| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣೀ-ಮೂಲಟೀಕಾ • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā |
ಅಕುಸಲಪದಂ
Akusalapadaṃ
ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸವಾರೋ
Dhammuddesavāro
ಪಠಮಚಿತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ
Paṭhamacittakathāvaṇṇanā
೩೬೫. ಕುಸಲೇ ವುತ್ತನಯಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾನುರೂಪಂ ವೇದಿತಬ್ಬತಾಯ ‘‘ವುತ್ತನಯೇನಾ’’ತಿ ಆಹ। ಗನ್ತಬ್ಬಾಭಾವತೋತಿ ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಾಭಾವತೋ। ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಗತಮತ್ತನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಗತಿಮತ್ತಂ ಗಹಣಮತ್ತಂ। ಆಸನ್ನಕಾರಣತ್ತಾ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ ವಿಸುಂ ಗಹಣಂ ಏಕನ್ತಕಾರಣತ್ತಾ ಚ। ಸತಿಸಂವರೋತಿ ಇಧ ಸೀತಾದೀಹಿ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮಜ್ಜನಂ ಖಮನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಪಹಾನಸಂವರೋತಿ ವೀರಿಯಸಂವರೋ।
365. Kusale vuttanayaṃ anugantvā yathānurūpaṃ veditabbatāya ‘‘vuttanayenā’’ti āha. Gantabbābhāvatoti bujjhitabbābhāvato. Diṭṭhiyā gatamattanti diṭṭhiyā gatimattaṃ gahaṇamattaṃ. Āsannakāraṇattā ayonisomanasikārassa visuṃ gahaṇaṃ ekantakāraṇattā ca. Satisaṃvaroti idha sītādīhi phuṭṭhassa appamajjanaṃ khamanaṃ daṭṭhabbaṃ. Pahānasaṃvaroti vīriyasaṃvaro.
ಅಸ್ಸಾದದಸ್ಸನನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾದದಿಟ್ಠಿ। ಫಲಟ್ಠೇನ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೇನ ಅಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋಮೋಹೋ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವಗ್ಗಹಣಾಕಾರೋ ವಾ। ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಭಸ್ಸ ಅಭಿಜ್ಝಾಭಾವೇ ಸತಿಪಿ ವಿಸೇಸಯುತ್ತಾಯ ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾಯ ಇಧುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಯ ಲಕ್ಖಣಾದಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಾ ಪರಸಮ್ಪತ್ತೀನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಸ್ಸ ಪುರೇಚಾರಿಕಾ ತಣ್ಹಾಭಿರತಿ ಅಭಿರತಿ।
Assādadassananti assādadiṭṭhi. Phalaṭṭhena paccupaṭṭhānena asammāpaṭipattipaccupaṭṭhānomoho, sammāpaṭipattipaṭipakkhabhāvaggahaṇākāro vā. Sabbassa lobhassa abhijjhābhāve satipi visesayuttāya abhijjhāya kammapathappattāya idhuppajjamānāya lakkhaṇādiṃ dassetuṃ ‘‘sā parasampattīna’’ntiādimāha. Attano pariṇāmanassa purecārikā taṇhābhirati abhirati.
ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಾ ಮೋಹೋ। ಮೋಹವಸೇನ ಹಿ ದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ವಾ ಅವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಾನುನಯೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ। ಅಸತಿಯಚಿತ್ತೇತಿ ಅಹಿರಿಕಾದೀಹಿ ಆರಕ್ಖರಹಿತಚಿತ್ತೇ। ಸತಿರಹಿತತ್ತಾ ಸತಿಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾ ಚಾತಿ ಏತೇನ ಸತಿರಹಿತಾ ಸತಿಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಚ ಅಕುಸಲಾ ಖನ್ಧಾ ಏವ ಮಿಚ್ಛಾಸತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇ ಪನ ಉಪನಾಹಾದಿಪ್ಪವತ್ತಿಯಂ ಚಿರಕತಾದಿಸಲ್ಲಕ್ಖಣೇ ಪಟುಸಞ್ಞಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ಸದರಥಾದಿಭಾವೋ ಅವಿಸೇಸೇನ ಕಿಲೇಸಸಮ್ಪಯೋಗತೋ ವುತ್ತೋ ಲಹುತಾದಿಏಕನ್ತಪಟಿಪಕ್ಖಾನಂ ಥಿನಮಿದ್ಧಾದೀನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಇಧ ಅಭಾವಾ। ಅವೂಪಸಮೋತಿ ಅಸನ್ನಿಸಿನ್ನಸಬ್ಭಾವಮಾಹ। ಅನವಟ್ಠಾನರಸನ್ತಿ ಚಲನಕಿಚ್ಚಂ। ಚೇತಸೋ ಅವೂಪಸಮೇತಿ ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬೇ ಪಯೋಜನೇ ಭುಮ್ಮಂ, ಅವೂಪಸಮಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ವಾ ‘‘ಅವೂಪಸಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
Anupaparikkhā moho. Mohavasena hi diṭṭhivasena vā avatthusmiṃ sānunayo adhimokkho uppajjatīti. Asatiyacitteti ahirikādīhi ārakkharahitacitte. Satirahitattā satipaṭipakkhattā cāti etena satirahitā satipaṭipakkhā ca akusalā khandhā eva micchāsatīti dasseti. Te pana upanāhādippavattiyaṃ cirakatādisallakkhaṇe paṭusaññāsampayuttā daṭṭhabbā. Sadarathādibhāvo avisesena kilesasampayogato vutto lahutādiekantapaṭipakkhānaṃ thinamiddhādīnaṃ kesañci idha abhāvā. Avūpasamoti asannisinnasabbhāvamāha. Anavaṭṭhānarasanti calanakiccaṃ. Cetaso avūpasameti nipphādetabbe payojane bhummaṃ, avūpasamapaccayabhūtaṃ ārammaṇaṃ vā ‘‘avūpasamo’’ti vuttaṃ.
ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Dhammuddesavārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ • Abhidhammapiṭaka / ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣೀಪಾಳಿ • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / ದ್ವಾದಸ ಅಕುಸಲಾನಿ • Dvādasa akusalāni
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣಿ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā / ಪಠಮಚಿತ್ತಂ • Paṭhamacittaṃ
ಟೀಕಾ • Tīkā / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣೀ-ಅನುಟೀಕಾ • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā / ಪಠಮಚಿತ್ತವಣ್ಣನಾ • Paṭhamacittavaṇṇanā
