| Library / Tipiṭaka / ཏིཔིཊཀ • Tipiṭaka / ཙཱུལ༹ནིདྡེསཔཱལི༹ • Cūḷaniddesapāḷi |
ཁགྒཝིསཱཎསུཏྟོ
Khaggavisāṇasutto
ཁགྒཝིསཱཎསུཏྟནིདྡེསོ
Khaggavisāṇasuttaniddeso
པཋམཝགྒོ
Paṭhamavaggo
༡༢༡.
121.
སབྦེསུ བྷཱུཏེསུ ནིདྷཱཡ དཎྜཾ, ཨཝིཧེཋཡཾ ཨཉྙཏརམྤི ཏེསཾ།
Sabbesubhūtesu nidhāya daṇḍaṃ,aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
ན པུཏྟམིཙྪེཡྻ ཀུཏོ སཧཱཡཾ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
སབྦེསུ བྷཱུཏེསུ ནིདྷཱཡ དཎྜནྟི། སབྦེསཱུཏི སབྦེན སབྦཾ སབྦཐཱ སབྦཾ ཨསེསཾ ནིསྶེསཾ པརིཡཱདིཡནཝཙནམེཏཾ – སབྦེསཱུཏི། བྷཱུཏེསཱུཏི བྷཱུཏཱ ཝུཙྩནྟི ཏསཱ ཙ ཐཱཝརཱ ཙ། ཏསཱཏི ཡེསཾ ཏསིཏཏཎྷཱ ཨཔྤཧཱིནཱ, ཡེསཉྩ བྷཡབྷེརཝཱ ཨཔྤཧཱིནཱ། ཀིཾཀཱརཎཱ ཝུཙྩནྟི ཏསཱ? ཏེ ཏསནྟི ཨུཏྟསནྟི པརིཏསནྟི བྷཱསནྟི སནྟཱསཾ ཨཱཔཛྫནྟི, ཏཾཀཱརཎཱ ཝུཙྩནྟི ཏསཱ། ཐཱཝརཱཏི ཡེསཾ ཏསིཏཏཎྷཱ པཧཱིནཱ, ཡེསཉྩ བྷཡབྷེརཝཱ པཧཱིནཱ། ཀིཾཀཱརཎཱ ཝུཙྩནྟི ཐཱཝརཱ? ཏེ ན ཏསནྟི ན ཨུཏྟསནྟི ན པརིཏསནྟི ན བྷཱཡནྟི ན སནྟཱསཾ ཨཱཔཛྫནྟི, ཏཾཀཱརཎཱ ཝུཙྩནྟི ཐཱཝརཱ། དཎྜནྟི ཏཡོ དཎྜཱ – ཀཱཡདཎྜོ ཝཙཱིདཎྜོ མནོདཎྜོ། ཏིཝིདྷཾ ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ ཀཱཡདཎྜོ, ཙཏུབྦིདྷཾ ཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ ཝཙཱིདཎྜོ, ཏིཝིདྷཾ མནོདུཙྩརིཏཾ མནོདཎྜོ། སབྦེསུ བྷཱུཏེསུ ནིདྷཱཡ དཎྜནྟི སབྦེསུ བྷཱུཏེསུ དཎྜཾ ནིདྷཱཡ ནིདཧིཏྭཱ།
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍanti. Sabbesūti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ – sabbesūti. Bhūtesūti bhūtā vuccanti tasā ca thāvarā ca. Tasāti yesaṃ tasitataṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā. Kiṃkāraṇā vuccanti tasā? Te tasanti uttasanti paritasanti bhāsanti santāsaṃ āpajjanti, taṃkāraṇā vuccanti tasā. Thāvarāti yesaṃ tasitataṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā. Kiṃkāraṇā vuccanti thāvarā? Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti na santāsaṃ āpajjanti, taṃkāraṇā vuccanti thāvarā. Daṇḍanti tayo daṇḍā – kāyadaṇḍo vacīdaṇḍo manodaṇḍo. Tividhaṃ kāyaduccaritaṃ kāyadaṇḍo, catubbidhaṃ vacīduccaritaṃ vacīdaṇḍo, tividhaṃ manoduccaritaṃ manodaṇḍo. Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍanti sabbesu bhūtesu daṇḍaṃ nidhāya nidahitvā.
ཨཝིཧེཋཡཾ ཨཉྙཏརམྤི ཏེསནྟི ཨེཀམེཀམྤི སཏྟཾ པཱཎིནཱ ཝཱ ལེཌྜུནཱ ཝཱ དཎྜེན ཝཱ སཏྠེན ཝཱ ཨནྡུཡཱ 1 ཝཱ རཛྫུཡཱ ཝཱ ཨཝིཧེཋཡནྟོ, སབྦེཔི སཏྟེ པཱཎིནཱ ཝཱ ལེཌྜུནཱ ཝཱ དཎྜེན ཝཱ སཏྠེན ཝཱ ཨནྡུཡཱ ཝཱ རཛྫུཡཱ ཝཱ ཨཝིཧེཋཡནྟོཏི – ཨཝིཧེཋཡཾ ཨཉྙཏརམྤི ཏེསཾ།
Aviheṭhayaṃaññatarampi tesanti ekamekampi sattaṃ pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā 2 vā rajjuyā vā aviheṭhayanto, sabbepi satte pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayantoti – aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ.
ན པུཏྟམིཙྪེཡྻ ཀུཏོ སཧཱཡནྟི། ནཱཏི པཊིཀྑེཔོ; པུཏྟཱཏི ཙཏྟཱརོ པུཏྟཱ – ཨཏྲཛོ པུཏྟོ, ཁེཏྟཛོ པུཏྟོ, དིནྣཀོ པུཏྟོ, ཨནྟེཝཱསིཀོ པུཏྟོ། སཧཱཡནྟི སཧཱཡཱ ཝུཙྩནྟི ཡེཧི སཧ ཨཱགམནཾ ཕཱསུ, གམནཾ ཕཱསུ, གམནཱགམནཾ ཕཱསུ, ཋཱནཾ ཕཱསུ, ནིསཛྫནཾ ཕཱསུ, སཡནཾ 3 ཕཱསུ, ཨཱལཔནཾ ཕཱསུ, སལླཔནཾ ཕཱསུ, ཨུལླཔནཾ ཕཱསུ, སམུལླཔནཾ ཕཱསུ ། ན པུཏྟམིཙྪེཡྻ ཀུཏོ སཧཱཡནྟི པུཏྟམྤི ན ཨིཙྪེཡྻ ན སཱདིཡེཡྻ ན པཏྠཡེཡྻ ན པིཧཡེཡྻ ནཱབྷིཛཔྤེཡྻ, ཀུཏོ མིཏྟཾ ཝཱ སནྡིཊྛཾ ཝཱ སམྦྷཏྟཾ ཝཱ སཧཱཡཾ ཝཱ ཨིཙྪེཡྻ 4 སཱདིཡེཡྻ པཏྠཡེཡྻ པིཧཡེཡྻ ཨབྷིཛཔྤེཡྻཱཏི – ན པུཏྟམིཙྪེཡྻ ཀུཏོ སཧཱཡཾ།
Na puttamiccheyya kuto sahāyanti. Nāti paṭikkhepo; puttāti cattāro puttā – atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto. Sahāyanti sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṃ phāsu, gamanaṃ phāsu, gamanāgamanaṃ phāsu, ṭhānaṃ phāsu, nisajjanaṃ phāsu, sayanaṃ 5 phāsu, ālapanaṃ phāsu, sallapanaṃ phāsu, ullapanaṃ phāsu, samullapanaṃ phāsu . Na puttamiccheyya kutosahāyanti puttampi na iccheyya na sādiyeyya na patthayeyya na pihayeyya nābhijappeyya, kuto mittaṃ vā sandiṭṭhaṃ vā sambhattaṃ vā sahāyaṃ vā iccheyya 6 sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyyāti – na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ.
ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོཏི། ཨེཀོཏི སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ པབྦཛྫཱསངྑཱཏེན ཨེཀོ, ཨདུཏིཡཊྛེན ཨེཀོ, ཏཎྷཱཡ པཧཱནཊྛེན 7 ཨེཀོ, ཨེཀནྟཝཱིཏརཱགོཏི ཨེཀོ, ཨེཀནྟཝཱིཏདོསོཏི ཨེཀོ, ཨེཀནྟཝཱིཏམོཧོཏི ཨེཀོ, ཨེཀནྟནིཀྐིལེསོཏི ཨེཀོ, ཨེཀཱཡནམགྒཾ གཏོཏི ཨེཀོ, ཨེཀོ ཨནུཏྟརཾ པཙྩེཀསམྦོདྷིཾ ཨབྷིསམྦུདྡྷོཏི ཨེཀོ།
Eko care khaggavisāṇakappoti. Ekoti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena 8 eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṃ gatoti eko, eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ abhisambuddhoti eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ པབྦཛྫཱསངྑཱཏེན ཨེཀོ? སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ སབྦཾ གྷརཱཝཱསཔལིབོདྷཾ ཚིནྡིཏྭཱ པུཏྟདཱརཔལིབོདྷཾ ཚིནྡིཏྭཱ ཉཱཏིཔལིབོདྷཾ ཚིནྡིཏྭཱ སནྣིདྷིཔལིབོདྷཾ ཚིནྡིཏྭཱ ཀེསམསྶུཾ ཨོཧཱརེཏྭཱ ཀཱསཱཡཱནི ཝཏྠཱནི ཨཙྪཱདེཏྭཱ ཨགཱརསྨཱ ཨནགཱརིཡཾ པབྦཛིཏྭཱ ཨཀིཉྩནབྷཱཝཾ ཨུཔགནྟྭཱ ཨེཀོ ཙརཏི ཝིཧརཏི ཨིརིཡཏི ཝཏྟེཏི པཱལེཏི ཡཔེཏི ཡཱཔེཏཱིཏི – ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ པབྦཛྫཱསངྑཱཏེན ཨེཀོ།
Kathaṃ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko? So paccekasambuddho sabbaṃ gharāvāsapalibodhaṃ chinditvā puttadārapalibodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā sannidhipalibodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – evaṃ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨདུཏིཡཊྛེན ཨེཀོ? སོ ཨེཝཾ པབྦཛིཏོ སམཱནོ ཨེཀོ ཨརཉྙཝནཔཏྠཱནི པནྟཱནི སེནཱསནཱནི པཊིསེཝཏི ཨཔྤསདྡཱནི ཨཔྤནིགྒྷོསཱནི ཝིཛནཝཱཏཱནི མནུསྶརཱཧསྶེཡྻཀཱནི པཊིསལླཱནསཱརུཔྤཱནི། སོ ཨེཀོ གཙྪཏི, ཨེཀོ ཏིཊྛཏི, ཨེཀོ ནིསཱིདཏི, ཨེཀོ སེཡྻཾ ཀཔྤེཏི, ཨེཀོ གཱམཾ པིཎྜཱཡ པཝིསཏི, ཨེཀོ ཨབྷིཀྐམཏི, ཨེཀོ པཊིཀྐམཏི, ཨེཀོ རཧོ ནིསཱིདཏི, ཨེཀོ ཙངྐམཾ ཨདྷིཊྛཱཏི, ཨེཀོ ཙརཏི ཝིཧརཏི ཨིརིཡཏི ཝཏྟེཏི པཱལེཏི ཡཔེཏི ཡཱཔེཏཱིཏི – ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨདུཏིཡཊྛེན ཨེཀོ།
Kathaṃ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko? So evaṃ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṃ kappeti, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati, eko abhikkamati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – evaṃ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཏཎྷཱཡ པཧཱནཊྛེན ཨེཀོ? སོ ཨེཝཾ ཨེཀོ ཨདུཏིཡོ ཨཔྤམཏྟོ ཨཱཏཱཔཱི པཧིཏཏྟོ ཝིཧརནྟོ མཧཱཔདྷཱནཾ པདཧནྟོ མཱརཾ སསེནཀཾ ནམུཙིཾ ཀཎྷཾ པམཏྟབནྡྷུཾ ཝིདྷམེཏྭཱ ཙ ཏཎྷཱཛཱལིནིཾ ཝིསརིཏཾ ཝིསཏྟིཀཾ པཛཧི ཝིནོདེསི བྱནྟཱིཨཀཱསི ཨནབྷཱཝཾགམེསི།
Kathaṃ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko? So evaṃ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto mahāpadhānaṃ padahanto māraṃ sasenakaṃ namuciṃ kaṇhaṃ pamattabandhuṃ vidhametvā ca taṇhājāliniṃ visaritaṃ visattikaṃ pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṃgamesi.
‘‘ཏཎྷཱདུཏིཡོ པུརིསོ, དཱིགྷམདྡྷཱན སཾསརཾ།
‘‘Taṇhādutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ;
ཨིཏྠབྷཱཝཉྙཐཱབྷཱཝཾ, སཾསཱརཾ ནཱཏིཝཏྟཏི༎
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.
‘‘ཨེཏམཱདཱིནཝཾ ཉཏྭཱ, ཏཎྷཾ དུཀྑསྶ སམྦྷཝཾ།
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ;
ཝཱིཏཏཎྷོ ཨནཱདཱནོ, སཏོ བྷིཀྑུ པརིབྦཛེ’’ཏི༎
Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཏཎྷཱཡ པཧཱནཊྛེན ཨེཀོ།
Evaṃ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀནྟཝཱིཏརཱགོཏི ཨེཀོ? རཱགསྶ པཧཱིནཏྟཱ ཨེཀནྟཝཱིཏརཱགོཏི ཨེཀོ, དོསསྶ པཧཱིནཏྟཱ ཨེཀནྟཝཱིཏདོསོཏི ཨེཀོ, མོཧསྶ པཧཱིནཏྟཱ ཨེཀནྟཝཱིཏམོཧོཏི ཨེཀོ, ཀིལེསཱནཾ པཧཱིནཏྟཱ ཨེཀནྟནིཀྐིལེསོཏི ཨེཀོ། ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀནྟཝཱིཏརཱགོཏི ཨེཀོ།
Kathaṃ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko? Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṃ pahīnattā ekantanikkilesoti eko. Evaṃ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀཱཡནམགྒཾ གཏོཏི ཨེཀོ? ཨེཀཱཡནམགྒོ ཝུཙྩཏི ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནཱ, ཙཏྟཱརོ སམྨཔྤདྷཱནཱ, ཙཏྟཱརོ ཨིདྡྷིཔཱདཱ, པཉྩིནྡྲིཡཱནི, པཉྩ བལཱནི, སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ ཨརིཡོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ།
Kathaṃ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṃ gatoti eko? Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
‘‘ཨེཀཱཡནཾ ཛཱཏིཁཡནྟདསྶཱི, མགྒཾ པཛཱནཱཏི ཧིཏཱནུཀམྤཱི།
‘‘Ekāyanaṃ jātikhayantadassī, maggaṃ pajānāti hitānukampī;
ཨེཏེན མགྒེན ཏརིཾསུ པུབྦེ, ཏརིསྶནྟི ཡེ ཙ ཏརནྟི ཨོགྷ’’ནྟི༎
Etena maggena tariṃsu pubbe, tarissanti ye ca taranti ogha’’nti.
ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀཱཡནམགྒཾ གཏོཏི ཨེཀོ།
Evaṃ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṃ gatoti eko.
ཀཐཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀོ ཨནུཏྟརཾ པཙྩེཀསམྦོདྷིཾ ཨབྷིསམྦུདྡྷོཏི ཨེཀོ? བོདྷི ཝུཙྩཏི ཙཏཱུསུ མགྒེསུ ཉཱཎཾ། པཉྙཱ པཉྙིནྡྲིཡཾ པཉྙཱབལཾ དྷམྨཝིཙཡསམྦོཛ྄ཛྷངྒོ ཝཱིམཾསཱ ཝིཔསྶནཱ སམྨཱདིཊྛི། སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ མགྒཔཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཉཱཎཔཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ‘‘སབྦེ སངྑཱརཱ ཨནིཙྩཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སབྦེ སངྑཱརཱ དུཀྑཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སབྦེ དྷམྨཱ ཨནཏྟཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨཝིཛྫཱཔཙྩཡཱ སངྑཱརཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སངྑཱརཔཙྩཡཱ ཝིཉྙཱཎ’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཝིཉྙཱཎཔཙྩཡཱ ནཱམརཱུཔ’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ནཱམརཱུཔཔཙྩཡཱ སལཱ༹ཡཏན’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སལཱ༹ཡཏནཔཙྩཡཱ ཕསྶོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཕསྶཔཙྩཡཱ ཝེདནཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཝེདནཱཔཙྩཡཱ ཏཎྷཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཏཎྷཱཔཙྩཡཱ ཨུཔཱདཱན’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨུཔཱདཱནཔཙྩཡཱ བྷཝོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘བྷཝཔཙྩཡཱ ཛཱཏཱི’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཛཱཏིཔཙྩཡཱ ཛརཱམརཎ’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི; ‘‘ཨཝིཛྫཱནིརོདྷཱ སངྑཱརནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སངྑཱརནིརོདྷཱ ཝིཉྙཱཎནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཝིཉྙཱཎནིརོདྷཱ ནཱམརཱུཔནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ནཱམརཱུཔནིརོདྷཱ སལཱ༹ཡཏནནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘སལཱ༹ཡཏནནིརོདྷཱ ཕསྶནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཕསྶནིརོདྷཱ ཝེདནཱནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཝེདནཱནིརོདྷཱ ཏཎྷཱནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཏཎྷཱནིརོདྷཱ ཨུཔཱདཱནནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨུཔཱདཱནནིརོདྷཱ བྷཝནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘བྷཝནིརོདྷཱ ཛཱཏིནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཛཱཏིནིརོདྷཱ ཛརཱམརཎནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི; ‘‘ཨིདཾ དུཀྑ’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨཡཾ དུཀྑསམུདཡོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨཡཾ དུཀྑནིརོདྷོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨཡཾ དུཀྑནིརོདྷགཱམིནཱི པཊིཔདཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི; ‘‘ཨིམེ ཨཱསཝཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨཡཾ ཨཱསཝསམུདཡོ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི…པེ॰… ‘‘ཨཡཾ ཨཱསཝནིརོདྷགཱམིནཱི པཊིཔདཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི; ‘‘ཨིམེ དྷམྨཱ ཨབྷིཉྙེཡྻཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨིམེ དྷམྨཱ པཧཱཏབྦཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨིམེ དྷམྨཱ སཙྪིཀཱཏབྦཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཨིམེ དྷམྨཱ བྷཱཝེཏབྦཱ’’ཏི བུཛ྄ཛྷི; ཚནྣཾ ཕསྶཱཡཏནཱནཾ སམུདཡཉྩ ཨཏྠངྒམཉྩ ཨསྶཱདཉྩ ཨཱདཱིནཝཉྩ ནིསྶརཎཉྩ བུཛ྄ཛྷི, པཉྩནྣཾ ཨུཔཱདཱནཀྑནྡྷཱནཾ སམུདཡཉྩ…པེ॰… ནིསྶརཎཉྩ བུཛ྄ཛྷི, ཙཏུནྣཾ མཧཱབྷཱུཏཱནཾ སམུདཡཉྩ ཨཏྠངྒམཉྩ ཨསྶཱདཉྩ ཨཱདཱིནཝཉྩ ནིསྶརཎཉྩ བུཛ྄ཛྷི, ‘‘ཡཾ ཀིཉྩི སམུདཡདྷམྨཾ སབྦཾ ཏཾ ནིརོདྷདྷམྨ’’ནྟི བུཛ྄ཛྷི།
Kathaṃ so paccekasambuddho eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ abhisambuddhoti eko? Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṃ. Paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṃsā vipassanā sammādiṭṭhi. So paccekasambuddho maggapaccekasambuddho ñāṇapaccekasambuddho ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’ti bujjhi, ‘‘sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti bujjhi, ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti bujjhi, ‘‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti bujjhi, ‘‘saṅkhārapaccayā viññāṇa’’nti bujjhi, ‘‘viññāṇapaccayā nāmarūpa’’nti bujjhi, ‘‘nāmarūpapaccayā saḷāyatana’’nti bujjhi, ‘‘saḷāyatanapaccayā phasso’’ti bujjhi, ‘‘phassapaccayā vedanā’’ti bujjhi, ‘‘vedanāpaccayā taṇhā’’ti bujjhi, ‘‘taṇhāpaccayā upādāna’’nti bujjhi, ‘‘upādānapaccayā bhavo’’ti bujjhi, ‘‘bhavapaccayā jātī’’ti bujjhi, ‘‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’nti bujjhi; ‘‘avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’ti bujjhi, ‘‘saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho’’ti bujjhi, ‘‘viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’’ti bujjhi, ‘‘nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’’ti bujjhi, ‘‘saḷāyatananirodhā phassanirodho’’ti bujjhi, ‘‘phassanirodhā vedanānirodho’’ti bujjhi, ‘‘vedanānirodhā taṇhānirodho’’ti bujjhi, ‘‘taṇhānirodhā upādānanirodho’’ti bujjhi, ‘‘upādānanirodhā bhavanirodho’’ti bujjhi, ‘‘bhavanirodhā jātinirodho’’ti bujjhi, ‘‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’ti bujjhi; ‘‘idaṃ dukkha’’nti bujjhi, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti bujjhi, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti bujjhi, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti bujjhi; ‘‘ime āsavā’’ti bujjhi, ‘‘ayaṃ āsavasamudayo’’ti bujjhi…pe… ‘‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’’ti bujjhi; ‘‘ime dhammā abhiññeyyā’’ti bujjhi, ‘‘ime dhammā pahātabbā’’ti bujjhi, ‘‘ime dhammā sacchikātabbā’’ti bujjhi, ‘‘ime dhammā bhāvetabbā’’ti bujjhi; channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca…pe… nissaraṇañca bujjhi, catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti bujjhi.
ཨཐ ཝཱ, ཡཾ བུཛ྄ཛྷིཏབྦཾ ཨནུབུཛ྄ཛྷིཏབྦཾ པཊིབུཛ྄ཛྷིཏབྦཾ སམྦུཛ྄ཛྷིཏབྦཾ ཨདྷིགནྟབྦཾ ཕསྶིཏབྦཾ སཙྪིཀཱཏབྦཾ, སབྦཾ ཏཾ ཏེན པཙྩེཀབོདྷིཉཱཎེན བུཛ྄ཛྷི ཨནུབུཛ྄ཛྷི པཊིབུཛ྄ཛྷི སམྦུཛ྄ཛྷི ཨདྷིགཙྪི ཕསྶེསི སཙྪཱཀཱསཱིཏི ཨེཝཾ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨེཀོ ཨནུཏྟརཾ པཙྩེཀསམྦོདྷིཾ ཨབྷིསམྦུདྡྷོཏི – ཨེཀོ།
Atha vā, yaṃ bujjhitabbaṃ anubujjhitabbaṃ paṭibujjhitabbaṃ sambujjhitabbaṃ adhigantabbaṃ phassitabbaṃ sacchikātabbaṃ, sabbaṃ taṃ tena paccekabodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsīti evaṃ so paccekasambuddho eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ abhisambuddhoti – eko.
ཙརེཏི ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ – ཨིརིཡཱཔཐཙརིཡཱ, ཨཱཡཏནཙརིཡཱ, སཏིཙརིཡཱ, སམཱདྷིཙརིཡཱ, ཉཱཎཙརིཡཱ, མགྒཙརིཡཱ, པཏྟིཙརིཡཱ, ལོཀཏྠཙརིཡཱ། ཨིརིཡཱཔཐཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ ཨིརིཡཱཔཐེསུ། ཨཱཡཏནཙརིཡཱཏི ཚསུ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀབཱཧིརེསུ ཨཱཡཏནེསུ། སཏིཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ སཏིཔཊྛཱནེསུ། སམཱདྷིཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ ཛྷཱནེསུ། ཉཱཎཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ ཨརིཡསཙྩེསུ། མགྒཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ ཨརིཡམགྒེསུ། པཏྟིཙརིཡཱཏི ཙཏཱུསུ སཱམཉྙཕལེསུ། ལོཀཏྠཙརིཡཱཏི ཏཐཱགཏེསུ ཨརཧནྟེསུ སམྨཱསམྦུདྡྷེསུ པདེསཏོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷེསུ པདེསཏོ སཱཝཀེསུ། ཨིརིཡཱཔཐཙརིཡཱ ཙ པཎིདྷིསམྤནྣཱནཾ, ཨཱཡཏནཙརིཡཱ ཙ ཨིནྡྲིཡེསུ གུཏྟདྭཱརཱནཾ , སཏིཙརིཡཱ ཙ ཨཔྤམཱདཝིཧཱརཱིནཾ, སམཱདྷིཙརིཡཱ ཙ ཨདྷིཙིཏྟམནུཡུཏྟཱནཾ, ཉཱཎཙརིཡཱ ཙ བུདྡྷིསམྤནྣཱནཾ, མགྒཙརིཡཱ ཙ སམྨཱཔཊིཔནྣཱནཾ, པཏྟིཙརིཡཱ ཙ ཨདྷིགཏཕལཱནཾ, ལོཀཏྠཙརིཡཱ ཙ ཏཐཱགཏཱནཾ ཨརཧནྟཱནཾ སམྨཱསམྦུདྡྷཱནཾ པདེསཏོ པཙྩེཀབུདྡྷཱནཾ པདེསཏོ སཱཝཀཱནཾ། ཨིམཱ ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ། ཨཔརཱཔི ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ – ཨདྷིམུཙྩནྟོ སདྡྷཱཡ ཙརཏི, པགྒཎྷནྟོ ཝཱིརིཡེན ཙརཏི, ཨུཔཊྛཔེནྟོ སཏིཡཱ ཙརཏི, ཨཝིཀྑེཔཾ ཀརོནྟོ སམཱདྷིནཱ ཙརཏི, པཛཱནནྟོ པཉྙཱཡ ཙརཏི, ཝིཛཱནནྟོ ཝིཉྙཱཎཙརིཡཱཡ ཙརཏི། ཨེཝཾ པཊིཔནྣསྶ ཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨཱཡཱཔེནྟཱིཏི – ཨཱཡཏནཙརིཡཱཡ ཙརཏི། ཨེཝཾ པཊིཔནྣོ ཝིསེསམདྷིགཙྪཏཱིཏི – ཝིསེསཙརིཡཱཡ ཙརཏི། ཨིམཱ ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ།
Careti aṭṭha cariyāyo – iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyā. Iriyāpathacariyāti catūsu iriyāpathesu. Āyatanacariyāti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu. Saticariyāti catūsu satipaṭṭhānesu. Samādhicariyāti catūsu jhānesu. Ñāṇacariyāti catūsu ariyasaccesu. Maggacariyāti catūsu ariyamaggesu. Patticariyāti catūsu sāmaññaphalesu. Lokatthacariyāti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padesato paccekasambuddhesu padesato sāvakesu. Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṃ, āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṃ , saticariyā ca appamādavihārīnaṃ, samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṃ, ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṃ, maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṃ, patticariyā ca adhigataphalānaṃ, lokatthacariyā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ padesato paccekabuddhānaṃ padesato sāvakānaṃ. Imā aṭṭha cariyāyo. Aparāpi aṭṭha cariyāyo – adhimuccanto saddhāya carati, paggaṇhanto vīriyena carati, upaṭṭhapento satiyā carati, avikkhepaṃ karonto samādhinā carati, pajānanto paññāya carati, vijānanto viññāṇacariyāya carati. Evaṃ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti – āyatanacariyāya carati. Evaṃ paṭipanno visesamadhigacchatīti – visesacariyāya carati. Imā aṭṭha cariyāyo.
ཨཔརཱཔི ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ – དསྶནཙརིཡཱ ཙ སམྨཱདིཊྛིཡཱ, ཨབྷིརོཔནཙརིཡཱ ཙ སམྨཱསངྐཔྤསྶ , པརིགྒཧཙརིཡཱ ཙ སམྨཱཝཱཙཱཡ, སམུཊྛཱནཙརིཡཱ ཙ སམྨཱཀམྨནྟསྶ, ཝོདཱནཙརིཡཱ ཙ སམྨཱཨཱཛཱིཝསྶ, པགྒཧཙརིཡཱ ཙ སམྨཱཝཱཡཱམསྶ, ཨུཔཊྛཱནཙརིཡཱ ཙ སམྨཱསཏིཡཱ, ཨཝིཀྑེཔཙརིཡཱ ཙ སམྨཱསམཱདྷིསྶ། ཨིམཱ ཨཊྛ ཙརིཡཱཡོ།
Aparāpi aṭṭha cariyāyo – dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā, abhiropanacariyā ca sammāsaṅkappassa , pariggahacariyā ca sammāvācāya, samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa, vodānacariyā ca sammāājīvassa, paggahacariyā ca sammāvāyāmassa, upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā, avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa. Imā aṭṭha cariyāyo.
ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོཏི ཡཐཱ ཁགྒསྶ ནཱམ ཝིསཱཎཾ ཨེཀཾ ཧོཏི ཨདུཏིཡཾ, ཨེཝམེཝ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཏཀྐཔྤོ ཏསྶདིསོ ཏཔྤཊིབྷཱགོ། ཡཐཱ ཨཏིལོཎཾ ཝུཙྩཏི ལོཎཀཔྤོ, ཨཏིཏིཏྟཀཾ ཝུཙྩཏི ཏིཏྟཀཔྤོ, ཨཏིམདྷུརཾ ཝུཙྩཏི མདྷུརཀཔྤོ, ཨཏིཨུཎྷཾ ཝུཙྩཏི ཨགྒིཀཔྤོ , ཨཏིསཱིཏལཾ ཝུཙྩཏི ཧིམཀཔྤོ, མཧཱཨུདཀཀྑནྡྷོ ཝུཙྩཏི སམུདྡཀཔྤོ, མཧཱབྷིཉྙཱབལཔྤཏྟོ སཱཝཀོ ཝུཙྩཏི སཏྠུཀཔྤོཏི; ཨེཝམེཝ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཏཏྠ ཏཀྐཔྤོ ཏསྶདིསོ ཏཔྤཊིབྷཱགོ ཨེཀོ ཨདུཏིཡོ མུཏྟབནྡྷནོ སམྨཱ ལོཀེ ཙརཏི ཝིཧརཏི ཨིརིཡཏི ཝཏྟེཏི པཱལེཏི ཡཔེཏི ཡཱཔེཏཱིཏི – ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Khaggavisāṇakappoti yathā khaggassa nāma visāṇaṃ ekaṃ hoti adutiyaṃ, evameva so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo. Yathā atiloṇaṃ vuccati loṇakappo, atitittakaṃ vuccati tittakappo, atimadhuraṃ vuccati madhurakappo, atiuṇhaṃ vuccati aggikappo , atisītalaṃ vuccati himakappo, mahāudakakkhandho vuccati samuddakappo, mahābhiññābalappatto sāvako vuccati satthukappoti; evameva so paccekasambuddho tattha takkappo tassadiso tappaṭibhāgo eko adutiyo muttabandhano sammā loke carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘སབྦེསུ བྷཱུཏེསུ ནིདྷཱཡ དཎྜཾ, ཨཝིཧེཋཡཾ ཨཉྙཏརམྤི ཏེསཾ།
‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
ན པུཏྟམིཙྪེཡྻ ཀུཏོ སཧཱཡཾ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༢.
122.
སཾསགྒཛཱཏསྶ བྷཝནྟི སྣེཧཱ, སྣེཧནྭཡཾ དུཀྑམིདཾ པཧོཏི།
Saṃsaggajātassabhavanti snehā,snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
སཾསགྒཛཱཏསྶ བྷཝནྟི སྣེཧཱཏི། སཾསགྒཱཏི དྭེ སཾསགྒཱ – དསྶནསཾསགྒོ ཙ སཝནསཾསགྒོ ཙ། ཀཏམོ དསྶནསཾསགྒོ? ཨིདྷེཀཙྩོ པསྶཏི ཨིཏྠིཾ ཝཱ ཀུམཱརིཾ ཝཱ ཨབྷིརཱུཔཾ དསྶནཱིཡཾ པཱསཱདིཀཾ པརམཱཡ ཝཎྞཔོཀྑརཏཱཡ སམནྣཱགཏཾ། དིསྭཱ པསྶིཏྭཱ ཨནུབྱཉྫནསོ ནིམིཏྟཾ གཎྷཱཏི – ཀེསཱ ཝཱ སོབྷནཱ 9 མུཁཾ ཝཱ སོབྷནཾ ཨཀྑཱི ཝཱ སོབྷནཱ ཀཎྞཱ ཝཱ སོབྷནཱ ནཱསཱ ཝཱ སོབྷནཱ ཨོཊྛཱ ཝཱ སོབྷནཱ དནྟཱ ཝཱ སོབྷནཱ མུཁཾ ཝཱ སོབྷནཾ གཱིཝཱ ཝཱ སོབྷནཱ ཐནཱ ཝཱ སོབྷནཱ ཨུརཾ ཝཱ སོབྷནཾ ཨུདརཾ ཝཱ སོབྷནཾ ཀཊི ཝཱ སོབྷནཱ ཨཱུརཱུ ཝཱ སོབྷནཱ ཛངྒྷཱ ཝཱ སོབྷནཱ ཧཏྠཱ ཝཱ སོབྷནཱ པཱདཱ ཝཱ སོབྷནཱ ཨངྒུལིཡོ ཝཱ སོབྷནཱ ནཁཱ ཝཱ སོབྷནཱཏི། དིསྭཱ པསྶིཏྭཱ ཨབྷིནནྡཏི ཨབྷིཝདཏི ཨབྷིཔཏྠེཏི ཨནུཔྤཱདེཏི 10 ཨནུབནྡྷཏི རཱགབནྡྷནཾ – ཨཡཾ དསྶནསཾསགྒོ།
Saṃsaggajātassa bhavanti snehāti. Saṃsaggāti dve saṃsaggā – dassanasaṃsaggo ca savanasaṃsaggo ca. Katamo dassanasaṃsaggo? Idhekacco passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ. Disvā passitvā anubyañjanaso nimittaṃ gaṇhāti – kesā vā sobhanā 11 mukhaṃ vā sobhanaṃ akkhī vā sobhanā kaṇṇā vā sobhanā nāsā vā sobhanā oṭṭhā vā sobhanā dantā vā sobhanā mukhaṃ vā sobhanaṃ gīvā vā sobhanā thanā vā sobhanā uraṃ vā sobhanaṃ udaraṃ vā sobhanaṃ kaṭi vā sobhanā ūrū vā sobhanā jaṅghā vā sobhanā hatthā vā sobhanā pādā vā sobhanā aṅguliyo vā sobhanā nakhā vā sobhanāti. Disvā passitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti 12 anubandhati rāgabandhanaṃ – ayaṃ dassanasaṃsaggo.
ཀཏམོ སཝནསཾསགྒོ? ཨིདྷེཀཙྩོ སུཎཱཏི – ‘‘ཨསུཀསྨིཾ ནཱམ གཱམེ ཝཱ ནིགམེ ཝཱ ཨིཏྠཱི ཝཱ ཀུམཱརཱི ཝཱ ཨབྷིརཱུཔཱ དསྶནཱིཡཱ པཱསཱདིཀཱ པརམཱཡ ཝཎྞཔོཀྑརཏཱཡ སམནྣཱགཏཱ’’ཏི ། སུཏྭཱ སུཎིཏྭཱ ཨབྷིནནྡཏི ཨབྷིཝདཏི ཨབྷིཔཏྠེཏི ཨནུཔྤཱདེཏི ཨནུབནྡྷཏི རཱགབནྡྷནཾ – ཨཡཾ སཝནསཾསགྒོ།
Katamo savanasaṃsaggo? Idhekacco suṇāti – ‘‘asukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā’’ti . Sutvā suṇitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṃ – ayaṃ savanasaṃsaggo.
སྣེཧཱཏི དྭེ སྣེཧཱ – ཏཎྷཱསྣེཧོ ཙ དིཊྛིསྣེཧོ ཙ། ཀཏམོ ཏཎྷཱསྣེཧོ? ཡཱཝཏཱ ཏཎྷཱསངྑཱཏེན སཱིམཀཏཾ 13 ཨོདྷིཀཏཾ པརིཡནྟིཀཏཾ པརིགྒཧིཏཾ མམཱཡིཏཾ – ‘‘ཨིདཾ མམ, ཨེཏཾ མམ, ཨེཏྟཀཾ མམ, ཨེཏྟཱཝཏཱ མམ’’། རཱུཔཱ སདྡཱ གནྡྷཱ རསཱ ཕོཊྛབྦཱ ཨཏྠརཎཱ པཱཝུརཎཱ དཱསིདཱསཱ ཨཛེལ༹ཀཱ ཀུཀྐུཊསཱུཀརཱ ཧཏྠིགཝཱསྶཝལ༹ཝཱ ཁེཏྟཾ ཝཏྠུ ཧིརཉྙཾ སུཝཎྞཾ གཱམནིགམརཱཛདྷཱནིཡོ རཊྛཉྩ ཛནཔདོ ཙ ཀོསོ ཙ ཀོཊྛཱགཱརཉྩ, ཀེཝལམྤི མཧཱཔཐཝིཾ ཏཎྷཱཝསེན མམཱཡཏི, ཡཱཝཏཱ ཨཊྛསཏཏཎྷཱཝིཙརིཏཾ – ཨཡཾ ཏཎྷཱསྣེཧོ།
Snehāti dve snehā – taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca. Katamo taṇhāsneho? Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṃ 14 odhikataṃ pariyantikataṃ pariggahitaṃ mamāyitaṃ – ‘‘idaṃ mama, etaṃ mama, ettakaṃ mama, ettāvatā mama’’. Rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṃ vatthu hiraññaṃ suvaṇṇaṃ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṃ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṃ – ayaṃ taṇhāsneho.
ཀཏམོ དིཊྛིསྣེཧོ? ཝཱིསཏིཝཏྠུཀཱ སཀྐཱཡདིཊྛི, དསཝཏྠུཀཱ མིཙྪཱདིཊྛི, དསཝཏྠུཀཱ ཨནྟགྒཱཧིཀཱདིཊྛི། ཡཱ ཨེཝརཱུཔཱ དིཊྛི དིཊྛིགཏཾ དིཊྛིགཧནཾ དིཊྛིཀནྟཱརོ དིཊྛིཝིསཱུཀཱཡིཀཾ དིཊྛིཝིཔྥནྡིཏཾ དིཊྛིསཾཡོཛནཾ གཱཧོ པཊིགྒཱཧོ 15 ཨབྷིནིཝེསོ པརཱམཱསོ ཀུམྨགྒོ མིཙྪཱཔཐོ མིཙྪཏྟཾ ཏིཏྠཱཡཏནཾ ཝིཔརིཡཱསགྒཱཧོ ཝིཔརཱིཏགྒཱཧོ ཝིཔལླཱསགྒཱཧོ མིཙྪཱགཱཧོ ཨཡཱཐཱཝཀསྨིཾ ཡཱཐཱཝཀནྟི གཱཧོ, ཡཱཝཏཱ དྭཱསཊྛི དིཊྛིགཏཱནི – ཨཡཾ དིཊྛིསྣེཧོ།
Katamo diṭṭhisneho? Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi. Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ gāho paṭiggāho 16 abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṃ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni – ayaṃ diṭṭhisneho.
སཾསགྒཛཱཏསྶ བྷཝནྟི སྣེཧཱཏི དསྶནསཾསགྒཔཙྩཡཱ ཙ སཝནསཾསགྒཔཙྩཡཱ ཙ ཏཎྷཱསྣེཧོ ཙ དིཊྛིསྣེཧོ ཙ བྷཝནྟི སམྦྷཝནྟི ཛཱཡནྟི སཉྫཱཡནྟི ནིབྦཏྟནྟི ཨབྷིནིབྦཏྟནྟི པཱཏུབྷཝནྟཱིཏི – སཾསགྒཛཱཏསྶ བྷཝནྟི སྣེཧཱ།
Saṃsaggajātassa bhavanti snehāti dassanasaṃsaggapaccayā ca savanasaṃsaggapaccayā ca taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti – saṃsaggajātassa bhavanti snehā.
སྣེཧནྭཡཾ དུཀྑམིདཾ པཧོཏཱིཏི། སྣེཧོཏི དྭེ སྣེཧཱ – ཏཎྷཱསྣེཧོ ཙ དིཊྛིསྣེཧོ ཙ…པེ॰… ཨཡཾ ཏཎྷཱསྣེཧོ…པེ॰… ཨཡཾ དིཊྛིསྣེཧོ། དུཀྑམིདཾ པཧོཏཱིཏི ཨིདྷེཀཙྩོ ཀཱཡེན དུཙྩརིཏཾ ཙརཏི, ཝཱཙཱཡ དུཙྩརིཏཾ ཙརཏི, མནསཱ དུཙྩརིཏཾ ཙརཏི, པཱཎམྤི ཧནཏི, ཨདིནྣམྤི ཨཱདིཡཏི, སནྡྷིམྤི ཚིནྡཏི, ནིལློཔམྤི 17 ཧརཏི, ཨེཀཱགཱརིཀམྤི ཀརོཏི, པརིཔནྠེཔི ཏིཊྛཏི, པརདཱརམྤི གཙྪཏི, མུསཱཔི བྷཎཏི། ཏམེནཾ གཧེཏྭཱ རཉྙོ དསྶེནྟི – ‘‘ཨཡཾ, དེཝ, ཙོརོ ཨཱགུཙཱརཱི། ཨིམསྶ ཡཾ ཨིཙྪསི ཏཾ དཎྜཾ པཎེཧཱི’’ཏི། ཏམེནཾ རཱཛཱ ཏཾ པརིབྷཱསཏི། སོ པརིབྷཱསཔཙྩཡཱཔི དུཀྑཾ དོམནསྶཾ 18 པཊིསཾཝེདེཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
Snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahotīti. Snehoti dve snehā – taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca…pe… ayaṃ taṇhāsneho…pe… ayaṃ diṭṭhisneho. Dukkhamidaṃ pahotīti idhekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi 19 harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati. Tamenaṃ gahetvā rañño dassenti – ‘‘ayaṃ, deva, coro āgucārī. Imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’’ti. Tamenaṃ rājā taṃ paribhāsati. So paribhāsapaccayāpi dukkhaṃ domanassaṃ 20 paṭisaṃvedeti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཨེཏྟཀེནཔི རཱཛཱ ན ཏུསྶཏི། ཏམེནཾ རཱཛཱ བནྡྷཱཔེཏི – ཨནྡུབནྡྷནེན ཝཱ རཛྫུབནྡྷནེན ཝཱ སངྑལིཀབནྡྷནེན ཝཱ ཝེཏྟབནྡྷནེན ཝཱ ལཏཱབནྡྷནེན ཝཱ པཀྑེཔབནྡྷནེན ཝཱ པརིཀྑེཔབནྡྷནེན ཝཱ གཱམབནྡྷནེན ཝཱ ནིགམབནྡྷནེན ཝཱ རཊྛབནྡྷནེན ཝཱ ཛནཔདབནྡྷནེན ཝཱ, ཨནྟམསོ སཝཙནཱིཡམྤི ཀརོཏི – ‘‘ན ཏེ ལབྦྷཱ ཨིཏོ པཀྐམིཏུ’’ནྟི། སོ བནྡྷནཔཙྩཡཱཔི དུཀྑཾ དོམནསྶཾ པཊིསཾཝེདེཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
Ettakenapi rājā na tussati. Tamenaṃ rājā bandhāpeti – andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā vettabandhanena vā latābandhanena vā pakkhepabandhanena vā parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā, antamaso savacanīyampi karoti – ‘‘na te labbhā ito pakkamitu’’nti. So bandhanapaccayāpi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཨེཏྟཀེནཔི རཱཛཱ ན ཏུསྶཏི། ཏམེནཾ རཱཛཱ ཏསྶེཝ 21 དྷནཾ ཨཱཧརཱཔེཏི – སཏཾ ཝཱ སཧསྶཾ ཝཱ སཏསཧསྶཾ ཝཱ། སོ དྷནཛཱནིཔཙྩཡཱཔི དུཀྑཾ དོམནསྶཾ པཊིསཾཝེདེཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
Ettakenapi rājā na tussati. Tamenaṃ rājā tasseva 22 dhanaṃ āharāpeti – sataṃ vā sahassaṃ vā satasahassaṃ vā. So dhanajānipaccayāpi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཨེཏྟཀེནཔི རཱཛཱ ན ཏུསྶཏི། ཏམེནཾ རཱཛཱ ཝིཝིདྷཱ ཀམྨཀཱརཎཱ 23 ཀཱརཱཔེཏི – ཀསཱཧིཔི ཏཱལེ༹ཏི, ཝེཏྟེཧིཔི ཏཱལེ༹ཏི, ཨཌྜྷདཎྜེཧིཔི ཏཱལེ༹ཏི, ཧཏྠམྤི ཚིནྡཏི, པཱདམྤི ཚིནྡཏི, ཧཏྠཔཱདམྤི ཚིནྡཏི, ཀཎྞམྤི ཚིནྡཏི, ནཱསམྤི ཚིནྡཏི, ཀཎྞནཱསམྤི ཚིནྡཏི, བིལངྒཐཱལིཀམྤི ཀརོཏི, སངྑམུཎྜིཀམྤི ཀརོཏི , རཱཧུམུཁམྤི ཀརོཏི, ཛོཏིམཱལིཀམྤི ཀརོཏི, ཧཏྠཔཛྫོཏིཀམྤི ཀརོཏི, ཨེརཀཝཏྟིཀམྤི 24 ཀརོཏི, ཙཱིརཀཝཱསིཀམྤི ཀརོཏི, ཨེཎེཡྻཀམྤི ཀརོཏི, བལི༹སམཾསིཀམྤི ཀརོཏི, ཀཧཱཔཎིཀམྤི ཀརོཏི, ཁཱརཱཔཏཙྪིཀམྤི 25 ཀརོཏི, པལིགྷཔརིཝཏྟིཀམྤི ཀརོཏི, པལཱལཔཱིཋཀམྤི ཀརོཏི, ཏཏྟེནཔི ཏེལེན ཨོསིཉྩཏི, སུནཁེཧིཔི ཁཱདཱཔེཏི, ཛཱིཝནྟམྤི སཱུལེ ཨུཏྟཱསེཏི, ཨསིནཱཔི སཱིསཾ ཚིནྡཏི། སོ ཀམྨཀཱརཎཔཙྩཡཱཔི དུཀྑཾ དོམནསྶཾ པཊིསཾཝེདེཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ། རཱཛཱ ཨིམེསཾ ཙཏུནྣཾ དཎྜཱནཾ ཨིསྶརོ།
Ettakenapi rājā na tussati. Tamenaṃ rājā vividhā kammakāraṇā 26 kārāpeti – kasāhipi tāḷeti, vettehipi tāḷeti, aḍḍhadaṇḍehipi tāḷeti, hatthampi chindati, pādampi chindati, hatthapādampi chindati, kaṇṇampi chindati, nāsampi chindati, kaṇṇanāsampi chindati, bilaṅgathālikampi karoti, saṅkhamuṇḍikampi karoti , rāhumukhampi karoti, jotimālikampi karoti, hatthapajjotikampi karoti, erakavattikampi 27 karoti, cīrakavāsikampi karoti, eṇeyyakampi karoti, baḷisamaṃsikampi karoti, kahāpaṇikampi karoti, khārāpatacchikampi 28 karoti, palighaparivattikampi karoti, palālapīṭhakampi karoti, tattenapi telena osiñcati, sunakhehipi khādāpeti, jīvantampi sūle uttāseti, asināpi sīsaṃ chindati. So kammakāraṇapaccayāpi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ. Rājā imesaṃ catunnaṃ daṇḍānaṃ issaro.
སོ སཀེན ཀམྨེན ཀཱཡསྶ བྷེདཱ པརཾ མརཎཱ ཨཔཱཡཾ དུགྒཏིཾ ཝིནིཔཱཏཾ ནིརཡཾ ཨུཔཔཛྫཏི། ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ པཉྩཝིདྷབནྡྷནཾ ནཱམ ཀམྨཀཱརཎཾ ཀརོནྟི 29 – ཏཏྟཾ ཨཡོཁིལཾ ཧཏྠེ གམེནྟི, ཏཏྟཾ ཨཡོཁིལཾ དུཏིཡེ ཧཏྠེ གམེནྟི, ཏཏྟཾ ཨཡོཁིལཾ པཱདེ གམེནྟི, ཏཏྟཾ ཨཡོཁིལཾ དུཏིཡེ པཱདེ གམེནྟི, ཏཏྟཾ ཨཡོཁིལཾ མཛ྄ཛྷེ ཨུརསྨིཾ གམེནྟི། སོ ཏཏྠ དུཀྑཱ ཏིབྦཱ 30 ཁརཱ ཀཊུཀཱ ཝེདནཱ ཝེདེཏི; ན ཙ ཏཱཝ ཀཱལཾ ཀརོཏི ཡཱཝ ན ཏཾ པཱཔཀམྨཾ བྱནྟཱིཧོཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
So sakena kammena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kammakāraṇaṃ karonti 31 – tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiye hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiye pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā 32 kharā kaṭukā vedanā vedeti; na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ སཾཝེསེཏྭཱ 33 ཀུཋཱརཱིཧི 34 ཏཙྪནྟི…པེ॰… ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ ཨུདྡྷཾཔཱདཾ ཨདྷོསིརཾ གཧེཏྭཱ ཝཱསཱིཧི ཏཙྪནྟི། ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ རཐེ ཡོཛེཏྭཱ ཨཱདིཏྟཱཡ པཐཝིཡཱ སམྤཛྫལིཏཱཡ སཛོཏིབྷཱུཏཱཡ 35 སཱརེནྟིཔི པཙྩཱསཱརེནྟིཔི། ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ མཧནྟཾ ཨངྒཱརཔབྦཏཾ ཨཱདིཏྟཾ སམྤཛྫལིཏཾ སཛོཏིབྷཱུཏཾ ཨཱརོཔེནྟིཔི ཨོརོཔེནྟིཔི། ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ ཨུདྡྷཾཔཱདཾ ཨདྷོསིརཾ གཧེཏྭཱ ཏཏྟཱཡ ལོཧཀུམྦྷིཡཱ པཀྑིཔནྟི ཨཱདིཏྟཱཡ སམྤཛྫལིཏཱཡ སཛོཏིབྷཱུཏཱཡ། སོ ཏཏྠ ཕེཎུདྡེཧཀཾ པཙྩཏི། སོ ཏཏྠ ཕེཎུདྡེཧཀཾ པཙྩམཱནོ སཀིམྤི ཨུདྡྷཾ གཙྪཏི, སཀིམྤི ཨདྷོ གཙྪཏི, སཀིམྤི ཏིརིཡཾ གཙྪཏི། སོ ཏཏྠ དུཀྑཱ ཏིབྦཱ ཁརཱ ཀཊུཀཱ ཝེདནཱ ཝེདེཏི; ན ཙ ཏཱཝ ཀཱལངྐརོཏི ཡཱཝ ན ཏཾ པཱཔཀམྨཾ བྱནྟཱིཧོཏི། ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
Tamenaṃ nirayapālā saṃvesetvā 36 kuṭhārīhi 37 tacchanti…pe… tamenaṃ nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti. Tamenaṃ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya 38 sārentipi paccāsārentipi. Tamenaṃ nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āropentipi oropentipi. Tamenaṃ nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya. So tattha pheṇuddehakaṃ paccati. So tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṃ gacchati. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti; na ca tāva kālaṅkaroti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti. Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཏམེནཾ ནིརཡཔཱལཱ མཧཱནིརཡེ པཀྑིཔནྟི། སོ ཁོ པན མཧཱནིརཡོ –
Tamenaṃ nirayapālā mahāniraye pakkhipanti. So kho pana mahānirayo –
ཙཏུཀྐཎྞོ ཙཏུདྭཱརོ, ཝིབྷཏྟོ བྷཱགསོ མིཏོ།
Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;
ཨཡོཔཱཀཱརཔརིཡནྟོ, ཨཡསཱ པཊིཀུཛྫིཏོ༎
Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.
ཏསྶ ཨཡོམཡཱ བྷཱུམི, ཛལིཏཱ ཏེཛསཱ ཡུཏཱ།
Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;
སམནྟཱ ཡོཛནསཏཾ, ཕརིཏྭཱ ཏིཊྛཏི སབྦདཱ༎
Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.
ལོམཧཾསནརཱུཔཱ ཙ, བྷེསྨཱ པཊིབྷཡཱ དུཁཱ༎
Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā.
པུརཏྠིམཱཡ ཙ བྷིཏྟིཡཱ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ སམུཊྛིཏོ།
Puratthimāya ca bhittiyā, accikkhandho samuṭṭhito;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, པཙྪིམཱཡ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, pacchimāya paṭihaññati.
པཙྪིམཱཡ ཙ བྷིཏྟིཡཱ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ སམུཊྛིཏོ།
Pacchimāya ca bhittiyā, accikkhandho samuṭṭhito;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, པུརིམཱཡ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, purimāya paṭihaññati.
དཀྑིཎཱཡ ཙ བྷིཏྟིཡཱ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ སམུཊྛིཏོ།
Dakkhiṇāya ca bhittiyā, accikkhandho samuṭṭhito;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, ཨུཏྟརཱཡ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, uttarāya paṭihaññati.
ཨུཏྟརཱཡ ཙ བྷིཏྟིཡཱ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ སམུཊྛིཏོ།
Uttarāya ca bhittiyā, accikkhandho samuṭṭhito;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, དཀྑིཎཱཡ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, dakkhiṇāya paṭihaññati.
ཧེཊྛཏོ ཙ སམུཊྛཱཡ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ བྷཡཱནཀོ།
Heṭṭhato ca samuṭṭhāya, accikkhandho bhayānako;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, ཚདནསྨིཾ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, chadanasmiṃ paṭihaññati.
ཚདནམྷཱ སམུཊྛཱཡ, ཨཙྩིཀྑནྡྷོ བྷཡཱནཀོ།
Chadanamhā samuṭṭhāya, accikkhandho bhayānako;
ཌཧནྟོ པཱཔཀམྨནྟེ, བྷཱུམིཡཾ པཊིཧཉྙཏི༎
Ḍahanto pāpakammante, bhūmiyaṃ paṭihaññati.
ཨཡོཀཔཱལམཱདིཏྟཾ, སནྟཏྟཾ ཛལིཏཾ ཡཐཱ།
Ayokapālamādittaṃ, santattaṃ jalitaṃ yathā;
ཨེཝཾ ཨཝཱིཙིནིརཡོ, ཧེཊྛཱ ཨུཔརི པསྶཏོ༎
Evaṃ avīcinirayo, heṭṭhā upari passato.
ཏཏྠ སཏྟཱ མཧཱལུདྡཱ, མཧཱཀིབྦིསཀཱརིནོ།
Tattha sattā mahāluddā, mahākibbisakārino;
ཛཱཏཝེདསམོ ཀཱཡོ, ཏེསཾ ནིརཡཝཱསིནཾ།
Jātavedasamo kāyo, tesaṃ nirayavāsinaṃ;
པསྶ ཀམྨཱནཾ དལ༹ྷཏྟཾ, ན བྷསྨཱ ཧོཏི ནཔི མསི༎
Passa kammānaṃ daḷhattaṃ, na bhasmā hoti napi masi.
པུརཏྠིམེནཔི དྷཱཝནྟི, ཏཏོ དྷཱཝནྟི པཙྪིམཾ།
Puratthimenapi dhāvanti, tato dhāvanti pacchimaṃ;
ཨུཏྟརེནཔི དྷཱཝནྟི, ཏཏོ དྷཱཝནྟི དཀྑིཎཾ༎
Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ.
ཡཾ ཡཾ དིསཾ པདྷཱཝནྟི, ཏཾ ཏཾ དྭཱརཾ པིདྷཱིཡཏི།
Yaṃ yaṃ disaṃ padhāvanti, taṃ taṃ dvāraṃ pidhīyati;
ཨབྷིནིཀྑམིཏཱསཱ ཏེ, སཏྟཱ མོཀྑགཝེསིནོ༎
Abhinikkhamitāsā te, sattā mokkhagavesino.
ན ཏེ ཏཏོ ནིཀྑམིཏུཾ, ལབྷནྟི ཀམྨཔཙྩཡཱ།
Na te tato nikkhamituṃ, labhanti kammapaccayā;
ཏེསཉྩ པཱཔཀམྨནྟཾ, ཨཝིཔཀྐཾ ཀཏཾ བཧུནྟི༎
Tesañca pāpakammantaṃ, avipakkaṃ kataṃ bahunti.
ཨེཏཾ བྷཡཾ དུཀྑཾ དོམནསྶཾ ཀུཏོ ཛཱཏཾ? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ ཛཱཏཾ།
Etaṃ bhayaṃ dukkhaṃ domanassaṃ kuto jātaṃ? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ.
ཡཱནི ཙ ནེརཡིཀཱནི དུཀྑཱནི ཡཱནི ཙ ཏིརཙྪཱནཡོནིཀཱནི དུཀྑཱནི ཡཱནི ཙ པེཏྟིཝིསཡིཀཱནི དུཀྑཱནི ཡཱནི ཙ མཱནུསིཀཱནི དུཀྑཱནི, ཏཱནི ཀུཏོ ཛཱཏཱནི ཀུཏོ སཉྫཱཏཱནི ཀུཏོ ནིབྦཏྟཱནི ཀུཏོ ཨབྷིནིབྦཏྟཱནི ཀུཏོ པཱཏུབྷཱུཏཱནི? ཏསྶ སྣེཧཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིཔཙྩཡཱ ཙ རཱགཔཙྩཡཱ ཙ ནནྡིརཱགཔཙྩཡཱ ཙ བྷཝནྟི སམྦྷཝནྟི ཛཱཡནྟི སཉྫཱཡནྟི ནིབྦཏྟནྟི ཨབྷིནིབྦཏྟནྟི པཱཏུབྷཝནྟཱིཏི – སྣེཧནྭཡཾ དུཀྑམིདཾ པཧོཏི།
Yāni ca nerayikāni dukkhāni yāni ca tiracchānayonikāni dukkhāni yāni ca pettivisayikāni dukkhāni yāni ca mānusikāni dukkhāni, tāni kuto jātāni kuto sañjātāni kuto nibbattāni kuto abhinibbattāni kuto pātubhūtāni? Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti – snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti.
ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོཏི། སྣེཧོཏི དྭེ སྣེཧཱ – ཏཎྷཱསྣེཧོ ཙ དིཊྛིསྣེཧོ ཙ…པེ॰… ཨཡཾ ཏཎྷཱསྣེཧོ…པེ॰… ཨཡཾ དིཊྛིསྣེཧོ། ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོཏི ཏཎྷཱསྣེཧོ ཙ དིཊྛིསྣེཧོ ཙ ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོ དཀྑམཱནོ ཨོལོཀཡམཱནོ ནིཛ྄ཛྷཱཡམཱནོ ཨུཔཔརིཀྑམཱནོཏི – ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Ādīnavaṃsnehajaṃ pekkhamānoti. Snehoti dve snehā – taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca…pe… ayaṃ taṇhāsneho…pe… ayaṃ diṭṭhisneho. Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamānoti taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti – ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘སཾསགྒཛཱཏསྶ བྷཝནྟི སྣེཧཱ, སྣེཧནྭཡཾ དུཀྑམིདཾ པཧོཏི།
‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
ཨཱདཱིནཝཾ སྣེཧཛཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༣.
123.
མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ, ཧཱཔེཏི ཨཏྠཾ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ 43 །
Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto44;
ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ 45 པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Etaṃ bhayaṃ santhave46pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ, ཧཱཔེཏི ཨཏྠཾ པཊིབདྡྷཙིཏྟོཏི། མིཏྟཱཏི དྭེ མིཏྟཱ – ཨགཱརིཀམིཏྟོ ཙ ཨནཱགཱརིཀམིཏྟོ 47 ཙ། ཀཏམོ ཨགཱརིཀམིཏྟོ? ཨིདྷེཀཙྩོ དུདྡདཾ དདཱཏི, དུཙྩཛཾ ཙཛཏི, དུཀྐརཾ ཀརོཏི, དུཀྑམཾ ཁམཏི, གུཡ྄ཧམསྶ ཨཱཙིཀྑཏི, གུཡ྄ཧམསྶ པརིགཱུཧཏི 48, ཨཱཔདཱསུ ན ཝིཛཧཏི, ཛཱིཝིཏམྤིསྶ ཨཏྠཱཡ པརིཙྩཏྟཾ ཧོཏི, ཁཱིཎེ ནཱཏིམཉྙཏི – ཨཡཾ ཨགཱརིཀམིཏྟོ།
Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacittoti. Mittāti dve mittā – agārikamitto ca anāgārikamitto 49 ca. Katamo agārikamitto? Idhekacco duddadaṃ dadāti, duccajaṃ cajati, dukkaraṃ karoti, dukkhamaṃ khamati, guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati 50, āpadāsu na vijahati, jīvitampissa atthāya pariccattaṃ hoti, khīṇe nātimaññati – ayaṃ agārikamitto.
ཀཏམོ ཨནཱགཱརིཀམིཏྟོ? ཨིདྷ བྷིཀྑུ པིཡོ ཙ ཧོཏི མནཱཔོ ཙ གརུ ཙ བྷཱཝནཱིཡོ ཙ ཝཏྟཱ ཙ ཝཙནཀྑམོ ཙ གམྦྷཱིརཉྩ ཀཐཾ ཀཏྟཱ, ནོ ཙ ཨཊྛཱནེ ནིཡོཛེཏི ཨདྷིསཱིལེ སམཱདཔེཏི, ཙཏུནྣཾ སཏིཔཊྛཱནཱནཾ བྷཱཝནཱནུཡོགེ སམཱདཔེཏི, ཙཏུནྣཾ སམྨཔྤདྷཱནཱནཾ…པེ॰… ཙཏུནྣཾ ཨིདྡྷིཔཱདཱནཾ… པཉྩནྣཾ ཨིནྡྲིཡཱནཾ… པཉྩནྣཾ བལཱནཾ… སཏྟནྣཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ… ཨརིཡསྶ ཨཊྛངྒིཀསྶ མགྒསྶ བྷཱཝནཱནུཡོགེ སམཱདཔེཏི – ཨཡཾ ཨནཱགཱརིཀམིཏྟོ།
Katamo anāgārikamitto? Idha bhikkhu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca vattā ca vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṃ kattā, no ca aṭṭhāne niyojeti adhisīle samādapeti, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyoge samādapeti, catunnaṃ sammappadhānānaṃ…pe… catunnaṃ iddhipādānaṃ… pañcannaṃ indriyānaṃ… pañcannaṃ balānaṃ… sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ… ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyoge samādapeti – ayaṃ anāgārikamitto.
སུཧཛྫཱ ཝུཙྩནྟི ཡེཧི སཧ ཨཱགམནཾ ཕཱསུ གམནཾ ཕཱསུ ཋཱནཾ ཕཱསུ ནིསཛྫནཾ 51 ཕཱསུ སཡནཾ ཕཱསུ ཨཱལཔནཾ ཕཱསུ སལླཔནཾ ཕཱསུ ཨུལླཔནཾ ཕཱསུ སམུལླཔནཾ ཕཱསུ། མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ ཧཱཔེཏི ཨཏྠནྟི མིཏྟེ ཙ སུཧཛྫེ ཙ སནྡིཊྛེ ཙ སམྦྷཏྟེ ཙ སཧཱཡེ ཙ ཨནུཀམྤམཱནོ ཨནུཔེཀྑམཱནོ ཨནུགཎྷམཱནོ ཨཏྟཏྠམྤི པརཏྠམྤི ཨུབྷཡཏྠམྤི ཧཱཔེཏི, དིཊྛདྷམྨིཀམྤི ཨཏྠཾ ཧཱཔེཏི, སམྤརཱཡིཀམྤི ཨཏྠཾ ཧཱཔེཏི, པརམཏྠམྤི ཧཱཔེཏི པཧཱཔེཏི པརིཧཱཔེཏི པརིདྷཾསེཏི པརིཝཛྫེཏི 52 ཨནྟརདྷཱཔེཏཱིཏི – མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ ཧཱཔེཏི ཨཏྠཾ།
Suhajjā vuccanti yehi saha āgamanaṃ phāsu gamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ 53 phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu. Mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthanti mitte ca suhajje ca sandiṭṭhe ca sambhatte ca sahāye ca anukampamāno anupekkhamāno anugaṇhamāno attatthampi paratthampi ubhayatthampi hāpeti, diṭṭhadhammikampi atthaṃ hāpeti, samparāyikampi atthaṃ hāpeti, paramatthampi hāpeti pahāpeti parihāpeti paridhaṃseti parivajjeti 54 antaradhāpetīti – mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ.
པཊིབདྡྷཙིཏྟོཏི དྭཱིཧི ཀཱརཎེཧི པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི – ཨཏྟཱནཾ ཝཱ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི, ཨཏྟཱནཾ ཝཱ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི། ཀཐཾ ཨཏྟཱནཾ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི? ཏུམྷེ མེ བཧཱུཔཀཱརཱ, ཨཧཾ ཏུམྷེ ནིསྶཱཡ ལབྷཱམི ཙཱིཝརཔིཎྜཔཱཏསེནཱསནགིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརཾ། ཡམྤི 55 མེ ཨཉྙེ དཱཏུཾ ཝཱ ཀཱཏུཾ ཝཱ མཉྙནྟི ཏུམྷེ ནིསྶཱཡ ཏུམྷེ སམྤསྶནྟཱ། ཡམྤི མེ པོརཱཎཾ མཱཏཱཔེཏྟིཀཾ ནཱམགོཏྟཾ, ཏམྤི མེ ཨནྟརཧིཏཾ། ཏུམྷེཧི ཨཧཾ ཉཱཡཱམི – ཨསུཀསྶ ཀུལུཔཀོ, ཨསུཀཱཡ ཀུལུཔཀོཏི ། ཨེཝཾ ཨཏྟཱནཾ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི།
Paṭibaddhacittoti dvīhi kāraṇehi paṭibaddhacitto hoti – attānaṃ vā nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti, attānaṃ vā uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti. Kathaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti? Tumhe me bahūpakārā, ahaṃ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ. Yampi 56 me aññe dātuṃ vā kātuṃ vā maññanti tumhe nissāya tumhe sampassantā. Yampi me porāṇaṃ mātāpettikaṃ nāmagottaṃ, tampi me antarahitaṃ. Tumhehi ahaṃ ñāyāmi – asukassa kulupako, asukāya kulupakoti . Evaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
ཀཐཾ ཨཏྟཱནཾ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏི? ཨཧཾ ཏུམྷཱཀཾ བཧཱུཔཀཱརོ, ཏུམྷེ མཾ ཨཱགམྨ བུདྡྷཾ སརཎཾ གཏཱ, དྷམྨཾ སརཎཾ གཏཱ, སངྒྷཾ སརཎཾ གཏཱ, པཱཎཱཏིཔཱཏཱ པཊིཝིརཏཱ, ཨདིནྣཱདཱནཱ པཊིཝིརཏཱ, ཀཱམེསུམིཙྪཱཙཱརཱ པཊིཝིརཏཱ, མུསཱཝཱདཱ པཊིཝིརཏཱ, སུརཱམེརཡམཛྫཔམཱདཊྛཱནཱ པཊིཝིརཏཱ; ཨཧཾ ཏུམྷཱཀཾ ཨུདྡེསཾ དེམི, པརིཔུཙྪཾ དེམི, ཨུཔོསཐཾ ཨཱཙིཀྑཱམི, ནཝཀམྨཾ ཨདྷིཊྛཱམི། ཨཐ པན ཏུམྷེ མཾ ཨུཛ྄ཛྷིཏྭཱ 57 ཨཉྙེ སཀྐརོཐ གརུཾ ཀརོཐ མཱནེཐ པཱུཛེཐཱཏི། ཨེཝཾ ཨཏྟཱནཾ ཨུཙྩཾ ཋཔེནྟོ པརཾ ནཱིཙཾ ཋཔེནྟོ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ ཧོཏཱིཏི – མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ, ཧཱཔེཏི ཨཏྠཾ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ།
Kathaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti? Ahaṃ tumhākaṃ bahūpakāro, tumhe maṃ āgamma buddhaṃ saraṇaṃ gatā, dhammaṃ saraṇaṃ gatā, saṅghaṃ saraṇaṃ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā; ahaṃ tumhākaṃ uddesaṃ demi, paripucchaṃ demi, uposathaṃ ācikkhāmi, navakammaṃ adhiṭṭhāmi. Atha pana tumhe maṃ ujjhitvā 58 aññe sakkarotha garuṃ karotha mānetha pūjethāti. Evaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hotīti – mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto.
ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ པེཀྑམཱནོཏི། བྷཡནྟི ཛཱཏིབྷཡཾ ཛརཱབྷཡཾ བྱཱདྷིབྷཡཾ མརཎབྷཡཾ རཱཛབྷཡཾ ཙོརབྷཡཾ ཨགྒིབྷཡཾ ཨུདཀབྷཡཾ ཨཏྟཱནུཝཱདབྷཡཾ པརཱནུཝཱདབྷཡཾ དཎྜབྷཡཾ དུགྒཏིབྷཡཾ ཨཱུམིབྷཡཾ ཀུམྦྷིལབྷཡཾ ཨཱཝཊྚབྷཡཾ སུསུམཱརབྷཡཾ 59 ཨཱཛཱིཝིཀབྷཡཾ ཨསིལོཀབྷཡཾ པརིསསཱརཛྫབྷཡཾ མདནབྷཡཾ བྷཡཱནཀཾ ཚམྦྷིཏཏྟཾ ལོམཧཾསོ ཙེཏསོ ཨུབྦེགོ ཨུཏྲཱསོ། སནྠཝེཏི དྭེ སནྠཝཱ – ཏཎྷཱསནྠཝོ ཙ དིཊྛིསནྠཝོ ཙ…པེ॰… ཨཡཾ ཏཎྷཱསནྠཝོ…པེ॰… ཨཡཾ དིཊྛིསནྠཝོ། ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ པེཀྑམཱནོཏི ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ པེཀྑམཱནོ དཀྑམཱནོ ཨོལོཀཡམཱནོ ནིཛ྄ཛྷཱཡམཱནོ ཨུཔཔརིཀྑམཱནོཏི – ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamānoti. Bhayanti jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ rājabhayaṃ corabhayaṃ aggibhayaṃ udakabhayaṃ attānuvādabhayaṃ parānuvādabhayaṃ daṇḍabhayaṃ duggatibhayaṃ ūmibhayaṃ kumbhilabhayaṃ āvaṭṭabhayaṃ susumārabhayaṃ 60 ājīvikabhayaṃ asilokabhayaṃ parisasārajjabhayaṃ madanabhayaṃ bhayānakaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso cetaso ubbego utrāso. Santhaveti dve santhavā – taṇhāsanthavo ca diṭṭhisanthavo ca…pe… ayaṃ taṇhāsanthavo…pe… ayaṃ diṭṭhisanthavo. Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamānoti etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti – etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘མིཏྟེ སུཧཛྫེ ཨནུཀམྤམཱནོ, ཧཱཔེཏི ཨཏྠཾ པཊིབདྡྷཙིཏྟོ།
‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto;
ཨེཏཾ བྷཡཾ སནྠཝེ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༤.
124.
ཝཾསོ ཝིསཱལོཝ ཡཐཱ ཝིསཏྟོ, པུཏྟེསུ དཱརེསུ ཙ ཡཱ ཨཔེཀྑཱ།
Vaṃso visālova yathā visatto,puttesu dāresu ca yā apekkhā;
ཝཾསཀྐལཱི༹རོཝ 61 ཨསཛྫམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Vaṃsakkaḷīrova62asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
ཝཾསོ ཝིསཱལོཝ ཡཐཱ ཝིསཏྟོཏི ཝཾསོ ཝུཙྩཏི ཝེལུ༹གུམྦོ། ཡཐཱ ཝེལུ༹གུམྦསྨིཾ པོརཱཎཀཱ ཝཾསཱ སཏྟཱ 63 ཝིསཏྟཱ ཨཱསཏྟཱ ལགྒཱ ལགྒིཏཱ པལིབུདྡྷཱ, ཨེཝམེཝ ཝིསཏྟིཀཱ ཝུཙྩཏི ཏཎྷཱ། ཡོ རཱགོ སཱརཱགོ ཨནུནཡོ ཨནུརོདྷོ ནནྡཱི ནནྡིརཱགོ ཙིཏྟསྶ སཱརཱགོ ཨིཙྪཱ མུཙྪཱ ཨཛ྄ཛྷོསཱནཾ གེདྷོ པལིགེདྷོ སངྒོ པངྐོ ཨེཛཱ མཱཡཱ ཛནིཀཱ སཉྫནནཱི སིབྦིནཱི ཛཱལིནཱི སརིཏཱ ཝིསཏྟིཀཱ སུཏྟཾ ཝིསཊཱ ཨཱཡཱུཧནཱི དུཏིཡཱ པཎིདྷི བྷཝནེཏྟི ཝནཾ ཝནཐོ སནྠཝོ སིནེཧོ ཨཔེཀྑཱ པཊིབནྡྷུ ཨཱསཱ ཨཱསཱིསནཱ ཨཱསཱིསིཏཏྟཾ རཱུཔཱསཱ སདྡཱསཱ གནྡྷཱསཱ རསཱསཱ ཕོཊྛབྦཱསཱ ལཱབྷཱསཱ དྷནཱསཱ པུཏྟཱསཱ ཛཱིཝིཏཱསཱ ཛཔྤཱ པཛཔྤཱ ཨབྷིཛཔྤཱ ཛཔྤནཱ ཛཔྤིཏཏྟཾ ལོལུཔྤཾ ལོལུཔྤཱཡནཱ ལོལུཔྤཱཡིཏཏྟཾ པུཙྪཉྫིཀཏཱ སཱདྷུཀམྱཏཱ ཨདྷམྨརཱགོ ཝིསམལོབྷོ ནིཀནྟི ནིཀཱམནཱ པཏྠནཱ པིཧནཱ སམྤཏྠནཱ ཀཱམཏཎྷཱ བྷཝཏཎྷཱ ཝིབྷཝཏཎྷཱ རཱུཔཏཎྷཱ ཨརཱུཔཏཎྷཱ ནིརོདྷཏཎྷཱ རཱུཔཏཎྷཱ སདྡཏཎྷཱ གནྡྷཏཎྷཱ རསཏཎྷཱ ཕོཊྛབྦཏཎྷཱ དྷམྨཏཎྷཱ ཨོགྷོ ཡོགོ གནྠོ ཨུཔཱདཱནཾ ཨཱཝརཎཾ ནཱིཝརཎཾ ཚདནཾ བནྡྷནཾ ཨུཔཀྐིལེསོ ཨནུསཡོ པརིཡུཊྛཱནཾ ལཏཱ ཝེཝིཙྪཾ དུཀྑམཱུལཾ དུཀྑནིདཱནཾ དུཀྑཔྤབྷཝོ མཱརཔཱསོ མཱརབལི༹སཾ མཱརཝིསཡོ མཱརནིཝཱསོ མཱརབནྡྷནཾ ཏཎྷཱནདཱི ཏཎྷཱཛཱལཾ ཏཎྷཱགདྡུལཾ ཏཎྷཱསམུདྡོ ཨབྷིཛ྄ཛྷཱ ལོབྷོ ཨཀུསལམཱུལཾ།
Vaṃso visālova yathā visattoti vaṃso vuccati veḷugumbo. Yathā veḷugumbasmiṃ porāṇakā vaṃsā sattā 64 visattā āsattā laggā laggitā palibuddhā, evameva visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsīsanā āsīsitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chadanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo māranivāso mārabandhanaṃ taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ.
ཝིསཏྟིཀཱཏི ཀེནཊྛེན ཝིསཏྟིཀཱ? ཝིསཱལཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ ཝིསཏཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཊཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསམཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཀྐཏཱིཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཾཧརཏཱིཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཾཝཱདིཀཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསམཱུལཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཕལཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ, ཝིསཔརིབྷོགཱཏི ཝིསཏྟིཀཱ། ཝིསཱལཱ ཝཱ པན ཏཎྷཱ རཱུཔེ སདྡེ གནྡྷེ རསེ ཕོཊྛབྦེ ཀུལེ གཎེ ཨཱཝཱསེ ལཱབྷེ ཡསེ པསཾསཱཡ སུཁེ ཙཱིཝརེ པིཎྜཔཱཏེ སེནཱསནེ གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརེ ཀཱམདྷཱཏུཡཱ རཱུཔདྷཱཏུཡཱ ཨརཱུཔདྷཱཏུཡཱ ཀཱམབྷཝེ རཱུཔབྷཝེ ཨརཱུཔབྷཝེ སཉྙཱབྷཝེ ཨསཉྙཱབྷཝེ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱབྷཝེ ཨེཀཝོཀཱརབྷཝེ ཙཏུཝོཀཱརབྷཝེ པཉྩཝོཀཱརབྷཝེ ཨཏཱིཏེ ཨནཱགཏེ པཙྩུཔྤནྣེ དིཊྛསུཏམུཏཝིཉྙཱཏབྦེསུ དྷམྨེསུ ཝིསཏཱ ཝིཏྠཏཱཏི – ཝིསཏྟིཀཱཏི – ཝཾསོ ཝིསཱལོཝ ཡཐཱ ཝིསཏྟོ།
Visattikāti kenaṭṭhena visattikā? Visālāti visattikā visatāti visattikā, visaṭāti visattikā, visamāti visattikā, visakkatīti visattikā, visaṃharatīti visattikā, visaṃvādikāti visattikā, visamūlāti visattikā, visaphalāti visattikā, visaparibhogāti visattikā. Visālā vā pana taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṃsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atīte anāgate paccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visatā vitthatāti – visattikāti – vaṃso visālova yathā visatto.
པུཏྟེསུ དཱརེསུ ཙ ཡཱ ཨཔེཀྑཱཏི། པུཏྟཱཏི ཙཏྟཱརོ པུཏྟཱ – ཨཏྲཛོ པུཏྟོ, ཁེཏྟཛོ པུཏྟོ, དིནྣཀོ པུཏྟོ, ཨནྟེཝཱསིཀོ པུཏྟོ། དཱརཱ ཝུཙྩནྟི བྷརིཡཱཡོ། ཨཔེཀྑཱ ཝུཙྩནྟི ཏཎྷཱ། ཡོ རཱགོ སཱརཱགོ…པེ॰… ཨབྷིཛ྄ཛྷཱ ལོབྷོ ཨཀུསལམཱུལནྟི – པུཏྟེསུ དཱརེསུ ཙ ཡཱ ཨཔེཀྑཱ།
Puttesu dāresu ca yā apekkhāti. Puttāti cattāro puttā – atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto. Dārā vuccanti bhariyāyo. Apekkhā vuccanti taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlanti – puttesu dāresu ca yā apekkhā.
ཝཾསཀྐལཱི༹རོཝ ཨསཛྫམཱནོཏི ཝཾསོ ཝུཙྩཏི ཝེལུ༹གུམྦོ། ཡཐཱ ཝེལུ༹གུམྦསྨིཾ ཏརུཎཀཱ ཀལཱི༹རཀཱ 65 ཨསཏྟཱ ཨལགྒཱ ཨགདྷིཏཱ 66 ཨཔལིབུདྡྷཱ ནིཀྑནྟཱ ནིསྶཊཱ ཝིཔྤམུཏྟཱ ཨེཝམེཝ། སཛྫཱཏི དྭེ སཛྫནཱ – ཏཎྷཱསཛྫནཱ ཙ དིཊྛིསཛྫནཱ ཙ…པེ॰… ཨཡཾ ཏཎྷཱསཛྫནཱ…པེ॰… ཨཡཾ དིཊྛིསཛྫནཱ། ཏསྶ པཙྩེཀསམྦུདྡྷསྶ ཏཎྷཱསཛྫནཱ པཧཱིནཱ, དིཊྛིསཛྫནཱ པཊིནིསྶཊྛཱ། ཏཎྷཱསཛྫནཱཡ པཧཱིནཏྟཱ དིཊྛིསཛྫནཱཡ པཊིནིསྶཊྛཏྟཱ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ རཱུཔེ ན སཛྫཏི སདྡེ ན སཛྫཏི གནྡྷེ ན སཛྫཏི རསེ ན སཛྫཏི ཕོཊྛབྦེ ན སཛྫཏི ཀུལེ…པེ॰… གཎེ… ཨཱཝཱསེ… ལཱབྷེ… ཡསེ… པསཾསཱཡ… སུཁེ… ཙཱིཝརེ… པིཎྜཔཱཏེ… སེནཱསནེ… གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརེ… ཀཱམདྷཱཏུཡཱ… རཱུཔདྷཱཏུཡཱ… ཨརཱུཔདྷཱཏུཡཱ… ཀཱམབྷཝེ… རཱུཔབྷཝེ… ཨརཱུཔབྷཝེ… སཉྙཱབྷཝེ… ཨསཉྙཱབྷཝེ… ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱབྷཝེ… ཨེཀཝོཀཱརབྷཝེ… ཙཏུཝོཀཱརབྷཝེ… པཉྩཝོཀཱརབྷཝེ… ཨཏཱིཏེ… ཨནཱགཏེ… པཙྩུཔྤནྣེ… དིཊྛསུཏམུཏཝིཉྙཱཏབྦེསུ དྷམྨེསུ ན སཛྫཏི ན གཎྷཱཏི ན བཛ྄ཛྷཏི ན པལིབཛ྄ཛྷཏི ན མུཙྪཏི; ནིཀྑནྟོ ནིསྶཊོ ཝིཔྤམུཏྟོ ཝིསཉྙུཏྟོ ཝིམརིཡཱདིཀཏེན ཙེཏསཱ ཝིཧརཏཱིཏི – ཝཾསཀྐལཱི༹རོཝ ཨསཛྫམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Vaṃsakkaḷīrova asajjamānoti vaṃso vuccati veḷugumbo. Yathā veḷugumbasmiṃ taruṇakā kaḷīrakā 67 asattā alaggā agadhitā 68 apalibuddhā nikkhantā nissaṭā vippamuttā evameva. Sajjāti dve sajjanā – taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca…pe… ayaṃ taṇhāsajjanā…pe… ayaṃ diṭṭhisajjanā. Tassa paccekasambuddhassa taṇhāsajjanā pahīnā, diṭṭhisajjanā paṭinissaṭṭhā. Taṇhāsajjanāya pahīnattā diṭṭhisajjanāya paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati rase na sajjati phoṭṭhabbe na sajjati kule…pe… gaṇe… āvāse… lābhe… yase… pasaṃsāya… sukhe… cīvare… piṇḍapāte… senāsane… gilānapaccayabhesajjaparikkhāre… kāmadhātuyā… rūpadhātuyā… arūpadhātuyā… kāmabhave… rūpabhave… arūpabhave… saññābhave… asaññābhave… nevasaññānāsaññābhave… ekavokārabhave… catuvokārabhave… pañcavokārabhave… atīte… anāgate… paccuppanne… diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati na mucchati; nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – vaṃsakkaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘ཝཾསོ ཝིསཱལོཝ ཡཐཱ ཝིསཏྟོ, པུཏྟེསུ དཱརེསུ ཙ ཡཱ ཨཔེཀྑཱ།
‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
ཝཾསཀྐལཱི༹རོཝ ཨསཛྫམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Vaṃsakkaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༥.
125.
མིགོ ཨརཉྙམྷི ཡཐཱ ཨབདྡྷོ 69, ཡེནིཙྪཀཾ གཙྪཏི གོཙརཱཡ།
Migo araññamhi yathā abaddho70, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ – ‘‘སེཡྻཐཱཔི, བྷིཀྑཝེ, ཨཱརཉྙིཀོ མིགོ ཨརཉྙེ པཝནེ ཙརམཱནོ ཝིསྶཏྠོ གཙྪཏི ཝིསྶཏྠོ ཏིཊྛཏི ཝིསྶཏྠོ ནིསཱིདཏི ཝིསྶཏྠོ སེཡྻཾ ཀཔྤེཏི། ཏཾ ཀིསྶ ཧེཏུ? ཨནཱཔཱཐགཏོ, བྷིཀྑཝེ, ལུདྡསྶ། ཨེཝམེཝ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝིཝིཙྩེཝ ཀཱམེཧི ཝིཝིཙྩ ཨཀུསལེཧི དྷམྨེཧི སཝིཏཀྐཾ སཝིཙཱརཾ ཝིཝེཀཛཾ པཱིཏིསུཁཾ པཋམཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ 75 ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’།
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, āraññiko migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa. Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ 76 vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཝིཏཀྐཝིཙཱརཱནཾ ཝཱུཔསམཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ སམྤསཱདནཾ ཙེཏསོ ཨེཀོདིབྷཱཝཾ ཨཝིཏཀྐཾ ཨཝིཙཱརཾ སམཱདྷིཛཾ པཱིཏིསུཁཾ དུཏིཡཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི ། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ པཱིཏིཡཱ ཙ ཝིརཱགཱ ཨུཔེཀྑཀོ ཙ ཝིཧརཏི སཏོ ཙ སམྤཛཱནོ སུཁཉྩ ཀཱཡེན པཊིསཾཝེདེཏི, ཡཾ ཏཾ ཨརིཡཱ ཨཱཙིཀྑནྟི ‘ཨུཔེཀྑཀོ སཏིམཱ སུཁཝིཧཱརཱི’ཏི ཏཏིཡཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སུཁསྶ ཙ པཧཱནཱ དུཀྑསྶ ཙ པཧཱནཱ པུབྦེཝ སོམནསྶདོམནསྶཱནཾ ཨཏྠངྒམཱ ཨདུཀྑམསུཁཾ ཨུཔེཀྑཱསཏིཔཱརིསུདྡྷིཾ ཙཏུཏྠཾ ཛྷཱནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སབྦསོ རཱུཔསཉྙཱནཾ སམཏིཀྐམཱ པཊིགྷསཉྙཱནཾ ཨཏྠངྒམཱ ནཱནཏྟསཉྙཱནཾ ཨམནསིཀཱརཱ ‘ཨནནྟོ ཨཱཀཱསོ’ཏི ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ , བྷིཀྑུ སབྦསོ ཨཱཀཱསཱནཉྩཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ ‘ཨནནྟཾ ཝིཉྙཱཎ’ནྟི ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི…པེ॰…།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, སབྦསོ ཝིཉྙཱཎཉྩཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ ‘ནཏྠི ཀིཉྩཱི’ཏི ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི…པེ॰…།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, སབྦསོ ཨཱཀིཉྩཉྙཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི…པེ॰…།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati…pe….
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, སབྦསོ ནེཝསཉྙཱནཱསཉྙཱཡཏནཾ སམཏིཀྐམྨ སཉྙཱཝེདཡིཏནིརོདྷཾ ཨུཔསམྤཛྫ ཝིཧརཏི, པཉྙཱཡ ཙསྶ དིསྭཱ ཨཱསཝཱ པརིཀྑཱིཎཱ ཧོནྟི། ཨཡཾ ཝུཙྩཏི, བྷིཀྑཝེ, ‘བྷིཀྑུ ཨནྡྷམཀཱསི མཱརཾ, ཨཔདཾ ཝདྷིཏྭཱ མཱརཙཀྑུཾ ཨདསྶནཾ གཏོ པཱཔིམཏོ’, ཏིཎྞོ ལོཀེ ཝིསཏྟིཀཾ། སོ ཝིསྶཏྠོ གཙྪཏི ཝིསྶཏྠོ ཏིཊྛཏི ཝིསྶཏྠོ ནིསཱིདཏི ཝིསྶཏྠོ སེཡྻཾ ཀཔྤེཏི། ཏཾ ཀིསྶ ཧེཏུ? ཨནཱཔཱཐགཏོ, བྷིཀྑཝེ, པཱཔིམཏོ’’ཏི – མིགོ ཨརཉྙམྷི ཡཐཱ ཨབདྡྷོ, ཡེནིཙྪཀཾ གཙྪཏི གོཙརཱཡ།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato’, tiṇṇo loke visattikaṃ. So vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti. Taṃ kissa hetu? Anāpāthagato, bhikkhave, pāpimato’’ti – migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya.
ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོཏི། ཝིཉྙཱུཏི པཎྜིཏོ པཉྙཝཱ བུདྡྷིམཱ ཉཱཎཱི ཝིབྷཱཝཱི མེདྷཱཝཱི། ནརོཏི སཏྟོ མཱཎཝོ པོསོ པུགྒལོ ཛཱིཝོ ཛཱགུ ཛནྟུ ཨིནྡགུ མནུཛོ། སེརཱིཏི དྭེ སེརཱི – དྷམྨོཔི སེརཱི པུགྒལོཔི སེརཱི། ཀཏམོ དྷམྨོ སེརཱི? ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནཱ ཙཏྟཱརོ སམྨཔྤདྷཱནཱ ཙཏྟཱརོ ཨིདྡྷིཔཱདཱ པཉྩིནྡྲིཡཱནི པཉྩ བལཱནི སཏྟ བོཛ྄ཛྷངྒཱ ཨརིཡོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ – ཨཡཾ དྷམྨོ སེརཱི། ཀཏམོ པུགྒལོ སེརཱི? ཡོ ཨིམིནཱ སེརིནཱ དྷམྨེན སམནྣཱགཏོ, སོ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ སེརཱི། ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོཏི ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ དྷམྨཾ པེཀྑམཱནོ, དཀྑམཱནོ ཨོལོཀཡམཱནོ ནིཛ྄ཛྷཱཡམཱནོ ཨུཔཔརིཀྑམཱནོཏི – ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Viññū naro seritaṃ pekkhamānoti. Viññūti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī. Naroti satto māṇavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo. Serīti dve serī – dhammopi serī puggalopi serī. Katamo dhammo serī? Cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo – ayaṃ dhammo serī. Katamo puggalo serī? Yo iminā serinā dhammena samannāgato, so vuccati puggalo serī. Viññū naro seritaṃ pekkhamānoti viññū naro seritaṃ dhammaṃ pekkhamāno, dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti – viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘མིགོ ཨརཉྙམྷི ཡཐཱ ཨབདྡྷོ, ཡེནིཙྪཀཾ གཙྪཏི གོཙརཱཡ།
‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
ཝིཉྙཱུ ནརོ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༦.
126.
ཨཱམནྟནཱ ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, ཝཱསེ ཋཱནེ གམནེ ཙཱརིཀཱཡ།
Āmantanā hoti sahāyamajjhe,vāse ṭhāne gamane cārikāya;
ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
ཨཱམནྟནཱ ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, ཝཱསེ ཋཱནེ གམནེ ཙཱརིཀཱཡཱཏི སཧཱཡཱ ཝུཙྩནྟི ཡེཧི སཧ ཨཱགམནཾ ཕཱསུ གམནཾ ཕཱསུ གམནཱགམནཾ ཕཱསུ ཋཱནཾ ཕཱསུ ནིསཛྫནཾ ཕཱསུ སཡནཾ ཕཱསུ ཨཱལཔནཾ ཕཱསུ སལླཔནཾ ཕཱསུ ཨུལླཔནཾ ཕཱསུ སམུལླཔནཾ ཕཱསུ། ཨཱམནྟནཱ ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, ཝཱསེ ཋཱནེ གམནེ ཙཱརིཀཱཡཱཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ ཝཱསེཔི ཋཱནེཔི གམནེཔི ཙཱརིཀཱཡཔི ཨཏྟཏྠམནྟནཱ པརཏྠམནྟནཱ ཨུབྷཡཏྠམནྟནཱ དིཊྛདྷམྨིཀཏྠམནྟནཱ སམྤརཱཡིཀཏྠམནྟནཱ པརམཏྠམནྟནཱ 77 ཏི – ཨཱམནྟནཱ ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, ཝཱསེ ཋཱནེ གམནེ ཙཱརིཀཱཡ།
Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṃ phāsu gamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu. Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyamajjhe vāsepi ṭhānepi gamanepi cārikāyapi attatthamantanā paratthamantanā ubhayatthamantanā diṭṭhadhammikatthamantanā samparāyikatthamantanā paramatthamantanā 78 ti – āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāya.
ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོཏི ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ ཨེཏཾ ཝཏྠུ བཱལཱནཾ ཨསཔྤུརིསཱནཾ ཏིཏྠིཡཱནཾ ཏིཏྠཡསཱཝཀཱནཾ, ཡདིདཾ – བྷཎྜུཀཱསཱཡཝཏྠཝསནཏཱ། ཨབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ ཨེཏཾ ཝཏྠུ པཎྜིཏཱནཾ སཔྤུརིསཱནཾ བུདྡྷསཱཝཀཱནཾ པཙྩེཀབུདྡྷཱནཾ, ཡདིདཾ – བྷཎྜུཀཱསཱཡཝཏྠཝསནཏཱ། སེརཱིཏི དྭེ སེརཱི – དྷམྨོཔི སེརཱི པུགྒལོཔི སེརཱི། ཀཏམོ དྷམྨོ སེརཱི? ཙཏྟཱརོ སཏིཔཊྛཱནཱ …པེ॰… ཨརིཡོ ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ – ཨཡཾ དྷམྨོ སེརཱི། ཀཏམོ པུགྒལོ སེརཱི? ཡོ ཨིམིནཱ སེརིནཱ དྷམྨེན སམནྣཱགཏོ, སོ ཝུཙྩཏི པུགྒལོ སེརཱི། ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོཏི སེརིཏཾ དྷམྨཾ པེཀྑམཱནོ དཀྑམཱནོ ཨོལོཀཡམཱནོ ནིཛ྄ཛྷཱཡམཱནོ ཨུཔཔརིཀྑམཱནོཏི – ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti anabhijjhitaṃ etaṃ vatthu bālānaṃ asappurisānaṃ titthiyānaṃ titthayasāvakānaṃ, yadidaṃ – bhaṇḍukāsāyavatthavasanatā. Abhijjhitaṃ etaṃ vatthu paṇḍitānaṃ sappurisānaṃ buddhasāvakānaṃ paccekabuddhānaṃ, yadidaṃ – bhaṇḍukāsāyavatthavasanatā. Serīti dve serī – dhammopi serī puggalopi serī. Katamo dhammo serī? Cattāro satipaṭṭhānā …pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo – ayaṃ dhammo serī. Katamo puggalo serī? Yo iminā serinā dhammena samannāgato, so vuccati puggalo serī. Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti seritaṃ dhammaṃ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti – anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘ཨཱམནྟནཱ ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, ཝཱསེ ཋཱནེ གམནེ ཙཱརིཀཱཡ།
‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāya;
ཨནབྷིཛ྄ཛྷིཏཾ སེརིཏཾ པེཀྑམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༧.
127.
ཁིཌྜཱ 79 རཏཱི ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, པུཏྟེསུ ཙ ཝིཔུལཾ ཧོཏི པེམཾ།
Khiḍḍā80ratī hoti sahāyamajjhe,puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ;
པིཡཝིཔྤཡོགཾ 81 ཝིཛིགུཙྪམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Piyavippayogaṃ82vijigucchamāno, ekocare khaggavisāṇakappo.
ཁིཌྜཱ རཏཱི ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེཏི། ཁིཌྜཱཏི དྭེ ཁིཌྜཱ – ཀཱཡིཀཱ ཙ ཁིཌྜཱ ཝཱཙསིཀཱ ཙ ཁིཌྜཱ། ཀཏམཱ ཀཱཡིཀཱ ཁིཌྜཱ? ཧཏྠཱིཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཨསྶེཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, རཐེཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, དྷནཱུཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཐརཱུཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཨཊྛཔདེཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, དསཔདེཧིཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཨཱཀཱསེཔི ཀཱིལ༹ནྟི, པརིཧཱརཔཐེཔི ཀཱིལ༹ནྟི, སནྟིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཁལིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, གྷཊིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, སལཱཀཧཏྠེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཨཀྑེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, པངྒཙཱིརེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཝངྐཀེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, མོཀྑཙིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཙིངྒུལཀེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, པཏྟཱལ༹ྷཀེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, རཐཀེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, དྷནུཀེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཨཀྑརིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, མནེསིཀཱཡཔི ཀཱིལ༹ནྟི, ཡཐཱཝཛྫེནཔི ཀཱིལ༹ནྟི། ཨཡཾ ཀཱཡིཀཱ ཁིཌྜཱ།
Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjheti. Khiḍḍāti dve khiḍḍā – kāyikā ca khiḍḍā vācasikā ca khiḍḍā. Katamā kāyikā khiḍḍā? Hatthīhipi kīḷanti, assehipi kīḷanti, rathehipi kīḷanti, dhanūhipi kīḷanti, tharūhipi kīḷanti, aṭṭhapadehipi kīḷanti, dasapadehipi kīḷanti, ākāsepi kīḷanti, parihārapathepi kīḷanti, santikāyapi kīḷanti, khalikāyapi kīḷanti, ghaṭikāyapi kīḷanti, salākahatthenapi kīḷanti, akkhenapi kīḷanti, paṅgacīrenapi kīḷanti, vaṅkakenapi kīḷanti, mokkhacikāyapi kīḷanti, ciṅgulakenapi kīḷanti, pattāḷhakenapi kīḷanti, rathakenapi kīḷanti, dhanukenapi kīḷanti, akkharikāyapi kīḷanti, manesikāyapi kīḷanti, yathāvajjenapi kīḷanti. Ayaṃ kāyikā khiḍḍā.
རཏཱིཏི ཨནུཀྐཎྛིཏཱདྷིཝཙནམེཏཾ རཏཱིཏི། སཧཱཡཱ ཝུཙྩནྟི ཡེཧི སཧ ཨཱགམནཾ ཕཱསུ གམནཾ ཕཱསུ གམནཱགམནཾ ཕཱསུ ཋཱནཾ ཕཱསུ ནིསཛྫནཾ ཕཱསུ སཡནཾ ཕཱསུ ཨཱལཔནཾ ཕཱསུ སལླཔནཾ ཕཱསུ ཨུལླཔནཾ ཕཱསུ སམུལླཔནཾ ཕཱསུ། ཁིཌྜཱ རཏཱི ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེཏི ཁིཌྜཱ ཙ རཏི ཙ སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ ཧོཏཱིཏི – ཁིཌྜཱ རཏཱི ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ།
Ratīti anukkaṇṭhitādhivacanametaṃ ratīti. Sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṃ phāsu gamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu. Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjheti khiḍḍā ca rati ca sahāyamajjhe hotīti – khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe.
པུཏྟེསུ ཙ ཝིཔུལཾ ཧོཏི པེམནྟི། པུཏྟཱཏི ཙཏྟཱརོ པུཏྟཱ – ཨཏྲཛོ པུཏྟོ, ཁེཏྟཛོ པུཏྟོ , དིནྣཀོ པུཏྟོ, ཨནྟེཝཱསིཀོ པུཏྟོ། པུཏྟེསུ ཙ ཝིཔུལཾ ཧོཏིཾ པེམནྟི པུཏྟེསུ ཙ ཨདྷིམཏྟཾ ཧོཏི པེམནྟི – པུཏྟེསུ ཙ ཝིཔུལཾ ཧོཏི པེམཾ།
Puttesuca vipulaṃ hoti pemanti. Puttāti cattāro puttā – atrajo putto, khettajo putto , dinnako putto, antevāsiko putto. Puttesu ca vipulaṃ hotiṃ pemanti puttesu ca adhimattaṃ hoti pemanti – puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ.
པིཡཝིཔྤཡོགཾ ཝིཛིགུཙྪམཱནོཏི དྭེ པིཡཱ – སཏྟཱ ཝཱ སངྑཱརཱ ཝཱ། ཀཏམེ སཏྟཱ པིཡཱ? ཨིདྷ ཡསྶ ཏེ ཧོནྟི ཨཏྠཀཱམཱ ཧིཏཀཱམཱ ཕཱསུཀཱམཱ ཡོགཀྑེམཀཱམཱ མཱཏཱ ཝཱ པིཏཱ ཝཱ བྷཱཏཱ ཝཱ བྷགིནཱི ཝཱ པུཏྟོ ཝཱ དྷཱིཏཱ ཝཱ མིཏྟཱ ཝཱ ཨམཙྩཱ ཝཱ ཉཱཏཱི ཝཱ སཱལོཧིཏཱ ཝཱ, ཨིམེ སཏྟཱ པིཡཱ།
Piyavippayogaṃ vijigucchamānoti dve piyā – sattā vā saṅkhārā vā. Katame sattā piyā? Idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā putto vā dhītā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, ime sattā piyā.
ཀཏམེ སངྑཱརཱ པིཡཱ? མནཱཔིཀཱ རཱུཔཱ མནཱཔིཀཱ སདྡཱ མནཱཔིཀཱ གནྡྷཱ མནཱཔིཀཱ རསཱ མནཱཔིཀཱ ཕོཊྛབྦཱ, ཨིམེ སངྑཱརཱ པིཡཱ། པིཡཝིཔྤཡོགཾ ཝིཛིགུཙྪམཱནོཏི པིཡཱནཾ ཝིཔྤཡོགཾ ཝིཛིགུཙྪམཱནོ ཨཊྚིཡམཱནོ ཧརཱཡམཱནོཏི – པིཡཝིཔྤཡོགཾ ཝིཛིགུཙྪམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Katame saṅkhārā piyā? Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā, ime saṅkhārā piyā. Piyavippayogaṃ vijigucchamānoti piyānaṃ vippayogaṃ vijigucchamāno aṭṭiyamāno harāyamānoti – piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘ཁིཌྜཱ རཏཱི ཧོཏི སཧཱཡམཛ྄ཛྷེ, པུཏྟེསུ ཙ ཝིཔུལཾ ཧོཏི པེམཾ།
‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ;
པིཡཝིཔྤཡོགཾ ཝིཛིགུཙྪམཱནོ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༨.
128.
ཙཱཏུདྡིསོ ཨཔྤཊིགྷོ ཙ ཧོཏི, སནྟུསྶམཱནོ ཨིཏརཱིཏརེན།
Cātuddisoappaṭigho ca hoti,santussamāno itarītarena;
པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱ ཨཚམྦྷཱི, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
ཙཱཏུདྡིསོ ཨཔྤཊིགྷོ ཙ ཧོཏཱིཏི། ཙཱཏུདྡིསོཏི སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ མེཏྟཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཨེཀཾ དིསཾ ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི, ཏཐཱ དུཏིཡཾ, ཏཐཱ ཏཏིཡཾ, ཏཐཱ ཙཏུཏྠཾ། ཨིཏི ཨུདྡྷམདྷོ ཏིརིཡཾ སབྦདྷི སབྦཏྟཏཱཡ སབྦཱཝནྟཾ ལོཀཾ མེཏྟཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཝིཔུལེན མཧགྒཏེན ཨཔྤམཱཎེན ཨཝེརེན ཨབྱཱཔཛྫེན 87 ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི། ཀརུཎཱསཧགཏེན…པེ॰… མུདིཏཱསཧགཏེན…པེ॰… ཨུཔེཀྑཱསཧགཏེན ཙེཏསཱ ཨེཀཾ དིསཾ ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི, ཏཐཱ དུཏིཡཾ, ཏཐཱ ཏཏིཡཾ…པེ॰… ཨབྱཱཔཛྫེན ཕརིཏྭཱ ཝིཧརཏི། ཙཱཏུདྡིསོ ཨཔྤཊིགྷོ ཙ ཧོཏཱིཏི མེཏྟཱཡ བྷཱཝིཏཏྟཱ ཡེ པུརཏྠིམཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ 88 ཧོནྟི, ཡེ དཀྑིཎཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི , ཡེ པཙྪིམཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ ཨུཏྟརཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ པུརཏྠིམཱཡ ཨནུདིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ དཀྑིཎཱཡ ཨནུདིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ པཙྪིམཱཡ ཨནུདིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ ཨུཏྟརཱཡ ཨནུདིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ ཧེཊྛིམཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ ཨུཔརིམཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི, ཡེ དིསཱསུ ཝིདིསཱསུ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི; ཀརུཎཱཡ བྷཱཝིཏཏྟཱ མུདིཏཱཡ བྷཱཝིཏཏྟཱ ཨུཔེཀྑཱཡ བྷཱཝིཏཏྟཱ ཡེ པུརཏྠིམཱཡ དིསཱཡ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟི…པེ॰… ཡེ དིསཱསུ ཝིདིསཱསུ སཏྟཱ ཏེ ཨཔྤཊིཀཱུལཱ ཧོནྟཱིཏི – ཙཱཏུདྡིསོ ཨཔྤཊིགྷོ ཙ ཧོཏི།
Cātuddiso appaṭigho ca hotīti. Cātuddisoti so paccekasambuddho mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena 89 pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena…pe… muditāsahagatena…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ…pe… abyāpajjena pharitvā viharati. Cātuddiso appaṭigho ca hotīti mettāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā 90 honti, ye dakkhiṇāya disāya sattā te appaṭikūlā honti , ye pacchimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uttarāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye puratthimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye dakkhiṇāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye pacchimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uttarāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye heṭṭhimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uparimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā honti; karuṇāya bhāvitattā muditāya bhāvitattā upekkhāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti…pe… ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā hontīti – cātuddiso appaṭigho ca hoti.
སནྟུསྶམཱནོ ཨིཏརཱིཏརེནཱཏི སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ སནྟུཊྛོ ཧོཏི ཨིཏརཱིཏརེན ཙཱིཝརེན, ཨིཏརཱིཏརཙཱིཝརསནྟུཊྛིཡཱ ཙ ཝཎྞཝཱདཱི, ན ཙ ཙཱིཝརཧེཏུ ཨནེསནཾ ཨཔྤཏིརཱུཔཾ 91 ཨཱཔཛྫཏི། ཨལདྡྷཱ ཙ ཙཱིཝརཾ ན པརིཏསྶཏི, ལདྡྷཱ ཙ ཙཱིཝརཾ ཨགདྷིཏོ ཨམུཙྪིཏོ ཨནཛ྄ཛྷཱཔསནྣོ 92 ཨཱདཱིནཝདསྶཱཝཱི ནིསྶརཎཔཉྙོ པརིབྷུཉྫཏི། ཏཱཡ ཙ པན ཨིཏརཱིཏརཙཱིཝརསནྟུཊྛིཡཱ ནེཝཏྟཱནུཀྐཾསེཏི ན པརཾ ཝམྦྷེཏི། ཡོ ཧི ཏཏྠ དཀྑོ ཨནལསོ སམྤཛཱནོ པཏིསྶཏོ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ པོརཱཎེ ཨགྒཉྙེ ཨརིཡཝཾསེ ཋིཏོ། སནྟུཊྛོ ཧོཏི ཨིཏརཱིཏརེན པིཎྜཔཱཏེན…པེ॰…
Santussamānoitarītarenāti so paccekasambuddho santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ 93 āpajjati. Aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhāpasanno 94 ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. Tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. Santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena…pe…
སནྟུཊྛོ ཧོཏི ཨིཏརཱིཏརེན སེནཱསནེན…པེ॰… སནྟུཊྛོ ཧོཏི ཨིཏརཱིཏརེན གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརེན, ཨིཏརཱིཏརགིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརསནྟུཊྛིཡཱ ཙ ཝཎྞཝཱདཱི, ན ཙ གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརཧེཏུ ཨནེསནཾ ཨཔྤཏིརཱུཔཾ ཨཱཔཛྫཏི། ཨལདྡྷཱ ཙ གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརཱནཾ ན པརིཏསྶཏི། ལདྡྷཱ ཙ གིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརཾ ཨགདྷིཏོ ཨམུཙྪིཏོ ཨནཛ྄ཛྷཱཔནྣོ ཨཱདཱིནཝདསྶཱཝཱི ནིསྶརཎཔཉྙོ པརིབྷུཉྫཏི། ཏཱཡ ཙ ཨིཏརཱིཏརགིལཱནཔཙྩཡབྷེསཛྫཔརིཀྑཱརསནྟུཊྛིཡཱ ནེཝཏྟཱནུཀྐཾསེཏི ན པརཾ ཝམྦྷེཏི། ཡོ ཧི ཏཏྠ དཀྑོ ཨནལསོ སམྤཛཱནོ པཏིསྶཏོ, ཨཡཾ ཝུཙྩཏི པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ པོརཱཎེ ཨགྒཉྙེ ཨརིཡཝཾསེ ཋིཏོཏི – སནྟུསྶམཱནོ ཨིཏརཱིཏརེན།
Santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena…pe… santuṭṭho hoti itarītarena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena, itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati. Aladdhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ na paritassati. Laddhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. Tāya ca itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhitoti – santussamāno itarītarena.
པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱ ཨཚམྦྷཱིཏི། པརིསྶཡཱཏི དྭེ པརིསྶཡཱ – པཱཀཊཔརིསྶཡཱ ཙ པཊིཙྪནྣཔརིསྶཡཱ ཙ། ཀཏམེ པཱཀཊཔརིསྶཡཱ? སཱིཧཱ བྱགྒྷཱ དཱིཔཱི ཨཙྪཱ ཏརཙྪཱ ཀོཀཱ མཧིཾསཱ 95 ཧཏྠཱི ཨཧཱི ཝིཙྪིཀཱ སཏཔདཱི, ཙོརཱ ཝཱ ཨསྶུ མཱནཝཱ ཝཱ ཀཏཀམྨཱ ཝཱ ཨཀཏཀམྨཱ ཝཱ, ཙཀྑུརོགོ སོཏརོགོ གྷཱནརོགོ ཛིཝ྄ཧཱརོགོ ཀཱཡརོགོ སཱིསརོགོ ཀཎྞརོགོ མུཁརོགོ དནྟརོགོ ཀཱསོ སཱསོ པིནཱསོ ཌཱཧོ ཛརོ ཀུཙྪིརོགོ མུཙྪཱ པཀྑནྡིཀཱ སཱུལཱ ཝིསཱུཙིཀཱ ཀུཊྛཾ གཎྜོ ཀིལཱསོ སོསོ ཨཔམཱརོ དདྡུ ཀཎྜུ ཀཙྪུ རཁསཱ ཝིཏཙྪིཀཱ ལོཧིཏཔིཏྟཾ མདྷུམེཧོ ཨཾསཱ པིལ༹ཀཱ བྷགནྡལཱ, པིཏྟསམུཊྛཱནཱ ཨཱབཱདྷཱ སེམྷསམུཊྛཱནཱ ཨཱབཱདྷཱ ཝཱཏསམུཊྛཱནཱ ཨཱབཱདྷཱ སནྣིཔཱཏིཀཱ ཨཱབཱདྷཱ ཨུཏུཔརིཎཱམཛཱ ཨཱབཱདྷཱ ཝིསམཔརིཧཱརཛཱ ཨཱབཱདྷཱ ཨོཔཀྐམིཀཱ ཨཱབཱདྷཱ ཀམྨཝིཔཱཀཛཱ ཨཱབཱདྷཱ, སཱིཏཾ ཨུཎྷཾ ཛིགྷཙྪཱ པིཔཱསཱ ཨུཙྩཱརོ པསྶཱཝོ ཌཾསམཀསཝཱཏཱཏཔསརཱིསཔསམྥསྶཱ ཨིཏི ཝཱ། ཨིམེ ཝུཙྩནྟི པཱཀཊཔརིསྶཡཱ།
Parissayānaṃsahitā achambhīti. Parissayāti dve parissayā – pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca. Katame pākaṭaparissayā? Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṃsā 96 hatthī ahī vicchikā satapadī, corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṃ madhumeho aṃsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā. Ime vuccanti pākaṭaparissayā.
ཀཏམེ པཊིཙྪནྣཔརིསྶཡཱ? ཀཱཡདུཙྩརིཏཾ ཝཙཱིདུཙྩརིཏཾ མནོདུཙྩརིཏཾ ཀཱམཙྪནྡནཱིཝརཎཾ བྱཱཔཱདནཱིཝརཎཾ ཐིནམིདྡྷནཱིཝརཎཾ ཨུདྡྷཙྩཀུཀྐུཙྩནཱིཝརཎཾ ཝིཙིཀིཙྪཱནཱིཝརཎཾ རཱགོ དོསོ མོཧོ ཀོདྷོ ཨུཔནཱཧོ མཀྑོ པལཱ༹སོ ཨིསྶཱ མཙྪརིཡཾ མཱཡཱ སཱཋེཡྻཾ ཐམྦྷོ སཱརམྦྷོ མཱནོ ཨཏིམཱནོ མདོ པམཱདོ, སབྦེ ཀིལེསཱ སབྦེ དུཙྩརིཏཱ སབྦེ དརཐཱ སབྦེ པརིལཱ༹ཧཱ སབྦེ སནྟཱཔཱ སབྦཱཀུསལཱབྷིསངྑཱརཱ། ཨིམེ ཝུཙྩནྟི པཊིཙྪནྣཔརིསྶཡཱ།
Katame paṭicchannaparissayā? Kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā. Ime vuccanti paṭicchannaparissayā.
པརིསྶཡཱཏི ཀེནཊྛེན པརིསྶཡཱ? པརིསཧནྟཱིཏི པརིསྶཡཱ, པརིཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི པརིསྶཡཱ, ཏཏྲཱསཡཱཏི པརིསྶཡཱ། ཀཐཾ པརིསཧནྟཱིཏི པརིསྶཡཱ? ཏེ པརིསྶཡཱ ཏཾ པུགྒལཾ སཧནྟི པརིསཧནྟི ཨབྷིབྷཝནྟི ཨཛ྄ཛྷོཏྠརནྟི པརིཡཱདིཡནྟི མདྡནྟི། ཨེཝཾ པརིསཧནྟཱིཏི – པརིསྶཡཱ།
Parissayāti kenaṭṭhena parissayā? Parisahantīti parissayā, parihānāya saṃvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā. Kathaṃ parisahantīti parissayā? Te parissayā taṃ puggalaṃ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti. Evaṃ parisahantīti – parissayā.
ཀཐཾ པརིཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི པརིསྶཡཱ? ཏེ པརིསྶཡཱ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨནྟརཱཡཱཡ པརིཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི། ཀཏམེསཾ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ? སམྨཱཔཊིཔདཱཡ ཨནུལོམཔཊིཔདཱཡ ཨཔཙྩནཱིཀཔཊིཔདཱཡ ཨནྭཏྠཔཊིཔདཱཡ དྷམྨཱནུདྷམྨཔཊིཔདཱཡ སཱིལེསུ པརིཔཱུརཀཱརིཏཱཡ ཨིནྡྲིཡེསུ གུཏྟདྭཱརཏཱཡ བྷོཛནེ མཏྟཉྙུཏཱཡ ཛཱགརིཡཱནུཡོགསྶ སཏིསམྤཛཉྙསྶ ཙཏུནྣཾ སཏིཔཊྛཱནཱནཾ བྷཱཝནཱནུཡོགསྶ, ཙཏུནྣཾ སམྨཔྤདྷཱནཱནཾ… ཙཏུནྣཾ ཨིདྡྷིཔཱདཱནཾ… པཉྩནྣཾ ཨིནྡྲིཡཱནཾ… པཉྩནྣཾ བལཱནཾ… སཏྟནྣཾ བོཛ྄ཛྷངྒཱནཾ… ཨརིཡསྶ ཨཊྛངྒིཀསྶ མགྒསྶ བྷཱཝནཱནུཡོགསྶ – ཨིམེསཾ ཀུསལཱནཾ དྷམྨཱནཾ ཨནྟརཱཡཱཡ པརིཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟི། ཨེཝཾ པརིཧཱནཱཡ སཾཝཏྟནྟཱིཏི – པརིསྶཡཱ།
Kathaṃ parihānāya saṃvattantīti parissayā? Te parissayā kusalānaṃ dhammānaṃ antarāyāya parihānāya saṃvattanti. Katamesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ? Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrakāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyogassa, catunnaṃ sammappadhānānaṃ… catunnaṃ iddhipādānaṃ… pañcannaṃ indriyānaṃ… pañcannaṃ balānaṃ… sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ… ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa – imesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ antarāyāya parihānāya saṃvattanti. Evaṃ parihānāya saṃvattantīti – parissayā.
ཀཐཾ ཏཏྲཱསཡཱཏི པརིསྶཡཱ? ཏཏྠེཏེ 97 པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ཨཏྟབྷཱཝསནྣིསྶཡཱ། ཡཐཱ བིལེ བིལཱསཡཱ པཱཎཱ སཡནྟི, དཀེ དཀཱསཡཱ 98 པཱཎཱ སཡནྟི, ཝནེ ཝནཱསཡཱ པཱཎཱ སཡནྟི , རུཀྑེ རུཀྑཱསཡཱ པཱཎཱ སཡནྟི; ཨེཝམེཝ ཏཏྠེཏེ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ཨཏྟབྷཱཝསནྣིསྶཡཱཏི། ཨེཝམྤི ཏཏྲཱསཡཱཏི – པརིསྶཡཱ།
Kathaṃ tatrāsayāti parissayā? Tatthete 99 pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā. Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti, dake dakāsayā 100 pāṇā sayanti, vane vanāsayā pāṇā sayanti , rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti; evameva tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti. Evampi tatrāsayāti – parissayā.
ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ – ‘‘སཱནྟེཝཱསིཀོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སཱཙརིཡཀོ དུཀྑཾ ན ཕཱསུ ཝིཧརཏི། ཀཐཉྩ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སཱནྟེཝཱསིཀོ སཱཙརིཡཀོ དུཀྑཾ ན ཕཱསུ ཝིཧརཏི? ཨིདྷ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ ཙཀྑུནཱ རཱུཔཾ དིསྭཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ཡེ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ, སརསངྐཔྤཱ སཾཉྙོཛནཱིཡཱ 101, ཏྱསྶ ཨནྟོ ཝསནྟི ཨནྭཱསྶཝནྟི པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱཏི། ཏསྨཱ སཱནྟེཝཱསིཀོ ཝུཙྩཏི། ཏེན སམུདཱཙརེན སམུདཱཙརནྟི ནཾ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱཏི། ཏསྨཱ སཱཙརིཡཀོཏི ཝུཙྩཏི།
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā, sarasaṅkappā saṃññojanīyā 102, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sāntevāsiko vuccati. Tena samudācarena samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati.
‘‘པུན ཙཔརཾ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུནོ སོཏེན སདྡཾ སུཏྭཱ…པེ॰… གྷཱནེན གནྡྷཾ གྷཱཡིཏྭཱ…པེ॰… ཛིཝ྄ཧཱཡ རསཾ སཱཡིཏྭཱ…པེ॰… ཀཱཡེན ཕོཊྛབྦཾ ཕུསིཏྭཱ…པེ॰… མནསཱ དྷམྨཾ ཝིཉྙཱཡ ཨུཔྤཛྫནྟི ཡེ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱ སརསངྐཔྤཱ སཾཡོཛནཱིཡཱ, ཏྱསྶ ཨནྟོ ཝསནྟི ཨནྭཱསྶཝནྟི པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱཏི། ཏསྨཱ སཱནྟེཝཱསིཀོཏི ཝུཙྩཏི། ཏེན སམུདཱཙརེན སམུདཱཙརནྟི ནཾ པཱཔཀཱ ཨཀུསལཱ དྷམྨཱཏི། ཏསྨཱ སཱཙརིཡཀོཏི ཝུཙྩཏི། ཨེཝཾ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, བྷིཀྑུ སཱནྟེཝཱསིཀོ སཱཙརིཡཀོ དུཀྑཾ ན ཕཱསུ ཝིཧརཏཱི’’ཏི། ཨེཝམྤི, ཏཏྲཱསཡཱཏི – པརིསྶཡཱ།
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojanīyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sāntevāsikoti vuccati. Tena samudācarena samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharatī’’ti. Evampi, tatrāsayāti – parissayā.
ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ – ‘‘ཏཡོམེ, བྷིཀྑཝེ, ཨནྟརཱམལཱ ཨནྟརཱཨམིཏྟཱ ཨནྟརཱསཔཏྟཱ ཨནྟརཱཝདྷཀཱ ཨནྟརཱཔཙྩཏྠིཀཱ། ཀཏམེ ཏཡོ ? ལོབྷོ, བྷིཀྑཝེ, ཨནྟརཱམལོ 103 ཨནྟརཱཨམིཏྟོ ཨནྟརཱསཔཏྟོ ཨནྟརཱཝདྷཀོ ཨནྟརཱཔཙྩཏྠིཀོ, དོསོ, བྷིཀྑཝེ…པེ॰… མོཧོ, བྷིཀྑཝེ, ཨནྟརཱམལོ ཨནྟརཱཨམིཏྟོ ཨནྟརཱསཔཏྟོ ཨནྟརཱཝདྷཀོ ཨནྟརཱཔཙྩཏྠིཀོ། ཨིམེ ཁོ, བྷིཀྑཝེ, ཏཡོ ཨནྟརཱམལཱ ཨནྟརཱཨམིཏྟཱ ཨནྟརཱསཔཏྟཱ ཨནྟརཱཝདྷཀཱ ཨནྟརཱཔཙྩཏྠིཀཱ’’ཏི།
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā. Katame tayo ? Lobho, bhikkhave, antarāmalo 104 antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko, doso, bhikkhave…pe… moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko. Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā’’ti.
ཨནཏྠཛནནོ ལོབྷོ, ལོབྷོ ཙིཏྟཔྤཀོཔནོ།
Anatthajanano lobho, lobho cittappakopano;
བྷཡམནྟརཏོ ཛཱཏཾ, ཏཾ ཛནོ ནཱཝབུཛ྄ཛྷཏི༎
Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
ལུདྡྷོ ཨཏྠཾ ན ཛཱནཱཏི, ལུདྡྷོ དྷམྨཾ ན པསྶཏི།
Luddho atthaṃ na jānāti, luddho dhammaṃ na passati;
ཨནྡྷཏམཾ ཏདཱ ཧོཏི, ཡཾ ལོབྷོ སཧཏེ ནརཾ༎
Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ lobho sahate naraṃ.
ཨནཏྠཛནནོ དོསོ, དོསོ ཙིཏྟཔྤཀོཔནོ།
Anatthajanano doso, doso cittappakopano;
བྷཡམནྟརཏོ ཛཱཏཾ, ཏཾ ཛནོ ནཱཝབུཛ྄ཛྷཏི༎
Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
དུཊྛོ ཨཏྠཾ ན ཛཱནཱཏི, དུཊྛོ དྷམྨཾ ན པསྶཏི།
Duṭṭho atthaṃ na jānāti, duṭṭho dhammaṃ na passati;
ཨནྡྷཏམཾ ཏདཱ ཧོཏི, ཡཾ དོསོ སཧཏེ ནརཾ༎
Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ doso sahate naraṃ.
ཨནཏྠཛནནོ མོཧོ, མོཧོ ཙིཏྟཔྤཀོཔནོ།
Anatthajanano moho, moho cittappakopano;
བྷཡམནྟརཏོ ཛཱཏཾ, ཏཾ ཛནོ ནཱཝབུཛ྄ཛྷཏི༎
Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.
མཱུལ༹ྷོ ཨཏྠཾ ན ཛཱནཱཏི, མཱུལ༹ྷོ དྷམྨཾ ན པསྶཏི།
Mūḷho atthaṃ na jānāti, mūḷho dhammaṃ na passati;
ཨནྡྷཏམཾ ཏདཱ ཧོཏི, ཡཾ མོཧོ སཧཏེ ནརནྟི༎
Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ moho sahate naranti.
ཨེཝམྤི, ཏཏྲཱསཡཱཏི – པརིསྶཡཱ།
Evampi, tatrāsayāti – parissayā.
ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ – ‘‘ཏཡོ ཁོ, མཧཱརཱཛ, པུརིསསྶ དྷམྨཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཨུཔྤཛྫམཱནཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ ཨཕཱསུཝིཧཱརཱཡ ། ཀཏམེ ཏཡོ? ལོབྷོ ཁོ, མཧཱརཱཛ, པུརིསསྶ དྷམྨོ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཨུཔྤཛྫམཱནོ ཨུཔྤཛྫཏི ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ ཨཕཱསུཝིཧཱརཱཡ; དོསོ ཁོ, མཧཱརཱཛ…པེ॰… མོཧོ ཁོ, མཧཱརཱཛ, པུརིསསྶ དྷམྨོ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཨུཔྤཛྫམཱནོ ཨུཔྤཛྫཏི ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ ཨཕཱསུཝིཧཱརཱཡ། ཨིམེ ཁོ, མཧཱརཱཛ, ཏཡོ པུརིསསྶ དྷམྨཱ ཨཛ྄ཛྷཏྟཾ ཨུཔྤཛྫམཱནཱ ཨུཔྤཛྫནྟི ཨཧིཏཱཡ དུཀྑཱཡ ཨཕཱསུཝིཧཱརཱཡ།
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya . Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya; doso kho, mahārāja…pe… moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
‘‘ལོབྷོ དོསོ ཙ མོཧོ ཙ, པུརིསཾ པཱཔཙེཏསཾ།
‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ;
ཨེཝམྤི, ཏཏྲཱསཡཱཏི – པརིསྶཡཱ།
Evampi, tatrāsayāti – parissayā.
ཝུཏྟཉྷེཏཾ བྷགཝཏཱ –
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘རཱགོ ཙ དོསོ ཙ ཨིཏོནིདཱནཱ, ཨརཏཱི རཏཱི ལོམཧཾསོ ཨིཏོཛཱ།
‘‘Rāgo ca doso ca itonidānā, aratī ratī lomahaṃso itojā;
ཨིཏོ སམུཊྛཱཡ མནོཝིཏཀྐཱ, ཀུམཱརཀཱ དྷངྐམིཝོསྶཛནྟཱི’’ཏི 107༎
Ito samuṭṭhāya manovitakkā, kumārakā dhaṅkamivossajantī’’ti 108.
ཨེཝམྤི, ཏཏྲཱསཡཱཏི – པརིསྶཡཱ།
Evampi, tatrāsayāti – parissayā.
པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱཏི པརིསྶཡེ སཧིཏཱ ཨཱརཱདྷིཏཱ ཨཛ྄ཛྷོཏྠརིཏཱ པརིཡཱདིཏཱ པཊིནིསྶཏཱཏི – པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱ། ཨཚམྦྷཱིཏི སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཨབྷཱིརཱུ ཨཙྪམྦྷཱི ཨནུཏྲཱསཱི ཨཔལཱཡཱི པཧཱིནབྷཡབྷེརཝོ ཝིགཏལོམཧཾསོ ཝིཧརཏཱིཏི – པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱ ཨཙྪམྦྷཱི, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Parissayānaṃ sahitāti parissaye sahitā ārādhitā ajjhottharitā pariyāditā paṭinissatāti – parissayānaṃ sahitā. Achambhīti so paccekasambuddho abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃso viharatīti – parissayānaṃ sahitā acchambhī, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘ཙཱཏུདྡིསོ ཨཔྤཊིགྷོ ཙ ཧོཏི, སནྟུསྶམཱནོ ཨིཏརཱིཏརེན།
‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
པརིསྶཡཱནཾ སཧིཏཱ ཨཚམྦྷཱི, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༢༩.
129.
དུསྶངྒཧཱ པབྦཛིཏཱཔི ཨེཀེ, ཨཐོ གཧཊྛཱ གྷརམཱཝསནྟཱ།
Dussaṅgahāpabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
ཨཔྤོསྶུཀྐོ པརཔུཏྟེསུ ཧུཏྭཱ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
དུསྶངྒཧཱ པབྦཛིཏཱཔི ཨེཀེཏི པབྦཛིཏཱཔི ཨིདྷེཀཙྩེ ནིསྶཡེཔི དིཡྻམཱནེ ཨུདྡེསེཔི དིཡྻམཱནེ པརིཔུཙྪཱཡཔི 109 དིཡྻམཱནེ ཙཱིཝརེཔི དིཡྻམཱནེ པཏྟེཔི དིཡྻམཱནེ ལོཧཐཱལཀེཔི དིཡྻམཱནེ དྷམྨཀརཎེཔི 110 དིཡྻམཱནེ པརིསྶཱཝནེཔི དིཡྻམཱནེ ཐཝིཀེཔི དིཡྻམཱནེ ཨུཔཱཧནེཔི དིཡྻམཱནེ ཀཱཡབནྡྷནེཔི དིཡྻམཱནེ ན སུཎནྟི ན སོཏཾ ཨོདཧནྟི ན ཨཉྙཱཙིཏྟཾ ཨུཔཊྛཔེནྟི, ཨནསྶཝཱ ཨཝཙནཀརཱ པཊིལོམཝུཏྟིནོ ཨཉྙེནེཝ མུཁཾ ཀརོནྟཱིཏི – དུསྶངྒཧཱ པབྦཛིཏཱཔི ཨེཀེ།
Dussaṅgahā pabbajitāpi eketi pabbajitāpi idhekacce nissayepi diyyamāne uddesepi diyyamāne paripucchāyapi 111 diyyamāne cīvarepi diyyamāne pattepi diyyamāne lohathālakepi diyyamāne dhammakaraṇepi 112 diyyamāne parissāvanepi diyyamāne thavikepi diyyamāne upāhanepi diyyamāne kāyabandhanepi diyyamāne na suṇanti na sotaṃ odahanti na aññācittaṃ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṃ karontīti – dussaṅgahā pabbajitāpi eke.
ཨཐོ གཧཊྛཱ གྷརམཱཝསནྟཱཏི གཧཊྛཱཔི ཨིདྷེཀཙྩེ ཧཏྠིམྷིཔི དིཡྻམཱནེ…པེ॰… རཐེཔི ཁེཏྟེཔི ཝཏྠུམྷིཔི ཧིརཉྙེཔི སུཝཎྞེཔི དིཡྻམཱནེ གཱམེཔི…པེ॰… ནིགམེཔི ནགརེཔི… རཊྛེཔི… ཛནཔདེཔི དིཡྻམཱནེ ན སུཎནྟི ན སོཏཾ ཨོདཧནྟི ན ཨཉྙཱཙིཏྟཾ ཨུཔཊྛཔེནྟི, ཨནསྶཝཱ ཨཝཙནཀརཱ པཊིལོམཝུཏྟིནོ ཨཉྙེནེཝ མུཁཾ ཀརོནྟཱིཏི – ཨཐོ གཧཊྛཱ གྷརམཱཝསནྟཱ།
Atho gahaṭṭhā gharamāvasantāti gahaṭṭhāpi idhekacce hatthimhipi diyyamāne…pe… rathepi khettepi vatthumhipi hiraññepi suvaṇṇepi diyyamāne gāmepi…pe… nigamepi nagarepi… raṭṭhepi… janapadepi diyyamāne na suṇanti na sotaṃ odahanti na aññācittaṃ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṃ karontīti – atho gahaṭṭhā gharamāvasantā.
ཨཔྤོསྶུཀྐོ པརཔུཏྟེསུ ཧུཏྭཱཏི ཨཏྟཱནཾ ཋཔེཏྭཱ སབྦེ ཨིམསྨིཾ ཨཏྠེ པརཔུཏྟཱ། ཏེསུ པརཔུཏྟེསུ ཨཔྤོསྶུཀྐོ ཧུཏྭཱ ཨབྱཱཝཊོ ཧུཏྭཱ ཨནཔེཀྑོ ཧུཏྭཱཏི – ཨཔྤོསྶུཀྐོ པརཔུཏྟེསུ ཧུཏྭཱ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Appossukko paraputtesu hutvāti attānaṃ ṭhapetvā sabbe imasmiṃ atthe paraputtā. Tesu paraputtesu appossukko hutvā abyāvaṭo hutvā anapekkho hutvāti – appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘དུསྶངྒཧཱ པབྦཛིཏཱཔི ཨེཀེ, ཨཐོ གཧཊྛཱ གྷརམཱཝསནྟཱ།
‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
ཨཔྤོསྶུཀྐོ པརཔུཏྟེསུ ཧུཏྭཱ, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
༡༣༠.
130.
ཚེཏྭཱན ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནི, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ༎
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
ཨོརོཔཡིཏྭཱ གིཧིབྱཉྫནཱནཱིཏི གིཧིབྱཉྫནཱནི ཝུཙྩནྟི ཀེསཱ ཙ མསྶཱུ ཙ མཱལཱ ཙ གནྡྷཉྩ ཝིལེཔནཉྩ ཨཱབྷརཎཉྩ པིལནྡྷནཉྩ ཝཏྠཉྩ པཱརུཔནཉྩ ཝེཋནཉྩ ཨུཙྪཱདནཾ པརིམདྡནཾ ནྷཱཔནཾ 117 སམྦཱཧནཾ ཨཱདཱསཾ ཨཉྫནཾ མཱལཱགནྡྷཝིལེཔནཾ མུཁཙུཎྞཾ མུཁལེཔནཾ ཧཏྠབནྡྷཾ སིཁཱབནྡྷཾ དཎྜཾ ནཱལི༹ཀཾ 118 ཁགྒཾ ཚཏྟཾ ཙིཏྲུཔཱཧནཾ ཨུཎྷཱིསཾ མཎིཾ ཝཱལ༹བཱིཛནིཾ ཨོདཱཏཱནི ཝཏྠཱནི དཱིགྷདསཱནི 119 ཨིཏི ཝཱ། ཨོརོཔཡིཏྭཱ གིཧིབྱཉྫནཱནཱིཏི གིཧིབྱཉྫནཱནི ཨོརོཔཡིཏྭཱ སམོརོཔཡིཏྭཱ ནིཀྑིཔིཏྭཱ པཊིཔསྶམྦྷཡིཏྭཱཏི – ཨོརོཔཡིཏྭཱ གིཧིབྱཉྫནཱནི།
Oropayitvā gihibyañjanānīti gihibyañjanāni vuccanti kesā ca massū ca mālā ca gandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ 120 sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ 121 khaggaṃ chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vāḷabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni 122 iti vā. Oropayitvā gihibyañjanānīti gihibyañjanāni oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭipassambhayitvāti – oropayitvā gihibyañjanāni.
སཉྪིནྣཔཏྟོ ཡཐཱ ཀོཝིལཱ༹རོཏི ཡཐཱ ཀོཝིལཱ༹རསྶ པཏྟཱནི ཚིནྣཱནི སཉྪིནྣཱནི པཏིཏཱནི པརིཔཏིཏཱནི, ཨེཝམེཝ ཏསྶ པཙྩེཀསམྦུདྡྷསྶ གིཧིབྱཉྫནཱནི ཚིནྣཱནི སཉྪིནྣཱནི པཏིཏཱནཱིཏི – སཉྪིནྣཔཏྟོ ཡཐཱ ཀོཝིལཱ༹རོ།
Sañchinnapatto yathā koviḷāroti yathā koviḷārassa pattāni chinnāni sañchinnāni patitāni paripatitāni, evameva tassa paccekasambuddhassa gihibyañjanāni chinnāni sañchinnāni patitānīti – sañchinnapatto yathā koviḷāro.
ཚེཏྭཱན ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནཱིཏི། ཝཱིརོཏི ཝཱིརིཡཝཱཏི ཝཱིརོ, པཧཱུཏི ཝཱིརོ, ཝིསཝཱིཏི ཝཱིརོ, ཨལམཏྟོཏི ཝཱིརོ, སཱུརོཏི ཝཱིརོ, ཝིཀྐནྟོ ཨབྷཱིརཱུ ཨཙྪམྦྷཱི ཨནུཏྲཱསཱི ཨཔལཱཡཱི པཧཱིནབྷཡབྷེརཝོཏི ཝཱིརོ, ཝིགཏལོམཧཾསོཏི ཝཱིརོ།
Chetvāna vīro gihibandhanānīti. Vīroti vīriyavāti vīro, pahūti vīro, visavīti vīro, alamattoti vīro, sūroti vīro, vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravoti vīro, vigatalomahaṃsoti vīro.
ཝིརཏོ ཨིདྷ 123 སབྦཔཱཀེཧི, ནིརཡདུཀྑཾ ཨཏིཙྩ ཝཱིརིཡཝཱ སོ།
Virato idha 124 sabbapākehi, nirayadukkhaṃ aticca vīriyavā so;
སོ ཝཱིརིཡཝཱ པདྷཱནཝཱ, དྷཱིརོ 125 ཏཱདི པཝུཙྩཏེ ཏཐཏྟཱ༎
So vīriyavā padhānavā, dhīro 126 tādi pavuccate tathattā.
གིཧིབནྡྷནཱནི ཝུཙྩནྟི པུཏྟཱ ཙ བྷརིཡཱ ཙ དཱསཱ ཙ དཱསཱི ཙ ཨཛེལ༹ཀཱ ཙ ཀུཀྐུཊསཱུཀརཱ ཙ ཧཏྠིགཝཱསྶཝལ༹ཝཱ ཙ ཁེཏྟཉྩ ཝཏྠུ ཙ ཧིརཉྙཉྩ སུཝཎྞཉྩ གཱམནིགམརཱཛདྷཱནིཡོ ཙ རཊྛཉྩ ཛནཔདོ ཙ ཀོསོ ཙ ཀོཊྛཱགཱརཉྩ, ཡཾ ཀིཉྩི རཛནཱིཡཝཏྠུ།
Gihibandhanāni vuccanti puttā ca bhariyā ca dāsā ca dāsī ca ajeḷakā ca kukkuṭasūkarā ca hatthigavāssavaḷavā ca khettañca vatthu ca hiraññañca suvaṇṇañca gāmanigamarājadhāniyo ca raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, yaṃ kiñci rajanīyavatthu.
ཚེཏྭཱན ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནཱིཏི སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནི ཚིནྡིཏྭཱ སམུཙྪིནྡིཏྭཱ ཛཧིཏྭཱ ཝིནོདེཏྭཱ བྱནྟཱིཀརིཏྭཱ ཨནབྷཱཝཾ གམེཏྭཱཏི – ཚེཏྭཱན ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནི, ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ། ཏེནཱཧ སོ པཙྩེཀསམྦུདྡྷོ –
Chetvāna vīro gihibandhanānīti so paccekasambuddho vīro gihibandhanāni chinditvā samucchinditvā jahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṃ gametvāti – chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho –
‘‘ཨོརོཔཡིཏྭཱ གིཧིབྱཉྫནཱནི, སཉྪིནྣཔཏྟོ ཡཐཱ ཀོཝིལཱ༹རོ,
‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro,
ཚེཏྭཱན ཝཱིརོ གིཧིབནྡྷནཱནི།
Chetvāna vīro gihibandhanāni;
ཨེཀོ ཙརེ ཁགྒཝིསཱཎཀཔྤོ’’ཏི༎
Eko care khaggavisāṇakappo’’ti.
པཋམོ ཝགྒོ།
Paṭhamo vaggo.
Footnotes:
Related texts:
ཨཊྛཀཐཱ • Aṭṭhakathā / སུཏྟཔིཊཀ (ཨཊྛཀཐཱ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ཁུདྡཀནིཀཱཡ (ཨཊྛཀཐཱ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ཙཱུལ༹ནིདྡེས-ཨཊྛཀཐཱ • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ༡. པཋམཝགྒཝཎྞནཱ • 1. Paṭhamavaggavaṇṇanā
