Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / സാരത്ഥദീപനീ-ടീകാ • Sāratthadīpanī-ṭīkā

പഠമചതുക്കകഥാവണ്ണനാ

Paṭhamacatukkakathāvaṇṇanā

൫൭. അസ്സാതി ആഖ്യാതികപദന്തി തസ്സ അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ‘‘ഹോതീ’’തി ആഹ. ഗണ്ഠിപദേസു പന ‘‘അസ്സാതി പുഗ്ഗലം പരാമസിത്വാ ഹോതീതി വചനസേസോ ദസ്സിതോ’’തിപി അത്ഥവികപ്പോ ദസ്സിതോ, ന സോ സുന്ദരതരോ. യദി ഹി വചനസേസോ അധിപ്പേതോ സിയാ, ‘‘ഹോതീ’’തി വത്തബ്ബം, തേനേവ അഞ്ഞസ്മിം അത്ഥവികപ്പേ ഹോതീതി വചനസേസോ കതോ.

57.Assāti ākhyātikapadanti tassa atthaṃ dassento ‘‘hotī’’ti āha. Gaṇṭhipadesu pana ‘‘assāti puggalaṃ parāmasitvā hotīti vacanaseso dassito’’tipi atthavikappo dassito, na so sundarataro. Yadi hi vacanaseso adhippeto siyā, ‘‘hotī’’ti vattabbaṃ, teneva aññasmiṃ atthavikappe hotīti vacanaseso kato.

൫൮. സാദിയന്തസ്സേവാതി ഏത്ഥ സാദിയനം നാമ സേവേതുകാമതാചിത്തസ്സ ഉപട്ഠാപനന്തി ആഹ ‘‘പടിസേവനചിത്തസമങ്ഗിസ്സാ’’തി. ‘‘പടിപക്ഖം അത്ഥയന്തീതി സിക്ഖാകാമാനം ഭിക്ഖൂനം പടിപക്ഖം ദുസ്സീലഭാവം അത്ഥയന്തീ’’തി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. അത്തനോ വേരിപുഗ്ഗലസ്സ പന പടിപക്ഖഭൂതം കഞ്ചി അമിത്തം അത്ഥയന്തി ഗവേസന്തീതി ഏവമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. പച്ചത്ഥികാ ഹി അത്തനോ വേരിം നാസേതുകാമാ തസ്സ പടിപക്ഖഭൂതം കഞ്ചി അമിത്തം അത്തനോ സഹായഭാവമുപഗച്ഛന്തം ഇച്ഛന്തി. രാജപച്ചത്ഥികാദീനം ഉപരി വക്ഖമാനത്താ തദനുരൂപവസേന അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ‘‘ഭിക്ഖൂ ഏവ പച്ചത്ഥികാ ഭിക്ഖുപച്ചത്ഥികാ’’തി ആഹ. ‘‘ഭിക്ഖുസ്സ പച്ചത്ഥികാ ഭിക്ഖുപച്ചത്ഥികാ’’തി ഏവം പന വുച്ചമാനേ ഭിക്ഖുസ്സ പച്ചത്ഥികാ രാജാദയോപി ഏത്ഥേവ സങ്ഗയ്ഹന്തീതി രാജപച്ചത്ഥികാദയോ വിസും ന വത്തബ്ബാ സിയും, അഞ്ഞത്ഥ പന ഭിക്ഖുസ്സ പച്ചത്ഥികാ ഭിക്ഖുപച്ചത്ഥികാതി അയമത്ഥോ ലബ്ഭതേവ ‘‘സാസനപച്ചത്ഥികാ’’തി യഥാ. ഇസ്സാപകതാതി പരേസം ലാഭസക്കാരാദിഅസഹനലക്ഖണായ ഇസ്സായ അഭിഭൂതാ. നിപ്പരിപ്ഫന്ദന്തി പരിപ്ഫന്ദവിരഹിതം, യഥാ ചലിതും പരിവത്തിതും ന സക്കോതി, തഥാ ഗഹേത്വാതി അത്ഥോ. സമ്പയോജേന്തീതി വച്ചമഗ്ഗേന സദ്ധിം യോജേന്തി.

58.Sādiyantassevāti ettha sādiyanaṃ nāma sevetukāmatācittassa upaṭṭhāpananti āha ‘‘paṭisevanacittasamaṅgissā’’ti. ‘‘Paṭipakkhaṃ atthayantīti sikkhākāmānaṃ bhikkhūnaṃ paṭipakkhaṃ dussīlabhāvaṃ atthayantī’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Attano veripuggalassa pana paṭipakkhabhūtaṃ kañci amittaṃ atthayanti gavesantīti evamettha attho daṭṭhabbo. Paccatthikā hi attano veriṃ nāsetukāmā tassa paṭipakkhabhūtaṃ kañci amittaṃ attano sahāyabhāvamupagacchantaṃ icchanti. Rājapaccatthikādīnaṃ upari vakkhamānattā tadanurūpavasena atthaṃ dassento ‘‘bhikkhū eva paccatthikā bhikkhupaccatthikā’’ti āha. ‘‘Bhikkhussa paccatthikā bhikkhupaccatthikā’’ti evaṃ pana vuccamāne bhikkhussa paccatthikā rājādayopi ettheva saṅgayhantīti rājapaccatthikādayo visuṃ na vattabbā siyuṃ, aññattha pana bhikkhussa paccatthikā bhikkhupaccatthikāti ayamattho labbhateva ‘‘sāsanapaccatthikā’’ti yathā. Issāpakatāti paresaṃ lābhasakkārādiasahanalakkhaṇāya issāya abhibhūtā. Nipparipphandanti paripphandavirahitaṃ, yathā calituṃ parivattituṃ na sakkoti, tathā gahetvāti attho. Sampayojentīti vaccamaggena saddhiṃ yojenti.

തസ്മിം ഖണേതി തസ്മിം പവേസനക്ഖണേ, അഗ്ഗതോ യാവ മൂലാ പവേസനകാലോ ‘‘പവേസനക്ഖണോ’’തി വുച്ചതി. സാദിയനം നാമ സേവനചിത്തസ്സ ഉപ്പാദനന്തി ആഹ ‘‘സേവനചിത്തം ഉപട്ഠാപേതീ’’തി. പവിട്ഠകാലേതി അങ്ഗജാതസ്സ യത്തകം ഠാനം പവേസനാരഹം, തത്തകം അനവസേസതോ പവിട്ഠകാലേ. ഏവം പവിട്ഠസ്സ ഉദ്ധരണാരമ്ഭതോ അന്തരാ ഠിതകാലോ ഠിതം നാമ. അട്ഠകഥായം പന മാതുഗാമസ്സ സുക്കവിസ്സട്ഠിം പത്വാ സബ്ബഥാ വായമതോ ഓരമിത്വാ ഠിതകാലം സന്ധായ ‘‘സുക്കവിസ്സട്ഠിസമയേ’’തി വുത്തം. ഉദ്ധരണം നാമ യാവ അഗ്ഗാ നീഹരണകാലോതി ആഹ – ‘‘നീഹരണകാലേ പടിസേവനചിത്തം ഉപട്ഠാപേതീ’’തി. അങ്ഗാരകാസുന്തി അങ്ഗാരരാസിം. ഏവരൂപേ കാലേ അസാദിയനം നാമ ന സബ്ബേസം വിസയോതി ആഹ ‘‘ഇമഞ്ഹി ഏവരൂപം ആരദ്ധവിപസ്സക’’ന്തിആദി . ഏകാദസഹി അഗ്ഗീഹീതി രാഗദോസമോഹജാതിജരാമരണസോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസസങ്ഖാതേഹി ഏകാദസഹി അഗ്ഗീഹി. രാഗാദയോ ഹി അനുഡഹനട്ഠേന ‘‘അഗ്ഗീ’’തി വുച്ചന്തി. തേ ഹി യസ്സ സന്തി , തം നിഡഹന്തി, മഹാപരിളാഹാ ച ഹോന്തി ദുന്നിബ്ബാപയാ ച. ഭഗവതാ ച ദുമ്മങ്കൂനം പുഗ്ഗലാനം നിഗ്ഗഹോ ഇച്ഛിതോയേവാതി ആഹ – ‘‘പച്ചത്ഥികാനഞ്ചസ്സ മനോരഥവിഘാതം കരോന്തോ’’തി. അസ്സാതി അസാദിയന്തസ്സ യഥാവുത്തഗുണസമങ്ഗിസ്സ.

Tasmiṃ khaṇeti tasmiṃ pavesanakkhaṇe, aggato yāva mūlā pavesanakālo ‘‘pavesanakkhaṇo’’ti vuccati. Sādiyanaṃ nāma sevanacittassa uppādananti āha ‘‘sevanacittaṃ upaṭṭhāpetī’’ti. Paviṭṭhakāleti aṅgajātassa yattakaṃ ṭhānaṃ pavesanārahaṃ, tattakaṃ anavasesato paviṭṭhakāle. Evaṃ paviṭṭhassa uddharaṇārambhato antarā ṭhitakālo ṭhitaṃ nāma. Aṭṭhakathāyaṃ pana mātugāmassa sukkavissaṭṭhiṃ patvā sabbathā vāyamato oramitvā ṭhitakālaṃ sandhāya ‘‘sukkavissaṭṭhisamaye’’ti vuttaṃ. Uddharaṇaṃ nāma yāva aggā nīharaṇakāloti āha – ‘‘nīharaṇakāle paṭisevanacittaṃ upaṭṭhāpetī’’ti. Aṅgārakāsunti aṅgārarāsiṃ. Evarūpe kāle asādiyanaṃ nāma na sabbesaṃ visayoti āha ‘‘imañhi evarūpaṃ āraddhavipassaka’’ntiādi . Ekādasahi aggīhīti rāgadosamohajātijarāmaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsasaṅkhātehi ekādasahi aggīhi. Rāgādayo hi anuḍahanaṭṭhena ‘‘aggī’’ti vuccanti. Te hi yassa santi , taṃ niḍahanti, mahāpariḷāhā ca honti dunnibbāpayā ca. Bhagavatā ca dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggaho icchitoyevāti āha – ‘‘paccatthikānañcassa manorathavighātaṃ karonto’’ti. Assāti asādiyantassa yathāvuttaguṇasamaṅgissa.

പഠമചതുക്കകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

Paṭhamacatukkakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / വിനയപിടക • Vinayapiṭaka / മഹാവിഭങ്ഗ • Mahāvibhaṅga / ൧. പഠമപാരാജികം • 1. Paṭhamapārājikaṃ

അട്ഠകഥാ • Aṭṭhakathā / വിനയപിടക (അട്ഠകഥാ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / മഹാവിഭങ്ഗ-അട്ഠകഥാ • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ൧. പഠമപാരാജികം • 1. Paṭhamapārājikaṃ

ടീകാ • Tīkā / വിനയപിടക (ടീകാ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / വജിരബുദ്ധി-ടീകാ • Vajirabuddhi-ṭīkā / പഠമചതുക്കകഥാവണ്ണനാ • Paṭhamacatukkakathāvaṇṇanā

ടീകാ • Tīkā / വിനയപിടക (ടീകാ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / വിമതിവിനോദനീ-ടീകാ • Vimativinodanī-ṭīkā / പഠമചതുക്കവണ്ണനാ • Paṭhamacatukkavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact