̇амзва. чанд̣̇амад̇д̇ассаад̇и д̇зсу д̇ийсу чанд̣̇амад̇д̇асса. вуубасамз батамаж̇жхаанавзд̣̇анаава аббанааббад̇д̇асса ад̇хиббзд̇ад̇д̇аа. чанд̣̇авид̇аггаанам̣ вуубасамз д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇ивзд̣̇анаа ад̇хиббзд̇аа сан̃н̃ааяа авуубасанд̇ад̇д̇аа. д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇ивзд̣̇анааг̇ахан̣зна хи саб̣б̣аа сан̃н̃аасамаабад̇д̇ияо жа г̇ахид̇аава хонд̇и. д̇ин̣н̣амби вуубасамзд̇и чанд̣̇авид̇аггасан̃н̃аанам̣ вуубасамз нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анавзд̣̇анаа ад̇хиббзд̇аа. бхаваг̇г̇аббад̇д̇асан̃н̃аа хи вуубасаманд̇и чанд̣̇асан̇габбаанам̣ ажжанд̇асукумабхааваббад̇д̇ияаа. хздтаа ‘‘саммаад̣̇идтибажжаяаа’’д̇и зд̇т̇а саммаад̣̇идтиг̇г̇ахан̣зна хздтимамаг̇г̇асаммаад̣̇идтиби г̇ахид̇аава ход̇ийд̇и ааха – ‘‘аббад̇д̇асса бад̇д̇ияаад̇и арахад̇д̇апаласса бад̇д̇ад̇т̇ааяаа’’д̇и. ат̇а ваа хздтимамаг̇г̇аад̇хиг̇амзна винаа аг̇г̇амаг̇г̇о над̇т̇ийд̇и хздтимамаг̇г̇аад̇хиг̇амам̣ ад̇т̇аабаннам̣ гад̇ваа ‘‘арахад̇д̇апаласса бад̇д̇ад̇т̇ааяаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ааяамзд̇и палзна миссид̇о ход̇и зд̇знаад̇и ааяаамо, саммаавааяаамод̇и ааха ‘‘ад̇т̇и ааяааманд̇и ад̇т̇и вийрияа’’нд̇и. д̇асса вийрияаарамбхассаад̇и ан̃н̃аад̇хиг̇амагааран̣асса саммаавааяаамасса васзна. баал̣ияам̣ таана-сад̣̇д̣̇о гааран̣абарияааяод̇и ааха – ‘‘арахад̇д̇апаласса гааран̣з’’д̇и. д̇аббажжаяаад̇и зд̇т̇а д̇ам̣-сад̣̇д̣̇зна ‘‘таанз’’д̇и вуд̇д̇агааран̣амзва бажжаамадтанд̇и ааха – ‘‘арахад̇д̇асса таанабажжаяаа’’д̇и. жад̇умаг̇г̇асахаж̇аад̇аад̇и зд̇зна ‘‘арахад̇д̇апаласса бад̇д̇ад̇т̇ааяаа’’д̇и зд̇т̇а хздтимамаг̇г̇аанам̣ ад̇т̇аабад̇д̇ивасзна г̇ахид̇абхаавамзва ж̇од̇зд̇и. гзжи бана ‘‘жад̇умаг̇г̇асахаж̇аад̇аад̇и вад̇ваа ниб̣б̣ад̇д̇ид̇алогуд̇д̇аравзд̣̇анаад̇и бхууд̇агат̇анам̣ висзсанам̣. ниб̣б̣ад̇д̇ид̇алогуд̇д̇аравзд̣̇анаад̇и батамам̣ абзгкид̇аб̣б̣ам̣, бажчаа жад̇умаг̇г̇асахаж̇аад̇аа’’д̇и вад̣̇анд̇и.
Tiṇṇanti chandavitakkasaññānaṃ. Avūpasameti paṭipakkhena avūpasamite. Tiṇṇañhi tesaṃ sahabhāvena paccayatā aṭṭhalobhasahagatacittesu eva. Tattha yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Chandamattassāti tesu tīsu chandamattassa. Vūpasame paṭhamajjhānavedanāva appanāppattassa adhippetattā. Chandavitakkānaṃ vūpasame dutiyajjhānādivedanā adhippetā saññāya avūpasantattā. Dutiyajjhānādivedanāgahaṇena hi sabbā saññāsamāpattiyo ca gahitāva honti. Tiṇṇampi vūpasameti chandavitakkasaññānaṃ vūpasame nevasaññānāsaññāyatanavedanā adhippetā. Bhavaggappattasaññā hi vūpasamanti chandasaṅkappānaṃ accantasukhumabhāvappattiyā. Heṭṭhā ‘‘sammādiṭṭhipaccayā’’ti ettha sammādiṭṭhiggahaṇena heṭṭhimamaggasammādiṭṭhipi gahitāva hotīti āha – ‘‘appattassa pattiyāti arahattaphalassa pattatthāyā’’ti. Atha vā heṭṭhimamaggādhigamena vinā aggamaggo natthīti heṭṭhimamaggādhigamaṃ atthāpannaṃ katvā ‘‘arahattaphalassa pattatthāyā’’ti vuttaṃ. Āyameti phalena missito hoti etenāti āyāmo, sammāvāyāmoti āha ‘‘atthi āyāmanti atthi vīriya’’nti. Tassa vīriyārambhassāti aññādhigamakāraṇassa sammāvāyāmassa vasena. Pāḷiyaṃ ṭhāna-saddo kāraṇapariyāyoti āha – ‘‘arahattaphalassa kāraṇe’’ti. Tappaccayāti ettha taṃ-saddena ‘‘ṭhāne’’ti vuttakāraṇameva paccāmaṭṭhanti āha – ‘‘arahattassa ṭhānapaccayā’’ti. Catumaggasahajātāti etena ‘‘arahattaphalassa pattatthāyā’’ti ettha heṭṭhimamaggānaṃ atthāpattivasena gahitabhāvameva joteti. Keci pana ‘‘catumaggasahajātāti vatvā nibbattitalokuttaravedanāti bhūtakathanaṃ visesanaṃ. Nibbattitalokuttaravedanāti paṭhamaṃ apekkhitabbaṃ, pacchā catumaggasahajātā’’ti vadanti.
батамавихаарасуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Paṭhamavihārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа • Saṃyuttanikāya / 1. батамавихаарасуд̇д̇ам̣ • 1. Paṭhamavihārasuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / сам̣яуд̇д̇анигааяа (адтагат̇аа) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / 1. батамавихаарасуд̇д̇аван̣н̣анаа • 1. Paṭhamavihārasuttavaṇṇanā
