| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា
3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
២២១. តតិយសិក្ខាបទេ – ន ខោ ឥទំ ឱរកំ ភវិស្សតិ, យថយិមេ មនុស្សា សក្កច្ចំ ភត្តំ ករោន្តីតិ, យេន និយាមេន ឥមេ មនុស្សា សក្កច្ចំ ភត្តំ ករោន្តិ, តេន ញាយតិ – ‘‘ឥទំ សាសនំ ឥទំ វា ពុទ្ធប្បមុខេ សង្ឃេ ទានំ ន ខោ ឱរកំ ភវិស្សតិ, បរិត្តំ លាមកំ នេវ ភវិស្សតី’’តិ។ កិរបតិកោតិ ឯត្ថ ‘‘កិរោ’’តិ តស្ស កុលបុត្តស្ស នាមំ; អធិបច្ចដ្ឋេន បន ‘‘កិរបតិកោ’’តិ វុច្ចតិ។ សោ កិរ ឥស្សរោ អធិបតិ មាសឧតុសំវច្ឆរនិយាមេន វេតនំ ទត្វា កម្មការកេ កម្មំ ការេតិ។ ពទរា បដិយត្តាតិ ឧបចារវសេន វទតិ។ ពទរមិស្សេនាតិ ពទរសាឡវេន។
221. Tatiyasikkhāpade – na kho idaṃ orakaṃ bhavissati, yathayime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ karontīti, yena niyāmena ime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ karonti, tena ñāyati – ‘‘idaṃ sāsanaṃ idaṃ vā buddhappamukhe saṅghe dānaṃ na kho orakaṃ bhavissati, parittaṃ lāmakaṃ neva bhavissatī’’ti. Kirapatikoti ettha ‘‘kiro’’ti tassa kulaputtassa nāmaṃ; adhipaccaṭṭhena pana ‘‘kirapatiko’’ti vuccati. So kira issaro adhipati māsautusaṃvaccharaniyāmena vetanaṃ datvā kammakārake kammaṃ kāreti. Badarā paṭiyattāti upacāravasena vadati. Badaramissenāti badarasāḷavena.
២២២. ឧស្សូរេ អាហរិយិត្ថាតិ អតិទិវា អាហរិយិត្ថ។
222.Ussūre āhariyitthāti atidivā āhariyittha.
២២៦. មយ្ហំ ភត្តបច្ចាសំ ឥត្ថន្នាមស្ស ទម្មីតិ អយំ ភត្តវិកប្បនា នាម សម្មុខាបិ បរម្មុខាបិ វដ្ដតិ។ សម្មុខា ទិស្វា ‘‘តុយ្ហំ វិកប្បេមី’’តិ វត្វា ភុញ្ជិតព្ពំ, អទិស្វា បញ្ចសុ សហធម្មិកេសុ ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស វិកប្បេមី’’តិ វត្វា ភុញ្ជិតព្ពំ។ មហាបច្ចរិយាទីសុ បន បរម្មុខាវិកប្បនាវ វុត្តា។ សា ចាយំ យស្មា វិនយកម្មេន សង្គហិតា, តស្មា ភគវតោ វិកប្បេតុំ ន វដ្ដតិ។ ភគវតិ ហិ គន្ធកុដិយំ និសិន្នេបិ សង្ឃមជ្ឈេ និសិន្នេបិ សង្ឃេន គណប្បហោនកេ ភិក្ខូ គហេត្វា តំ តំ កម្មំ កតំ សុកតមេវ ហោតិ, ភគវា នេវ កម្មំ កោបេតិ; ន សម្បាទេតិ។ ន កោបេតិ ធម្មិស្សរត្តា, ន សម្បាទេតិ អគណបូរកត្តា។
226.Mayhaṃ bhattapaccāsaṃ itthannāmassa dammīti ayaṃ bhattavikappanā nāma sammukhāpi parammukhāpi vaṭṭati. Sammukhā disvā ‘‘tuyhaṃ vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ, adisvā pañcasu sahadhammikesu ‘‘itthannāmassa vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana parammukhāvikappanāva vuttā. Sā cāyaṃ yasmā vinayakammena saṅgahitā, tasmā bhagavato vikappetuṃ na vaṭṭati. Bhagavati hi gandhakuṭiyaṃ nisinnepi saṅghamajjhe nisinnepi saṅghena gaṇappahonake bhikkhū gahetvā taṃ taṃ kammaṃ kataṃ sukatameva hoti, bhagavā neva kammaṃ kopeti; na sampādeti. Na kopeti dhammissarattā, na sampādeti agaṇapūrakattā.
២២៩. ទ្វេ តយោ និមន្តនេ ឯកតោ ភុញ្ជតីតិ ទ្វេ តីណិ និមន្តនានិ ឯកបត្តេ បក្ខិបិត្វា មិស្សេត្វា ឯកំ កត្វា ភុញ្ជតីតិ អត្ថោ។ ទ្វេ តីណិ កុលានិ និមន្តេត្វា ឯកស្មិំ ឋានេ និសីទាបេត្វា ឥតោ ចិតោ ច អាហរិត្វា ភត្តំ អាកិរន្តិ, សូបព្យញ្ជនំ អាកិរន្តិ, ឯកមិស្សកំ ហោតិ, ឯត្ថ អនាបត្តីតិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ។ សចេ បន មូលនិមន្តនំ ហេដ្ឋា ហោតិ, បច្ឆិមំ បច្ឆិមំ ឧបរិ, តំ ឧបរិតោ បដ្ឋាយ ភុញ្ជន្តស្ស អាបត្តិ។ ហត្ថំ បន អន្តោ បវេសេត្វា បឋមនិមន្តនតោ ឯកម្បិ កពឡំ ឧទ្ធរិត្វា ភុត្តកាលតោ បដ្ឋាយ យថា តថា វា ភុញ្ជន្តស្ស អនាបត្តិ។ សចេបិ តត្ថ ខីរំ វា រសំ វា អាកិរន្តិ, យេន អជ្ឈោត្ថតំ ភត្តំ ឯករសំ ហោតិ, កោដិតោ បដ្ឋាយ ភុញ្ជន្តស្ស អនាបត្តីតិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ។ មហាអដ្ឋកថាយំ បន វុត្តំ – ‘‘ខីរភត្តំ វា រសភត្តំ វា លភិត្វា និសិន្នស្ស តត្ថេវ អញ្ញេបិ ខីរភត្តំ វា រសភត្តំ វា អាកិរន្តិ, ខីរំ វា រសំ វា បិវតោ អនាបត្តិ។ ភុញ្ជន្តេន បន បឋមំ លទ្ធមំសខណ្ឌំ វា ភត្តបិណ្ឌំ វា មុខេ បក្ខិបិត្វា កោដិតោ បដ្ឋាយ ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ។ សប្បិបាយាសេបិ ឯសេវ នយោ’’តិ។
229.Dve tayo nimantane ekato bhuñjatīti dve tīṇi nimantanāni ekapatte pakkhipitvā missetvā ekaṃ katvā bhuñjatīti attho. Dve tīṇi kulāni nimantetvā ekasmiṃ ṭhāne nisīdāpetvā ito cito ca āharitvā bhattaṃ ākiranti, sūpabyañjanaṃ ākiranti, ekamissakaṃ hoti, ettha anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana mūlanimantanaṃ heṭṭhā hoti, pacchimaṃ pacchimaṃ upari, taṃ uparito paṭṭhāya bhuñjantassa āpatti. Hatthaṃ pana anto pavesetvā paṭhamanimantanato ekampi kabaḷaṃ uddharitvā bhuttakālato paṭṭhāya yathā tathā vā bhuñjantassa anāpatti. Sacepi tattha khīraṃ vā rasaṃ vā ākiranti, yena ajjhotthataṃ bhattaṃ ekarasaṃ hoti, koṭito paṭṭhāya bhuñjantassa anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā labhitvā nisinnassa tattheva aññepi khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā ākiranti, khīraṃ vā rasaṃ vā pivato anāpatti. Bhuñjantena pana paṭhamaṃ laddhamaṃsakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍaṃ vā mukhe pakkhipitvā koṭito paṭṭhāya bhuñjituṃ vaṭṭati. Sappipāyāsepi eseva nayo’’ti.
មហាឧបាសកោ ភិក្ខុំ និមន្តេតិ, តស្ស កុលំ ឧបគតស្ស ឧបាសកោបិ តស្ស បុត្តទារភាតិកភគិនិអាទយោបិ អត្តនោ អត្តនោ កោដ្ឋាសំ អាហរិត្វា បត្តេ បក្ខិបន្តិ, ឧបាសកេន បឋមំ ទិន្នំ អភុញ្ជិត្វា បច្ឆា លទ្ធំ ភុញ្ជន្តស្ស ‘‘អនាបត្តី’’តិ មហាអដ្ឋកថាយំ វុត្តំ។ កុរុន្ទដ្ឋកថាយំ បន វដ្ដតីតិ វុត្តំ។ មហាបច្ចរិយំ ‘‘សចេ បាដេក្កំ បចន្តិ, អត្តនោ អត្តនោ បក្កភត្តតោ អាហរិត្វា ទេន្តិ, តត្ថ បច្ឆា អាហដំ បឋមំ ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ។ យទិ បន សព្ពេសំ ឯកោវ បាកោ ហោតិ, បរម្បរភោជនំ ន ហោតី’’តិ វុត្តំ។ មហាឧបាសកោ និមន្តេត្វា និសីទាបេតិ, អញ្ញោ មនុស្សោ បត្តំ គណ្ហាតិ, ន ទាតព្ពំ។ កិំ ភន្តេ ន ទេថាតិ? ននុ ឧបាសក តយា និមន្តិតម្ហាតិ! ហោតុ ភន្តេ, លទ្ធំ លទ្ធំ ភុញ្ជថាតិ វទតិ, ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ។ អញ្ញេន អាហរិត្វា ភត្តេ ទិន្នេ អាបុច្ឆិត្វាបិ ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ កុរុន្ទិយំ វុត្តំ។
Mahāupāsako bhikkhuṃ nimanteti, tassa kulaṃ upagatassa upāsakopi tassa puttadārabhātikabhaginiādayopi attano attano koṭṭhāsaṃ āharitvā patte pakkhipanti, upāsakena paṭhamaṃ dinnaṃ abhuñjitvā pacchā laddhaṃ bhuñjantassa ‘‘anāpattī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana vaṭṭatīti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘sace pāṭekkaṃ pacanti, attano attano pakkabhattato āharitvā denti, tattha pacchā āhaṭaṃ paṭhamaṃ bhuñjantassa pācittiyaṃ. Yadi pana sabbesaṃ ekova pāko hoti, paramparabhojanaṃ na hotī’’ti vuttaṃ. Mahāupāsako nimantetvā nisīdāpeti, añño manusso pattaṃ gaṇhāti, na dātabbaṃ. Kiṃ bhante na dethāti? Nanu upāsaka tayā nimantitamhāti! Hotu bhante, laddhaṃ laddhaṃ bhuñjathāti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. Aññena āharitvā bhatte dinne āpucchitvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.
អនុមោទនំ កត្វា គច្ឆន្តំ ធម្មំ សោតុកាមា ‘‘ស្វេបិ ភន្តេ អាគច្ឆេយ្យាថា’’តិ សព្ពេ និមន្តេន្តិ, បុនទិវសេ អាគន្ត្វា លទ្ធំ លទ្ធំ ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ។ កស្មា? សព្ពេហិ និមន្តិតត្តា។ ឯកោ ភិក្ខុ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ ភត្តំ លភតិ, តមញ្ញោ ឧបាសកោ និមន្តេត្វា ឃរេ និសីទាបេតិ, ន ច តាវ ភត្តំ សម្បជ្ជតិ។ សចេ សោ ភិក្ខុ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា លទ្ធភត្តំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ។ អភុត្វា និសិន្នេ ‘‘កិំ ភន្តេ ន ភុញ្ជសី’’តិ វុត្តេ ‘‘តយា និមន្តិតត្តា’’តិ វត្វា លទ្ធំ លទ្ធំ ភុញ្ជថ ភន្តេ’’តិ វុត្តោ ភុញ្ជតិ, វដ្ដតិ។
Anumodanaṃ katvā gacchantaṃ dhammaṃ sotukāmā ‘‘svepi bhante āgaccheyyāthā’’ti sabbe nimantenti, punadivase āgantvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Kasmā? Sabbehi nimantitattā. Eko bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati, tamañño upāsako nimantetvā ghare nisīdāpeti, na ca tāva bhattaṃ sampajjati. Sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati, āpatti. Abhutvā nisinne ‘‘kiṃ bhante na bhuñjasī’’ti vutte ‘‘tayā nimantitattā’’ti vatvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjatha bhante’’ti vutto bhuñjati, vaṭṭati.
សកលេន គាមេនាតិ សកលេន គាមេន ឯកតោ ហុត្វា និមន្តិតស្សេវ យត្ថ កត្ថចិ ភុញ្ជតោ អនាបត្តិ។ បូគេបិ ឯសេវ នយោ។ និមន្តិយមានោ ភិក្ខំ គហេស្សាមីតិ ភណតីតិ ‘‘ភត្តំ គណ្ហា’’តិ និមន្តិយមានោ ‘‘ន មយ្ហំ តវ ភត្តេនត្ថោ, ភិក្ខំ គណ្ហិស្សាមី’’តិ វទតិ។ ឯត្ថ បន មហាបទុមត្ថេរោ អាហ – ‘‘ឯវំ វទន្តោ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ អនិមន្តនំ កាតុំ សក្កោតិ, ភុញ្ជនត្ថាយ បន ឱកាសោ កតោ ហោតីតិ នេវ គណភោជនតោ ន ចារិត្តតោ មុច្ចតី’’តិ។ មហាសុមត្ថេរោ អាហ – ‘‘យទគ្គេន អនិមន្តនំ កាតុំ សក្កោតិ, តទគ្គេន នេវ គណភោជនំ ន ចារិត្តំ ហោតី’’តិ។ សេសំ ឧត្តានមេវ។
Sakalena gāmenāti sakalena gāmena ekato hutvā nimantitasseva yattha katthaci bhuñjato anāpatti. Pūgepi eseva nayo. Nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti nimantiyamāno ‘‘na mayhaṃ tava bhattenattho, bhikkhaṃ gaṇhissāmī’’ti vadati. Ettha pana mahāpadumatthero āha – ‘‘evaṃ vadanto imasmiṃ sikkhāpade animantanaṃ kātuṃ sakkoti, bhuñjanatthāya pana okāso kato hotīti neva gaṇabhojanato na cārittato muccatī’’ti. Mahāsumatthero āha – ‘‘yadaggena animantanaṃ kātuṃ sakkoti, tadaggena neva gaṇabhojanaṃ na cārittaṃ hotī’’ti. Sesaṃ uttānameva.
កថិនសមុដ្ឋានំ – កាយវាចតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, កិរិយាកិរិយំ ឯត្ថ ហិ ភោជនំ កិរិយា, អវិកប្បនំ អកិរិយា, នោសញ្ញាវិមោក្ខំ, អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ។
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ ettha hi bhojanaṃ kiriyā, avikappanaṃ akiriyā, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
បរម្បរភោជនសិក្ខាបទំ តតិយំ។
Paramparabhojanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ភោជនវគ្គោ • 4. Bhojanavaggo
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទំ • 3. Paramparabhojanasikkhāpadaṃ
