| Library / Tipiṭaka / ཏིཔིཊཀ • Tipiṭaka / སཾཡུཏྟནིཀཱཡ (ཨཊྛཀཐཱ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
༥. གཧཔཏིཝགྒོ
5. Gahapativaggo
༡. པཉྩཝེརབྷཡསུཏྟཝཎྞནཱ
1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā
༤༡. གཧཔཏིཝགྒསྶ པཋམེ ཡཏོཏི ཡདཱ། བྷཡཱནི ཝེརཱནཱིཏི བྷཡཝེརཙེཏནཱཡོ། སོཏཱཔཏྟིཡངྒེཧཱིཏི དུཝིདྷཾ སོཏཱཔཏྟིཡཱ ཨངྒཾ, (སོཏཱཔཏྟིཡཱ ཙ ཨངྒཾ,) ཡཾ པུབྦབྷཱགེ སོཏཱཔཏྟིཔཊིལཱབྷཱཡ སཾཝཏྟཏི, ‘‘སཔྤུརིསསཾསེཝོ སདྡྷམྨསྶཝནཾ ཡོནིསོམནསིཀཱརོ དྷམྨཱནུདྷམྨཔྤཊིཔཏྟཱི’’ཏི (དཱི॰ ནི॰ ༣.༣༡༡) ཨེཝཾ ཨཱགཏཾ, པཊིལདྡྷགུཎསྶ ཙ སོཏཱཔཏྟིཾ པཏྭཱ ཋིཏསྶ ཨངྒཾ, ཡཾ སོཏཱཔནྣསྶ ཨངྒནྟིཔི ཝུཙྩཏི, བུདྡྷེ ཨཝེཙྩཔྤསཱདཱདཱིནཾ ཨེཏཾ ཨདྷིཝཙནཾ། ཨིདམིདྷ ཨདྷིཔྤེཏཾ། ཨརིཡོཏི ནིདྡོསོ ནིརུཔཱརམྦྷོ། ཉཱཡོཏི པཊིཙྩསམུཔྤནྣཾ ཉཏྭཱ ཋིཏཉཱཎམྤི པཊིཙྩསམུཔྤཱདོཔི། ཡཐཱཧ – ‘‘ཉཱཡོ ཝུཙྩཏི པཊིཙྩསམུཔྤཱདོ, ཨརིཡོཔི ཨཊྛངྒིཀོ མགྒོ ཉཱཡོ’’ཏི། པཉྙཱཡཱཏི ཨཔརཱཔརཾ ཨུཔྤནྣཱཡ ཝིཔསྶནཱཔཉྙཱཡ། སུདིཊྛོ ཧོཏཱིཏི ཨཔརཱཔརཾ ཨུཔྤཛྫིཏྭཱ དསྶནཝསེན སུཊྛུ དིཊྛོ།
41. Gahapativaggassa paṭhame yatoti yadā. Bhayāni verānīti bhayaveracetanāyo. Sotāpattiyaṅgehīti duvidhaṃ sotāpattiyā aṅgaṃ, (sotāpattiyā ca aṅgaṃ,) yaṃ pubbabhāge sotāpattipaṭilābhāya saṃvattati, ‘‘sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammappaṭipattī’’ti (dī. ni. 3.311) evaṃ āgataṃ, paṭiladdhaguṇassa ca sotāpattiṃ patvā ṭhitassa aṅgaṃ, yaṃ sotāpannassa aṅgantipi vuccati, buddhe aveccappasādādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Idamidha adhippetaṃ. Ariyoti niddoso nirupārambho. Ñāyoti paṭiccasamuppannaṃ ñatvā ṭhitañāṇampi paṭiccasamuppādopi. Yathāha – ‘‘ñāyo vuccati paṭiccasamuppādo, ariyopi aṭṭhaṅgiko maggo ñāyo’’ti. Paññāyāti aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāya. Sudiṭṭho hotīti aparāparaṃ uppajjitvā dassanavasena suṭṭhu diṭṭho.
ཁཱིཎནིརཡོཏིཨཱདཱིསུ ཨཱཡཏིཾ ཏཏྠ ཨནུཔྤཛྫནཏཱཡ ཁཱིཎོ ནིརཡོ མཡ྄ཧནྟི སོ ཨཧཾ ཁཱིཎནིརཡོ། ཨེས ནཡོ སབྦཏྠ། སོཏཱཔནྣོཏི མགྒསོཏཾ ཨཱཔནྣོ། ཨཝིནིཔཱཏདྷམྨོཏི ན ཝིནིཔཱཏསབྷཱཝོ ། ནིཡཏོཏི པཋམམགྒསངྑཱཏེན སམྨཏྟནིཡཱམེན ནིཡཏོ། སམྦོདྷིཔརཱཡནོཏི ཨུཏྟརིམགྒཏྟཡསངྑཱཏོ སམྦོདྷི པརཾ ཨཡནཾ མཡ྄ཧནྟི སོཧཾ སམྦོདྷིཔརཱཡནོ, ཏཾ སམྦོདྷིཾ ཨཝསྶཾ ཨབྷིསམྦུཛ྄ཛྷནཀོཏི ཨཏྠོ།
Khīṇanirayotiādīsu āyatiṃ tattha anuppajjanatāya khīṇo nirayo mayhanti so ahaṃ khīṇanirayo. Esa nayo sabbattha. Sotāpannoti maggasotaṃ āpanno. Avinipātadhammoti na vinipātasabhāvo . Niyatoti paṭhamamaggasaṅkhātena sammattaniyāmena niyato. Sambodhiparāyanoti uttarimaggattayasaṅkhāto sambodhi paraṃ ayanaṃ mayhanti sohaṃ sambodhiparāyano, taṃ sambodhiṃ avassaṃ abhisambujjhanakoti attho.
པཱཎཱཏིཔཱཏཔཙྩཡཱཏི པཱཎཱཏིཔཱཏཀམྨཀཱརཎཱ། བྷཡཾ ཝེརནྟི ཨཏྠཏོ ཨེཀཾ། ཝེརཉྩ ནཱམེཏཾ དུཝིདྷཾ ཧོཏི བཱཧིརཾ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀནྟི། ཨེཀེན ཧི ཨེཀསྶ པིཏཱ མཱརིཏོ ཧོཏི, སོ ཙིནྟེསི ‘‘ཨེཏེན ཀིར མེ པིཏཱ མཱརིཏོ, ཨཧམྤི ཏཾཡེཝ མཱརེསྶཱམཱི’’ཏི ནིསིཏཾ སཏྠཾ ཨཱདཱཡ ཙརཏི། ཡཱ ཏསྶ ཨབྦྷནྟརེ ཨུཔྤནྣཝེརཙེཏནཱ, ཨིདཾ བཱཧིརཾ ཝེརཾ ནཱམ། ཡཱ པན ཨིཏརསྶ ‘‘ཨཡཾ ཀིར མཾ མཱརེསྶཱམཱིཏི ཙརཏི, ཨཧམེཝ ནཾ པཋམཏརཾ མཱརེསྶཱམཱི’’ཏི ཙེཏནཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨིདཾ ཨཛ྄ཛྷཏྟིཀཾ ཝེརཾ ནཱམ། ཨིདཾ ཏཱཝ ཨུབྷཡམྤི དིཊྛདྷམྨིཀམེཝ། ཡཱ པན ཏཾ ནིརཡེ ཨུཔྤནྣཾ དིསྭཱ ‘‘ཨེཏཾ པཧརིསྶཱམཱི’’ཏི ཛལིཏཾ ཨཡམུགྒརཾ གཎྷཏོ ནིརཡཔཱལསྶ ཙེཏནཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨིདམསྶ སམྤརཱཡིཀཾ བཱཧིརཝེརཾ། ཡཱ ཙསྶ ‘‘ཨཡཾ ནིདྡོསཾ མཾ པཧརིསྶཱམཱིཏི ཨཱགཙྪཏི, ཨཧམེཝ ནཾ པཋམཏརཾ པཧརིསྶཱམཱི’’ཏི ཙེཏནཱ ཨུཔྤཛྫཏི, ཨིདམསྶ སམྤརཱཡིཀཾ ཨཛ྄ཛྷཏྟཝེརཾ། ཡཾ པནེཏཾ བཱཧིརཝེརཾ, ཏཾ ཨཊྛཀཐཱཡཾ ‘‘པུགྒལཝེར’’ནྟི ཝུཏྟཾ། དུཀྑཾ དོམནསྶནྟི ཨཏྠཏོ ཨེཀམེཝ། ཡཐཱ ཙེཏྠ, ཨེཝཾ སེསཔདེསུཔི ‘‘ཨིམིནཱ མམ བྷཎྜཾ ཧཊཾ , མཡ྄ཧཾ དཱརེསུ ཙཱརིཏྟཾ ཨཱཔནྣཾ, མུསཱ ཝཏྭཱ ཨཏྠོ བྷགྒོ, སུརཱམདམཏྟེན ཨིདཾ ནཱམ ཀཏ’’ནྟིཨཱདིནཱ ནཡེན ཝེརུཔྤཏྟི ཝེདིཏབྦཱ། ཨཝེཙྩཔྤསཱདེནཱཏི ཨདྷིགཏེན ཨཙལཔྤསཱདེན། ཨརིཡཀནྟེཧཱིཏི པཉྩཧི སཱིལེཧི། ཏཱནི ཧི ཨརིཡཱནཾ ཀནྟཱནི པིཡཱནི། བྷཝནྟརགཏཱཔི ཨརིཡཱ ཏཱནི ན ཝིཛཧནྟི, ཏསྨཱ ‘‘ཨརིཡཀནྟཱནཱི’’ཏི ཝུཙྩནྟི། སེསམེཏྠ ཡཾ ཝཏྟབྦཾ སིཡཱ, ཏཾ སབྦཾ ཝིསུདྡྷིམགྒེ ཨནུསྶཏིནིདྡེསེ ཝུཏྟམེཝ། པཋམཾ།
Pāṇātipātapaccayāti pāṇātipātakammakāraṇā. Bhayaṃ veranti atthato ekaṃ. Verañca nāmetaṃ duvidhaṃ hoti bāhiraṃ ajjhattikanti. Ekena hi ekassa pitā mārito hoti, so cintesi ‘‘etena kira me pitā mārito, ahampi taṃyeva māressāmī’’ti nisitaṃ satthaṃ ādāya carati. Yā tassa abbhantare uppannaveracetanā, idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma. Yā pana itarassa ‘‘ayaṃ kira maṃ māressāmīti carati, ahameva naṃ paṭhamataraṃ māressāmī’’ti cetanā uppajjati, idaṃ ajjhattikaṃ veraṃ nāma. Idaṃ tāva ubhayampi diṭṭhadhammikameva. Yā pana taṃ niraye uppannaṃ disvā ‘‘etaṃ paharissāmī’’ti jalitaṃ ayamuggaraṃ gaṇhato nirayapālassa cetanā uppajjati, idamassa samparāyikaṃ bāhiraveraṃ. Yā cassa ‘‘ayaṃ niddosaṃ maṃ paharissāmīti āgacchati, ahameva naṃ paṭhamataraṃ paharissāmī’’ti cetanā uppajjati, idamassa samparāyikaṃ ajjhattaveraṃ. Yaṃ panetaṃ bāhiraveraṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘puggalavera’’nti vuttaṃ. Dukkhaṃ domanassanti atthato ekameva. Yathā cettha, evaṃ sesapadesupi ‘‘iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃ , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ, musā vatvā attho bhaggo, surāmadamattena idaṃ nāma kata’’ntiādinā nayena veruppatti veditabbā. Aveccappasādenāti adhigatena acalappasādena. Ariyakantehīti pañcahi sīlehi. Tāni hi ariyānaṃ kantāni piyāni. Bhavantaragatāpi ariyā tāni na vijahanti, tasmā ‘‘ariyakantānī’’ti vuccanti. Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge anussatiniddese vuttameva. Paṭhamaṃ.
Related texts:
ཏིཔིཊཀ (མཱུལ) • Tipiṭaka (Mūla) / སུཏྟཔིཊཀ • Suttapiṭaka / སཾཡུཏྟནིཀཱཡ • Saṃyuttanikāya / ༡. པཉྩཝེརབྷཡསུཏྟཾ • 1. Pañcaverabhayasuttaṃ
ཊཱིཀཱ • Tīkā / སུཏྟཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / སཾཡུཏྟནིཀཱཡ (ཊཱིཀཱ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ༡. པཉྩཝེརབྷཡསུཏྟཝཎྞནཱ • 1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā
