Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / куд̣̇д̣̇асигкаа-мууласигкаа • Khuddasikkhā-mūlasikkhā

1. баарааж̇иганид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа

1. Pārājikaniddesavaṇṇanā

1-2. ид̣̇аани д̇з д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘маг̇г̇ад̇д̇аяз’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. д̇ад̇т̇а мануссаамануссад̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ васзна д̇иссо ид̇т̇ияо, д̇аяо убхад̇об̣яан̃ж̇анагаа, д̇аяо бан̣д̣агаа, д̇аяо бурисаад̇и баарааж̇игавад̇т̇убхууд̇аанам̣ нимид̇д̇аанам̣ ниссаяаа д̣̇ваад̣̇асамад̇д̇аа хонд̇и, д̇зсам̣ важжамаг̇г̇аббассаавамаг̇г̇амукамаг̇г̇авасзна д̇аяо маг̇г̇аа. д̇ад̇т̇а мануссид̇т̇ияаа д̇аяо, амануссид̇т̇ияаа д̇аяо, д̇иражчаанаг̇ад̇ид̇т̇ияаа д̇аяод̇и нава, д̇ат̇аа мануссаубхад̇об̣яан̃ж̇анагаад̣̇ийнам̣. мануссабан̣д̣агаад̣̇ийнам̣ бана важжамаг̇г̇амукамаг̇г̇авасзна д̣̇вз д̣̇вз гад̇ваа ча, д̇ат̇аа мануссабурисаад̣̇ийнанд̇и саб̣б̣зсам̣ васзна д̇им̣са маг̇г̇аа хонд̇и. д̇з саб̣б̣з бариг̇г̇ахзд̇ваа ид̇ха ‘‘маг̇г̇ад̇д̇аяз’’д̇и вуд̇д̇ам̣, д̇асмим̣ маг̇г̇ад̇д̇аязд̇и ад̇т̇о. анигкид̇д̇асигкод̇и бхигкубхаавад̇о жавид̇угаамад̇аажид̇д̇зна яат̇аалагкан̣ам̣ абажжагкаад̇асигкод̇и ад̇т̇о. сант̇ад̇асант̇ад̇зд̇и вад̇т̇аад̣̇ийсу язна гзнажи сант̇ад̇з ваа асант̇ад̇з ваа. аллогаасзд̇и маг̇г̇ад̇д̇аяасса багад̇иваад̇зна асампудтаббад̣̇зсз. нимид̇д̇анд̇и ан̇г̇аж̇аад̇ам̣. сам̣сант̇ад̇ам̣ ваа асант̇ад̇ам̣ ваад̇и ад̇д̇ано ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ вад̇т̇аад̣̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇арзна бадижчаннам̣ ваа аббадижчаннам̣ ваа. убаад̣̇ин̣н̣анд̇и анадтагааяаббасаад̣̇ам̣. вуд̇д̇аббагаарз маг̇г̇ад̇д̇аяз бавзсанд̇о жуд̇о баарааж̇игод̇и самб̣анд̇хо. надтагааяаббасаад̣̇ам̣ бана бийл̣агам̣ ваа жаммакилам̣ ваа ломам̣ ваа бавзсанд̇асса д̣̇уггадам̣, мануссаанам̣ бана ж̇ийвамаанагасарийрз агкинаасааган̣н̣ажчид̣̇д̣̇авад̇т̇игосзсу сад̇т̇агаад̣̇ийхи гад̇аван̣з ваа мзт̇унарааг̇зна д̇илаб̣ийж̇амад̇д̇амби ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ бавзсанд̇асса т̇уллажжаяам̣, авасзсасарийрзсу убагажчагаад̣̇ийсу жа д̣̇уггадам̣. д̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ хад̇т̇иассаг̇он̣аг̇ад̣̇рабхаодтамахим̣саад̣̇ийнам̣ наасааяа т̇уллажжаяам̣, д̇ат̇аа д̇зсам̣ вад̇т̇игосзсу. саб̣б̣зсамби д̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ агкиган̣н̣аван̣зсу д̣̇уггадам̣, д̇ат̇аа д̇зсам̣ авасзсасарийрзсуби.

1-2. Idāni te dassetuṃ ‘‘maggattaye’’tiādi āraddhaṃ. Tattha manussāmanussatiracchānagatānaṃ vasena tisso itthiyo, tayo ubhatobyañjanakā, tayo paṇḍakā, tayo purisāti pārājikavatthubhūtānaṃ nimittānaṃ nissayā dvādasamattā honti, tesaṃ vaccamaggappassāvamaggamukhamaggavasena tayo maggā. Tattha manussitthiyā tayo, amanussitthiyā tayo, tiracchānagatitthiyā tayoti nava, tathā manussaubhatobyañjanakādīnaṃ. Manussapaṇḍakādīnaṃ pana vaccamaggamukhamaggavasena dve dve katvā cha, tathā manussapurisādīnanti sabbesaṃ vasena tiṃsa maggā honti. Te sabbe pariggahetvā idha ‘‘maggattaye’’ti vuttaṃ, tasmiṃ maggattayeti attho. Anikkhittasikkhoti bhikkhubhāvato cavitukāmatācittena yathālakkhaṇaṃ apaccakkhātasikkhoti attho. Santhatasanthateti vatthādīsu yena kenaci santhate vā asanthate vā. Allokāseti maggattayassa pakativātena asamphuṭṭhappadese. Nimittanti aṅgajātaṃ. Saṃsanthataṃ vā asanthataṃ vāti attano aṅgajātaṃ vatthādīnaṃ aññatarena paṭicchannaṃ vā appaṭicchannaṃ vā. Upādiṇṇanti anaṭṭhakāyappasādaṃ. Vuttappakāre maggattaye pavesanto cuto pārājikoti sambandho. Naṭṭhakāyappasādaṃ pana pīḷakaṃ vā cammakhilaṃ vā lomaṃ vā pavesantassa dukkaṭaṃ, manussānaṃ pana jīvamānakasarīre akkhināsākaṇṇacchiddavatthikosesu satthakādīhi katavaṇe vā methunarāgena tilabījamattampi aṅgajātaṃ pavesantassa thullaccayaṃ, avasesasarīresu upakacchakādīsu ca dukkaṭaṃ. Tiracchānagatānaṃ hatthiassagoṇagadrabhaoṭṭhamahiṃsādīnaṃ nāsāya thullaccayaṃ, tathā tesaṃ vatthikosesu. Sabbesampi tiracchānagatānaṃ akkhikaṇṇavaṇesu dukkaṭaṃ, tathā tesaṃ avasesasarīresupi.

ид̣̇аани бавзсанам̣ наама на гзвалам̣ ад̇д̇убаггамзнзва ход̇и, бхигкубажжад̇т̇игаад̣̇ийнам̣ бана васзна баруубаггамзнааби ход̇и, д̇ад̇т̇ааби сзванажид̇д̇з сад̇и баарааж̇иго ход̇ийд̇и д̣̇ассанад̇т̇ам̣ ‘‘ат̇а ваа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ассад̇т̇о – яо бхигку бавзсанабавидтатид̇ауд̣̇д̇хааран̣агкан̣зсу саад̣̇ияад̇и, д̇асмим̣ кан̣з сзванажид̇д̇ам̣ убадтабзд̇и, соби баарааж̇иго ход̇и. яо бана бхигку саб̣б̣асо асаад̣̇ияанд̇о аасийвисамукам̣ ан̇г̇аарагаасун̃жа бавидтам̣ вияа ман̃н̃ад̇и, со ниббараад̇хо ход̇и. зд̇т̇а тид̇ам̣ наама суггависсадтисамаяаббавад̇д̇и.

Idāni pavesanaṃ nāma na kevalaṃ attupakkameneva hoti, bhikkhupaccatthikādīnaṃ pana vasena parūpakkamenāpi hoti, tatthāpi sevanacitte sati pārājiko hotīti dassanatthaṃ ‘‘atha vā’’tiādi vuttaṃ. Tassattho – yo bhikkhu pavesanapaviṭṭhaṭhitauddhāraṇakkhaṇesu sādiyati, tasmiṃ khaṇe sevanacittaṃ upaṭṭhapeti, sopi pārājiko hoti. Yo pana bhikkhu sabbaso asādiyanto āsīvisamukhaṃ aṅgārakāsuñca paviṭṭhaṃ viya maññati, so nipparādho hoti. Ettha ṭhitaṃ nāma sukkavissaṭṭhisamayappavatti.

батамам̣.

Paṭhamaṃ.

3-4. ид̣̇аани д̣̇уд̇ияам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘аад̣̇иязяяаа’’д̇иаад̣̇имааха. ‘‘аад̣̇иязяяаа’’д̇иаад̣̇ийнам̣ бад̣̇аанам̣ ‘‘ад̣̇иннам̣ т̇зяяажид̇д̇зна бхавз баарааж̇иго’’д̇и иминаа самб̣анд̇хо. аад̣̇иязяяаад̇и аараамаад̣̇им̣ абхияун̃ж̇ид̇ваа яо бхигку г̇ан̣хзяяа, со бхавз баарааж̇игод̇и ад̇т̇о. звам̣ сзсзсуби. харзяяаад̇и взд̇анзна ваа мид̇д̇абхаавзна ваа ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанд̇о буна т̇зяяажид̇д̇з уббаннз ‘‘сийсз бхаарам̣ т̇зяяажид̇д̇о аамасад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа г̇ан̣хзяяаад̇и ад̇т̇о. авахарзяяаад̇и ‘‘убанигкид̇д̇ам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘д̣̇зхи мз бхан̣д̣а’нд̇и вужжамаано ‘наахам̣ г̇ан̣хаамий’’д̇иаад̣̇инаа авахарзяяа. ирияаабат̇ам̣ гобзяяаад̇и ‘‘сахабхан̣д̣ахаарагам̣ нзссаамий’’д̇и д̇знзва бурисзна д̇ам̣ нзд̇ум̣ д̇асса г̇аманабат̇ам̣ ваарзд̇ваа ан̃н̃зна маг̇г̇зна д̇ам̣ санд̇аж̇ж̇зд̇ваа нзд̇и, звам̣ нзнд̇асса д̇асса бурисасса батамабаад̣̇з т̇уллажжаяам̣, д̣̇уд̇ияабаад̣̇уд̣̇д̇хаарз баарааж̇игам̣. ‘‘т̇аладтам̣ бхан̣д̣ам̣ т̇зяяажид̇д̇о аамасад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа таанаа жаавзяяа. баригаббид̇адтаанам̣ ваа сун̇гагхаад̇ам̣ ваа ад̇иггаамзнд̇о сан̇гзд̇ам̣ вийд̇инаамзяяа. яам̣ гин̃жи барабариг̇г̇ахид̇ам̣ сассаамигам̣ бхан̣д̣ам̣ д̇зхи саамигзхи гааязна ваа ваажааяа ваа на д̣̇иннанд̇и ад̣̇иннам̣.

3-4. Idāni dutiyaṃ dassetuṃ ‘‘ādiyeyyā’’tiādimāha. ‘‘Ādiyeyyā’’tiādīnaṃ padānaṃ ‘‘adinnaṃ theyyacittena bhave pārājiko’’ti iminā sambandho. Ādiyeyyāti ārāmādiṃ abhiyuñjitvā yo bhikkhu gaṇheyya, so bhave pārājikoti attho. Evaṃ sesesupi. Hareyyāti vetanena vā mittabhāvena vā aññassa bhaṇḍaṃ haranto puna theyyacitte uppanne ‘‘sīse bhāraṃ theyyacitto āmasatī’’tiādinā gaṇheyyāti attho. Avahareyyāti ‘‘upanikkhittaṃ bhaṇḍaṃ ‘dehi me bhaṇḍa’nti vuccamāno ‘nāhaṃ gaṇhāmī’’tiādinā avahareyya. Iriyāpathaṃ kopeyyāti ‘‘sahabhaṇḍahārakaṃ nessāmī’’ti teneva purisena taṃ netuṃ tassa gamanapathaṃ vāretvā aññena maggena taṃ santajjetvā neti, evaṃ nentassa tassa purisassa paṭhamapāde thullaccayaṃ, dutiyapāduddhāre pārājikaṃ. ‘‘Thalaṭṭhaṃ bhaṇḍaṃ theyyacitto āmasatī’’tiādinā ṭhānā cāveyya. Parikappitaṭṭhānaṃ vā suṅkaghātaṃ vā atikkāmento saṅketaṃ vītināmeyya. Yaṃ kiñci parapariggahitaṃ sassāmikaṃ bhaṇḍaṃ tehi sāmikehi kāyena vā vācāya vā na dinnanti adinnaṃ.

ид̣̇аани на иминаава аагаарзна авахаараго баарааж̇иго ход̇и, ан̃н̃ат̇ааби ход̇ийд̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ат̇а ваа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. т̇зяяаавахаараго жа б̣алаавахаараго жа гусаавахаараго жа бадижчаннаавахаараго жа баригаббаавахаараго жа бхавз баарааж̇игод̇и самб̣анд̇хо. д̇ад̇т̇а т̇зяяаавахааро наама санд̇хижчзд̣̇аад̣̇ийхи ваа гам̣сагуудамаанагуудад̇улаагуудаад̣̇ийхи ваа ван̃жзд̇ваа г̇ахан̣ам̣. басаяхаавахааро б̣алаавахааро. гусасан̇гаманам̣ гад̇ваа барагодтаасаг̇г̇ахан̣ам̣ гусаавахааро. барабхан̣д̣ам̣ бам̣суаад̣̇инаа бадижчаад̣̇зд̇ваа саамигзсу абассид̇ваа г̇ад̇зсу бажжааг̇анд̇ваа г̇ахан̣ам̣ бадижчаннаавахааро. баригаббаавахааро бана д̣̇увид̇хо бхан̣д̣огаасавасзна. д̇ад̇т̇а ‘‘саадаго жз, г̇ан̣хиссаами, суд̇д̇ан̃жз, на г̇ан̣хиссаамий’’д̇и бхан̣д̣ам̣ баригаббзд̇ваа анд̇хагаарз басиб̣б̣агам̣ г̇ан̣хаад̇и. д̇ад̇т̇а жз саадаго ход̇и, уд̣̇д̇хаарзязва баарааж̇игам̣. сажз суд̇д̇ам̣ ход̇и, рагкад̇и, буна ‘‘суд̇д̇а’’нд̇и н̃ад̇вааби ‘‘яам̣ лад̣̇д̇хам̣, д̇ам̣ г̇ахзд̇аб̣б̣а’’нд̇и уг̇г̇ан̣ханд̇о уд̣̇д̇хаарзязва баарааж̇игам̣, аяам̣ бхан̣д̣абаригаббо. огаасабаригаббо г̇аб̣бхад̣̇ваараббамукавихаараад̣̇ийнам̣ васзна барижчзд̣̇ам̣ гарод̇и ‘‘сажз мам̣ зд̇т̇анд̇арз бассанд̇и, д̣̇ассаами, но жз бассанд̇и, г̇ан̣хид̇ваа г̇ажчаамий’’д̇и, д̇асса д̇ам̣ баригаббид̇абарижчзд̣̇ам̣ ад̇иггаманд̇асса бад̣̇аваарзна баарааж̇игам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣, аяам̣ огаасабаригаббо.

Idāni na imināva ākārena avahārako pārājiko hoti, aññathāpi hotīti dassetuṃ ‘‘atha vā’’tiādi vuttaṃ. Theyyāvahārako ca balāvahārako ca kusāvahārako ca paṭicchannāvahārako ca parikappāvahārako ca bhave pārājikoti sambandho. Tattha theyyāvahāro nāma sandhicchedādīhi vā kaṃsakūṭamānakūṭatulākūṭādīhi vā vañcetvā gahaṇaṃ. Pasayhāvahāro balāvahāro. Kusasaṅkamanaṃ katvā parakoṭṭhāsaggahaṇaṃ kusāvahāro. Parabhaṇḍaṃ paṃsuādinā paṭicchādetvā sāmikesu apassitvā gatesu paccāgantvā gahaṇaṃ paṭicchannāvahāro. Parikappāvahāro pana duvidho bhaṇḍokāsavasena. Tattha ‘‘sāṭako ce, gaṇhissāmi, suttañce, na gaṇhissāmī’’ti bhaṇḍaṃ parikappetvā andhakāre pasibbakaṃ gaṇhāti. Tattha ce sāṭako hoti, uddhāreyeva pārājikaṃ. Sace suttaṃ hoti, rakkhati, puna ‘‘sutta’’nti ñatvāpi ‘‘yaṃ laddhaṃ, taṃ gahetabba’’nti uggaṇhanto uddhāreyeva pārājikaṃ, ayaṃ bhaṇḍaparikappo. Okāsaparikappo gabbhadvārappamukhavihārādīnaṃ vasena paricchedaṃ karoti ‘‘sace maṃ etthantare passanti, dassāmi, no ce passanti, gaṇhitvā gacchāmī’’ti, tassa taṃ parikappitaparicchedaṃ atikkamantassa padavārena pārājikaṃ veditabbaṃ, ayaṃ okāsaparikappo.

ид̣̇аани имасмим̣ ад̣̇иннаад̣̇аанз винижчаяанаяам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘бхан̣д̣агаалаг̇гхад̣̇зсзхий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. зд̇т̇аад̇и ад̣̇иннаад̣̇аанз. нижчаяод̇и винижчаяо гаад̇аб̣б̣од̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а гзнажи бхигкунаа ‘‘маяаа ид̣̇ам̣ наама бхан̣д̣ам̣ т̇зяяажид̇д̇зна г̇ахид̇а’’нд̇и вуд̇д̇з винаяад̇харзна сахасаава д̇ам̣ аабад̇д̇им̣ анааробзд̇ваа д̇асса бхан̣д̣асса саамигаассаамигабхаавам̣ убабаригкид̇ваа яад̣̇и сассаамигам̣, д̇асса бхан̣д̣асса аг̇гхавасзна аабад̇д̇ияаа гаарзд̇аб̣б̣о. сажз нираалаяагаалз г̇ахид̇ам̣ , баарааж̇игзна на гаарзд̇аб̣б̣о, аяам̣ бхан̣д̣авасзна винижчаяо.

Idāni imasmiṃ adinnādāne vinicchayanayaṃ dassetuṃ ‘‘bhaṇḍakālagghadesehī’’tiādi vuttaṃ. Etthāti adinnādāne. Nicchayoti vinicchayo kātabboti attho. Tattha kenaci bhikkhunā ‘‘mayā idaṃ nāma bhaṇḍaṃ theyyacittena gahita’’nti vutte vinayadharena sahasāva taṃ āpattiṃ anāropetvā tassa bhaṇḍassa sāmikaassāmikabhāvaṃ upaparikkhitvā yadi sassāmikaṃ, tassa bhaṇḍassa agghavasena āpattiyā kāretabbo. Sace nirālayakāle gahitaṃ , pārājikena na kāretabbo, ayaṃ bhaṇḍavasena vinicchayo.

гаалод̇и авахаарагаало. д̇ад̣̇зва хи бхан̣д̣ам̣ гад̣̇аажи махаг̇гхам̣ ход̇и, гад̣̇аажи аббаг̇гхам̣, д̇асмаа яасмим̣ гаалз авахадам̣, д̇асмим̣ гаалз яо д̇асса аг̇гхо, д̇зна аг̇гхзна аабад̇д̇ияаа гаарзд̇аб̣б̣о, аяам̣ гаалавасзна винижчаяо.

Kāloti avahārakālo. Tadeva hi bhaṇḍaṃ kadāci mahagghaṃ hoti, kadāci appagghaṃ, tasmā yasmiṃ kāle avahaṭaṃ, tasmiṃ kāle yo tassa aggho, tena agghena āpattiyā kāretabbo, ayaṃ kālavasena vinicchayo.

аг̇гход̇и бхан̣д̣аг̇гхо. навабхан̣д̣асса хи яо аг̇гхо, со бажчаа барихааяад̇и, д̇асмаа саб̣б̣ад̣̇аа бхан̣д̣ам̣ багад̇иаг̇гхавасзнзва на гаарзд̇аб̣б̣ам̣, аяам̣ аг̇гхавасзна винижчаяо. д̣̇зсод̇и авахаарад̣̇зсо. бхан̣д̣удтаанад̣̇зсз хи бхан̣д̣ам̣ аббаг̇гхам̣ ход̇и, ан̃н̃ад̇т̇а махаг̇гхам̣, д̇асмаа яасмим̣ д̣̇зсз бхан̣д̣ам̣ авахадам̣, д̇асмим̣язва д̣̇зсз аг̇гхзна гаарзд̇аб̣б̣о, аяам̣ д̣̇зсавасзна винижчаяо.

Agghoti bhaṇḍaggho. Navabhaṇḍassa hi yo aggho, so pacchā parihāyati, tasmā sabbadā bhaṇḍaṃ pakatiagghavaseneva na kāretabbaṃ, ayaṃ agghavasena vinicchayo. Desoti avahāradeso. Bhaṇḍuṭṭhānadese hi bhaṇḍaṃ appagghaṃ hoti, aññattha mahagghaṃ, tasmā yasmiṃ dese bhaṇḍaṃ avahaṭaṃ, tasmiṃyeva dese agghena kāretabbo, ayaṃ desavasena vinicchayo.

барибхог̇знаби саадагаад̣̇игасса бхан̣д̣асса аг̇гхо барихааяад̇и, д̇асмаа д̇асса барибхог̇авасзна барихийнаабарихийнабхааво убабаригкид̇аб̣б̣о, аяам̣ барибхог̇авасзна винижчаяо.

Paribhogenapi sāṭakādikassa bhaṇḍassa aggho parihāyati, tasmā tassa paribhogavasena parihīnāparihīnabhāvo upaparikkhitabbo, ayaṃ paribhogavasena vinicchayo.

д̣̇уд̇ияам̣.

Dutiyaṃ.

5. ид̣̇аани д̇ад̇ияам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘мануссавиг̇г̇аха’’нд̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. д̇ад̇т̇а мануссавиг̇г̇аханд̇и бадисанд̇хивин̃н̃аан̣зна сад̣̇д̇хим̣ уббаннам̣ галаларуубам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа багад̇ияаа вийсад̇ивассасад̇ааяугасса сад̇д̇асса яаава маран̣агаалаа зд̇т̇анд̇арз анубуб̣б̣зна вуд̣̇д̇хиббад̇д̇о ад̇д̇абхааво, зсо мануссавиг̇г̇ахо наама, зваруубам̣ мануссавиг̇г̇аханд̇и ад̇т̇о. жижжаад̇и вад̇хагажзд̇анаавасзна сан̃жзд̇зд̇ваа багаббзд̇ваа абхивид̇арид̇ваа вийд̇иггамод̇и ад̇т̇о. ж̇ийвид̇аа ваа вияож̇аязд̇и вуд̇д̇аббагаарам̣ мануссавиг̇г̇ахам̣ галалагаалзби д̇аабанамад̣̇д̣̇анзхи ваа бхзсаж̇ж̇асамбад̣̇аанзна ваа д̇ад̇о ваа уд̣̇д̇хамби д̇ад̣̇ануруубзна убаггамзна санд̇ад̇ивигобанавасзна яо ж̇ийвид̇аа вияож̇зяяа, со жуд̇о бхавзд̇и самб̣анд̇хо. гин̃жа бхияяо – ‘‘сад̇т̇ахаарагам̣ ваа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. зд̇т̇а харад̇ийд̇и хаарагам̣, гим̣ харад̇и? ж̇ийвид̇ам̣, харид̇аб̣б̣анд̇и ваа хаарагам̣, убанигкибид̇аб̣б̣анд̇и ад̇т̇о, сад̇т̇ан̃жа д̇ам̣ хаараган̃жаад̇и сад̇т̇ахаарагам̣. ассаад̇и мануссавиг̇г̇ахасса. яат̇аа мануссавиг̇г̇ахо ижчид̇ижчид̇агкан̣з д̇ам̣ асиаад̣̇исад̇т̇ам̣ бадилабхад̇и, д̇ат̇аа саяам̣ маран̣ажзд̇ано маран̣аад̇хиббааяо худ̇ваа убанигкибзяяа. соби жуд̇о бхавзд̇и ад̇т̇о. зд̇зна т̇аавараббаяог̇ам̣ д̣̇ассзд̇и.

5. Idāni tatiyaṃ dassetuṃ ‘‘manussaviggaha’’ntiādi āraddhaṃ. Tattha manussaviggahanti paṭisandhiviññāṇena saddhiṃ uppannaṃ kalalarūpaṃ ādiṃ katvā pakatiyā vīsativassasatāyukassa sattassa yāva maraṇakālā etthantare anupubbena vuddhippatto attabhāvo, eso manussaviggaho nāma, evarūpaṃ manussaviggahanti attho. Ciccāti vadhakacetanāvasena sañcetetvā pakappetvā abhivitaritvā vītikkamoti attho. Jīvitā vā viyojayeti vuttappakāraṃ manussaviggahaṃ kalalakālepi tāpanamaddanehi vā bhesajjasampadānena vā tato vā uddhampi tadanurūpena upakkamena santativikopanavasena yo jīvitā viyojeyya, so cuto bhaveti sambandho. Kiñca bhiyyo – ‘‘satthahārakaṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Ettha haratīti hārakaṃ, kiṃ harati? Jīvitaṃ, haritabbanti vā hārakaṃ, upanikkhipitabbanti attho, satthañca taṃ hārakañcāti satthahārakaṃ. Assāti manussaviggahassa. Yathā manussaviggaho icchiticchitakkhaṇe taṃ asiādisatthaṃ paṭilabhati, tathā sayaṃ maraṇacetano maraṇādhippāyo hutvā upanikkhipeyya. Sopi cuto bhaveti attho. Etena thāvarappayogaṃ dasseti.

6-7. ид̣̇аани ‘‘маран̣аван̣н̣ам̣ ваа сам̣ван̣н̣зяяаа’’д̇иаад̣̇ивид̇хим̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘г̇аахзяяа маран̣уубааяам̣, вад̣̇зяяа маран̣з г̇ун̣а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ‘‘сад̇т̇ам̣ ваа аахара, висам̣ ваа каад̣̇а, раж̇ж̇уяаа ваа уб̣б̣анд̇хид̇ваа гаалам̣ гарохий’’д̇иаад̣̇инаа наязна маран̣ад̇т̇ааяа убааяам̣ г̇аахзяяа. маран̣асам̣ван̣н̣анаа банзд̇т̇а б̣ахувид̇хаа ‘‘гааязна сам̣ван̣н̣зд̇и, ваажааяа гааяаваажааяа д̣̇ууд̇зна лзкааяа ваа сам̣ван̣н̣зд̇ий’’д̇и вуд̇д̇ад̇д̇аа. д̇ад̇т̇а гааязна сам̣ван̣н̣зд̇и наама гааязна вин̃н̃аабзд̇и. ‘‘яо бабаад̇з бабад̇анаад̣̇ийни гад̇ваа марад̇и, со д̇ханам̣ ваа лабхад̇и, яасам̣ ваа лабхад̇и, саг̇г̇ам̣ ваа г̇ажчад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа наязна сам̣ван̣н̣зд̇и, аабад̇д̇и д̣̇уггадасса. д̇асса важанам̣ суд̇ваа гожи ‘‘мариссаамий’’д̇и д̣̇угкам̣ взд̣̇анам̣ уббаад̣̇зд̇и, т̇уллажжаяам̣. марад̇и жз, баарааж̇игам̣. звам̣ сзсзсуби. д̣̇ууд̇зна сам̣ван̣н̣анааяам̣ бана д̣̇ууд̇асса саасанам̣ аарожаабзд̇и ‘‘звам̣ аарожзхий’’д̇и, ‘‘яо звам̣ марад̇и, со д̇ханам̣ ваа лабхад̇ий’’д̇и саб̣б̣ам̣ буримасад̣̇исамзва. лзкааяа сам̣ван̣н̣зд̇и наама г̇ирибаб̣б̣ад̇абураан̣аад̣̇илзкам̣ ликад̇и, ‘‘яо звам̣ марад̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇анаяамзва. зд̇т̇ааби яо маран̣уубааяам̣ ваа г̇аахзяяа, маран̣з ваа г̇ун̣ам̣ вад̣̇зяяа, со жуд̇о бхавзд̇и самб̣анд̇хо.

6-7. Idāni ‘‘maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā’’tiādividhiṃ dassetuṃ ‘‘gāheyya maraṇūpāyaṃ, vadeyya maraṇe guṇa’’nti vuttaṃ. Tattha ‘‘satthaṃ vā āhara, visaṃ vā khāda, rajjuyā vā ubbandhitvā kālaṃ karohī’’tiādinā nayena maraṇatthāya upāyaṃ gāheyya. Maraṇasaṃvaṇṇanā panettha bahuvidhā ‘‘kāyena saṃvaṇṇeti, vācāya kāyavācāya dūtena lekhāya vā saṃvaṇṇetī’’ti vuttattā. Tattha kāyena saṃvaṇṇeti nāma kāyena viññāpeti. ‘‘Yo papāte papatanādīni katvā marati, so dhanaṃ vā labhati, yasaṃ vā labhati, saggaṃ vā gacchatī’’tiādinā nayena saṃvaṇṇeti, āpatti dukkaṭassa. Tassa vacanaṃ sutvā koci ‘‘marissāmī’’ti dukkhaṃ vedanaṃ uppādeti, thullaccayaṃ. Marati ce, pārājikaṃ. Evaṃ sesesupi. Dūtena saṃvaṇṇanāyaṃ pana dūtassa sāsanaṃ ārocāpeti ‘‘evaṃ ārocehī’’ti, ‘‘yo evaṃ marati, so dhanaṃ vā labhatī’’ti sabbaṃ purimasadisameva. Lekhāya saṃvaṇṇeti nāma giripabbatapurāṇādilekhaṃ likhati, ‘‘yo evaṃ maratī’’tiādi vuttanayameva. Etthāpi yo maraṇūpāyaṃ vā gāheyya, maraṇe vā guṇaṃ vadeyya, so cuto bhaveti sambandho.

ид̣̇аани бана имасса мануссавиг̇г̇ахасса чаб̣б̣ид̇хз баяог̇з д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘баяог̇аа’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. саахад̇т̇иганиссаг̇г̇игааан̣ад̇д̇игат̇аавараид̣̇д̇химаяавиж̇ж̇аамаяаанам̣ васзна д̇асса мануссавиг̇г̇ахасса чаббаяог̇аад̇и ад̇хиббааяо. д̇ад̇т̇а саахад̇т̇игод̇и саяам̣ маарзнд̇асса гааязна ваа гааяаббадиб̣ад̣̇д̇хзна ваа бахаран̣ам̣. ниссаг̇г̇игод̇и д̣̇уурз тид̇ам̣ маарзд̇угаамасса гааяаад̣̇ийхи усусад̇д̇ияанд̇абаасаан̣аад̣̇ийнам̣ ниссаж̇ж̇анам̣. аан̣ад̇д̇игод̇и ‘‘асугам̣ наама маарзхий’’д̇и ан̃н̃ам̣ аан̣аабзнд̇асса аан̣аабанам̣. т̇ааварод̇и обаад̇агкан̣анам̣, абассзнасам̣вид̇хаанам̣, асиаад̣̇ийнам̣ убанигкибанам̣, д̇ал̣аагаад̣̇ийсу висасамбаяож̇анам̣, руубуубахаарод̇и звамаад̣̇и. гаммавибаагаж̇ааяа ид̣̇д̇хияаа баяож̇анам̣ ид̣̇д̇хибаяог̇ам̣. мааран̣ад̇т̇ааяа виж̇ж̇аанам̣ бариж̇аббанам̣ виж̇ж̇аамаяод̇и.

Idāni pana imassa manussaviggahassa chabbidhe payoge dassetuṃ ‘‘payogā’’tiādi āraddhaṃ. Sāhatthikanissaggikaāṇattikathāvaraiddhimayavijjāmayānaṃ vasena tassa manussaviggahassa chappayogāti adhippāyo. Tattha sāhatthikoti sayaṃ mārentassa kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā paharaṇaṃ. Nissaggikoti dūre ṭhitaṃ māretukāmassa kāyādīhi ususattiyantapāsāṇādīnaṃ nissajjanaṃ. Āṇattikoti ‘‘asukaṃ nāma mārehī’’ti aññaṃ āṇāpentassa āṇāpanaṃ. Thāvaroti opātakkhaṇanaṃ, apassenasaṃvidhānaṃ, asiādīnaṃ upanikkhipanaṃ, taḷākādīsu visasampayojanaṃ, rūpūpahāroti evamādi. Kammavipākajāya iddhiyā payojanaṃ iddhipayogaṃ. Māraṇatthāya vijjānaṃ parijappanaṃ vijjāmayoti.

ид̣̇аани имзсу часу баяог̇зсу аан̣ад̇д̇ияам̣ сан̇гзд̇ависан̇гзд̇ад̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гаалавад̇т̇аавуд̇хирияаабат̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а гаалод̇и буб̣б̣ан̣хасааяанхаад̣̇игаало жа яоб̣б̣анат̇ааварияаад̣̇игаалоби жа. имзсу яам̣ гин̃жи гаалам̣ нияамзд̇ваа ‘‘имасмим̣ наама гаалз маарзхий’’д̇и аан̣ад̇д̇о сажз д̇асмим̣язва гаалз маарзд̇и, аан̣ад̇д̇игкан̣зязва баарааж̇игам̣. сажз нияамид̇агаалад̇о бурз ваа бажчаа ваа маарзд̇и, аан̣аабаго мужжад̇и. вад̇т̇ууд̇и маарзд̇аб̣б̣о буг̇г̇ало. сажз аан̣ад̇д̇о д̇амзва маарзд̇и, аан̣аабагасса аан̣ад̇д̇игкан̣зязва баарааж̇игам̣. ат̇а ан̃н̃ам̣ маарзд̇и, аан̣аабаго мужжад̇и. звам̣ сзсзсуби вуд̇д̇анаязнзва винижчаяо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. аавуд̇ханд̇и асиаад̣̇и. ирияаабат̇од̇и маарзд̇аб̣б̣асса г̇аманам̣ ваа нисаж̇ж̇аа ваад̇и звамаад̣̇иго. гирияаависзсод̇и виж̇жханам̣ ваа чзд̣̇анам̣ ваа бхзд̣̇анам̣ ваа суулааробанам̣ ваад̇и звамаад̣̇иго. огаасод̇и г̇аамо ваа ванам̣ ваа г̇зхам̣ ваад̇и звамаад̣̇иго. имзсу яат̇аа яат̇аа вад̇хаго аан̣ад̇д̇о, д̇ат̇аа д̇ат̇аа гад̇з аан̣аабагасса аабад̇д̇и, ан̃н̃ат̇аа гад̇з висан̇гзд̇о ход̇и. аан̣ад̇д̇ияам̣ бана аяам̣ висзсо ‘‘ад̇хидтааяаад̇и ад̇хидтахид̇ваа аан̣аабзд̇и ‘звам̣ виж̇жха, звам̣ бахара, звам̣ гхаад̇зхий’’д̇и вуд̇д̇ааяа баал̣ияаа лаб̣бхад̇ийд̇и н̃аад̇аб̣б̣о.

Idāni imesu chasu payogesu āṇattiyaṃ saṅketavisaṅketataṃ dassetuṃ ‘‘kālavatthāvudhiriyāpathā’’tiādimāha. Tattha kāloti pubbaṇhasāyanhādikālo ca yobbanathāvariyādikālopi ca. Imesu yaṃ kiñci kālaṃ niyametvā ‘‘imasmiṃ nāma kāle mārehī’’ti āṇatto sace tasmiṃyeva kāle māreti, āṇattikkhaṇeyeva pārājikaṃ. Sace niyamitakālato pure vā pacchā vā māreti, āṇāpako muccati. Vatthūti māretabbo puggalo. Sace āṇatto tameva māreti, āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva pārājikaṃ. Atha aññaṃ māreti, āṇāpako muccati. Evaṃ sesesupi vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Āvudhanti asiādi. Iriyāpathoti māretabbassa gamanaṃ vā nisajjā vāti evamādiko. Kiriyāvisesoti vijjhanaṃ vā chedanaṃ vā bhedanaṃ vā sūlāropanaṃ vāti evamādiko. Okāsoti gāmo vā vanaṃ vā gehaṃ vāti evamādiko. Imesu yathā yathā vadhako āṇatto, tathā tathā kate āṇāpakassa āpatti, aññathā kate visaṅketo hoti. Āṇattiyaṃ pana ayaṃ viseso ‘‘adhiṭṭhāyāti adhiṭṭhahitvā āṇāpeti ‘evaṃ vijjha, evaṃ pahara, evaṃ ghātehī’’ti vuttāya pāḷiyā labbhatīti ñātabbo.

д̇ад̇ияам̣.

Tatiyaṃ.

8-9. ид̣̇аани жад̇уд̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘жхаанаад̣̇ибхзд̣̇а’’нд̇иаад̣̇имааха. д̇ассад̇т̇о – ‘‘жхаанам̣ вимогко самаад̇хи самаабад̇д̇и н̃аан̣ад̣̇ассанам̣ маг̇г̇абхааванаа паласажчигирияаа гилзсаббахаанам̣ винийваран̣ад̇аа жид̇д̇асса сун̃н̃ааг̇аарз абхирад̇ий’’д̇и звам̣ вуд̇д̇ам̣ уд̇д̇аримануссад̇хаммам̣ ад̇д̇ани над̇т̇ид̇ааяа носанд̇ам̣ ‘‘маяи ад̇т̇ий’’д̇и ад̇д̇ани ваа д̇ам̣ ‘‘ахам̣ зд̇т̇а санд̣̇иссаамий’’д̇и ад̇д̇аанам̣ ваа д̇ад̇т̇а убанзд̇ваа д̣̇ийбзнд̇о жуд̇о бхавз. годтаасам̣ ваад̇и зд̇т̇а ‘‘жхааналаабхий, вимогкалаабхий, самаад̇хилаабхий, самаабад̇д̇илаабхиймхий’’д̇и звамаад̣̇инаа наязна годтаасад̇о ваад̇и ад̇т̇о. згзгам̣ ваад̇и ‘‘батамасса жхаанасса лаабхий, д̣̇уд̇ияасса жхаанасса лаабхиймхий’’д̇и звамаад̣̇инаа наязна згзгам̣ ваад̇и ад̇т̇о. ‘‘ад̇ийд̇абхавз сод̇аабанномхий’’д̇и вад̣̇ад̇о ад̇ийд̇абхавам̣ санд̇хааяа гат̇ид̇ад̇д̇аа баарааж̇игам̣ над̇т̇и, д̇асмаа ‘‘бажжуббаннабхавассид̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣, д̇асса бажжуббаннабхаваниссид̇ам̣ гад̇ваад̇и ад̇т̇о. ан̃н̃аабад̣̇зсарахид̇анд̇и ‘‘яо д̇з вихаарз васад̇и, со бхигку батамасса жхаанасса лаабхий’’д̇иаад̣̇инаа наязна ан̃н̃аабад̣̇зсам̣ винаад̇и ад̇т̇о. звам̣ д̣̇ийбзнд̇о хи т̇уллажжаяамаабаж̇ж̇ад̇и. д̣̇ийбзнд̇од̇и ‘‘батамам̣ жхаанам̣ самаабаж̇ж̇им̣, самаабаж̇ж̇аами, самаабанно, батамасса жхаанасса лаабхиймхи, васиймхи, сажчигад̇ам̣ ассаа’’д̇и звамаад̣̇инаа наязна д̣̇ийбзнд̇од̇и ад̇т̇о. ‘‘ад̇хиг̇ад̇о’’д̇и маано ад̇химаано, со яасса над̇т̇и, со анад̇химааниго. гзна звам̣ д̣̇ийбзнд̇од̇и жз? д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гааязна ваажаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣ , гааязна ваа ваажааяа ваа д̇ад̣̇убхаязна ваад̇и ад̇т̇о. вин̃н̃ад̇д̇ибат̇зд̇и яад̇т̇а тид̇о мануссаж̇аад̇иго г̇ахадто ваа баб̣б̣аж̇ид̇о ваа д̇асса важанам̣ багад̇исод̇зна суд̇ваа самананд̇арамзва ‘‘имам̣ наама зса вад̣̇ад̇ий’’д̇и ж̇аанаад̇и, д̇ад̇т̇а тад̇ваа д̣̇ийбзнд̇о жуд̇о бхавз, на д̣̇зваб̣рахмаад̣̇ийсу ан̃н̃ад̇арзна н̃аад̇зд̇и ад̇т̇о.

8-9. Idāni catutthaṃ dassetuṃ ‘‘jhānādibheda’’ntiādimāha. Tassattho – ‘‘jhānaṃ vimokkho samādhi samāpatti ñāṇadassanaṃ maggabhāvanā phalasacchikiriyā kilesappahānaṃ vinīvaraṇatā cittassa suññāgāre abhiratī’’ti evaṃ vuttaṃ uttarimanussadhammaṃ attani natthitāya nosantaṃ ‘‘mayi atthī’’ti attani vā taṃ ‘‘ahaṃ ettha sandissāmī’’ti attānaṃ vā tattha upanetvā dīpento cuto bhave. Koṭṭhāsaṃ vāti ettha ‘‘jhānalābhī, vimokkhalābhī, samādhilābhī, samāpattilābhīmhī’’ti evamādinā nayena koṭṭhāsato vāti attho. Ekekaṃ vāti ‘‘paṭhamassa jhānassa lābhī, dutiyassa jhānassa lābhīmhī’’ti evamādinā nayena ekekaṃ vāti attho. ‘‘Atītabhave sotāpannomhī’’ti vadato atītabhavaṃ sandhāya kathitattā pārājikaṃ natthi, tasmā ‘‘paccuppannabhavassita’’nti vuttaṃ, tassa paccuppannabhavanissitaṃ katvāti attho. Aññāpadesarahitanti ‘‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī’’tiādinā nayena aññāpadesaṃ vināti attho. Evaṃ dīpento hi thullaccayamāpajjati. Dīpentoti ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjiṃ, samāpajjāmi, samāpanno, paṭhamassa jhānassa lābhīmhi, vasīmhi, sacchikataṃ assā’’ti evamādinā nayena dīpentoti attho. ‘‘Adhigato’’ti māno adhimāno, so yassa natthi, so anadhimāniko. Kena evaṃ dīpentoti ce? Taṃ dassetuṃ ‘‘kāyena vācā’’tiādi vuttaṃ , kāyena vā vācāya vā tadubhayena vāti attho. Viññattipatheti yattha ṭhito manussajātiko gahaṭṭho vā pabbajito vā tassa vacanaṃ pakatisotena sutvā samanantarameva ‘‘imaṃ nāma esa vadatī’’ti jānāti, tattha ṭhatvā dīpento cuto bhave, na devabrahmādīsu aññatarena ñāteti attho.

жад̇уд̇т̇ам̣.

Catutthaṃ.

10. ид̣̇аани жад̇уннамби саад̇хааран̣авинижчаяам̣ вад̇д̇ум̣ ‘‘баарааж̇игзд̇з жад̇д̇ааро’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇ааяам̣ сан̇кзбо – жад̇д̇аароби зд̇з баарааж̇игаа ‘‘згагаммам̣ згуд̣̇д̣̇зсо самасигкад̇аа’’д̇и звам̣ вуд̇д̇асам̣ваасасса абхаб̣б̣ад̇ааяа асам̣ваасаа, яат̇аабурз буб̣б̣з г̇ихигаалз жа анубасамбаннагаалз жа асам̣ваасигаа, звам̣ бажчаа баарааж̇игам̣ аабаннааби асам̣ваасаад̇и. гин̃жа бхияяо – абхаб̣б̣аа бхигкубхаавааяа буна д̇зна ад̇д̇абхаавзна убасамбад̣̇ааяа авад̇т̇уд̇ааяа убасамбаннаа бхавид̇умби абхаб̣б̣аад̇и ад̇т̇о. гим̣ вияаад̇и жз? сийсажчиннова ж̇ийвид̇ум̣, яат̇ааби сийсажчинно д̇зна ад̇д̇абхаавзна буна ж̇ийвид̇ум̣ абхаб̣б̣о, звамимз жад̇д̇аарод̇и ад̇хиббааяо.

10. Idāni catunnampi sādhāraṇavinicchayaṃ vattuṃ ‘‘pārājikete cattāro’’tiādimāha. Tatthāyaṃ saṅkhepo – cattāropi ete pārājikā ‘‘ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā’’ti evaṃ vuttasaṃvāsassa abhabbatāya asaṃvāsā, yathāpure pubbe gihikāle ca anupasampannakāle ca asaṃvāsikā, evaṃ pacchā pārājikaṃ āpannāpi asaṃvāsāti. Kiñca bhiyyo – abhabbā bhikkhubhāvāya puna tena attabhāvena upasampadāya avatthutāya upasampannā bhavitumpi abhabbāti attho. Kiṃ viyāti ce? Sīsacchinnova jīvituṃ, yathāpi sīsacchinno tena attabhāvena puna jīvituṃ abhabbo, evamime cattāroti adhippāyo.

11. ид̣̇аани имзсу жад̇уусу баарааж̇игзсу яз барияааяаан̣ад̇д̇ийхи самбхаванд̇и, д̇з д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘барияааяо жаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а барияааяод̇и маран̣аад̇хиббааяасса гааяабаяог̇о ваа важийбаяог̇о ваа. д̇асмаа ‘‘яо ийд̣̇исз мухуд̇д̇з сад̇т̇ам̣ ваа аахарид̇ваа висам̣ ваа каад̣̇ид̇ваа соб̣бхаад̣̇ийсу ваа бабад̇ид̇ваа марад̇и, со д̇ханам̣ ваа лабхад̇и, яасам̣ ваа лабхад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа наязна маран̣ам̣ абхинанд̣̇анд̇о ‘‘ид̣̇ам̣ суд̇ваа яо гожи марад̇уу’’д̇и яо барияааязна вад̣̇ад̇и, д̇ам̣ суд̇ваа сажз гожи д̇ат̇аа марад̇и, баарааж̇игам̣. нияамид̇зна бана яам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣, д̇ассзва маран̣з баарааж̇игам̣. аан̣ад̇д̇и бана вуд̇д̇ад̇т̇ааязва. д̇ад̇ияз мануссавиг̇г̇ахабаарааж̇игз лаб̣бхад̇ийд̇и самб̣анд̇хо. д̣̇уд̇ияз бана ад̣̇иннаад̣̇аанз аан̣ад̇д̇и зва лаб̣бхад̇и, на барияааяод̇и ад̇т̇о. гасмаа нам̣ барияааязна наабаж̇ж̇ад̇ийд̇и? яат̇аа мануссавиг̇г̇ахз ‘‘маран̣аван̣н̣ам̣ ваа сам̣ван̣н̣зяяаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣, д̇ат̇аа ид̇ха ад̣̇иннаад̣̇аанз ‘‘ван̣н̣ам̣ ваа сам̣ван̣н̣зяяаа’’д̇и авуд̇д̇ад̇д̇аа. сзсзсууд̇и батамажад̇уд̇т̇зсу барияааяаан̣ад̇д̇ид̣̇ваяам̣ на лаб̣бхад̇ийд̇и ад̇т̇о.

11. Idāni imesu catūsu pārājikesu ye pariyāyāṇattīhi sambhavanti, te dassetuṃ ‘‘pariyāyo cā’’tiādi vuttaṃ. Tattha pariyāyoti maraṇādhippāyassa kāyapayogo vā vacīpayogo vā. Tasmā ‘‘yo īdise muhutte satthaṃ vā āharitvā visaṃ vā khāditvā sobbhādīsu vā papatitvā marati, so dhanaṃ vā labhati, yasaṃ vā labhatī’’tiādinā nayena maraṇaṃ abhinandanto ‘‘idaṃ sutvā yo koci maratū’’ti yo pariyāyena vadati, taṃ sutvā sace koci tathā marati, pārājikaṃ. Niyamitena pana yaṃ sandhāya vuttaṃ, tasseva maraṇe pārājikaṃ. Āṇatti pana vuttatthāyeva. Tatiye manussaviggahapārājike labbhatīti sambandho. Dutiye pana adinnādāne āṇatti eva labbhati, na pariyāyoti attho. Kasmā naṃ pariyāyena nāpajjatīti? Yathā manussaviggahe ‘‘maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā’’ti vuttaṃ, tathā idha adinnādāne ‘‘vaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā’’ti avuttattā. Sesesūti paṭhamacatutthesu pariyāyāṇattidvayaṃ na labbhatīti attho.

12. ид̣̇аани жад̇уусуби яат̇аасамбхавам̣ ан̇г̇абхзд̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сзвзд̇угаамад̇аажид̇д̇а’’нд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а мзт̇унад̇хаммассаад̇и мзт̇унад̇хаммабаарааж̇игасса. б̣уд̇хаад̇и винаяад̇хараа.

12. Idāni catūsupi yathāsambhavaṃ aṅgabhedaṃ dassetuṃ ‘‘sevetukāmatācitta’’ntiādi vuttaṃ. Tattha methunadhammassāti methunadhammapārājikassa. Budhāti vinayadharā.

13. мануссасанд̇и мануссасанд̇агад̇аа. зд̇зна бзд̇ад̇иражчаанаг̇ад̇абариг̇г̇ахзсу анаабад̇д̇ийд̇и д̣̇ийбид̇ам̣ ход̇и. д̇ат̇аасан̃н̃ийд̇и мануссасанд̇агавасзна барабариг̇г̇ахид̇асан̃н̃ийд̇и ад̇т̇о. вад̇т̇уно г̇аруд̇аад̇и бан̃жамаасагам̣ ваа ад̇ирзгабан̃жамаасагам̣ ваа д̇ад̣̇аг̇гханагам̣ бхан̣д̣ам̣ ваа ход̇ийд̇и ад̇т̇о. авахааро жаад̇и бан̃жавийсад̇ияаа авахаарзсу язна гзнажи авахааро ход̇ийд̇и ад̇т̇о. ад̣̇иннаад̣̇аанахзд̇уяод̇и ад̣̇иннаад̣̇аанабаарааж̇игасса зд̇аани бан̃жа ан̇г̇аанийд̇и ад̇хиббааяо.

13.Manussasanti manussasantakatā. Etena petatiracchānagatapariggahesu anāpattīti dīpitaṃ hoti. Tathāsaññīti manussasantakavasena parapariggahitasaññīti attho. Vatthuno garutāti pañcamāsakaṃ vā atirekapañcamāsakaṃ vā tadagghanakaṃ bhaṇḍaṃ vā hotīti attho. Avahāro cāti pañcavīsatiyā avahāresu yena kenaci avahāro hotīti attho. Adinnādānahetuyoti adinnādānapārājikassa etāni pañca aṅgānīti adhippāyo.

14. баан̣о маануссагод̇и мануссаж̇аад̇игабаан̣о. д̇асмим̣ баан̣з баан̣асан̃н̃ид̇аа. гхаад̇ажзд̇анаад̇и вад̇хагажзд̇анаа. баяог̇од̇и д̇ам̣самудтид̇о саахад̇т̇игаад̣̇ийнам̣ чаннам̣ баяог̇аанам̣ ан̃н̃ад̇арабаяог̇о. д̇зна баяог̇зна маран̣ам̣. бан̃жзд̇з вад̇хахзд̇уяод̇и мануссавиг̇г̇ахабаарааж̇игасса бан̃жа ан̇г̇аанийд̇и ад̇т̇о.

14.Pāṇo mānussakoti manussajātikapāṇo. Tasmiṃ pāṇe pāṇasaññitā. Ghātacetanāti vadhakacetanā. Payogoti taṃsamuṭṭhito sāhatthikādīnaṃ channaṃ payogānaṃ aññatarapayogo. Tena payogena maraṇaṃ. Pañcete vadhahetuyoti manussaviggahapārājikassa pañca aṅgānīti attho.

15. асанд̇ад̇аад̇и уд̇д̇аримануссад̇хаммасса ад̇д̇ани асанд̇ад̇аа жаад̇и ад̇т̇о. баабамижчад̇ааяаарожанаад̇и иминаа яо гзвалам̣ баабамижчад̇ам̣ винаа манд̣̇ад̇д̇аа момуухад̇д̇аа бхан̣ад̇и, д̇асса анаабад̇д̇ийд̇и д̣̇ийбид̇ам̣ ход̇и. д̇ассаад̇и яасса аарожзд̇и, д̇асса мануссаж̇аад̇ид̇аа жа. ‘‘яо д̇з вихаарз васад̇и, со бхигку арахаа’’д̇иаад̣̇инаа (бари. 160, 336) наан̃н̃аабад̣̇зсо жа. д̇ад̣̇зваад̇и д̇ад̣̇аа зва д̇ан̇кан̣зязва ж̇аананам̣. асанд̇ад̣̇ийбанзд̇и уд̇д̇аримануссад̇хаммаарожанабаарааж̇игзд̇и ад̇т̇о.

15.Asantatāti uttarimanussadhammassa attani asantatā cāti attho. Pāpamicchatāyārocanāti iminā yo kevalaṃ pāpamicchataṃ vinā mandattā momūhattā bhaṇati, tassa anāpattīti dīpitaṃ hoti. Tassāti yassa āroceti, tassa manussajātitā ca. ‘‘Yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’’tiādinā (pari. 160, 336) nāññāpadeso ca. Tadevāti tadā eva taṅkhaṇeyeva jānanaṃ. Asantadīpaneti uttarimanussadhammārocanapārājiketi attho.

16. ид̣̇аани ‘‘баарааж̇игаа жа жад̇д̇ааро’’д̇и зд̇т̇а жа-сад̣̇д̣̇зна сан̇г̇ахид̇зхи сад̣̇д̇хим̣ самод̇хаанзд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘асаад̇хааран̣аа жад̇д̇ааро’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а уб̣бхаж̇аан̣уман̣д̣алигаа важ̇ж̇аббадижчаад̣̇игаа угкид̇д̇аанувад̇д̇игаа адтавад̇т̇угаад̇и имз жад̇д̇ааро бхигкунийнам̣ бхигкуухи асаад̇хааран̣аа наама. зд̇аасу уб̣бхаж̇аан̣уман̣д̣алигаа наама яаа гааяасам̣саг̇г̇арааг̇зна авассуд̇аа д̇знзва рааг̇зна авассуд̇асса мануссабурисасса агкагаанам̣ ад̇хо, ж̇аан̣уман̣д̣алаанам̣ габбараанан̃жа убари язна гзнажи сарийрааваяавзна аамасанаад̣̇им̣ саад̣̇ияад̇и, д̇ассаа ад̇хиважанам̣. яаа бана бхигкуний ан̃н̃иссаа бхигкунияаа баарааж̇игасан̇каад̇ам̣ важ̇ж̇ам̣ ж̇аанам̣ бадижчаад̣̇зд̇и, саа важ̇ж̇аббадижчаад̣̇игаа наама. самаг̇г̇зна бана сан̇гхзна угкид̇д̇ам̣ бхигкум̣ яаа бхигкуний яам̣д̣̇идтиго со ход̇и, д̇ассаа д̣̇идтияаа г̇ахан̣авасзна анувад̇д̇ад̇и, саа угкид̇д̇аанувад̇д̇игаа наама. яаа бана гааяасам̣саг̇г̇арааг̇зна д̇инд̇аа д̇ат̇аавид̇хассзва бурисасса хад̇т̇аг̇г̇ахан̣ам̣ ваа сан̇гхаадиган̣н̣аг̇г̇ахан̣ам̣ ваа саад̣̇ияад̇и, гааяасам̣саг̇г̇асан̇каад̇асса асад̣̇д̇хаммасса бадисзванад̇т̇ааяа бурисасса хад̇т̇абаасз санд̇идтад̇и ваа, д̇ад̇т̇а тад̇ваа саллабад̇и ваа, сан̇гзд̇ам̣ ваа г̇ажчад̇и, бурисасса ааг̇аманам̣ ваа саад̣̇ияад̇и, гзнажи ваа бадижчанногаасам̣ бависад̇и, хад̇т̇абаасз тад̇ваа гааяам̣ убасам̣харад̇и, аяам̣ адтавад̇т̇угаа наамаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

16. Idāni ‘‘pārājikā ca cattāro’’ti ettha ca-saddena saṅgahitehi saddhiṃ samodhānetvā dassetuṃ ‘‘asādhāraṇā cattāro’’tiādi vuttaṃ. Tattha ubbhajāṇumaṇḍalikā vajjappaṭicchādikā ukkhittānuvattikā aṭṭhavatthukāti ime cattāro bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇā nāma. Etāsu ubbhajāṇumaṇḍalikā nāma yā kāyasaṃsaggarāgena avassutā teneva rāgena avassutassa manussapurisassa akkhakānaṃ adho, jāṇumaṇḍalānaṃ kapparānañca upari yena kenaci sarīrāvayavena āmasanādiṃ sādiyati, tassā adhivacanaṃ. Yā pana bhikkhunī aññissā bhikkhuniyā pārājikasaṅkhātaṃ vajjaṃ jānaṃ paṭicchādeti, sā vajjappaṭicchādikā nāma. Samaggena pana saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuṃ yā bhikkhunī yaṃdiṭṭhiko so hoti, tassā diṭṭhiyā gahaṇavasena anuvattati, sā ukkhittānuvattikā nāma. Yā pana kāyasaṃsaggarāgena tintā tathāvidhasseva purisassa hatthaggahaṇaṃ vā saṅghāṭikaṇṇaggahaṇaṃ vā sādiyati, kāyasaṃsaggasaṅkhātassa asaddhammassa paṭisevanatthāya purisassa hatthapāse santiṭṭhati vā, tattha ṭhatvā sallapati vā, saṅketaṃ vā gacchati, purisassa āgamanaṃ vā sādiyati, kenaci vā paṭicchannokāsaṃ pavisati, hatthapāse ṭhatvā kāyaṃ upasaṃharati, ayaṃ aṭṭhavatthukā nāmāti veditabbā.

абхаб̣б̣агаа згаад̣̇асаад̇и зд̇т̇а бан̣д̣аго т̇зяяасам̣ваасаго д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго д̇иражчаанаг̇ад̇о маад̇угхаад̇аго бид̇угхаад̇аго араханд̇агхаад̇аго бхигкунид̣̇уусаго сан̇гхабхзд̣̇аго лохид̇уббаад̣̇аго убхад̇об̣яан̃ж̇анагод̇и имз згаад̣̇аса абхаб̣б̣абуг̇г̇алаа наама. виб̣бханд̇аа бхигкунийд̇и яад̣̇аа бхигкуний виб̣бхамид̇угаамаа худ̇ваа сзд̇авад̇т̇ам̣ ваа гаасааяамзва ваа г̇ихиниваасанаагаарзна ниваасзд̇и, д̇ад̣̇аа баарааж̇игамаабаннаа наама ход̇и, буна убасамбад̣̇ам̣ на лабхад̇и, саа жа баарааж̇игаад̇и ад̇т̇о. муд̣̇убидтиго наама гад̇абаригаммааяа муд̣̇угааяа бидтияаа саманнааг̇ад̇о. со зд̇д̇аавад̇аа на баарааж̇иго, ат̇а ко яад̣̇аа анабхирад̇ияаа бийл̣ид̇о ад̇д̇ано ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ ад̇д̇ано мукамаг̇г̇аважжамаг̇г̇зсу ан̃н̃ад̇арам̣ бавзсзд̇и, д̇ад̣̇аа баарааж̇иго ход̇и.

Abhabbakāekādasāti ettha paṇḍako theyyasaṃvāsako titthiyapakkantako tiracchānagato mātughātako pitughātako arahantaghātako bhikkhunidūsako saṅghabhedako lohituppādako ubhatobyañjanakoti ime ekādasa abhabbapuggalā nāma. Vibbhantā bhikkhunīti yadā bhikkhunī vibbhamitukāmā hutvā setavatthaṃ vā kāsāyameva vā gihinivāsanākārena nivāseti, tadā pārājikamāpannā nāma hoti, puna upasampadaṃ na labhati, sā ca pārājikāti attho. Mudupiṭṭhiko nāma kataparikammāya mudukāya piṭṭhiyā samannāgato. So ettāvatā na pārājiko, atha kho yadā anabhiratiyā pīḷito attano aṅgajātaṃ attano mukhamaggavaccamaggesu aññataraṃ paveseti, tadā pārājiko hoti.

17-18. ламб̣ийд̇и ан̇г̇аж̇аад̇асса д̣̇ийгхад̇д̇аа звам̣ вуд̇д̇о. соби яад̣̇аа анабхирад̇ияаа бийл̣ид̇о ад̇д̇ано ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ ад̇д̇ано мукз ваа важжамаг̇г̇з ваа бавзсзд̇и, д̇ад̣̇аа баарааж̇иго ход̇и. мукзна г̇ан̣ханд̇од̇и зд̇т̇а яо анабхирад̇ияаа бийл̣ид̇о барасса суд̇д̇асса ваа бамад̇д̇асса ваа ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ ад̇д̇ано мукзна г̇ан̣хаад̇и, со жаад̇и ад̇т̇о. д̇ад̇т̇зваад̇и барасса ан̇г̇аж̇аад̇зваад̇и ад̇т̇о . яо анабхирад̇ияаа бийл̣ид̇о барасса ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ гамманияам̣ д̣̇исваа ад̇д̇ано важжамаг̇г̇зна д̇асса убари нисийд̣̇ад̇и, д̇ам̣ ад̇д̇ано важжамаг̇г̇ам̣ бавзсзд̇и, со жаад̇и ад̇т̇о. зд̇з жад̇д̇ааро ануломигаа мзт̇унассаад̇и самб̣анд̇хо. гат̇амид̇и жз? маг̇г̇з маг̇г̇аббавзсанасад̣̇исад̇ааяа, на убхиннам̣ рааг̇авасзна сад̣̇исабхаавуубаг̇ад̇аанам̣ д̣̇ваяам̣д̣̇ваяасамаабад̇д̇исад̣̇исад̇ааяа. ид̇хааг̇ад̇аа жад̇д̇аарод̇и мзт̇унад̇хаммаад̣̇ивасзна баарааж̇игаа жад̇д̇ааро жаад̇и звам̣ самод̇хаанад̇о жад̇увийсад̇и баарааж̇игаад̇и ад̇т̇о.

17-18.Lambīti aṅgajātassa dīghattā evaṃ vutto. Sopi yadā anabhiratiyā pīḷito attano aṅgajātaṃ attano mukhe vā vaccamagge vā paveseti, tadā pārājiko hoti. Mukhena gaṇhantoti ettha yo anabhiratiyā pīḷito parassa suttassa vā pamattassa vā aṅgajātaṃ attano mukhena gaṇhāti, so cāti attho. Tatthevāti parassa aṅgajātevāti attho . Yo anabhiratiyā pīḷito parassa aṅgajātaṃ kammaniyaṃ disvā attano vaccamaggena tassa upari nisīdati, taṃ attano vaccamaggaṃ paveseti, so cāti attho. Ete cattāro anulomikā methunassāti sambandho. Kathamiti ce? Magge maggappavesanasadisatāya, na ubhinnaṃ rāgavasena sadisabhāvūpagatānaṃ dvayaṃdvayasamāpattisadisatāya. Idhāgatā cattāroti methunadhammādivasena pārājikā cattāro cāti evaṃ samodhānato catuvīsati pārājikāti attho.

зд̇т̇ааха – маад̇угхаад̇агабид̇угхаад̇агаараханд̇агхаад̇агаа д̇ад̇ияабаарааж̇игам̣ аабаннаа, бхигкунид̣̇уусаго ламб̣ийаад̣̇аяо жад̇д̇ааро батамабаарааж̇игам̣ аабаннааязваад̇и гад̇ваа гуд̇о жад̇увийсад̇ийд̇и? ад̇хиббааяо банзд̇т̇а ад̇т̇и, маад̇угхаад̇агаад̣̇аяо хи жад̇д̇ааро ид̇ха анубасамбаннааязва ад̇хиббзд̇аа, ламб̣ийаад̣̇аяо жад̇д̇ааро гин̃жааби батамабаарааж̇игзна сан̇г̇ахид̇аа, яасмаа згзна барияааязна мзт̇унад̇хаммам̣ аббадисзвиноби хонд̇и, д̇асмаа висум̣ вуд̇д̇аад̇и. баарааж̇игавинижчаяо.

Etthāha – mātughātakapitughātakaarahantaghātakā tatiyapārājikaṃ āpannā, bhikkhunidūsako lambīādayo cattāro paṭhamapārājikaṃ āpannāyevāti katvā kuto catuvīsatīti? Adhippāyo panettha atthi, mātughātakādayo hi cattāro idha anupasampannāyeva adhippetā, lambīādayo cattāro kiñcāpi paṭhamapārājikena saṅgahitā, yasmā ekena pariyāyena methunadhammaṃ appaṭisevinopi honti, tasmā visuṃ vuttāti. Pārājikavinicchayo.

баарааж̇иганид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Pārājikaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.





© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact