| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਉਦਾਨਪਾਲ਼ਿ • Udānapāḷi |
੪. ਪਠਮਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਸੁਤ੍ਤਂ
4. Paṭhamanānātitthiyasuttaṃ
੫੪. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗવਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਂ વਿਹਰਤਿ ਜੇਤવਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ। ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਂ ਪਟਿવਸਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਨਾਖਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਨਾਰੁਚਿਕਾ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਨਿਸ੍ਸਿਤਾ।
54. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਅਨ੍ਤવਾ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਅਨਨ੍ਤવਾ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਤਂ ਜੀવਂ ਤਂ ਸਰੀਰਂ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀવਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਂ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ , ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘‘ਨੇવ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ।
Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘antavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘anantavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā , idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.
ਤੇ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ વਿવਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ વਿਤੁਦਨ੍ਤਾ વਿਹਰਨ੍ਤਿ – ‘‘ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ; ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ।
Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.
ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿવਾਸੇਤ੍વਾ ਪਤ੍ਤਚੀવਰਮਾਦਾਯ ਸਾવਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾવਿਸਿਂਸੁ। ਸਾવਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍વਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਯੇਨ ਭਗવਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਅਭਿવਾਦੇਤ੍વਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ। ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਏਤਦવੋਚੁਂ –
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਂ ਪਟਿવਸਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਨਾਖਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਨਾਰੁਚਿਕਾ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਨਿਸ੍ਸਿਤਾ।
‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.
‘‘ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏવਂવਾਦਿਨੋ ਏવਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ॰… ਤੇ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ વਿવਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ વਿਤੁਦਨ੍ਤਾ વਿਹਰਨ੍ਤਿ – ‘ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ; ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ’’’ ਤਿ।
‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ ti.
‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਅਨ੍ਧਾ ਅਚਕ੍ਖੁਕਾ; ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ। ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ વਿવਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ વਿਤੁਦਨ੍ਤਾ વਿਹਰਨ੍ਤਿ – ‘ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ; ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ’’’ਤਿ।
‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā; atthaṃ na jānanti, anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.
‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਇਮਿਸ੍ਸਾਯੇવ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ। ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਰਾਜਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍વਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯਾવਤਕਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਾ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਹੀ’ਤਿ। ‘ਏવਂ, ਦੇવਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍વਾ ਯਾવਤਕਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਾ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਗਹੇਤ੍વਾ ਯੇਨ ਸੋ ਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦવੋਚ – ‘ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਤਾ ਖੋ ਤੇ, ਦੇવ, ਯਾવਤਕਾ ਸਾવਤ੍ਥਿਯਾ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ’ਤਿ । ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਣੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਹੀ’ਤਿ। ‘ਏવਂ, ਦੇવਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍વਾ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ।
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā aññataro rājā ahosi. Atha kho, bhikkhave, so rājā aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe ekajjhaṃ sannipātehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe gahetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘sannipātitā kho te, deva, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā’ti . ‘Tena hi, bhaṇe, jaccandhānaṃ hatthiṃ dassehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā jaccandhānaṃ hatthiṃ dassesi.
‘‘ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਕਣ੍ਣਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸੋਣ੍ਡਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਪਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਿਂ 1 ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ વਾਲਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ।
‘‘Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa sīsaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kaṇṇaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa dantaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa soṇḍaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kāyaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa pādaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa satthiṃ 2 dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa naṅguṭṭhaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa vāladhiṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’’’ti.
‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਯੇਨ ਸੋ ਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦવੋਚ – ‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਖੋ ਤੇਹਿ, ਦੇવ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥੀ; ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’ਤਿ।
‘‘Atha kho, bhikkhave, so puriso jaccandhānaṃ hatthiṃ dassetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘diṭṭho kho tehi, deva, jaccandhehi hatthī; yassa dāni kālaṃ maññasī’ti.
‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਰਾਜਾ ਯੇਨ ਤੇ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਤੇ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇ ਏਤਦવੋਚ – ‘ਦਿਟ੍ਠੋ વੋ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ ? ‘ਏવਂ, ਦੇવ, ਦਿਟ੍ਠੋ ਨੋ ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ। ‘વਦੇਥ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ, ਕੀਦਿਸੋ ਹਤ੍ਥੀ’ਤਿ?
‘‘Atha kho, bhikkhave, so rājā yena te jaccandhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te jaccandhe etadavoca – ‘diṭṭho vo, jaccandhā, hatthī’ti ? ‘Evaṃ, deva, diṭṭho no hatthī’ti. ‘Vadetha, jaccandhā, kīdiso hatthī’ti?
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਕੁਮ੍ਭੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa sīsaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi kumbho’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਕਣ੍ਣੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੁਪ੍ਪੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kaṇṇo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi suppo’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਖੀਲੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa danto diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi khīlo’ti.
‘‘ਯੇਹਿ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸੋਣ੍ਡੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਙ੍ਗਲੀਸਾ’ਤਿ।
‘‘Yehi , bhikkhave, jaccandhehi hatthissa soṇḍo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi naṅgalīsā’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਕੋਟ੍ਠੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kāyo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi koṭṭho’ti.
‘‘ਯੇਹਿ , ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਪਾਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਥੂਣੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi , bhikkhave, jaccandhehi hatthissa pādo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi thūṇo’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਿ ਦਿਟ੍ਠੋ 3 ਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦੁਕ੍ਖਲੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa satthi diṭṭho 4 hosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi udukkhalo’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮੁਸਲੋ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa naṅguṭṭhaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi musalo’ti.
‘‘ਯੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ વਾਲਧਿ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ, ਤੇ ਏવਮਾਹਂਸੁ – ‘ਏਦਿਸੋ, ਦੇવ, ਹਤ੍ਥੀ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੀ’ਤਿ।
‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa vāladhi diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi sammajjanī’ti.
‘‘ਤੇ ‘ਏਦਿਸੋ ਹਤ੍ਥੀ, ਨੇਦਿਸੋ ਹਤ੍ਥੀ; ਨੇਦਿਸੋ ਹਤ੍ਥੀ, ਏਦਿਸੋ ਹਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਟ੍ਠੀਹਿ ਸਂਸੁਮ੍ਭਿਂਸੁ 5। ਤੇਨ ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੋ ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ।
‘‘Te ‘ediso hatthī, nediso hatthī; nediso hatthī, ediso hatthī’’’ti aññamaññaṃ muṭṭhīhi saṃsumbhiṃsu 6. Tena ca pana, bhikkhave, so rājā attamano ahosi.
‘‘ਏવਮੇવ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਅਨ੍ਧਾ ਅਚਕ੍ਖੁਕਾ। ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ। ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ વਿવਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ વਿਤੁਦਨ੍ਤਾ વਿਹਰਨ੍ਤਿ – ‘ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ; ਨੇਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਦਿਸੋ ਧਮ੍ਮੋ’’’ਤਿ।
‘‘Evameva kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.
ਅਥ ਖੋ ਭਗવਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ વਿਦਿਤ੍વਾ ਤਾਯਂ વੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ਇਮੇਸੁ ਕਿਰ ਸਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ।
‘‘Imesu kira sajjanti, eke samaṇabrāhmaṇā;
વਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਂ વਿવਦਨ੍ਤਿ, ਜਨਾ ਏਕਙ੍ਗਦਸ੍ਸਿਨੋ’’ਤਿ॥ ਚਤੁਤ੍ਥਂ।
Viggayha naṃ vivadanti, janā ekaṅgadassino’’ti. catutthaṃ;
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ਉਦਾਨ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Udāna-aṭṭhakathā / ੪. ਪਠਮਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 4. Paṭhamanānātitthiyasuttavaṇṇanā
