| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
៥. បឋមបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា
5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
២៣៧. បញ្ចមេ ‘‘តិ-ការំ អវត្វា’’តិ ឥមិនា កាតព្ពសទ្ទសាមត្ថិយា លទ្ធំ ឥតិ-បទំ កតកាលេ ន វត្តព្ពន្តិ ទស្សេតិ។ ឥធ បន អជានន្តេហិ ឥតិ-សទ្ទេ បយុត្តេបិ អតិរិត្តំ កតមេវ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។
237. Pañcame ‘‘ti-kāraṃ avatvā’’ti iminā kātabbasaddasāmatthiyā laddhaṃ iti-padaṃ katakāle na vattabbanti dasseti. Idha pana ajānantehi iti-sadde payuttepi atirittaṃ katameva hotīti daṭṭhabbaṃ.
២៣៨-៩. ‘‘បវារិតោ’’តិ ឥទញ្ច កត្តុអត្ថេ និប្ផន្នន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘កតបវារណោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ ភុត្តាវី-បទស្ស និរត្ថកភាវមេវ សាធេតុំ ‘‘វុត្តម្បិ ចេត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ។ តាហីតិ បុថុកាហិ។ សត្តុមោទកោតិ សត្តុំ តេមេត្វា កតោ អបក្កោ។ សត្តុំ បន បិសិត្វា បិដ្ឋំ កត្វា តេមេត្វា បូវំ កត្វា បចន្តិ, តំ ន បវារេតិ។ ‘‘បដិក្ខិបិតព្ពដ្ឋានេ ឋិតមេវ បដិក្ខិបតិ នាមា’’តិ វុត្តត្តា យំ យំ អលជ្ជិសន្តកំ វា អត្តនោ អបាបុណកសង្ឃិកាទិំ វា បដិក្ខេបតោ បវារណា ន ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។
238-9. ‘‘Pavārito’’ti idañca kattuatthe nipphannanti dassetuṃ ‘‘katapavāraṇo’’tiādi vuttaṃ. Bhuttāvī-padassa niratthakabhāvameva sādhetuṃ ‘‘vuttampi ceta’’ntiādi vuttaṃ. Tāhīti puthukāhi. Sattumodakoti sattuṃ temetvā kato apakko. Sattuṃ pana pisitvā piṭṭhaṃ katvā temetvā pūvaṃ katvā pacanti, taṃ na pavāreti. ‘‘Paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitameva paṭikkhipati nāmā’’ti vuttattā yaṃ yaṃ alajjisantakaṃ vā attano apāpuṇakasaṅghikādiṃ vā paṭikkhepato pavāraṇā na hotīti daṭṭhabbaṃ.
អាសន្នតរំ អង្គន្តិ ហត្ថបាសតោ ពហិ ឋត្វា ឱនមិត្វា ទេន្តស្ស សីសំ អាសន្នតរំ ហោតិ, តស្ស ឱរិមន្តេន បរិច្ឆិន្ទិតព្ពំ។
Āsannataraṃ aṅganti hatthapāsato bahi ṭhatvā onamitvā dentassa sīsaṃ āsannataraṃ hoti, tassa orimantena paricchinditabbaṃ.
អបនាមេត្វាតិ អភិមុខំ ហរិត្វា។ ‘‘ឥមំ ភត្តំ គណ្ហា’’តិ វទតីតិ កិញ្ចិ អនាមេត្វា វទតិ។ កេវលំ វាចាភិហារស្ស អនធិប្បេតត្តា គណ្ហថាតិ គហេតុំ អារទ្ធំ កដច្ឆុនា អនុក្ខិត្តម្បិ បុព្ពេបិ ឯវំ អភិហដត្តា បវារណា ហោតីតិ ‘‘អភិហដាវ ហោតី’’តិ វុត្តំ។ ឧទ្ធដមត្តេតិ ភាជនតោ វិយោជិតមត្តេ។ ទ្វិន្នំ សមភារេបីតិ បរិវេសកស្ស ច អញ្ញស្ស ច ភត្តបច្ឆិភាជនវហនេ សមកេបីតិ អត្ថោ។
Apanāmetvāti abhimukhaṃ haritvā. ‘‘Imaṃ bhattaṃ gaṇhā’’ti vadatīti kiñci anāmetvā vadati. Kevalaṃ vācābhihārassa anadhippetattā gaṇhathāti gahetuṃ āraddhaṃ kaṭacchunā anukkhittampi pubbepi evaṃ abhihaṭattā pavāraṇā hotīti ‘‘abhihaṭāva hotī’’ti vuttaṃ. Uddhaṭamatteti bhājanato viyojitamatte. Dvinnaṃ samabhārepīti parivesakassa ca aññassa ca bhattapacchibhājanavahane samakepīti attho.
រសំ គណ្ហថាតិ ឯត្ថ កេវលំ មំសរសស្ស អបវារណាជនកស្ស នាមេន វុត្តត្តា បដិក្ខិបតោ បវារណា ន ហោតិ។ មច្ឆរសន្តិអាទីសុ មច្ឆោ ច រសញ្ចាតិ អត្ថស្ស សម្ភវតោ វត្ថុនោបិ តាទិសត្តា បវារណា ហោតិ, ‘‘ឥទំ គណ្ហថា’’តិបិ អវត្វា តុណ្ហីភាវេន អភិហដំ បដិក្ខិបតោបិ ហោតិ ឯវ។ ករម្ពកោតិ មិស្សកាធិវចនមេតំ។ យញ្ហិ ពហូហិ មិស្សេត្វា ករោន្តិ, សោ ‘‘ករម្ពកោ’’តិ វុច្ចតិ។
Rasaṃ gaṇhathāti ettha kevalaṃ maṃsarasassa apavāraṇājanakassa nāmena vuttattā paṭikkhipato pavāraṇā na hoti. Maccharasantiādīsu maccho ca rasañcāti atthassa sambhavato vatthunopi tādisattā pavāraṇā hoti, ‘‘idaṃ gaṇhathā’’tipi avatvā tuṇhībhāvena abhihaṭaṃ paṭikkhipatopi hoti eva. Karambakoti missakādhivacanametaṃ. Yañhi bahūhi missetvā karonti, so ‘‘karambako’’ti vuccati.
‘‘ឧទ្ទិស្ស កត’’ន្តិ មញ្ញមានោតិ ឯត្ថ វត្ថុនោ កប្បិយត្តា ‘‘បវារិតោវ ហោតី’’តិ វុត្តំ។ តញ្ចេ ឧទ្ទិស្ស កតមេវ ហោតិ, បដិក្ខេបោ នត្ថិ។ អយមេត្ថ អធិប្បាយោតិ ‘‘យេនាបុច្ឆិតោ’’តិអាទិនា វុត្តមេវត្ថំ សន្ធាយ វទតិ។ ការណំ បនេត្ថ ទុទ្ទសន្តិ ភត្តស្ស ពហុតរភាវេន បវារណាសម្ភវការណំ ទុទ្ទសំ, អញ្ញថា ករម្ពកេបិ មច្ឆាទិពហុភាវេ បវារណា ភវេយ្យាតិ អធិប្បាយោ។ យថា ចេត្ថ ការណំ ទុទ្ទសំ, ឯវំ បរតោ ‘‘មិស្សកំ គណ្ហថា’’តិ ឯត្ថាបិ ការណំ ទុទ្ទសមេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ យញ្ច ‘‘ឥទំ បន ភត្តមិស្សកមេវា’’តិអាទិ ការណំ វុត្តំ, តម្បិ ‘‘អប្បតរំ ន បវារេតី’’តិ វចនេន ន សមេតិ។ វិសុំ កត្វា ទេតីតិ ‘‘រសំ គណ្ហថា’’តិអាទិនា វាចាយ វិសុំ កត្វា ទេតីតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ។ ន បន កាយេន រសាទិំ វិយោជេត្វាតិ។ តថា អវិយោជិតេបិ បដិក្ខិបតោ បវារណាយ អសម្ភវតោ អប្បវារណាបហោណកស្ស នាមេន វុត្តត្តា ភត្តមិស្សកយាគុំ អាហរិត្វា ‘‘យាគុំ គណ្ហថា’’តិ វុត្តដ្ឋានាទីសុ វិយ, អញ្ញថា វា ឯត្ថ យថា បុព្ពាបរំ ន វិរុជ្ឈតិ, តថា អធិប្បាយោ គហេតព្ពោ។
‘‘Uddissa kata’’nti maññamānoti ettha vatthuno kappiyattā ‘‘pavāritova hotī’’ti vuttaṃ. Tañce uddissa katameva hoti, paṭikkhepo natthi. Ayamettha adhippāyoti ‘‘yenāpucchito’’tiādinā vuttamevatthaṃ sandhāya vadati. Kāraṇaṃ panettha duddasanti bhattassa bahutarabhāvena pavāraṇāsambhavakāraṇaṃ duddasaṃ, aññathā karambakepi macchādibahubhāve pavāraṇā bhaveyyāti adhippāyo. Yathā cettha kāraṇaṃ duddasaṃ, evaṃ parato ‘‘missakaṃ gaṇhathā’’ti etthāpi kāraṇaṃ duddasamevāti daṭṭhabbaṃ. Yañca ‘‘idaṃ pana bhattamissakamevā’’tiādi kāraṇaṃ vuttaṃ, tampi ‘‘appataraṃ na pavāretī’’ti vacanena na sameti. Visuṃ katvā detīti ‘‘rasaṃ gaṇhathā’’tiādinā vācāya visuṃ katvā detīti attho gahetabbo. Na pana kāyena rasādiṃ viyojetvāti. Tathā aviyojitepi paṭikkhipato pavāraṇāya asambhavato appavāraṇāpahoṇakassa nāmena vuttattā bhattamissakayāguṃ āharitvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti vuttaṭṭhānādīsu viya, aññathā vā ettha yathā pubbāparaṃ na virujjhati, tathā adhippāyo gahetabbo.
នាវា វា សេតុ វាតិអាទិម្ហិ នាវាទិអភិរុហនាទិក្ខណេ កិញ្ចិ ឋត្វាបិ អភិរុហនាទិកាតព្ពត្តេបិ គមនតប្បរតាយ ឋានំ នាម ន ហោតិ, ជនសម្មទ្ទេន បន អនោកាសាទិភាវេន កាតុំ ន វដ្ដតិ។ អចាលេត្វាតិ វុត្តដ្ឋានតោ អញ្ញស្មិម្បិ បទេសេ វា ឧទ្ធំ វា អបេសេត្វា តស្មិំ ឯវ បន ឋានេ បរិវត្តេតុំ លភតិ។ តេនាហ ‘‘យេន បស្សេនា’’តិអាទិ។
Nāvā vā setu vātiādimhi nāvādiabhiruhanādikkhaṇe kiñci ṭhatvāpi abhiruhanādikātabbattepi gamanatapparatāya ṭhānaṃ nāma na hoti, janasammaddena pana anokāsādibhāvena kātuṃ na vaṭṭati. Acāletvāti vuttaṭṭhānato aññasmimpi padese vā uddhaṃ vā apesetvā tasmiṃ eva pana ṭhāne parivattetuṃ labhati. Tenāha ‘‘yena passenā’’tiādi.
អកប្បិយភោជនំ វាតិ កុលទូសនាទិនា ឧប្បន្នំ, តំ ‘‘អកប្បិយ’’ន្តិ ឥមិនា តេន មិស្សំ ឱទនាទិ អតិរិត្តំ ហោតិ ឯវាតិ ទស្សេតិ។ តស្មា យំ តត្ថ អកប្បកតំ កន្ទផលាទិ, តំ អបនេត្វា សេសំ ភុញ្ជិតព្ពមេវ។
Akappiyabhojanaṃ vāti kuladūsanādinā uppannaṃ, taṃ ‘‘akappiya’’nti iminā tena missaṃ odanādi atirittaṃ hoti evāti dasseti. Tasmā yaṃ tattha akappakataṃ kandaphalādi, taṃ apanetvā sesaṃ bhuñjitabbameva.
សោ បុន កាតុំ ន លភតីតិ តស្មិញ្ញេវ ភាជនេ ករិយមានំ បឋមកតេន សទ្ធិំ កតំ ហោតីតិ បុន សោ ឯវ កាតុំ ន លភតិ, អញ្ញោ លភតិ។ អញ្ញេន ហិ កតតោ អញ្ញោ បុន កាតុំ លភតិ។ អញ្ញស្មិំ បន ភាជនេ តេន វា អញ្ញេន វា កាតុំ វដ្ដតិ។ តេនាហ ‘‘យេន អកតំ, តេន កាតព្ពំ, យញ្ច អកតំ, តំ កាតព្ព’’ន្តិ។ ឯវំ កតន្តិ អញ្ញស្មិំ ភាជនេ កតំ។ សចេ បន អាមិសសំសដ្ឋានីតិ ឯត្ថ មុខាទីសុ លគ្គម្បិ អាមិសំ សោធេត្វាវ អតិរិត្តំ ភុញ្ជិតព្ពន្តិ វេទិតព្ពំ។
So puna kātuṃ na labhatīti tasmiññeva bhājane kariyamānaṃ paṭhamakatena saddhiṃ kataṃ hotīti puna so eva kātuṃ na labhati, añño labhati. Aññena hi katato añño puna kātuṃ labhati. Aññasmiṃ pana bhājane tena vā aññena vā kātuṃ vaṭṭati. Tenāha ‘‘yena akataṃ, tena kātabbaṃ, yañca akataṃ, taṃ kātabba’’nti. Evaṃ katanti aññasmiṃ bhājane kataṃ. Sace pana āmisasaṃsaṭṭhānīti ettha mukhādīsu laggampi āmisaṃ sodhetvāva atirittaṃ bhuñjitabbanti veditabbaṃ.
២៤១. វាចាយ អាណាបេត្វា អតិរិត្តំ អការាបនតោ អកិរិយសមុដ្ឋានន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ បវារិតភាវោ, អាមិសស្ស អនតិរិត្តតា, កាលេ អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
241. Vācāya āṇāpetvā atirittaṃ akārāpanato akiriyasamuṭṭhānanti daṭṭhabbaṃ. Pavāritabhāvo, āmisassa anatirittatā, kāle ajjhoharaṇanti imānettha tīṇi aṅgāni.
បឋមបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ភោជនវគ្គោ • 4. Bhojanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៥. បឋមបវារណសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៥. បឋមបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៥. បឋមបវារណសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥. បឋមបវារណសិក្ខាបទំ • 5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadaṃ
