| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / सुत्तनिपातपाळि • Suttanipātapāḷi |
पारायनत्थुतिगाथा
Pārāyanatthutigāthā
इदमवोच भगवा मगधेसु विहरन्तो पासाणके चेतिये, परिचारकसोळसानं 1 ब्राह्मणानं अज्झिट्ठो पुट्ठो पुट्ठो पञ्हं 2 ब्याकासि। एकमेकस्स चेपि पञ्हस्स अत्थमञ्ञाय धम्ममञ्ञाय धम्मानुधम्मं पटिपज्जेय्य, गच्छेय्येव जरामरणस्स पारं। पारङ्गमनीया इमे धम्माति, तस्मा इमस्स धम्मपरियायस्स पारायनन्तेव 3 अधिवचनं।
Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ 4 brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ 5 byākāsi. Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti, tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva 6 adhivacanaṃ.
११३०.
1130.
अजितो तिस्समेत्तेय्यो, पुण्णको अथ मेत्तगू।
Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;
धोतको उपसीवो च, नन्दो च अथ हेमको॥
Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.
११३१.
1131.
तोदेय्य-कप्पा दुभयो, जतुकण्णी च पण्डितो।
Todeyya-kappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;
भद्रावुधो उदयो च, पोसालो चापि ब्राह्मणो।
Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
मोघराजा च मेधावी, पिङ्गियो च महाइसि॥
Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
११३२.
1132.
एते बुद्धं उपागच्छुं, सम्पन्नचरणं इसिं।
Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;
पुच्छन्ता निपुणे पञ्हे, बुद्धसेट्ठं उपागमुं॥
Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ.
११३३.
1133.
तेसं बुद्धो पब्याकासि, पञ्हे पुट्ठो यथातथं।
Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhe puṭṭho yathātathaṃ;
पञ्हानं वेय्याकरणेन, तोसेसि ब्राह्मणे मुनि॥
Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe muni.
११३४.
1134.
ते तोसिता चक्खुमता, बुद्धेनादिच्चबन्धुना।
Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;
ब्रह्मचरियमचरिंसु, वरपञ्ञस्स सन्तिके॥
Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike.
११३५.
1135.
एकमेकस्स पञ्हस्स, यथा बुद्धेन देसितं।
Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;
तथा यो पटिपज्जेय्य, गच्छे पारं अपारतो॥
Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato.
११३६.
1136.
अपारा पारं गच्छेय्य, भावेन्तो मग्गमुत्तमं।
Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;
मग्गो सो पारं गमनाय, तस्मा पारायनं इति॥
Maggo so pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ iti.
Footnotes:
Related texts:
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / सुत्तनिपात-अट्ठकथा • Suttanipāta-aṭṭhakathā / पारायनत्थुतिगाथावण्णना • Pārāyanatthutigāthāvaṇṇanā
