| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / કઙ્ખાવિતરણી-અભિનવ-ટીકા • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
૧૦. પરિણતસિક્ખાપદવણ્ણના
10. Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā
નનુ ચાયં સઙ્ઘસ્સ પરિણતો, ન પરિચ્ચત્તો, અથ કથં સઙ્ઘસન્તકો હોતીતિ આહ ‘‘સો હી’’તિઆદિ. તત્થ સોતિ લાભો. એકેન પરિયાયેનાતિ પરિણતભાવસઙ્ખાતેન એકેન પરિયાયેન. ‘‘લભિતબ્બ’’ન્તિ ઇમિના લાભસદ્દસ્સ કમ્મસાધનમાહ. ચીવરાદિવત્થુન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં અન્તમસો ચુણ્ણપિણ્ડમ્પિ દન્તકટ્ઠમ્પિ દસિકસુત્તમ્પિ. પરિણતન્તિ સઙ્ઘસ્સ નિન્નં સઙ્ઘસ્સ પોણં સઙ્ઘસ્સ પબ્ભારં હુત્વા ઠિતન્તિ અત્થો. યેન પન કારણેન સો પરિણતો હોતિ, તં દસ્સેત્વા તસ્સ અત્થં દસ્સેતું ‘‘દસ્સામ કરિસ્સામા’’તિઆદિ વુત્તં. અત્તનો પરિણામેન્તસ્સાતિ ‘‘ઇદં મય્હં દેહી’’તિ સઙ્ઘસ્સ પરિણતભાવં ઞત્વા અત્તનો પરિણામેત્વા ગણ્હન્તસ્સ. પયોગેતિ પરિણામનપ્પયોગે. એત્થ ચ ‘‘ઇદં મે, ભન્તે, જાનં સઙ્ઘિકં લાભં પરિણતં અત્તનો પરિણામિકં નિસ્સગ્ગિય’’ન્તિ ઇમિના નયેન નિસ્સજ્જનવિધાનં વેદિતબ્બં.
Nanu cāyaṃ saṅghassa pariṇato, na pariccatto, atha kathaṃ saṅghasantako hotīti āha ‘‘so hī’’tiādi. Tattha soti lābho. Ekena pariyāyenāti pariṇatabhāvasaṅkhātena ekena pariyāyena. ‘‘Labhitabba’’nti iminā lābhasaddassa kammasādhanamāha. Cīvarādivatthunti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ antamaso cuṇṇapiṇḍampi dantakaṭṭhampi dasikasuttampi. Pariṇatanti saṅghassa ninnaṃ saṅghassa poṇaṃ saṅghassa pabbhāraṃ hutvā ṭhitanti attho. Yena pana kāraṇena so pariṇato hoti, taṃ dassetvā tassa atthaṃ dassetuṃ ‘‘dassāma karissāmā’’tiādi vuttaṃ. Attano pariṇāmentassāti ‘‘idaṃ mayhaṃ dehī’’ti saṅghassa pariṇatabhāvaṃ ñatvā attano pariṇāmetvā gaṇhantassa. Payogeti pariṇāmanappayoge. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmikaṃ nissaggiya’’nti iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
સઙ્ઘચેતિયપુગ્ગલેસૂતિ એત્થ ચ અન્તમસો સુનખં ઉપાદાય યો કોચિ સત્તો ‘‘પુગ્ગલો’’તિ વેદિતબ્બો. અઞ્ઞસઙ્ઘાદીનન્તિ અઞ્ઞસઙ્ઘચેતિયપુગ્ગલાનં. ઇદં વુત્તં હોતિ – ‘‘સઙ્ઘસ્સ પરિણતં અઞ્ઞસ્સ સઙ્ઘસ્સ વા ચેતિયસ્સ વા પુગ્ગલસ્સ વા, ચેતિયસ્સ પરિણતં અઞ્ઞસ્સ ચેતિયસ્સ વા સઙ્ઘસ્સ વા પુગ્ગલસ્સ વા, પુગ્ગલસ્સ પરિણતં અઞ્ઞસ્સ પુગ્ગલસ્સ વા સઙ્ઘસ્સ વા ચેતિયસ્સ વા પરિણામેન્તસ્સ દુક્કટ’’ન્તિ.
Saṅghacetiyapuggalesūti ettha ca antamaso sunakhaṃ upādāya yo koci satto ‘‘puggalo’’ti veditabbo. Aññasaṅghādīnanti aññasaṅghacetiyapuggalānaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘saṅghassa pariṇataṃ aññassa saṅghassa vā cetiyassa vā puggalassa vā, cetiyassa pariṇataṃ aññassa cetiyassa vā saṅghassa vā puggalassa vā, puggalassa pariṇataṃ aññassa puggalassa vā saṅghassa vā cetiyassa vā pariṇāmentassa dukkaṭa’’nti.
ઇદાનિ અનાપત્તિં દસ્સેતું ‘‘અપરિણતસઞ્ઞિનો’’તિઆદિમાહ. પરિણતે, અપરિણતે ચ અપરિણતસઞ્ઞિનો ચાતિ સમ્બન્ધો, પરિણતે, અપરિણતે ચાતિ ઉભયત્થાપિ અનાપત્તીતિ અત્થો. વુત્તઞ્હેતં ‘‘પરિણતે અપરિણતસઞ્ઞી અત્તનો પરિણામેતિ, અનાપત્તિ. અપરિણતે અપરિણતસઞ્ઞી અનાપત્તી’’તિ (પારા॰ ૬૬૦). દેય્યધમ્મોતિ ચત્તારો પચ્ચયા. આદિસદ્દેન ‘‘પટિસઙ્ખારં વા લભેય્ય, ચિરટ્ઠિતિકો વા અસ્સ, યત્થ વા પન તુમ્હાકં ચિત્તં પસીદતિ, તત્થ દેથા’’તિ (પારા॰ ૬૬૧) વચનાનં ગહણં. સચે પન દાયકા ‘‘મયં સઙ્ઘભત્તં કત્તુકામા, ચેતિયપૂજં કત્તુકામા, એકસ્સ ભિક્ખુનો પરિક્ખારં દાતુકામા, તુમ્હાકં રુચિયા દસ્સામ. ભણથ, કત્થ દેમા’’તિ (પારા॰ અટ્ઠ॰ ૨.૬૬૦) વદન્તિ, એવં વુત્તે તેન ભિક્ખુના ‘‘યત્થ ઇચ્છથ, તત્થ દેથા’’તિ વત્તબ્બા.
Idāni anāpattiṃ dassetuṃ ‘‘apariṇatasaññino’’tiādimāha. Pariṇate, apariṇate ca apariṇatasaññino cāti sambandho, pariṇate, apariṇate cāti ubhayatthāpi anāpattīti attho. Vuttañhetaṃ ‘‘pariṇate apariṇatasaññī attano pariṇāmeti, anāpatti. Apariṇate apariṇatasaññī anāpattī’’ti (pārā. 660). Deyyadhammoti cattāro paccayā. Ādisaddena ‘‘paṭisaṅkhāraṃ vā labheyya, ciraṭṭhitiko vā assa, yattha vā pana tumhākaṃ cittaṃ pasīdati, tattha dethā’’ti (pārā. 661) vacanānaṃ gahaṇaṃ. Sace pana dāyakā ‘‘mayaṃ saṅghabhattaṃ kattukāmā, cetiyapūjaṃ kattukāmā, ekassa bhikkhuno parikkhāraṃ dātukāmā, tumhākaṃ ruciyā dassāma. Bhaṇatha, kattha demā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.660) vadanti, evaṃ vutte tena bhikkhunā ‘‘yattha icchatha, tattha dethā’’ti vattabbā.
પરિણતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
પત્તવગ્ગો તતિયો.
Pattavaggo tatiyo.
ઇતિ કઙ્ખાવિતરણિયા પાતિમોક્ખવણ્ણનાય
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
વિનયત્થમઞ્જૂસાયં લીનત્થપ્પકાસનિયં
Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ
નિસ્સગ્ગિયવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Nissaggiyavaṇṇanā niṭṭhitā.
