| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၅. ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
5. Parinibbānasuttavaṇṇanā
၁၈၆. ဧဝံ တံ ကုသိနာရာယ ဟောတီတိ ယထာ အနုရောဓပုရသ္သ ထူပာရာမော ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဒိသာယံ, ဧဝံ တံ ဥယ္ယာနံ ကုသိနာရာယ ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဒိသာယံ ဟောတိ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ နဂရံ ပဝိသိတုကာမာ ဥယ္ယာနတော ဥပေစ္စ ဝတ္တန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ဧတေနာတိ ဥပဝတ္တနန္တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ။ တန္တိ သာလပန္တိဘာဝေန ဌိတံ သာလဝနံ။ အန္တရေနာတိ ဝေမဇ္ဈေ။ အပ္ပမဇ္ဇနံ အပ္ပမာဒော, သော ပန အတ္ထတော ဉာဏူပသံဟိတာ သတိ။ ယသ္မာ တတ္ထ သတိယာ ဗ္ယာပာရော သာတိသယော, တသ္မာ ‘‘သတိအဝိပ္ပဝာသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ အပ္ပမာဒပဒေယေဝ ပက္ခိပိတ္ဝာ အဘာသိ အတ္ထတော တသ္သ သကလသ္သ ဗုဒ္ဓဝစနသ္သ သင္ဂဏ္ဟနတော။
186.Evaṃ taṃ kusinārāya hotīti yathā anurodhapurassa thūpārāmo dakkhiṇapacchimadisāyaṃ, evaṃ taṃ uyyānaṃ kusinārāya dakkhiṇapacchimadisāyaṃ hoti. Tasmāti yasmā nagaraṃ pavisitukāmā uyyānato upecca vattanti gacchanti etenāti upavattananti vuccati, tasmā. Tanti sālapantibhāvena ṭhitaṃ sālavanaṃ. Antarenāti vemajjhe. Appamajjanaṃ appamādo, so pana atthato ñāṇūpasaṃhitā sati. Yasmā tattha satiyā byāpāro sātisayo, tasmā ‘‘satiavippavāsenā’’ti vuttaṃ. Appamādapadeyeva pakkhipitvā abhāsi atthato tassa sakalassa buddhavacanassa saṅgaṇhanato.
ဈာနာဒီသု စိတ္တေ စ ပရမုက္ကံသဂတဝသီဘာဝတာယ ‘‘ဧတ္တကေ ကာလေ ဧတ္တကာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတ္ဝာ ပရိနိဗ္ဗာယိသ္သာမီ’’တိ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတ္ဝာ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ ပရိနိဗ္ဗာနပရိကမ္မန္တိ အဓိပ္ပေတံ။ ထေရောတိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော။
Jhānādīsu citte ca paramukkaṃsagatavasībhāvatāya ‘‘ettake kāle ettakā samāpattiyo samāpajjitvā parinibbāyissāmī’’ti kālaparicchedaṃ katvā samāpattisamāpajjanaṃ parinibbānaparikammanti adhippetaṃ. Theroti anuruddhatthero.
အယမ္ပိ စာတိ ယထာဝုတ္တပဉ္စသဋ္ဌိယာ ဈာနာနံ သမာပန္နကထာပိ သင္ခေပကထာ ဧဝ။ ကသ္မာ? ယသ္မာ ဘဂဝာ တဒာ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနသမာပတ္တိယော သဗ္ဗာပိ အပရိဟာပေတ္ဝာ သမာပဇ္ဇိ ဧဝာတိ ဒသ္သေန္တော ‘‘နိဗ္ဗာနပုရံ ပဝိသန္တော’’တိအာဒိမာဟ။ စတုဝီသတိ။ပေ.။ ပဝိသိတ္ဝာတိ ဧတ္ထ ကေစိ တာဝ အာဟု ‘‘ဘဂဝာ ဒေဝသိကံ ဒ္ဝာဒသကောဋိသတသဟသ္သက္ခတ္တုံ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, ဒ္ဝာဒသကောဋိသတသဟသ္သက္ခတ္တုမေဝ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ, တသ္မာ တဒာပိ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟသ္သသင္ခာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ။ ဝုတ္တဉ္ဟေတံ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတံ, ဘိက္ခဝေ, အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒ္ဝေ ဝိတက္ကာ ဗဟုလံ သမုဒာစရန္တိ ခေမော စ ဝိတက္ကော ပဝိဝေကော စ ဝိတက္ကော’တိ (ဣတိဝု. ၃၈)။ ခေမော ဟိ ဝိတက္ကော ဘဂဝတော မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ ပူရေတ္ဝာ ဌိတော, ပဝိဝေကဝိတက္ကော အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိံ။ ဗုဒ္ဓာနံ ဟိ ဘဝင္ဂပရိဝာသော လဟုကော မတ္ထကပ္ပတ္တော သမာပတ္တီသု ဝသီဘာဝော, တသ္မာ သမာပဇ္ဇနဝုဋ္ဌာနာနိ ကတိပယစိတ္တက္ခဏေဟေဝ ဣဇ္ဈန္တိ။ ပဉ္စ ရူပာဝစရသမာပတ္တိယော စတသ္သော အရူပသမာပတ္တိယော အပ္ပမညာသမာပတ္တိယာ သဒ္ဓိံ နိရောဓသမာပတ္တိ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိ စာတိ ဒ္ဝာဒသေတာ သမာပတ္တိယော ဘဂဝာ ပစ္စေကံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကောဋိသတသဟသ္သက္ခတ္တုံ ပုရေဘတ္တံ သမာပဇ္ဇတိ, တထာ ပစ္ဆာဘတ္တန္တိ ဧဝံ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟသ္သသင္ခာ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကကသိဏသမာပတ္တိယော’’တိ။
Ayampi cāti yathāvuttapañcasaṭṭhiyā jhānānaṃ samāpannakathāpi saṅkhepakathā eva. Kasmā? Yasmā bhagavā tadā devasikaṃ vaḷañjanasamāpattiyo sabbāpi aparihāpetvā samāpajji evāti dassento ‘‘nibbānapuraṃ pavisanto’’tiādimāha. Catuvīsati…pe… pavisitvāti ettha keci tāva āhu ‘‘bhagavā devasikaṃ dvādasakoṭisatasahassakkhattuṃ mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajjati, dvādasakoṭisatasahassakkhattumeva phalasamāpattiṃ samāpajjati, tasmā tadāpi catuvīsatikoṭisatasahassasaṅkhā samāpattiyo samāpajjati. Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘tathāgataṃ, bhikkhave, arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dve vitakkā bahulaṃ samudācaranti khemo ca vitakko paviveko ca vitakko’ti (itivu. 38). Khemo hi vitakko bhagavato mahākaruṇāsamāpattiṃ pūretvā ṭhito, pavivekavitakko arahattaphalasamāpattiṃ. Buddhānaṃ hi bhavaṅgaparivāso lahuko matthakappatto samāpattīsu vasībhāvo, tasmā samāpajjanavuṭṭhānāni katipayacittakkhaṇeheva ijjhanti. Pañca rūpāvacarasamāpattiyo catasso arūpasamāpattiyo appamaññāsamāpattiyā saddhiṃ nirodhasamāpatti arahattaphalasamāpatti cāti dvādasetā samāpattiyo bhagavā paccekaṃ divase divase koṭisatasahassakkhattuṃ purebhattaṃ samāpajjati, tathā pacchābhattanti evaṃ catuvīsatikoṭisatasahassasaṅkhā devasikaṃ vaḷañjanakakasiṇasamāpattiyo’’ti.
အပရေ ပနာဟု ‘‘ယံ တံ ဘဂဝတာ အဘိသမ္ဗောဓိဒိဝသေ ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒင္ဂမုခေန ပဋိလောမနယေန ဇရာမရဏတော ပဋ္ဌာယ ဉာဏံ ဩတာရေတ္ဝာ အနုပဒဓမ္မဝိပသ္သနံ အာရဘန္တေန ယထာ နာမ ပုရိသော သုဝိဒုဂ္ဂံ မဟာဂဟနံ မဟာဝနံ ဆိန္ဒန္တော အန္တရန္တရာ နိသာနသိလာယံ ဖရသုံ နိသိတံ ကရောတိ, ဧဝမေဝံ နိသာနသိလာသဒိသိယော သမာပတ္တိယော အန္တရန္တရာ သမာပဇ္ဇိတ္ဝာ ဉာဏသ္သ တိက္ခဝိသဒဘာဝံ သမ္ပာဒေတုံ အနုလောမပဋိလောမတော ပစ္စေကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒင္ဂေသု လက္ခကောဋိသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန သမ္မသနဉာဏံ ပဝတ္တေတိ, တဒနုသာရေန ဘဂဝာ ဗုဒ္ဓဘူတောပိ အနုလောမပဋိလောမတော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒင္ဂမုခေန ဝိပသ္သနာဝသေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ လက္ခကောဋိဖလသမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ‘စတုဝီသတိကောဋိသတသဟသ္သသင္ခာ သမာပတ္တိယော ပဝိသိတ္ဝာ’’’တိ။
Apare panāhu ‘‘yaṃ taṃ bhagavatā abhisambodhidivase pacchimayāme paṭiccasamuppādaṅgamukhena paṭilomanayena jarāmaraṇato paṭṭhāya ñāṇaṃ otāretvā anupadadhammavipassanaṃ ārabhantena yathā nāma puriso suviduggaṃ mahāgahanaṃ mahāvanaṃ chindanto antarantarā nisānasilāyaṃ pharasuṃ nisitaṃ karoti, evamevaṃ nisānasilāsadisiyo samāpattiyo antarantarā samāpajjitvā ñāṇassa tikkhavisadabhāvaṃ sampādetuṃ anulomapaṭilomato paccekaṃ paṭiccasamuppādaṅgesu lakkhakoṭisamāpattisamāpajjanavasena sammasanañāṇaṃ pavatteti, tadanusārena bhagavā buddhabhūtopi anulomapaṭilomato paṭiccasamuppādaṅgamukhena vipassanāvasena divase divase lakkhakoṭiphalasamāpattiyo samāpajjati, taṃ sandhāya vuttaṃ, ‘catuvīsatikoṭisatasahassasaṅkhā samāpattiyo pavisitvā’’’ti.
ဣမာနိ ဒ္ဝေပိ သမနန္တရာနေဝ ပစ္စဝေက္ခဏာယပိ ယေဘုယ္ယေန နာနန္တရိယကတာယ ဈာနပက္ခိကဘာဝတော။ ယသ္မာ သဗ္ဗပစ္ဆိမံ ဘဝင္ဂစိတ္တံ တတော တတော စဝနတော ‘‘စုတီ’’တိ ဝုစ္စတိ , တသ္မာ န ကေဝလံ အယမေဝ ဘဂဝာ, အထ ခော သဗ္ဗေပိ သတ္တာ ဘဝင္ဂစိတ္တေနေဝ စဝန္တီတိ ဒသ္သေတုံ ‘‘ယေ ဟိ ကေစီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ဒုက္ခသစ္စေနာတိ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နေန စုတိစိတ္တေန ကာလံ ကာလကိရိယံ ကရောန္တိ ပာပုဏန္တိ, ကာလဂမနတော ဝာ ကရောန္တိ ပေစ္စာတိ။
Imāni dvepi samanantarāneva paccavekkhaṇāyapi yebhuyyena nānantariyakatāya jhānapakkhikabhāvato. Yasmā sabbapacchimaṃ bhavaṅgacittaṃ tato tato cavanato ‘‘cutī’’ti vuccati , tasmā na kevalaṃ ayameva bhagavā, atha kho sabbepi sattā bhavaṅgacitteneva cavantīti dassetuṃ ‘‘ye hi kecī’’tiādi vuttaṃ. Dukkhasaccenāti dukkhasaccapariyāpannena cuticittena kālaṃ kālakiriyaṃ karonti pāpuṇanti, kālagamanato vā karonti peccāti.
ပဋိဘာဂပုဂ္ဂလဝိရဟိတော သီလာဒိဂုဏေဟိ အသဒိသတာယ သဒိသပုဂ္ဂလရဟိတော။ သင္ခာရာ ဝူပသမ္မန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝူပသမောတိ ဧဝံ သင္ခာတံ ဉာတံ ကထိတံ နိဗ္ဗာနမေဝ သုခန္တိ။ လောမဟံသနကောတိ လောမာနံ ဟဋ္ဌဘာဝာပာဒနော။ ဘိံသနကောတိ အဝီတရာဂာနံ ဘယဇနကော အာသိ အဟောသိ။ သဗ္ဗာကာရဝရဂုဏူပေတေတိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရဝရေဟိ ဥတ္တမကာရဏေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ သမန္နာဂတေ။ အသင္ကုဋိတေနာတိ အကုဋိတေန ဝိပ္ဖာရိကာဘာဝတော။ သုဝိကသိတေနေဝာတိ ပီတိသောမနသ္သယောဂတော သုဋ္ဌု ဝိကသိတေန။ ဝေဒနံ အဓိဝာသေသိ သဘာဝသမုဒယာဒိတော သုဋ္ဌု ပညာတတ္တာ။ အနာဝရဏဝိမောက္ခော သဗ္ဗသော နိဗ္ဗိဒဘာဝော။ တေနာဟ ‘‘အပညတ္တိဘာဝူပဂမော’’တိ။ ပဇ္ဇောတနိဗ္ဗာနသဒိသောတိ ပဒီပသ္သ နိဗ္ဗာနသဒိသော တတ္ထ ဝိလီယိတ္ဝာ အဝဋ္ဌာနာဘာဝတော။
Paṭibhāgapuggalavirahito sīlādiguṇehi asadisatāya sadisapuggalarahito. Saṅkhārā vūpasammanti etthāti vūpasamoti evaṃ saṅkhātaṃ ñātaṃ kathitaṃ nibbānameva sukhanti. Lomahaṃsanakoti lomānaṃ haṭṭhabhāvāpādano. Bhiṃsanakoti avītarāgānaṃ bhayajanako āsi ahosi. Sabbākāravaraguṇūpeteti sabbehi ākāravarehi uttamakāraṇehi sīlādiguṇehi samannāgate. Asaṅkuṭitenāti akuṭitena vipphārikābhāvato. Suvikasitenevāti pītisomanassayogato suṭṭhu vikasitena. Vedanaṃ adhivāsesi sabhāvasamudayādito suṭṭhu paññātattā. Anāvaraṇavimokkho sabbaso nibbidabhāvo. Tenāha ‘‘apaññattibhāvūpagamo’’ti. Pajjotanibbānasadisoti padīpassa nibbānasadiso tattha vilīyitvā avaṭṭhānābhāvato.
ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Parinibbānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ သံယုတ္တနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
ဗ္ရဟ္မသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ။
Brahmasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၅. ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ • 5. Parinibbānasuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၅. ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 5. Parinibbānasuttavaṇṇanā
