Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ဣတိဝုတ္တက-အဋ္ဌကထာ • Itivuttaka-aṭṭhakathā

၆. ပဌမသေခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

6. Paṭhamasekhasuttavaṇṇanā

၁၆. ဆဋ္ဌေ သေခသ္သာတိ ဧတ္ထ ကေနဋ္ဌေန သေခော? သေက္ခဓမ္မပဋိလာဘတော သေခော။ ဝုတ္တဉ္ဟေတံ –

16. Chaṭṭhe sekhassāti ettha kenaṭṭhena sekho? Sekkhadhammapaṭilābhato sekho. Vuttañhetaṃ –

‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခော, ဘန္တေ, သေခော ဟောတီတိ? ဣဓ, ဘိက္ခု, သေခာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ။ပေ.။ သေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ။ ဧတ္တာဝတာ ခော, ဘိက္ခု, သေခော ဟောတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၃)။

‘‘Kittāvatā nu kho, bhante, sekho hotīti? Idha, bhikkhu, sekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti…pe… sekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti. Ettāvatā kho, bhikkhu, sekho hotī’’ti (saṃ. ni. 5.13).

အပိစ သိက္ခတီတိ သေခော။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

Apica sikkhatīti sekho. Vuttampi cetaṃ –

‘‘သိက္ခတီတိ ခော, ဘိက္ခု, တသ္မာ သေခောတိ ဝုစ္စတိ။ ကိဉ္စ သိက္ခတိ? အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခတိ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခတိ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခတိ။ သိက္ခတီတိ ခော, ဘိက္ခု, တသ္မာ သေခောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၈၆)။

‘‘Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccati. Kiñca sikkhati? Adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati. Sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccatī’’ti (a. ni. 3.86).

ယောပိ ကလ္ယာဏပုထုဇ္ဇနော အနုလောမပ္ပဋိပဒာယ ပရိပူရကာရီ သီလသမ္ပန္နော ဣန္ဒ္ရိယေသု ဂုတ္တဒ္ဝာရော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဇာဂရိယာနုယောဂမနုယုတ္တော ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဗောဓိပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ‘‘အဇ္ဇ ဝာ သ္ဝေ ဝာ အညတရံ သာမညဖလံ အဓိဂမိသ္သာမီ’’တိ, သောပိ ဝုစ္စတိ သိက္ခတီတိ သေခောတိ။ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ န ပဋိဝိဇ္ဈန္တောဝ သေခော အဓိပ္ပေတော, အထ ခော ကလ္ယာဏပုထုဇ္ဇနောပိ။ အပ္ပတ္တံ မာနသံ ဧတေနာတိ အပ္ပတ္တမာနသောမာနသန္တိ ‘‘အန္တလိက္ခစရော ပာသော, ယ္ဝာယံ စရတိ မာနသော’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၅၁; မဟာဝ. ၃၃) ဧတ္ထ ရာဂော မာနသန္တိ ဝုတ္တော။ ‘‘စိတ္တံ မနော မာနသ’’န္တိ (ဓ. သ. ၆၃, ၆၅) ဧတ္ထ စိတ္တံ။ ‘‘အပ္ပတ္တမာနသော သေခော, ကာလံ ကယိရာ ဇနေ သုတာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၅၉) ဧတ္ထ အရဟတ္တံ။ ဣဓာပိ အရဟတ္တမေဝ အဓိပ္ပေတံ။ တေန အပ္ပတ္တအရဟတ္တသ္သာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

Yopi kalyāṇaputhujjano anulomappaṭipadāya paripūrakārī sīlasampanno indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū jāgariyānuyogamanuyutto pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto viharati – ‘‘ajja vā sve vā aññataraṃ sāmaññaphalaṃ adhigamissāmī’’ti, sopi vuccati sikkhatīti sekhoti. Imasmiṃ atthe na paṭivijjhantova sekho adhippeto, atha kho kalyāṇaputhujjanopi. Appattaṃ mānasaṃ etenāti appattamānaso. Mānasanti ‘‘antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso’’ti (saṃ. ni. 1.151; mahāva. 33) ettha rāgo mānasanti vutto. ‘‘Cittaṃ mano mānasa’’nti (dha. sa. 63, 65) ettha cittaṃ. ‘‘Appattamānaso sekho, kālaṃ kayirā jane sutā’’ti (saṃ. ni. 1.159) ettha arahattaṃ. Idhāpi arahattameva adhippetaṃ. Tena appattaarahattassāti vuttaṃ hoti.

အနုတ္တရန္တိ သေဋ္ဌံ, အသဒိသန္တိ အတ္ထော။ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမံ အနုပဒ္ဒုတန္တိ ယောဂက္ခေမံ, အရဟတ္တမေဝ အဓိပ္ပေတံ။ ပတ္ထယမာနသ္သာတိ ဒ္ဝေ ပတ္ထနာ တဏ္ဟာပတ္ထနာ, ကုသလစ္ဆန္ဒပတ္ထနာ စ။ ‘‘ပတ္ထယမာနသ္သ ဟိ ဇပ္ပိတာနိ, ပဝေဓိတံ ဝာပိ ပကပ္ပိတေသူ’’တိ (သု. နိ. ၉၀၈; မဟာနိ. ၁၃၇) ဧတ္ထ တဏ္ဟာပတ္ထနာ။

Anuttaranti seṭṭhaṃ, asadisanti attho. Catūhi yogehi khemaṃ anupaddutanti yogakkhemaṃ, arahattameva adhippetaṃ. Patthayamānassāti dve patthanā taṇhāpatthanā, kusalacchandapatthanā ca. ‘‘Patthayamānassa hi jappitāni, pavedhitaṃ vāpi pakappitesū’’ti (su. ni. 908; mahāni. 137) ettha taṇhāpatthanā.

‘‘ဆိန္နံ ပာပိမတော သောတံ၊ ဝိဒ္ဓသ္တံ ဝိနဠီကတံ။

‘‘Chinnaṃ pāpimato sotaṃ, viddhastaṃ vinaḷīkataṃ;

ပာမောဇ္ဇဗဟုလာ ဟောထ၊ ခေမံ ပတ္ထေထ ဘိက္ခဝော’’တိ။ (မ. နိ. ၁.၃၅၂)။

Pāmojjabahulā hotha, khemaṃ patthetha bhikkhavo’’ti. (ma. ni. 1.352);

ဧတ္ထ ကတ္တုကမ္ယတာကုသလစ္ဆန္ဒပတ္ထနာ, အယမေဝ ဣဓာဓိပ္ပေတာ။ တေန ပတ္ထယမာနသ္သာတိ တံ ယောဂက္ခေမံ ဂန္တုကာမသ္သ တန္နိန္နသ္သ တပ္ပောဏသ္သ တပ္ပဗ္ဘာရသ္သာတိ အတ္ထော။ ဝိဟရတောတိ ဧကံ ဣရိယာပထဒုက္ခံ အညေန ဣရိယာပထေန ဝိစ္ဆိန္ဒိတ္ဝာ အပရိပတန္တံ အတ္တဘာဝံ ဟရတော။ အထ ဝာ ‘‘သဗ္ဗေ သင္ခာရာ အနိစ္စာတိ အဓိမုစ္စန္တော သဒ္ဓာယ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒေသနယေန စေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ အဇ္ဈတ္တိကန္တိ နိယကဇ္ဈတ္တသင္ခာတေ အဇ္ဈတ္တေ ဘဝံ အဇ္ဈတ္တိကံ။ အင္ဂန္တိ ကာရဏံ။ ဣတိ ကရိတ္ဝာတိ ဧဝံ ကတ္ဝာ။ န အညံ ဧကင္ဂမ္ပိ သမနုပသ္သာမီတိ ဧတ္ထ အယံ သင္ခေပတ္ထော – ဘိက္ခဝေ, အဇ္ဈတ္တံ အတ္တနော သန္တာနေ သမုဋ္ဌိတံ ကာရဏန္တိ ကတ္ဝာ အညံ ဧကကာရဏမ္ပိ န သမနုပသ္သာမိ ယံ ဧဝံ ဗဟူပကာရံ, ယထယိဒံ ယောနိသော မနသိကာရောတိ ဥပာယမနသိကာရော, ပထမနသိကာရော, အနိစ္စာဒီသု အနိစ္စာဒိနယေနေဝ မနသိကာရော, အနိစ္စာနုလောမိကေန ဝာ စိတ္တသ္သ အာဝဋ္ဋနာ အန္ဝာဝဋ္ဋနာ အာဘောဂော သမန္နာဟာရော မနသိကာရော။ အယံ ယောနိသော မနသိကာရော။

Ettha kattukamyatākusalacchandapatthanā, ayameva idhādhippetā. Tena patthayamānassāti taṃ yogakkhemaṃ gantukāmassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassāti attho. Viharatoti ekaṃ iriyāpathadukkhaṃ aññena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harato. Atha vā ‘‘sabbe saṅkhārā aniccāti adhimuccanto saddhāya viharatī’’tiādinā niddesanayena cettha attho daṭṭhabbo. Ajjhattikanti niyakajjhattasaṅkhāte ajjhatte bhavaṃ ajjhattikaṃ. Aṅganti kāraṇaṃ. Iti karitvāti evaṃ katvā. Na aññaṃ ekaṅgampi samanupassāmīti ettha ayaṃ saṅkhepattho – bhikkhave, ajjhattaṃ attano santāne samuṭṭhitaṃ kāraṇanti katvā aññaṃ ekakāraṇampi na samanupassāmi yaṃ evaṃ bahūpakāraṃ, yathayidaṃ yoniso manasikāroti upāyamanasikāro, pathamanasikāro, aniccādīsu aniccādinayeneva manasikāro, aniccānulomikena vā cittassa āvaṭṭanā anvāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro. Ayaṃ yoniso manasikāro.

ဣဒာနိ ယောနိသော မနသိကာရသ္သ အာနုဘာဝံ ဒသ္သေတုံ ‘‘ယောနိသော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မနသိ ကရောန္တော အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယောနိသော မနသိ ကရောန္တောတိ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယော အရိယသစ္စံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓော အရိယသစ္စံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂာမိနီ ပဋိပဒာ အရိယသစ္စ’’န္တိ စတူသု အရိယသစ္စေသု ယောနိသော မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တော။

Idāni yoniso manasikārassa ānubhāvaṃ dassetuṃ ‘‘yoniso, bhikkhave, bhikkhu manasi karonto akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāvetī’’ti vuttaṃ. Tattha yoniso manasi karontoti ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ, ayaṃ dukkhasamudayo ariyasaccaṃ, ayaṃ dukkhanirodho ariyasaccaṃ, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’’nti catūsu ariyasaccesu yoniso manasikāraṃ pavattento.

တတ္ရာယံ အတ္ထဝိဘာဝနာ – ယဒိပိ ဣဒံ သုတ္တံ အဝိသေသေန သေက္ခပုဂ္ဂလဝသေန အာဂတံ, စတုမဂ္ဂသာဓာရဏဝသေန ပန သင္ခေပေနေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထယိသ္သာမ။ ယော စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနိကော ယောဂာဝစရော ‘‘တဏ္ဟာဝဇ္ဇာ တေဘူမကာ ခန္ဓာ ဒုက္ခံ, တဏ္ဟာ သမုဒယော, ဥဘိန္နံ အပ္ပဝတ္တိ နိရောဓော, နိရောဓသမ္ပာပကော မဂ္ဂော’’တိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဧဝ အာစရိယသန္တိကေ ဥဂ္ဂဟိတစတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနော။ သော အပရေန သမယေန ဝိပသ္သနာမဂ္ဂံ သမာရုဠ္ဟော သမာနော တေဘူမကေ ခန္ဓေ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, ဥပာယေန ပထေန သမန္နာဟရတိ စေဝ ဝိပသ္သတိ စ။ ဝိပသ္သနာ ဟိ ဣဓ မနသိကာရသီသေန ဝုတ္တာ။ ယာ ပနာယံ တသ္သ ဒုက္ခသ္သ သမုဋ္ဌာပိကာ ပုရိမဘဝိကာ တဏ္ဟာ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ။ ယသ္မာ ပန ဣဒံ ဒုက္ခံ, အယဉ္စ သမုဒယော ဣဒံ ဌာနံ ပတ္ဝာ နိရုဇ္ဈန္တိ န ပဝတ္တန္တိ, တသ္မာ ယဒိဒံ နိဗ္ဗာနံ နာမ , အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ။ နိရောဓသမ္ပာပကံ အဋ္ဌင္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂာမိနီ ပဋိပဒာ’’တိ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, ဥပာယေန ပထေန သမန္နာဟရတိ စေဝ ဝိပသ္သတိ စ။

Tatrāyaṃ atthavibhāvanā – yadipi idaṃ suttaṃ avisesena sekkhapuggalavasena āgataṃ, catumaggasādhāraṇavasena pana saṅkhepeneva kammaṭṭhānaṃ kathayissāma. Yo catusaccakammaṭṭhāniko yogāvacaro ‘‘taṇhāvajjā tebhūmakā khandhā dukkhaṃ, taṇhā samudayo, ubhinnaṃ appavatti nirodho, nirodhasampāpako maggo’’ti evaṃ pubbe eva ācariyasantike uggahitacatusaccakammaṭṭhāno. So aparena samayena vipassanāmaggaṃ samāruḷho samāno tebhūmake khandhe ‘‘idaṃ dukkha’’nti yoniso manasi karoti, upāyena pathena samannāharati ceva vipassati ca. Vipassanā hi idha manasikārasīsena vuttā. Yā panāyaṃ tassa dukkhassa samuṭṭhāpikā purimabhavikā taṇhā, ayaṃ dukkhasamudayoti yoniso manasi karoti. Yasmā pana idaṃ dukkhaṃ, ayañca samudayo idaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhanti na pavattanti, tasmā yadidaṃ nibbānaṃ nāma , ayaṃ dukkhanirodhoti yoniso manasi karoti. Nirodhasampāpakaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yoniso manasi karoti, upāyena pathena samannāharati ceva vipassati ca.

တတ္ရာယံ ဥပာယော – အဘိနိဝေသော နာမ ခန္ဓေ ဟောတိ, န ဝိဝဋ္ဋေ, တသ္မာ အယမတ္ထော – ‘‘ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု, အာပောဓာတူ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၈) နယေန စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ တဒနုသာရေန ဥပာဒာရူပာနိ စ ပရိဂ္ဂဟေတ္ဝာ ‘‘အယံ ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဝဝတ္ထပေတိ။ တံ ဝဝတ္ထာပယတော ဥပ္ပန္နေ တဒာရမ္မဏေ စိတ္တစေတသိကဓမ္မေ ‘‘ဣမေ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာ’’တိ ဝဝတ္ထပေတိ။ တတော ‘‘ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝဝတ္ထပေတိ။ တေ ပန သင္ခေပတော နာမဉ္စ ရူပဉ္စာတိ ဒ္ဝေ ဘာဂာ ဟောန္တိ။ ဣဒဉ္စ နာမရူပံ သဟေတု သပ္ပစ္စယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္သ အယံ အဝိဇ္ဇာဘဝတဏ္ဟာဒိကော ဟေတု, အယံ အာဟာရာဒိကော ပစ္စယောတိ ဟေတုပ္ပစ္စယေ ဝဝတ္ထပေတိ။ သော တေသံ ပစ္စယာနဉ္စ ပစ္စယုပ္ပန္နာနဉ္စ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ ဝဝတ္ထပေတ္ဝာ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အဟုတ္ဝာ ဘဝန္တိ, ဟုတ္ဝာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ အနိစ္စာ’’တိ အနိစ္စလက္ခဏံ အာရောပေတိ, ‘‘ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠိတတ္တာ ဒုက္ခာ’’တိ ဒုက္ခလက္ခဏံ အာရောပေတိ, ‘‘အဝသဝတ္တနတော အနတ္တာ’’တိ အနတ္တလက္ခဏံ အာရောပေတိ။

Tatrāyaṃ upāyo – abhiniveso nāma khandhe hoti, na vivaṭṭe, tasmā ayamattho – ‘‘imasmiṃ kāye pathavīdhātu, āpodhātū’’tiādinā (dī. ni. 2.378) nayena cattāri mahābhūtāni tadanusārena upādārūpāni ca pariggahetvā ‘‘ayaṃ rūpakkhandho’’ti vavatthapeti. Taṃ vavatthāpayato uppanne tadārammaṇe cittacetasikadhamme ‘‘ime cattāro arūpakkhandhā’’ti vavatthapeti. Tato ‘‘ime pañcakkhandhā dukkha’’nti vavatthapeti. Te pana saṅkhepato nāmañca rūpañcāti dve bhāgā honti. Idañca nāmarūpaṃ sahetu sappaccayaṃ uppajjati, tassa ayaṃ avijjābhavataṇhādiko hetu, ayaṃ āhārādiko paccayoti hetuppaccaye vavatthapeti. So tesaṃ paccayānañca paccayuppannānañca yāthāvasarasalakkhaṇaṃ vavatthapetvā ‘‘ime dhammā ahutvā bhavanti, hutvā nirujjhanti, tasmā aniccā’’ti aniccalakkhaṇaṃ āropeti, ‘‘udayabbayapaṭipīḷitattā dukkhā’’ti dukkhalakkhaṇaṃ āropeti, ‘‘avasavattanato anattā’’ti anattalakkhaṇaṃ āropeti.

ဧဝံ တိလက္ခဏာနိ အာရောပေတ္ဝာ ဝိပသ္သန္တော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏုပ္ပတ္တိယာ ဥပ္ပန္နေ ဩဘာသာဒိကေ ဝိပသ္သနုပက္ကိလေသေ ‘အမဂ္ဂော’တိ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏမေဝ ‘‘အရိယမဂ္ဂသ္သ ဥပာယဘူတော ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂော’’တိ မဂ္ဂာမဂ္ဂံ ဝဝတ္ထပေတ္ဝာ ပုန ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ပဋိပာဋိယာ ဘင္ဂဉာဏာဒီနိ စ ဥပ္ပာဒေန္တော သောတာပတ္တိမဂ္ဂာဒယော ပာပုဏာတိ။ တသ္မိံ ခဏေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဧကပ္ပဋိဝေဓေနေဝ ပဋိဝိဇ္ဈတိ, ဧကာဘိသမယေန အဘိသမေတိ။ တတ္ထ ဒုက္ခံ ပရိညာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တော, သမုဒယံ ပဟာနပ္ပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တော သဗ္ဗံ အကုသလံ ပဇဟတိ, နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တော မဂ္ဂံ ဘာဝနာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တော သဗ္ဗံ ကုသလံ ဘာဝေတိ။ အရိယမဂ္ဂော ဟိ နိပ္ပရိယာယတော ကုစ္ဆိတသလနာဒိအတ္ထေန ကုသလော, တသ္မိဉ္စ ဘာဝိတေ သဗ္ဗေပိ ကုသလာ အနဝဇ္ဇဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ ဘာဝနာပာရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီတိ။ ဧဝံ ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ။ တထာ ဟိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယောနိသော မနသိ ကရောတီ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၂၁)။ အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ ‘‘ယောနိသော မနသိကာရသမ္ပန္နသ္သေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပာဋိကင္ခံ – အရိယံ အဋ္ဌင္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေသ္သတိ, အရိယံ အဋ္ဌင္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဗဟုလီကရိသ္သတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၅၅)။

Evaṃ tilakkhaṇāni āropetvā vipassanto udayabbayañāṇuppattiyā uppanne obhāsādike vipassanupakkilese ‘amaggo’ti udayabbayañāṇameva ‘‘ariyamaggassa upāyabhūto pubbabhāgamaggo’’ti maggāmaggaṃ vavatthapetvā puna udayabbayañāṇaṃ paṭipāṭiyā bhaṅgañāṇādīni ca uppādento sotāpattimaggādayo pāpuṇāti. Tasmiṃ khaṇe cattāri saccāni ekappaṭivedheneva paṭivijjhati, ekābhisamayena abhisameti. Tattha dukkhaṃ pariññāpaṭivedhena paṭivijjhanto, samudayaṃ pahānappaṭivedhena paṭivijjhanto sabbaṃ akusalaṃ pajahati, nirodhaṃ sacchikiriyāpaṭivedhena paṭivijjhanto maggaṃ bhāvanāpaṭivedhena paṭivijjhanto sabbaṃ kusalaṃ bhāveti. Ariyamaggo hi nippariyāyato kucchitasalanādiatthena kusalo, tasmiñca bhāvite sabbepi kusalā anavajjabodhipakkhiyadhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchantīti. Evaṃ yoniso manasi karonto akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti. Tathā hi vuttaṃ – ‘‘idaṃ dukkhanti yoniso manasi karoti, ayaṃ dukkhasamudayoti yoniso manasi karotī’’tiādi (ma. ni. 1.21). Aparampi vuttaṃ ‘‘yoniso manasikārasampannassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ – ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissatī’’ti (saṃ. ni. 5.55).

ယောနိသော မနသိကာရောတိ ဂာထာယ အယံ သင္ခေပတ္ထော – သိက္ခတိ, သိက္ခာပဒာနိ တသ္သ အတ္ထိ, သိက္ခနသီလောတိ ဝာ သေခော။ သံသာရေ ဘယံ ဣက္ခတီတိ ဘိက္ခု။ တသ္သ သေခသ္သ ဘိက္ခုနော ဥတ္တမတ္ထသ္သ အရဟတ္တသ္သ ပတ္တိယာ အဓိဂမာယ ယထာ ယောနိသော မနသိကာရော, ဧဝံ ဗဟုကာရော ဗဟူပကာရော အညော ကောစိ ဓမ္မော နတ္ထိ။ ကသ္မာ? ယသ္မာ ယောနိသော ဥပာယေန မနသိကာရံ ပုရက္ခတ္ဝာ ပဒဟံ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝသေန ပဒဟန္တော, ခယံ ဒုက္ခသ္သ ပာပုဏေ သံကိလေသဝဋ္ဋဒုက္ခသ္သ ပရိက္ခယံ ပရိယောသာနံ နိဗ္ဗာနံ ပာပုဏေ အဓိဂစ္ဆေယ္ယ, တသ္မာ ယောနိသော မနသိကာရော ဗဟုကာရောတိ။

Yonisomanasikāroti gāthāya ayaṃ saṅkhepattho – sikkhati, sikkhāpadāni tassa atthi, sikkhanasīloti vā sekho. Saṃsāre bhayaṃ ikkhatīti bhikkhu. Tassa sekhassa bhikkhuno uttamatthassa arahattassa pattiyā adhigamāya yathā yoniso manasikāro, evaṃ bahukāro bahūpakāro añño koci dhammo natthi. Kasmā? Yasmā yoniso upāyena manasikāraṃ purakkhatvā padahaṃ catubbidhasammappadhānavasena padahanto, khayaṃ dukkhassa pāpuṇe saṃkilesavaṭṭadukkhassa parikkhayaṃ pariyosānaṃ nibbānaṃ pāpuṇe adhigaccheyya, tasmā yoniso manasikāro bahukāroti.

ဆဋ္ဌသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / ဣတိဝုတ္တကပာဠိ • Itivuttakapāḷi / ၆. ပဌမသေခသုတ္တံ • 6. Paṭhamasekhasuttaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact