| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ವಿಮಾನವತ್ಥು-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
೧೦. ಪಠಮಭಿಕ್ಖಾದಾಯಿಕಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ
10. Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavaṇṇanā
ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖಾದಾಯಿಕಾವಿಮಾನಂ। ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಉತ್ತರಮಧುರಾಯಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ಖೀಣಾಯುಕಾ ಹೋತಿ ಅಪಾಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾರಹಾ। ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ಅಪಾಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾರಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಕರುಣಾಯ ಸಞ್ಚೋದಿತಮಾನಸೋ ತಂ ಸುಗತಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮೋ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಮಧುರಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಬಹಿನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ। ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಗೇಹೇ ಆಹಾರಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಅಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ಭಗವತಾ ವುತ್ತೇ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಘಟಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ। ಸಾ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಠಮತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿತ್ತಸಮ್ಮಟ್ಠೇ ಪದೇಸೇ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪವೇಸನಂ ಉದಿಕ್ಖಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಭಗವಾ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭೋಜೇಸಿ। ಭಗವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣೀ ತಸ್ಸಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಸಾ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಅನಪ್ಪಕಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೀ ಯಾವ ಚಕ್ಖುಪಥಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ಅವಿಜಹನ್ತೀ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸಾ ಕತಿಪಯದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಞ್ಚಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರೋ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ –
Abhikkantena vaṇṇenāti bhikkhādāyikāvimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tena ca samayena uttaramadhurāyaṃ aññatarā itthī khīṇāyukā hoti apāye uppajjanārahā. Bhagavā paccūsavelāyaṃ mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya lokaṃ volokento taṃ itthiṃ apāye uppajjanārahaṃ disvā mahākaruṇāya sañcoditamānaso taṃ sugatiyaṃ patiṭṭhāpetukāmo eko adutiyo madhuraṃ agamāsi. Gantvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya bahinagaraṃ piṇḍāya pāvisi. Tena samayena sā itthī gehe āhāraṃ sampādetvā ekamante paṭisāmetvā ghaṭaṃ gahetvā udakatitthaṃ gantvā nhāyitvā ghaṭena udakaṃ gahetvā attano gehaṃ gacchantī antarāmagge bhagavantaṃ passitvā ‘‘api, bhante, piṇḍo laddho’’ti vatvā ‘‘labhissāmī’’ti ca bhagavatā vutte aladdhabhāvaṃ ñatvā ghaṭaṃ ṭhapetvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ‘‘ahaṃ, bhante, piṇḍapātaṃ dassāmi, adhivāsethā’’ti āha. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Sā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā paṭhamataraṃ gantvā sittasammaṭṭhe padese āsanaṃ paññāpetvā bhagavato pavesanaṃ udikkhamānā aṭṭhāsi. Bhagavā gehaṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi. Atha sā bhagavantaṃ bhojesi. Bhagavā katabhattakicco onītapattapāṇī tassā anumodanaṃ katvā pakkāmi. Sā anumodanaṃ sutvā anappakaṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedentī yāva cakkhupathasamatikkamā buddhārammaṇaṃ pītiṃ avijahantī namassamānā aṭṭhāsi. Sā katipayadivasātikkameneva kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti, accharāsahassañcassā parivāro ahosi. Taṃ āyasmā mahāmoggallāno –
೨೭೦.
270.
‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ…ಪೇ॰… ಓಸಧೀ ವಿಯ ತಾರಕಾ॥
‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… osadhī viya tārakā.
೨೭೧.
271.
‘‘ಕೇನ ತೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ॰…
‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe…
ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ॥ – ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ।
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti. – gāthāhi pucchi;
೨೭೩.
273.
‘‘ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತಮನಾ…ಪೇ॰… ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ’’॥
‘‘Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
೨೭೪.
274.
‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ,
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā,
ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ॥
Purimāya jātiyā manussaloke.
೨೭೫.
275.
‘‘ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಬುದ್ಧಂ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾವಿಲಂ।
‘‘Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ;
ತಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ, ಪಸನ್ನಾ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ॥
Tassa adāsahaṃ bhikkhaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
೨೭೬.
276.
‘‘ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ…ಪೇ॰…
‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
ವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ॥ –
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti. –
ದೇವತಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ। ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ।
Devatā byākāsi. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva.
ಪಠಮಭಿಕ್ಖಾದಾಯಿಕಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ವಿಮಾನವತ್ಥುಪಾಳಿ • Vimānavatthupāḷi / ೧೦. ಪಠಮಭಿಕ್ಖಾದಾಯಿಕಾವಿಮಾನವತ್ಥು • 10. Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavatthu
