| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ဝိနယသင္ဂဟ-အဋ္ဌကထာ • Vinayasaṅgaha-aṭṭhakathā |
၃၄. ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယကထာ
34. Pakiṇṇakavinicchayakathā
၁. ဣဒာနိ ပကိဏ္ဏကကထာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ‘‘ဂဏဘောဇနေ အညတ္ရ သမယာ ပာစိတ္တိယ’’န္တိ (ပာစိ. ၂၁၇) ဝုတ္တံ ဂဏဘောဇနံ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၂၁၇-၂၁၈) ဒ္ဝီဟိ အာကာရေဟိ ပသဝတိ ဝိညတ္တိတော ဝာ နိမန္တနတော ဝာ။ ကထံ ဝိညတ္တိတော ပသဝတိ? စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဧကတော ဌိတာ ဝာ နိသိန္နာ ဝာ ဥပာသကံ ဒိသ္ဝာ ‘‘အမ္ဟာကံ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝာ ဝိညာပေယ္ယုံ, ပာဋေက္ကံ ဝာ ပသ္သိတ္ဝာ ‘‘မယ္ဟံ ဒေဟိ, မယ္ဟံ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဝိညာပေတ္ဝာ ဧကတော ဝာ ဂစ္ဆန္တု နာနာတော ဝာ, ဘတ္တံ ဂဟေတ္ဝာပိ ဧကတော ဝာ ဘုဉ္ဇန္တု နာနာတော ဝာ။ သစေ ဧကတော ဂဏ္ဟန္တိ, ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ, သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ။ ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဟေတ္ထ ပမာဏံ။ ဧဝံ ဝိညတ္တိတော ပသဝတိ။
1. Idāni pakiṇṇakakathā ca veditabbā. ‘‘Gaṇabhojane aññatra samayā pācittiya’’nti (pāci. 217) vuttaṃ gaṇabhojanaṃ (pāci. aṭṭha. 217-218) dvīhi ākārehi pasavati viññattito vā nimantanato vā. Kathaṃ viññattito pasavati? Cattāro bhikkhū ekato ṭhitā vā nisinnā vā upāsakaṃ disvā ‘‘amhākaṃ catunnampi bhattaṃ dehī’’ti vā viññāpeyyuṃ, pāṭekkaṃ vā passitvā ‘‘mayhaṃ dehi, mayhaṃ dehī’’ti evaṃ ekato vā nānāto vā viññāpetvā ekato vā gacchantu nānāto vā, bhattaṃ gahetvāpi ekato vā bhuñjantu nānāto vā. Sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Paṭiggahaṇameva hettha pamāṇaṃ. Evaṃ viññattito pasavati.
ကထံ နိမန္တနတော ပသဝတိ? စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဥပသင္ကမိတ္ဝာ ‘‘တုမ္ဟေ, ဘန္တေ, ဩဒနေန နိမန္တေမိ, ဩဒနံ မေ ဂဏ္ဟထ အာကင္ခထ ဩလောကေထ အဓိဝာသေထ ပဋိမာနေထာ’’တိ ဧဝံ ယေန ကေနစိ ဝေဝစနေန ဝာ ဘာသန္တရေန ဝာ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတ္ဝာ နိမန္တေတိ။ ဧဝံ ဧကတော နိမန္တိတာ ပရိစ္ဆိန္နကာလဝသေန အဇ္ဇတနာယ ဝာ သ္ဝာတနာယ ဝာ ဧကတော ဂစ္ဆန္တိ, ဧကတော ဂဏ္ဟန္တိ, ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တိ, ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ, သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ။ ဧကတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဂစ္ဆန္တိ, ဧကတော ဂဏ္ဟန္တိ, ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဘုဉ္ဇန္တိ, အာပတ္တိယေဝ။ ဧကတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဂစ္ဆန္တိ, နာနာတော ဂဏ္ဟန္တိ, ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဘုဉ္ဇန္တိ, အနာပတ္တိ။ စတ္တာရိ ပရိဝေဏာနိ ဝာ ဝိဟာရေ ဝာ ဂန္တ္ဝာ နာနာတော နိမန္တိတာ, ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေသုယေဝ ဝာ ဧကော ပုတ္တေန ဧကော ပိတရာတိ ဧဝမ္ပိ နာနာတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဂစ္ဆန္တု, ဧကတော ဝာ နာနာတော ဝာ ဘုဉ္ဇန္တု, သစေ ဧကတော ဂဏ္ဟန္တိ, ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ, သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ။ ဧဝံ တာဝ နိမန္တနတော ပသဝတိ။
Kathaṃ nimantanato pasavati? Cattāro bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘tumhe, bhante, odanena nimantemi, odanaṃ me gaṇhatha ākaṅkhatha oloketha adhivāsetha paṭimānethā’’ti evaṃ yena kenaci vevacanena vā bhāsantarena vā pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvā nimanteti. Evaṃ ekato nimantitā paricchinnakālavasena ajjatanāya vā svātanāya vā ekato gacchanti, ekato gaṇhanti, ekato bhuñjanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Ekato nimantitā ekato vā nānāto vā gacchanti, ekato gaṇhanti, ekato vā nānāto vā bhuñjanti, āpattiyeva. Ekato nimantitā ekato vā nānāto vā gacchanti, nānāto gaṇhanti, ekato vā nānāto vā bhuñjanti, anāpatti. Cattāri pariveṇāni vā vihāre vā gantvā nānāto nimantitā, ekaṭṭhāne ṭhitesuyeva vā eko puttena eko pitarāti evampi nānāto nimantitā ekato vā nānāto vā gacchantu, ekato vā nānāto vā bhuñjantu, sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Evaṃ tāva nimantanato pasavati.
တသ္မာ သစေ ကောစိ သင္ဃဘတ္တံ ကတ္တုကာမေန နိမန္တနတ္ထာယ ပေသိတော ဝိဟာရံ အာဂမ္မ ‘‘ဘန္တေ, သ္ဝေ အမ္ဟာကံ ဃရေ ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ အဝတ္ဝာ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝာ ‘‘သင္ဃဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝာ ‘‘သင္ဃော ဘတ္တံ ဂဏ္ဟတူ’’တိ ဝာ ဝဒတိ, ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန ပဏ္ဍိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ နိမန္တနိကာ ဂဏဘောဇနတော, ပိဏ္ဍပာတိကာ စ ဓုတင္ဂဘေဒတော မောစေတဗ္ဗာ။ ကထံ? ဧဝံ တာဝ ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘သ္ဝေ န သက္ကာ ဥပာသကာ’’တိ။ ပုနဒိဝသေ, ဘန္တေတိ။ ပုနဒိဝသေပိ န သက္ကာတိ။ ဧဝံ ယာဝ အဍ္ဎမာသမ္ပိ ဟရိတ္ဝာ ပုန ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ကိံ တ္ဝံ အဝစာ’’တိ။ သစေ ပုနပိ ‘‘သင္ဃဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒတိ, တတော ‘‘ဣမံ တာဝ ဥပာသက ပုပ္ဖံ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ, ဣမံ တိဏ’’န္တိ ဧဝံ ဝိက္ခေပံ ကတ္ဝာ ပုန ‘‘တ္ဝံ ကိံ ကထယိတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ သစေ ပုနပိ တထေဝ ဝဒတိ, ‘‘အာဝုသော, တ္ဝံ ပိဏ္ဍပာတိကေ ဝာ မဟလ္လကတ္ထေရေ ဝာ န လစ္ဆသိ, သာမဏေရေ လစ္ဆသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ ‘‘နနု, ဘန္တေ, အသုကသ္မိံ အသုကသ္မိဉ္စ ဂာမေ ဘဒန္တေ ဘောဇေသုံ, အဟံ ကသ္မာ န လဘာမီ’’တိ စ ဝုတ္တေ တေ နိမန္တိတုံ ဇာနန္တိ, တ္ဝံ န ဇာနာသီတိ။ တေ ကထံ နိမန္တေသုံ, ဘန္တေတိ? တေ ဧဝမာဟံသု ‘‘အမ္ဟာကံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ။ သစေ သောပိ တထေဝ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတိ။
Tasmā sace koci saṅghabhattaṃ kattukāmena nimantanatthāya pesito vihāraṃ āgamma ‘‘bhante, sve amhākaṃ ghare bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅgho bhattaṃ gaṇhatū’’ti vā vadati, bhattuddesakena paṇḍitena bhavitabbaṃ. Nimantanikā gaṇabhojanato, piṇḍapātikā ca dhutaṅgabhedato mocetabbā. Kathaṃ? Evaṃ tāva vattabbaṃ ‘‘sve na sakkā upāsakā’’ti. Punadivase, bhanteti. Punadivasepi na sakkāti. Evaṃ yāva aḍḍhamāsampi haritvā puna vattabbo ‘‘kiṃ tvaṃ avacā’’ti. Sace punapi ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tato ‘‘imaṃ tāva upāsaka pupphaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ tiṇa’’nti evaṃ vikkhepaṃ katvā puna ‘‘tvaṃ kiṃ kathayitthā’’ti pucchitabbo. Sace punapi tatheva vadati, ‘‘āvuso, tvaṃ piṇḍapātike vā mahallakatthere vā na lacchasi, sāmaṇere lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante, asukasmiṃ asukasmiñca gāme bhadante bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti ca vutte te nimantituṃ jānanti, tvaṃ na jānāsīti. Te kathaṃ nimantesuṃ, bhanteti? Te evamāhaṃsu ‘‘amhākaṃ, bhante, bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti. Sace sopi tatheva vadati, vaṭṭati.
အထ ပုနပိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒတိ, ‘‘န ဒာနိ တ္ဝံ, အာဝုသော, ဗဟူ ဘိက္ခူ လစ္ဆသိ, တယော ဧဝ, အာဝုသော, လစ္ဆသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ ‘‘နနု, ဘန္တေ, အမုကသ္မိဉ္စ အမုကသ္မိဉ္စ ဂာမေ သကလံ ဘိက္ခုသင္ဃံ ဘောဇေသုံ, အဟံ ကသ္မာ န လဘာမီ’’တိ။ ‘‘တ္ဝံ နိမန္တိတုံ န ဇာနာသီ’’တိ။ တေ ကထံ နိမန္တေသုံ, ဘန္တေတိ? တေ ဧဝမာဟံသု ‘‘အမ္ဟာကံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ။ သစေ သောပိ တထေဝ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတိ။ အထ ပုနပိ ‘‘ဘတ္တမေဝာ’’တိ ဝဒတိ, တတော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဂစ္ဆ တ္ဝံ, နတ္ထမ္ဟာကံ တဝ ဘတ္တေနတ္ထော, နိဗဒ္ဓဂောစရော ဧသ အမ္ဟာကံ, မယမေတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိသ္သာမာ’’တိ။ တံ ‘‘စရထ, ဘန္တေ’’တိ ဝတ္ဝာ အာဂတံ ပုစ္ဆန္တိ ‘‘ကိံ ဘော လဒ္ဓာ ဘိက္ခူ’’တိ? ကိံ ဧတေန, ဗဟု ဧတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, ထေရာ ‘‘သ္ဝေ ပိဏ္ဍာယ စရိသ္သာမာ’’တိ အာဟံသု, မာ ဒာနိ တုမ္ဟေ ပမဇ္ဇိတ္ထာတိ။ ဒုတိယဒိဝသေ စေတိယဝတ္တံ ကတ္ဝာ ဌိတဘိက္ခူ သင္ဃတ္ထေရေန ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘အာဝုသော, ဓုရဂာမေ သင္ဃဘတ္တံ, အပဏ္ဍိတမနုသ္သော ပန အဂမာသိ, ဂစ္ဆာမ, ဓုရဂာမေ ပိဏ္ဍာယ စရိသ္သာမာ’’တိ။ ဘိက္ခူဟိ ထေရသ္သ ဝစနံ ကာတဗ္ဗံ, န ဒုဗ္ဗစေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, ဂာမဒ္ဝာရေ အဋ္ဌတ္ဝာဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ, တေသု ပတ္တာနိ ဂဟေတ္ဝာ နိသီဒာပေတ္ဝာ ဘောဇေန္တေသု ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။
Atha punapi ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, ‘‘na dāni tvaṃ, āvuso, bahū bhikkhū lacchasi, tayo eva, āvuso, lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante, amukasmiñca amukasmiñca gāme sakalaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti. ‘‘Tvaṃ nimantituṃ na jānāsī’’ti. Te kathaṃ nimantesuṃ, bhanteti? Te evamāhaṃsu ‘‘amhākaṃ, bhante, bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti. Sace sopi tatheva ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vadati, vaṭṭati. Atha punapi ‘‘bhattamevā’’ti vadati, tato vattabbo – ‘‘gaccha tvaṃ, natthamhākaṃ tava bhattenattho, nibaddhagocaro esa amhākaṃ, mayamettha piṇḍāya carissāmā’’ti. Taṃ ‘‘caratha, bhante’’ti vatvā āgataṃ pucchanti ‘‘kiṃ bho laddhā bhikkhū’’ti? Kiṃ etena, bahu ettha vattabbaṃ, therā ‘‘sve piṇḍāya carissāmā’’ti āhaṃsu, mā dāni tumhe pamajjitthāti. Dutiyadivase cetiyavattaṃ katvā ṭhitabhikkhū saṅghattherena vattabbā ‘‘āvuso, dhuragāme saṅghabhattaṃ, apaṇḍitamanusso pana agamāsi, gacchāma, dhuragāme piṇḍāya carissāmā’’ti. Bhikkhūhi therassa vacanaṃ kātabbaṃ, na dubbacehi bhavitabbaṃ, gāmadvāre aṭṭhatvāva piṇḍāya caritabbaṃ, tesu pattāni gahetvā nisīdāpetvā bhojentesu bhuñjitabbaṃ.
သစေ အာသနသာလာယ ဘတ္တံ ဌပေတ္ဝာ ရထိကာသု အာဟိဏ္ဍန္တာ အာရောစေန္တိ ‘‘အာသနသာလာယံ, ဘန္တေ, ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ, န ဝဋ္ဋတိ။ အထ ပန ‘‘ဘတ္တံ အာဒာယ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တ္ဝာ ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ပဋိကစ္စေဝ ဝာ ဝိဟာရံ အတိဟရိတ္ဝာ ပတိရူပေ ဌာနေ ဌပေတ္ဝာ အာဂတာဂတာနံ ဒေန္တိ, အယံ အဘိဟဋဘိက္ခာ နာမ ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ပန ဘတ္တသာလာယ ဒာနံ သဇ္ဇေတ္ဝာ တံ တံ ပရိဝေဏံ ပဟိဏန္တိ ‘‘ဘတ္တသာလာယ ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ, ဝဋ္ဋတိ။ ယေ ပန မနုသ္သာ ပိဏ္ဍစာရိကေ ဘိက္ခူ ဒိသ္ဝာ အာသနသာလံ သမ္မဇ္ဇိတ္ဝာ တတ္ထ နိသီဒာပေတ္ဝာ ဘောဇေန္တိ, န တေ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ။ ယေ ပန ဂာမေ ဘိက္ခံ အလဘိတ္ဝာ ဂာမတော နိက္ခမန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသ္ဝာ ‘‘ဘန္တေ, ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒန္တိ, တေ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ, န နိဝတ္တိတဗ္ဗံ။ သစေ ‘‘နိဝတ္တထ, ဘန္တေ, ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ‘‘နိဝတ္တထာ’’တိ ဝုတ္တပဒေ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘နိဝတ္တထ, ဘန္တေ, ဃရေ ဘတ္တံ ကတံ, ဂာမေ ဘတ္တံ ကတ’’န္တိ ဝဒန္တိ, ဂေဟေ စ ဂာမေ စ ဘတ္တံ နာမ ယသ္သ ကသ္သစိ ဟောတိ, နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘နိဝတ္တထ ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ သမ္ဗန္ဓံ ကတ္ဝာ ဝဒန္တိ, နိဝတ္တိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ အာသနသာလာတော ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ နိက္ခမန္တေ ဒိသ္ဝာ ‘‘နိသီဒထ, ဘန္တေ, ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။
Sace āsanasālāya bhattaṃ ṭhapetvā rathikāsu āhiṇḍantā ārocenti ‘‘āsanasālāyaṃ, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti, na vaṭṭati. Atha pana ‘‘bhattaṃ ādāya tattha tattha gantvā bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, paṭikacceva vā vihāraṃ atiharitvā patirūpe ṭhāne ṭhapetvā āgatāgatānaṃ denti, ayaṃ abhihaṭabhikkhā nāma vaṭṭati. Sace pana bhattasālāya dānaṃ sajjetvā taṃ taṃ pariveṇaṃ pahiṇanti ‘‘bhattasālāya bhattaṃ gaṇhathā’’ti, vaṭṭati. Ye pana manussā piṇḍacārike bhikkhū disvā āsanasālaṃ sammajjitvā tattha nisīdāpetvā bhojenti, na te paṭikkhipitabbā. Ye pana gāme bhikkhaṃ alabhitvā gāmato nikkhamante bhikkhū disvā ‘‘bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, te paṭikkhipitabbā, na nivattitabbaṃ. Sace ‘‘nivattatha, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, ‘‘nivattathā’’ti vuttapade nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha, bhante, ghare bhattaṃ kataṃ, gāme bhattaṃ kata’’nti vadanti, gehe ca gāme ca bhattaṃ nāma yassa kassaci hoti, nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha bhattaṃ gaṇhathā’’ti sambandhaṃ katvā vadanti, nivattituṃ na vaṭṭati. Āsanasālāto piṇḍāya carituṃ nikkhamante disvā ‘‘nisīdatha, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti vuttepi eseva nayo.
‘‘အညတ္ရ သမယာ’’တိ ဝစနတော ဂိလာနသမယော စီဝရဒာနသမယော စီဝရကာရသမယော အဒ္ဓာနဂမနသမယော နာဝာဘိရုဟနသမယော မဟာသမယော သမဏဘတ္တသမယောတိ ဧတေသု သတ္တသု သမယေသု အညတရသ္မိံ အနာပတ္တိ။ တသ္မာ ယထာ မဟာစမ္မသ္သ ပရတော မံသံ ဒိသ္သတိ, ဧဝံ အန္တမသော ပာဒာပိ ဖာလိတာ ဟောန္တိ, ဝာလိကာယ ဝာ သက္ခရာယ ဝာ ပဟဋမတ္တေ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေန္တိ, န သက္ကာ စ ဟောတိ အန္တောဂာမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ, ဤဒိသေ ဂေလညေ ဂိလာနသမယောတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န လေသကပ္ပိယံ ကာတဗ္ဗံ။
‘‘Aññatra samayā’’ti vacanato gilānasamayo cīvaradānasamayo cīvarakārasamayo addhānagamanasamayo nāvābhiruhanasamayo mahāsamayo samaṇabhattasamayoti etesu sattasu samayesu aññatarasmiṃ anāpatti. Tasmā yathā mahācammassa parato maṃsaṃ dissati, evaṃ antamaso pādāpi phālitā honti, vālikāya vā sakkharāya vā pahaṭamatte dukkhaṃ uppādenti, na sakkā ca hoti antogāme piṇḍāya carituṃ, īdise gelaññe gilānasamayoti bhuñjitabbaṃ, na lesakappiyaṃ kātabbaṃ.
စီဝရဒာနသမယော နာမ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝသ္သာနသ္သ ပစ္ဆိမော မာသော, အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စမာသာ။ ဧတ္ထန္တရေ ‘‘စီဝရဒာနသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ စီဝရေ ကရိယမာနေ စီဝရကာရသမယောတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ယဒာ ဟိ သာဋကဉ္စ သုတ္တဉ္စ လဘိတ္ဝာ စီဝရံ ကရောန္တိ, အယံ စီဝရကာရသမယော နာမ, ဝိသုံ စီဝရကာရသမယော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ယော တတ္ထ စီဝရေ ကတ္တဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောတိ, မဟာပစ္စရိယဉ္ဟိ ‘‘အန္တမသော သူစိဝေဓကော’’တိပိ ဝုတ္တံ။ တေန ‘‘စီဝရကာရသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝိတ္ထာရေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘ယော စီဝရံ ဝိစာရေတိ ဆိန္ဒတိ, မောဃသုတ္တကံ ဌပေတိ, အာဂန္တုကပတ္တံ ဌပေတိ, ပစ္စာဂတံ သိဗ္ဗေတိ, အာဂန္တုကပတ္တံ ဗန္ဓတိ, အနုဝာတံ ဆိန္ဒတိ ဃဋေတိ အာရောပေတိ, တတ္ထ ပစ္စာဂတံ သိဗ္ဗေတိ, သုတ္တံ ကရောတိ ဝလေတိ, ပိပ္ဖလိကံ နိသေတိ, ပရိဝတ္တနံ ကရောတိ, သဗ္ဗောပိ စီဝရံ ကရောတိယေဝာတိ ဝုစ္စတိ။ ယော ပန သမီပေ နိသိန္နော ဇာတကံ ဝာ ဓမ္မပဒံ ဝာ ကထေတိ, အယံ န စီဝရကာရကော, ဧတံ ဌပေတ္ဝာ သေသာနံ ဂဏဘောဇနေ အနာပတ္တီ’’တိ။
Cīvaradānasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā. Etthantare ‘‘cīvaradānasamayo’’ti bhuñjitabbaṃ. Cīvare kariyamāne cīvarakārasamayoti bhuñjitabbaṃ. Yadā hi sāṭakañca suttañca labhitvā cīvaraṃ karonti, ayaṃ cīvarakārasamayo nāma, visuṃ cīvarakārasamayo nāma natthi, tasmā yo tattha cīvare kattabbaṃ yaṃ kiñci kammaṃ karoti, mahāpaccariyañhi ‘‘antamaso sūcivedhako’’tipi vuttaṃ. Tena ‘‘cīvarakārasamayo’’ti bhuñjitabbaṃ. Kurundiyaṃ pana vitthāreneva vuttaṃ ‘‘yo cīvaraṃ vicāreti chindati, moghasuttakaṃ ṭhapeti, āgantukapattaṃ ṭhapeti, paccāgataṃ sibbeti, āgantukapattaṃ bandhati, anuvātaṃ chindati ghaṭeti āropeti, tattha paccāgataṃ sibbeti, suttaṃ karoti valeti, pipphalikaṃ niseti, parivattanaṃ karoti, sabbopi cīvaraṃ karotiyevāti vuccati. Yo pana samīpe nisinno jātakaṃ vā dhammapadaṃ vā katheti, ayaṃ na cīvarakārako, etaṃ ṭhapetvā sesānaṃ gaṇabhojane anāpattī’’ti.
အဒ္ဓာနဂမနသမယေ အန္တမသော အဍ္ဎယောဇနံ ဂန္တုကာမေနပိ ‘‘အဍ္ဎယောဇနံ ဂစ္ဆိသ္သာမီ’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဂစ္ဆန္တေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဂတေန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။
Addhānagamanasamaye antamaso aḍḍhayojanaṃ gantukāmenapi ‘‘aḍḍhayojanaṃ gacchissāmī’’ti bhuñjitabbaṃ, gacchantena bhuñjitabbaṃ, gatena ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ.
နာဝာဘိရုဟနသမယေ ‘‘နာဝံ အဘိရုဟိသ္သာမီ’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အာရုဠ္ဟေန ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဂန္တ္ဝာပိ ယာဝ န ဩရောဟတိ, တာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဩရုဠ္ဟေန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။
Nāvābhiruhanasamaye ‘‘nāvaṃ abhiruhissāmī’’ti bhuñjitabbaṃ, āruḷhena icchitaṭṭhānaṃ gantvāpi yāva na orohati, tāva bhuñjitabbaṃ, oruḷhena ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ.
မဟာသမယော နာမ ယတ္ထ ဒ္ဝေ တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ဝာ ယာပေန္တိ, အန္တမသော စတုတ္ထေပိ အာဂတေ န ယာပေန္တိ, အယံ မဟာသမယော။ ယတ္ထ ပန သတံ ဝာ သဟသ္သံ ဝာ သန္နိပတန္တိ, တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ, တသ္မာ တာဒိသေ ကာလေ ‘‘မဟာသမယော’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတ္ဝာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။
Mahāsamayo nāma yattha dve tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā yāpenti, antamaso catutthepi āgate na yāpenti, ayaṃ mahāsamayo. Yattha pana sataṃ vā sahassaṃ vā sannipatanti, tattha vattabbameva natthi, tasmā tādise kāle ‘‘mahāsamayo’’ti adhiṭṭhahitvā bhuñjitabbaṃ.
သမဏဘတ္တသမယော နာမ ယော ကောစိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော ဘတ္တံ ကရောတိ, အယံ သမဏဘတ္တသမယောဝ။ တသ္မာ သဟဓမ္မိကေသု ဝာ တိတ္ထိယေသု ဝာ အညတရေန ယေန ကေနစိ ကတေ ဘတ္တေ ‘‘သမဏဘတ္တသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနာပတ္တိ သမယေ, ဒ္ဝေ တယော ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တိ, ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ဝာ ဧကတော သန္နိပတိတ္ဝာ ဘုဉ္ဇန္တိ, နိစ္စဘတ္တံ, သလာကဘတ္တံ, ပက္ခိကံ, ဥပောသထိကံ, ပာဋိပဒိကံ, ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတ္ဝာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တီ’’တိ (ပာစိ. ၂၂၀) ဝစနတော ယေပိ အကပ္ပိယနိမန္တနံ သာဒိယိတ္ဝာ ဒ္ဝေ ဝာ တယော ဝာ ဧကတော ဂဟေတ္ဝာ ဘုဉ္ဇန္တိ, တေသမ္ပိ အနာပတ္တိ။
Samaṇabhattasamayo nāma yo koci paribbājakasamāpanno bhattaṃ karoti, ayaṃ samaṇabhattasamayova. Tasmā sahadhammikesu vā titthiyesu vā aññatarena yena kenaci kate bhatte ‘‘samaṇabhattasamayo’’ti bhuñjitabbaṃ. ‘‘Anāpatti samaye, dve tayo ekato bhuñjanti, piṇḍāya caritvā ekato sannipatitvā bhuñjanti, niccabhattaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikaṃ, pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpattī’’ti (pāci. 220) vacanato yepi akappiyanimantanaṃ sādiyitvā dve vā tayo vā ekato gahetvā bhuñjanti, tesampi anāpatti.
တတ္ထ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ ပိဏ္ဍပာတိကစတုတ္ထံ အနုပသမ္ပန္နစတုတ္ထံ ပတ္တစတုတ္ထံ ဂိလာနစတုတ္ထန္တိ ပဉ္စန္နံ စတုတ္ထာနံ ဝသေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ကထံ? ဣဓေကစ္စော စတ္တာရော ဘိက္ခူ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ နိမန္တေတိ။ တေသု တယော ဂတာ, ဧကော န ဂတော။ ဥပာသကော ‘‘ဧကော, ဘန္တေ, ထေရော ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆတိ။ နာဂတော ဥပာသကာတိ။ သော အညံ တံခဏပ္ပတ္တံ ကဉ္စိ ‘‘ဧဟိ, ဘန္တေ’’တိ ဃရံ ပဝေသေတ္ဝာ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေတိ , သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ။ ကသ္မာ? ဂဏပူရကသ္သ အနိမန္တိတတ္တာ။ တယော ဧဝ ဟိ တတ္ထ နိမန္တိတာ ဂဏ္ဟိံသု, တေဟိ ဂဏော န ပူရတိ, ဂဏပူရကော စ အနိမန္တိတော, တေန ဂဏော ဘိဇ္ဇတီတိ။ ဧတံ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ။
Tattha animantitacatutthaṃ piṇḍapātikacatutthaṃ anupasampannacatutthaṃ pattacatutthaṃ gilānacatutthanti pañcannaṃ catutthānaṃ vasena vinicchayo veditabbo. Kathaṃ? Idhekacco cattāro bhikkhū ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti nimanteti. Tesu tayo gatā, eko na gato. Upāsako ‘‘eko, bhante, thero kuhi’’nti pucchati. Nāgato upāsakāti. So aññaṃ taṃkhaṇappattaṃ kañci ‘‘ehi, bhante’’ti gharaṃ pavesetvā catunnampi bhattaṃ deti , sabbesaṃ anāpatti. Kasmā? Gaṇapūrakassa animantitattā. Tayo eva hi tattha nimantitā gaṇhiṃsu, tehi gaṇo na pūrati, gaṇapūrako ca animantito, tena gaṇo bhijjatīti. Etaṃ animantitacatutthaṃ.
ပိဏ္ဍပာတိကစတုတ္ထေ နိမန္တနကာလေ ဧကော ပိဏ္ဍပာတိကော ဟောတိ, သော နာဓိဝာသေတိ, ဂမနဝေလာယံ ပန ‘‘ဧဟိ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ အနဓိဝာသိတတ္တာ အနာဂစ္ဆန္တမ္ပိ ‘‘ဧထ ဘိက္ခံ လစ္ဆထာ’’တိ ဂဟေတ္ဝာ ဂစ္ဆန္တိ, သော တံ ဂဏံ ဘိန္ဒတိ, တသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ။
Piṇḍapātikacatutthe nimantanakāle eko piṇḍapātiko hoti, so nādhivāseti, gamanavelāyaṃ pana ‘‘ehi bhante’’ti vutte anadhivāsitattā anāgacchantampi ‘‘etha bhikkhaṃ lacchathā’’ti gahetvā gacchanti, so taṃ gaṇaṃ bhindati, tasmā sabbesaṃ anāpatti.
အနုပသမ္ပန္နစတုတ္ထေ သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ နိမန္တိတာ ဟောန္တိ, သောပိ ဂဏံ ဘိန္ဒတိ။
Anupasampannacatutthe sāmaṇerena saddhiṃ nimantitā honti, sopi gaṇaṃ bhindati.
ပတ္တစတုတ္ထေ ဧကော သယံ အာဂန္တ္ဝာ ပတ္တံ ပေသေတိ, ဧဝမ္ပိ ဂဏော ဘိဇ္ဇတိ, တသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ။
Pattacatutthe eko sayaṃ āgantvā pattaṃ peseti, evampi gaṇo bhijjati, tasmā sabbesaṃ anāpatti.
ဂိလာနစတုတ္ထေ ဂိလာနေန သဒ္ဓိံ နိမန္တိတာ ဟောန္တိ, တတ္ထ ဂိလာနသ္သေဝ အနာပတ္တိ, ဣတရေသံ ပန ဂဏပူရကော ဟောတိ။ န ဟိ ဂိလာနေန ဂဏော ဘိဇ္ဇတိ, တသ္မာ တေသံ အာပတ္တိ။ မဟာပစ္စရိယံ ပန အဝိသေသေန ဝုတ္တံ ‘‘သမယလဒ္ဓကော သယမေဝ မုစ္စတိ, သေသာနံ ဂဏပူရကတ္တာ အာပတ္တိကရော ဟောတီ’’တိ။ တသ္မာ စီဝရဒာနသမယလဒ္ဓကာဒီနမ္ပိ ဝသေန စတုက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
Gilānacatutthe gilānena saddhiṃ nimantitā honti, tattha gilānasseva anāpatti, itaresaṃ pana gaṇapūrako hoti. Na hi gilānena gaṇo bhijjati, tasmā tesaṃ āpatti. Mahāpaccariyaṃ pana avisesena vuttaṃ ‘‘samayaladdhako sayameva muccati, sesānaṃ gaṇapūrakattā āpattikaro hotī’’ti. Tasmā cīvaradānasamayaladdhakādīnampi vasena catukkāni veditabbāni.
သစေ ပန အဓိဝာသေတ္ဝာ ဂတေသုပိ စတူသု ဇနေသု ဧကော ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘‘အဟံ တုမ္ဟာကံ ဂဏံ ဘိန္ဒိသ္သာမိ, နိမန္တနံ သာဒိယထာ’’တိ ဝတ္ဝာ ယာဂုခဇ္ဇကာဝသာနေ ဘတ္တတ္ထာယ ပတ္တံ ဂဏ္ဟန္တာနံ အဒတ္ဝာ ‘‘ဣမေ တာဝ ဘိက္ခူ ဘောဇေတ္ဝာ ဝိသ္သဇ္ဇေထ, အဟံ ပစ္ဆာ အနုမောဒနံ ကတ္ဝာ ဂမိသ္သာမီ’’တိ နိသိန္နော, တေသု ဘုတ္ဝာ ဂတေသု ‘‘ဒေထ, ဘန္တေ, ပတ္တ’’န္တိ ဥပာသကေန ပတ္တံ ဂဟေတ္ဝာ ဘတ္တေ ဒိန္နေ ဘုဉ္ဇိတ္ဝာ အနုမောဒနံ ကတ္ဝာ ဂစ္ဆတိ, သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ။ ပဉ္စန္နဉ္ဟိ ဘောဇနာနံယေဝ ဝသေန ဂဏဘောဇနေ ဝိသင္ကေတံ နတ္ထိ, ဩဒနေန နိမန္တေတ္ဝာ ကုမ္မာသံ ဂဏ္ဟန္တာပိ အာပဇ္ဇန္တိ, တာနိ စ တေဟိ ဧကတော န ဂဟိတာနိ, ယာဂုအာဒီဟိ ပန ဝိသင္ကေတံ ဟောတိ, တာနိ တေဟိ ဧကတော ဂဟိတာနီတိ ဧဝံ ဧကော ပဏ္ဍိတော အညေသမ္ပိ အနာပတ္တိံ ကရောတိ။ နိစ္စဘတ္တန္တိ ဓုဝဘတ္တံ ဝုစ္စတိ, ‘‘နိစ္စဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ဗဟူနံ ဧကတော ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သလာကဘတ္တာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။
Sace pana adhivāsetvā gatesupi catūsu janesu eko paṇḍito bhikkhu ‘‘ahaṃ tumhākaṃ gaṇaṃ bhindissāmi, nimantanaṃ sādiyathā’’ti vatvā yāgukhajjakāvasāne bhattatthāya pattaṃ gaṇhantānaṃ adatvā ‘‘ime tāva bhikkhū bhojetvā vissajjetha, ahaṃ pacchā anumodanaṃ katvā gamissāmī’’ti nisinno, tesu bhutvā gatesu ‘‘detha, bhante, patta’’nti upāsakena pattaṃ gahetvā bhatte dinne bhuñjitvā anumodanaṃ katvā gacchati, sabbesaṃ anāpatti. Pañcannañhi bhojanānaṃyeva vasena gaṇabhojane visaṅketaṃ natthi, odanena nimantetvā kummāsaṃ gaṇhantāpi āpajjanti, tāni ca tehi ekato na gahitāni, yāguādīhi pana visaṅketaṃ hoti, tāni tehi ekato gahitānīti evaṃ eko paṇḍito aññesampi anāpattiṃ karoti. Niccabhattanti dhuvabhattaṃ vuccati, ‘‘niccabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, bahūnaṃ ekato gahetuṃ vaṭṭati. Salākabhattādīsupi eseva nayo.
၂. ‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ အညတ္ရ သမယာ ပာစိတ္တိယ’’န္တိ (ပာစိ. ၂၂၂-၂၂၃, ၂၂၅) ဝုတ္တံ ပရမ္ပရဘောဇနံ ပန နိမန္တနတောယေဝ ပသဝတိ။ ယော ဟိ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ဘောဇနေန ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိအာဒိနာ နိမန္တိတော တံ ဌပေတ္ဝာ အညံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ, တသ္သေတံ ဘောဇနံ ‘‘ပရမ္ပရဘောဇန’’န္တိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ ဌပေတ္ဝာ ဂိလာနသမယံ စီဝရဒာနသမယံ စီဝရကာရသမယဉ္စ အညသ္မိံ သမယေ ပာစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ နိမန္တနပဋိပာဋိယာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န ဥပ္ပဋိပာဋိယာ။
2. ‘‘Paramparabhojane aññatra samayā pācittiya’’nti (pāci. 222-223, 225) vuttaṃ paramparabhojanaṃ pana nimantanatoyeva pasavati. Yo hi ‘‘pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena bhattaṃ gaṇhathā’’tiādinā nimantito taṃ ṭhapetvā aññaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarabhojanaṃ bhuñjati, tassetaṃ bhojanaṃ ‘‘paramparabhojana’’nti vuccati. Evaṃ bhuñjantassa ṭhapetvā gilānasamayaṃ cīvaradānasamayaṃ cīvarakārasamayañca aññasmiṃ samaye pācittiyaṃ vuttaṃ, tasmā nimantanapaṭipāṭiyāva bhuñjitabbaṃ, na uppaṭipāṭiyā.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိကပ္ပေတ္ဝာ ပရမ္ပရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (ပာစိ. ၂၂၆) ဝစနတော ပဌမနိမန္တနံ အညသ္သ ဝိကပ္ပေတ္ဝာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အယံ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၂၂၆ အာဒယော) ဝိကပ္ပနာ နာမ သမ္မုခာပိ ပရမ္မုခာပိ ဝဋ္ဋတိ။ သမ္မုခာ ဒိသ္ဝာ ‘‘မယ္ဟံ ဘတ္တပစ္စာသံ တုယ္ဟံ ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝာ ‘‘ဒမ္မီ’’တိ ဝာ ဝတ္ဝာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အဒိသ္ဝာ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု ယသ္သ ကသ္သစိ နာမံ ဂဟေတ္ဝာ ‘‘မယ္ဟံ ဘတ္တပစ္စာသံ ဣတ္ထန္နာမသ္သ ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝာ ‘‘ဒမ္မီ’’တိ ဝာ ဝတ္ဝာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ဒ္ဝေ တီဏိ နိမန္တနာနိ ပန ဧကသ္မိံ ပတ္တေ ပက္ခိပိတ္ဝာ မိသ္သေတ္ဝာ ဧကံ ကတ္ဝာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနာပတ္တိ ဒ္ဝေ တယော နိမန္တနေ ဧကတော ဘုဉ္ဇတီ’’တိ (ပာစိ. ၂၂၉) ဟိ ဝုတ္တံ။ သစေ ဒ္ဝေ တီဏိ ကုလာနိ နိမန္တေတ္ဝာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒာပေတ္ဝာ ဣတော စိတော စ အာဟရိတ္ဝာ ဘတ္တံ အာကိရန္တိ, သူပဗ္ယဉ္ဇနံ အာကိရန္တိ, ဧကမိသ္သကံ ဟောတိ, ဧတ္ထာပိ အနာပတ္တိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vikappetvā paramparabhojanaṃ bhuñjitu’’nti (pāci. 226) vacanato paṭhamanimantanaṃ aññassa vikappetvāpi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Ayaṃ (pāci. aṭṭha. 226 ādayo) vikappanā nāma sammukhāpi parammukhāpi vaṭṭati. Sammukhā disvā ‘‘mayhaṃ bhattapaccāsaṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vā ‘‘dammī’’ti vā vatvā bhuñjitabbaṃ, adisvā pañcasu sahadhammikesu yassa kassaci nāmaṃ gahetvā ‘‘mayhaṃ bhattapaccāsaṃ itthannāmassa vikappemī’’ti vā ‘‘dammī’’ti vā vatvā bhuñjitabbaṃ. Dve tīṇi nimantanāni pana ekasmiṃ patte pakkhipitvā missetvā ekaṃ katvā bhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Anāpatti dve tayo nimantane ekato bhuñjatī’’ti (pāci. 229) hi vuttaṃ. Sace dve tīṇi kulāni nimantetvā ekasmiṃ ṭhāne nisīdāpetvā ito cito ca āharitvā bhattaṃ ākiranti, sūpabyañjanaṃ ākiranti, ekamissakaṃ hoti, etthāpi anāpatti.
သစေ ပန မူလနိမန္တနံ ဟေဋ္ဌာ ဟောတိ, ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ဥပရိ, တံ ဥပရိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ အာပတ္တိ, ဟတ္ထံ ပန အန္တော ပဝေသေတ္ဝာ ပဌမနိမန္တနတော ဧကမ္ပိ ကဗဠံ ဥဒ္ဓရိတ္ဝာ ဘုတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ယထာ တထာ ဝာ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ အနာပတ္တိ။ ‘‘သစေပိ တတ္ထ ခီရံ ဝာ ရသံ ဝာ အာကိရန္တိ, ယေန အဇ္ဈောတ္ထတံ ဘတ္တံ ဧကရသံ ဟောတိ, ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ အနာပတ္တီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ။ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘ခီရဘတ္တံ ဝာ ရသဘတ္တံ ဝာ လဘိတ္ဝာ နိသိန္နသ္သ တတ္ထေဝ အညေပိ ခီရဘတ္တံ ဝာ ရသဘတ္တံ ဝာ အာကိရန္တိ, ခီရံ ဝာ ရသံ ဝာ ပိဝတော အနာပတ္တိ, ဘုဉ္ဇန္တေန ပဌမံ လဒ္ဓမံသခဏ္ဍံ ဝာ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဝာ မုခေ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သပ္ပိပာယာသေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ။
Sace pana mūlanimantanaṃ heṭṭhā hoti, pacchimaṃ pacchimaṃ upari, taṃ uparito paṭṭhāya bhuñjantassa āpatti, hatthaṃ pana anto pavesetvā paṭhamanimantanato ekampi kabaḷaṃ uddharitvā bhuttakālato paṭṭhāya yathā tathā vā bhuñjantassa anāpatti. ‘‘Sacepi tattha khīraṃ vā rasaṃ vā ākiranti, yena ajjhotthataṃ bhattaṃ ekarasaṃ hoti, koṭito paṭṭhāya bhuñjantassa anāpattī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ ‘‘khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā labhitvā nisinnassa tattheva aññepi khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā ākiranti, khīraṃ vā rasaṃ vā pivato anāpatti, bhuñjantena paṭhamaṃ laddhamaṃsakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍaṃ vā mukhe pakkhipitvā koṭito paṭṭhāya bhuñjituṃ vaṭṭati. Sappipāyāsepi eseva nayo’’ti.
မဟာဥပာသကော ဘိက္ခုံ နိမန္တေတိ, တသ္သ ကုလံ ဥပဂတသ္သ ဥပာသကောပိ တသ္သ ပုတ္တဒာရဘာတုဘဂိနိအာဒယောပိ အတ္တနော အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ အာဟရိတ္ဝာ ပတ္တေ ပက္ခိပန္တိ, ‘‘ဥပာသကေန ပဌမံ ဒိန္နံ အဘုဉ္ဇိတ္ဝာ ပစ္ဆာ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ အာပတ္တီ’’တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ။ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ မဟာပစ္စရိယံ ‘‘သစေ ပာဋေက္ကံ ပစန္တိ, အတ္တနော အတ္တနော ပက္ကဘတ္တတော အာဟရိတ္ဝာ ဒေန္တိ, တတ္ထ ပစ္ဆာ အာဟဋံ ပဌမံ ဘုဉ္ဇန္တသ္သ ပာစိတ္တိယံ။ ယဒိ ပန သဗ္ဗေသံ ဧကောဝ ပာကော ဟောတိ, ပရမ္ပရဘောဇနံ န ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ မဟာဥပာသကော နိမန္တေတ္ဝာ နိသီဒာပေတိ, အညော မနုသ္သော ပတ္တံ ဂဏ္ဟာတိ, န ဒာတဗ္ဗံ။ ကိံ, ဘန္တေ, န ဒေထာတိ။ နနု ဥပာသက တယာ နိမန္တိတမ္ဟာတိ။ ‘‘ဟောတု, ဘန္တေ, လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝဒတိ, ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အညေန အာဟရိတ္ဝာ ဘတ္တေ ဒိန္နေ အာပုစ္ဆိတ္ဝာပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။
Mahāupāsako bhikkhuṃ nimanteti, tassa kulaṃ upagatassa upāsakopi tassa puttadārabhātubhaginiādayopi attano attano koṭṭhāsaṃ āharitvā patte pakkhipanti, ‘‘upāsakena paṭhamaṃ dinnaṃ abhuñjitvā pacchā laddhaṃ bhuñjantassa āpattī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kurundaṭṭhakathāyaṃ ‘‘vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘sace pāṭekkaṃ pacanti, attano attano pakkabhattato āharitvā denti, tattha pacchā āhaṭaṃ paṭhamaṃ bhuñjantassa pācittiyaṃ. Yadi pana sabbesaṃ ekova pāko hoti, paramparabhojanaṃ na hotī’’ti vuttaṃ. Mahāupāsako nimantetvā nisīdāpeti, añño manusso pattaṃ gaṇhāti, na dātabbaṃ. Kiṃ, bhante, na dethāti. Nanu upāsaka tayā nimantitamhāti. ‘‘Hotu, bhante, laddhaṃ laddhaṃ bhuñjathā’’ti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Aññena āharitvā bhatte dinne āpucchitvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ.
အနုမောဒနံ ကတ္ဝာ ဂစ္ဆန္တံ ဓမ္မံ သောတုကာမာ ‘‘သ္ဝေပိ, ဘန္တေ, အာဂစ္ဆေယ္ယာထာ’’တိ သဗ္ဗေ နိမန္တေန္တိ, ပုနဒိဝသေ အာဂန္တ္ဝာ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ကသ္မာ? သဗ္ဗေဟိ နိမန္တိတတ္တာ။ ဧကောပိ ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဘတ္တံ လဘတိ, တမညော ဥပာသကော နိမန္တေတ္ဝာ ဃရေ နိသီဒာပေတိ, န စ တာဝ ဘတ္တံ သမ္ပဇ္ဇတိ, သစေ သော ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ဝာ လဒ္ဓဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ, အာပတ္တိ။ အဘုဉ္ဇိတ္ဝာ နိသိန္နေ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, န ဘုဉ္ဇသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တယာ နိမန္တိတတ္တာ’’တိ ဝတ္ဝာ ‘‘လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇထ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သကလေန ဂာမေန ဧကတော ဟုတ္ဝာ နိမန္တိတသ္သ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ။ ပူဂေပိ ဧသေဝ နယော။ ‘‘အနာပတ္တိ သကလေန ဂာမေန နိမန္တိတော တသ္မိံ ဂာမေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ, သကလေန ပူဂေန နိမန္တိတော တသ္မိံ ပူဂေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ, နိမန္တိယမာနော ‘ဘိက္ခံ ဂဟေသ္သာမီ’တိ ဘဏတိ, နိစ္စဘတ္တေ သလာကဘတ္တေ ပက္ခိကေ ဥပောသထိကေ ပာဋိပဒိကေ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတ္ဝာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တီ’’တိ (ပာစိ. ၂၂၉) ဝုတ္တံ။
Anumodanaṃ katvā gacchantaṃ dhammaṃ sotukāmā ‘‘svepi, bhante, āgaccheyyāthā’’ti sabbe nimantenti, punadivase āgantvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Kasmā? Sabbehi nimantitattā. Ekopi bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati, tamañño upāsako nimantetvā ghare nisīdāpeti, na ca tāva bhattaṃ sampajjati, sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati, āpatti. Abhuñjitvā nisinne ‘‘kiṃ, bhante, na bhuñjasī’’ti vutte ‘‘tayā nimantitattā’’ti vatvā ‘‘laddhaṃ laddhaṃ bhuñjatha, bhante’’ti vutte bhuñjituṃ vaṭṭati. Sakalena gāmena ekato hutvā nimantitassa yattha katthaci bhuñjato anāpatti. Pūgepi eseva nayo. ‘‘Anāpatti sakalena gāmena nimantito tasmiṃ gāme yattha katthaci bhuñjati, sakalena pūgena nimantito tasmiṃ pūge yattha katthaci bhuñjati, nimantiyamāno ‘bhikkhaṃ gahessāmī’ti bhaṇati, niccabhatte salākabhatte pakkhike uposathike pāṭipadike pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpattī’’ti (pāci. 229) vuttaṃ.
တတ္ထ နိမန္တိယမာနော ဘိက္ခံ ဂဟေသ္သာမီတိ ဘဏတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏ္ဟာ’’တိ နိမန္တိယမာနော ‘‘န မယ္ဟံ တဝ ဘတ္တေနတ္ထော, ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟိသ္သာမီ’’တိ ဝဒတိ, အနာပတ္တီတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ ပန မဟာပဒုမတ္ထေရော အာဟ ‘‘ဧဝံ ဝဒန္တော ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ အနိမန္တနံ ကာတုံ သက္ကောတိ, ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ပန ဩကာသော ကတော ဟောတီတိ နေဝ ဂဏဘောဇနတော, န စာရိတ္တတော မုစ္စတီ’’တိ။ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ ‘‘ယဒဂ္ဂေန အနိမန္တနံ ကာတုံ သက္ကောတိ, တဒဂ္ဂေန နေဝ ဂဏဘောဇနံ, န စာရိတ္တံ ဟောတီ’’တိ။
Tattha nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti ettha ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti nimantiyamāno ‘‘na mayhaṃ tava bhattenattho, bhikkhaṃ gaṇhissāmī’’ti vadati, anāpattīti attho. Ettha pana mahāpadumatthero āha ‘‘evaṃ vadanto imasmiṃ sikkhāpade animantanaṃ kātuṃ sakkoti, bhuñjanatthāya pana okāso kato hotīti neva gaṇabhojanato, na cārittato muccatī’’ti. Mahāsumatthero āha ‘‘yadaggena animantanaṃ kātuṃ sakkoti, tadaggena neva gaṇabhojanaṃ, na cārittaṃ hotī’’ti.
တတ္ထ စာရိတ္တန္တိ –
Tattha cārittanti –
‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပုရေဘတ္တံ ဝာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝာ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယ္ယ အညတ္ရ သမယာ ပာစိတ္တိယံ။ တတ္ထာယံ သမယော စီဝရဒာနသမယော စီဝရကာရသမယော။ အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ (ပာစိ. ၂၉၉) –
‘‘Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya aññatra samayā pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo cīvaradānasamayo cīvarakārasamayo. Ayaṃ tattha samayo’’ti (pāci. 299) –
ဧဝမာဂတံ စာရိတ္တသိက္ခာပဒံ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ ဟိ သိက္ခာပဒေန ယော ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ‘‘ဘတ္တံ ဂဏ္ဟထာ’’တိအာဒိနာ အကပ္ပိယနိမန္တနေန နိမန္တိတော, တေနေဝ နိမန္တနဘတ္တေန သဘတ္တော သမာနော သန္တံ ဘိက္ခုံ ‘‘အဟံ ဣတ္ထန္နာမသ္သ ဃရံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝာ ‘‘စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇာမီ’’တိ ဝာ ဤဒိသေန ဝစနေန အနာပုစ္ဆိတ္ဝာ ယေန ဘတ္တေန နိမန္တိတော, တံ ဘုတ္ဝာ ဝာ အဘုတ္ဝာ ဝာ အဝီတိဝတ္တေယေဝ မဇ္ဈန္ဟိကေ ယသ္မိံ ကုလေ နိမန္တိတော, တတော အညာနိ ကုလာနိ ပဝိသေယ္ယ, တသ္သ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဒုဝိဓမ္ပိ သမယံ ဌပေတ္ဝာ အညတ္ထ ပာစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ။ တသ္မာ အကပ္ပိယနိမန္တနေန နိမန္တိယမာနော သစေ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏ္ဟိသ္သာမီ’’တိ ဝဒတိ, ဣမိနာပိ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ။
Evamāgataṃ cārittasikkhāpadaṃ vuttaṃ. Iminā hi sikkhāpadena yo pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’tiādinā akappiyanimantanena nimantito, teneva nimantanabhattena sabhatto samāno santaṃ bhikkhuṃ ‘‘ahaṃ itthannāmassa gharaṃ gacchāmī’’ti vā ‘‘cārittaṃ āpajjāmī’’ti vā īdisena vacanena anāpucchitvā yena bhattena nimantito, taṃ bhutvā vā abhutvā vā avītivatteyeva majjhanhike yasmiṃ kule nimantito, tato aññāni kulāni paviseyya, tassa vuttalakkhaṇaṃ duvidhampi samayaṃ ṭhapetvā aññattha pācittiyaṃ vuttaṃ. Tasmā akappiyanimantanena nimantiyamāno sace ‘‘bhikkhaṃ gaṇhissāmī’’ti vadati, imināpi sikkhāpadena anāpatti.
၃. သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာတိ ဧတ္ထ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၂၉၈) ပန ကိတ္တာဝတာ သန္တော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ အသန္တော? အန္တောဝိဟာရေ ယတ္ထ ဌိတသ္သ ကုလာနိ ပယိရုပာသနစိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ, တတော ပဋ္ဌာယ ယံ ပသ္သေ ဝာ အဘိမုခေ ဝာ ပသ္သတိ, ယသ္သ သက္ကာ ဟောတိ ပကတိဝစနေန အာရောစေတုံ, အယံ သန္တော နာမ, ဣတော စိတော စ ပရိယေသိတ္ဝာ အာရောစနကိစ္စံ ပန နတ္ထိ။ ယော ဟိ ဧဝံ ပရိယေသိတဗ္ဗော, သော အသန္တောယေဝ။ အပိစ အန္တောဥပစာရသီမာယ ဘိက္ခုံ ဒိသ္ဝာ ‘‘အာပုစ္ဆိသ္သာမီ’’တိ ဂစ္ဆတိ။ တတ္ထ ယံ ပသ္သတိ, သော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ နော စေ ပသ္သတိ, အသန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပဝိဋ္ဌော နာမ ဟောတိ။ ဝိကာလဂာမပ္ပဝေသနေပိ အယမေဝ နယော။
3.Santaṃbhikkhuṃ anāpucchāti ettha (pāci. aṭṭha. 298) pana kittāvatā santo hoti, kittāvatā asanto? Antovihāre yattha ṭhitassa kulāni payirupāsanacittaṃ uppannaṃ, tato paṭṭhāya yaṃ passe vā abhimukhe vā passati, yassa sakkā hoti pakativacanena ārocetuṃ, ayaṃ santo nāma, ito cito ca pariyesitvā ārocanakiccaṃ pana natthi. Yo hi evaṃ pariyesitabbo, so asantoyeva. Apica antoupacārasīmāya bhikkhuṃ disvā ‘‘āpucchissāmī’’ti gacchati. Tattha yaṃ passati, so āpucchitabbo. No ce passati, asantaṃ bhikkhuṃ anāpucchā paviṭṭho nāma hoti. Vikālagāmappavesanepi ayameva nayo.
သစေ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၅၁၂) ပန သမ္ဗဟုလာ ကေနစိ ကမ္မေန ဂာမံ ပဝိသန္တိ, ‘‘ဝိကာလေ ဂာမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆာမီ’’တိ သဗ္ဗေဟိ အညမညံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ။ တသ္မိံ ဂာမေ တံ ကမ္မံ န သမ္ပဇ္ဇတီတိ အညံ ဂာမံ ဂစ္ဆန္တိ, ဂာမသတမ္ပိ ဟောတု, ပုန အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထိ။ သစေ ပန ဥသ္သာဟံ ပဋိပ္ပသ္သမ္ဘေတ္ဝာ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တာ အန္တရာ အညံ ဂာမံ ပဝိသိတုကာမာ ဟောန္တိ, ပုန အာပုစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ။ ကုလဃရေ ဝာ အာသနသာလာယ ဝာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတ္ဝာ တေလဘိက္ခာယ ဝာ သပ္ပိဘိက္ခာယ ဝာ စရိတုကာမော ဟောတိ, သစေ ပသ္သေ ဘိက္ခု အတ္ထိ, အာပုစ္ဆိတ္ဝာ ဂန္တဗ္ဗံ။ အသန္တေ ဘိက္ခုမ္ဟိ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ဂန္တဗ္ဗံ, ဝီထိံ ဩတရိတ္ဝာ ဘိက္ခုံ ပသ္သတိ, အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထိ, အနာပုစ္ဆိတ္ဝာပိ စရိတဗ္ဗမေဝ။ ဂာမမဇ္ဈေန မဂ္ဂော ဟောတိ, တေန ဂစ္ဆန္တသ္သ ‘‘တေလာဒိဘိက္ခာယ စရိသ္သာမီ’’တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ သစေ ပသ္သေ ဘိက္ခု အတ္ထိ, အာပုစ္ဆိတ္ဝာ စရိတဗ္ဗံ။ မဂ္ဂာ အနောက္ကမ္မ ဘိက္ခာယ စရန္တသ္သ ပန အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထိ။ သစေ သီဟော ဝာ ဗ္ယဂ္ဃော ဝာ အာဂစ္ဆတိ, မေဃော ဝာ ဥဋ္ဌေတိ, အညော ဝာ ကောစိ ဥပဒ္ဒဝော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝရူပာသု အာပဒာသု အနာပုစ္ဆာပိ ဗဟိဂာမတော အန္တောဂာမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
Sace (pāci. aṭṭha. 512) pana sambahulā kenaci kammena gāmaṃ pavisanti, ‘‘vikāle gāmappavesanaṃ āpucchāmī’’ti sabbehi aññamaññaṃ āpucchitabbaṃ. Tasmiṃ gāme taṃ kammaṃ na sampajjatīti aññaṃ gāmaṃ gacchanti, gāmasatampi hotu, puna āpucchanakiccaṃ natthi. Sace pana ussāhaṃ paṭippassambhetvā vihāraṃ gacchantā antarā aññaṃ gāmaṃ pavisitukāmā honti, puna āpucchitabbameva. Kulaghare vā āsanasālāya vā bhattakiccaṃ katvā telabhikkhāya vā sappibhikkhāya vā caritukāmo hoti, sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā gantabbaṃ. Asante bhikkhumhi ‘‘natthī’’ti gantabbaṃ, vīthiṃ otaritvā bhikkhuṃ passati, āpucchanakiccaṃ natthi, anāpucchitvāpi caritabbameva. Gāmamajjhena maggo hoti, tena gacchantassa ‘‘telādibhikkhāya carissāmī’’ti citte uppanne sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā caritabbaṃ. Maggā anokkamma bhikkhāya carantassa pana āpucchanakiccaṃ natthi. Sace sīho vā byaggho vā āgacchati, megho vā uṭṭheti, añño vā koci upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu anāpucchāpi bahigāmato antogāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati.
၄. ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, အဘိန္နေ သရီရေ ပံသုကူလံ ဂဟေတဗ္ဗံ, ယော ဂဏ္ဟေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (ပာရာ. ၁၃၇) ဝစနတော အဗ္ဘုဏ္ဟေ အလ္လသရီရေ ပံသုကူလံ န ဂဟေတဗ္ဗံ, ဂဏ္ဟန္တော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ။ ဥပဒ္ဒဝာ စ တသ္သ ဟောန္တိ, ဘိန္နေ ပန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
4. ‘‘Na ca, bhikkhave, abhinne sarīre paṃsukūlaṃ gahetabbaṃ, yo gaṇheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 137) vacanato abbhuṇhe allasarīre paṃsukūlaṃ na gahetabbaṃ, gaṇhanto dukkaṭaṃ āpajjati. Upaddavā ca tassa honti, bhinne pana gahetuṃ vaṭṭati.
ကိတ္တာဝတာ ပန ဘိန္နံ ဟောတိ? ကာကကုလလသောဏသိင္ဂာလာဒီဟိ မုခတုဏ္ဍကေန ဝာ ဒာဌာယ ဝာ ဤသကံ ဖာလိတမတ္တေနပိ။ ယသ္သ ပန ပတတော ဃံသနေန ဆဝိမတ္တံ ဆိန္နံ ဟောတိ, စမ္မံ အစ္ဆိန္နံ, ဧတံ အဘိန္နမေဝ, စမ္မေ ပန ဆိန္နေ ဘိန္နံ။ ယသ္သပိ သဇီဝကာလေယေဝ ပဘိန္နာ ဂဏ္ဍကုဋ္ဌပီဠကာ ဝာ ဝဏော ဝာ ဟောတိ, ဣဒမ္ပိ ဘိန္နံ, တတိယဒိဝသတော ပဘုတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝေန ကုဏပဘာဝံ ဥပဂတမ္ပိ ဘိန္နမေဝ။ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပန အဘိန္နေပိ သုသာနဂောပကေဟိ ဝာ အညေဟိ ဝာ မနုသ္သေဟိ ဂာဟာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ နော စေ အညံ လဘတိ, သတ္ထကေန ဝာ ကေနစိ ဝာ ဝဏံ ကတ္ဝာ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဝိသဘာဂသရီရေ ပန သတိံ ဥပဋ္ဌပေတ္ဝာ သမဏသညံ ဥပ္ပာဒေတ္ဝာ သီသေ ဝာ ဟတ္ထပာဒပိဋ္ဌိယံ ဝာ ဝဏံ ကတ္ဝာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
Kittāvatā pana bhinnaṃ hoti? Kākakulalasoṇasiṅgālādīhi mukhatuṇḍakena vā dāṭhāya vā īsakaṃ phālitamattenapi. Yassa pana patato ghaṃsanena chavimattaṃ chinnaṃ hoti, cammaṃ acchinnaṃ, etaṃ abhinnameva, camme pana chinne bhinnaṃ. Yassapi sajīvakāleyeva pabhinnā gaṇḍakuṭṭhapīḷakā vā vaṇo vā hoti, idampi bhinnaṃ, tatiyadivasato pabhuti uddhumātakādibhāvena kuṇapabhāvaṃ upagatampi bhinnameva. Sabbena sabbaṃ pana abhinnepi susānagopakehi vā aññehi vā manussehi gāhāpetuṃ vaṭṭati. No ce aññaṃ labhati, satthakena vā kenaci vā vaṇaṃ katvā gahetabbaṃ. Visabhāgasarīre pana satiṃ upaṭṭhapetvā samaṇasaññaṃ uppādetvā sīse vā hatthapādapiṭṭhiyaṃ vā vaṇaṃ katvā gahetuṃ vaṭṭati.
၅. အစ္ဆိန္နစီဝရကေန ဘိက္ခုနာ ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ? ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆိန္နစီဝရသ္သ ဝာ နဋ္ဌစီဝရသ္သ ဝာ အညာတကံ ဂဟပတိံ ဝာ ဂဟပတာနိံ ဝာ စီဝရံ ဝိညာပေတုံ။ ယံ အာဝာသံ ပဌမံ ဥပဂစ္ဆတိ, သစေ တတ္ထ ဟောတိ သင္ဃသ္သ ဝိဟာရစီဝရံ ဝာ ဥတ္တရတ္ထရဏံ ဝာ ဘူမတ္ထရဏံ ဝာ ဘိသိစ္ဆဝိ ဝာ, တံ ဂဟေတ္ဝာ ပာရုပိတုံ ‘လဘိတ္ဝာ ဩဒဟိသ္သာမီ’တိ။ နော စေ ဟောတိ သင္ဃသ္သ ဝိဟာရစီဝရံ ဝာ ဥတ္တရတ္ထရဏံ ဝာ ဘူမတ္ထရဏံ ဝာ ဘိသိစ္ဆဝိ ဝာ, တိဏေန ဝာ ပဏ္ဏေန ဝာ ပဋိစ္ဆာဒေတ္ဝာ အာဂန္တဗ္ဗံ, န တ္ဝေဝ နဂ္ဂေန အာဂန္တဗ္ဗံ, ယော အာဂစ္ဆေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (ပာရာ. ၅၁၇) ဝစနတော ဣဓ ဝုတ္တနယေန ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ။
5.Acchinnacīvarakena bhikkhunā kathaṃ paṭipajjitabbanti? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, acchinnacīvarassa vā naṭṭhacīvarassa vā aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpetuṃ. Yaṃ āvāsaṃ paṭhamaṃ upagacchati, sace tattha hoti saṅghassa vihāracīvaraṃ vā uttarattharaṇaṃ vā bhūmattharaṇaṃ vā bhisicchavi vā, taṃ gahetvā pārupituṃ ‘labhitvā odahissāmī’ti. No ce hoti saṅghassa vihāracīvaraṃ vā uttarattharaṇaṃ vā bhūmattharaṇaṃ vā bhisicchavi vā, tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbaṃ, na tveva naggena āgantabbaṃ, yo āgaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 517) vacanato idha vuttanayena paṭipajjitabbaṃ.
အယံ ပနေတ္ထ အနုပုဗ္ဗကထာ (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၁၇)။ သစေ ဟိ စောရေ ပသ္သိတ္ဝာ ဒဟရာ ပတ္တစီဝရာနိ ဂဟေတ္ဝာ ပလာတာ, စောရာ ထေရာနံ နိဝာသနပာရုပနမတ္တံယေဝ ဟရိတ္ဝာ ဂစ္ဆန္တိ, ထေရေဟိ နေဝ တာဝ စီဝရံ ဝိညာပေတဗ္ဗံ, န သာခာပလာသံ ဘဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ အထ ဒဟရာ သဗ္ဗံ ဘဏ္ဍကံ ဆဍ္ဍေတ္ဝာ ပလာတာ, စောရာ ထေရာနဉ္စ နိဝာသနပာရုပနံ တဉ္စ ဘဏ္ဍကံ ဟရိတ္ဝာ ဂစ္ဆန္တိ, ဒဟရေဟိ အာဂန္တ္ဝာ အတ္တနော နိဝာသနပာရုပနာနိ န တာဝ ထေရာနံ ဒာတဗ္ဗာနိ။ န ဟိ တေ အနစ္ဆိန္နစီဝရာ အတ္တနော အတ္ထာယ သာခာပလာသံ ဘဉ္ဇိတုံ လဘန္တိ, အစ္ဆိန္နစီဝရာနံ ပန အတ္ထာယ လဘန္တိ။ အစ္ဆိန္နစီဝရာဝ အတ္တနောပိ ပရေသမ္ပိ အတ္ထာယ လဘန္တိ, တသ္မာ ထေရေဟိ ဝာ သာခာပလာသံ ဘဉ္ဇိတ္ဝာ ဝာကာဒီဟိ ဂန္ထေတ္ဝာ ဒဟရာနံ ဒာတဗ္ဗံ, ဒဟရေဟိ ဝာ ထေရာနံ အတ္ထာယ ဘဉ္ဇိတ္ဝာ ဂန္ထေတ္ဝာ တေသံ ဟတ္ထေ ဒတ္ဝာ ဝာ အဒတ္ဝာ ဝာ အတ္တနာ နိဝာသေတ္ဝာ အတ္တနော နိဝာသနပာရုပနာနိ ထေရာနံ ဒာတဗ္ဗာနိ, နေဝ ဘူတဂာမပာတဗ္ယတာယ ပာစိတ္တိယံ ဟောတိ, န တေသံ ဓာရဏေ ဒုက္ကဋံ။
Ayaṃ panettha anupubbakathā (pārā. aṭṭha. 2.517). Sace hi core passitvā daharā pattacīvarāni gahetvā palātā, corā therānaṃ nivāsanapārupanamattaṃyeva haritvā gacchanti, therehi neva tāva cīvaraṃ viññāpetabbaṃ, na sākhāpalāsaṃ bhañjitabbaṃ. Atha daharā sabbaṃ bhaṇḍakaṃ chaḍḍetvā palātā, corā therānañca nivāsanapārupanaṃ tañca bhaṇḍakaṃ haritvā gacchanti, daharehi āgantvā attano nivāsanapārupanāni na tāva therānaṃ dātabbāni. Na hi te anacchinnacīvarā attano atthāya sākhāpalāsaṃ bhañjituṃ labhanti, acchinnacīvarānaṃ pana atthāya labhanti. Acchinnacīvarāva attanopi paresampi atthāya labhanti, tasmā therehi vā sākhāpalāsaṃ bhañjitvā vākādīhi ganthetvā daharānaṃ dātabbaṃ, daharehi vā therānaṃ atthāya bhañjitvā ganthetvā tesaṃ hatthe datvā vā adatvā vā attanā nivāsetvā attano nivāsanapārupanāni therānaṃ dātabbāni, neva bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ hoti, na tesaṃ dhāraṇe dukkaṭaṃ.
သစေ အန္တရာမဂ္ဂေ ရဇကတ္ထရဏံ ဝာ ဟောတိ, အညေ ဝာ တာဒိသေ မနုသ္သေ ပသ္သန္တိ, စီဝရံ ဝိညာပေတဗ္ဗံ။ ယာနိ စ နေသံ တေ ဝာ ဝိညတ္တမနုသ္သာ အညေ ဝာ သာခာပလာသနိဝာသနေ ဘိက္ခူ ဒိသ္ဝာ ဥသ္သာဟဇာတာ ဝတ္ထာနိ ဒေန္တိ, တာနိ သဒသာနိ ဝာ ဟောန္တု အဒသာနိ ဝာ နီလာဒိနာနာဝဏ္ဏာနိ ဝာ, ကပ္ပိယာနိပိ အကပ္ပိယာနိပိ သဗ္ဗာနိပိ အစ္ဆိန္နစီဝရဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ တေသံ နိဝာသေတုဉ္စ ပာရုပိတုဉ္စ ဝဋ္ဋန္တိ။
Sace antarāmagge rajakattharaṇaṃ vā hoti, aññe vā tādise manusse passanti, cīvaraṃ viññāpetabbaṃ. Yāni ca nesaṃ te vā viññattamanussā aññe vā sākhāpalāsanivāsane bhikkhū disvā ussāhajātā vatthāni denti, tāni sadasāni vā hontu adasāni vā nīlādinānāvaṇṇāni vā, kappiyānipi akappiyānipi sabbānipi acchinnacīvaraṭṭhāne ṭhitattā tesaṃ nivāsetuñca pārupituñca vaṭṭanti.
ဝုတ္တမ္ပိဟေတံ ပရိဝာရေ –
Vuttampihetaṃ parivāre –
‘‘အကပ္ပကတံ နာပိ ရဇနာယ ရတ္တံ၊
‘‘Akappakataṃ nāpi rajanāya rattaṃ,
တေန နိဝတ္ထော ယေနကာမံ ဝဇေယ္ယ။
Tena nivattho yenakāmaṃ vajeyya;
န စသ္သ ဟောတိ အာပတ္တိ၊
Na cassa hoti āpatti,
သော စ ဓမ္မော သုဂတေန ဒေသိတော။
So ca dhammo sugatena desito;
ပဉ္ဟာမေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ။ (ပရိ. ၄၈၁)။
Pañhāmesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
အယဉ္ဟိ ပဉ္ဟော အစ္ဆိန္နစီဝရကဘိက္ခုံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော။ အထ ပန တိတ္ထိယေဟိ သမာဂစ္ဆန္တိ, တေ စ နေသံ ကုသစီရဝာကစီရဖလကစီရာနိ ဒေန္တိ, တာနိပိ လဒ္ဓိံ အဂ္ဂဟေတ္ဝာ နိဝာသေတုံ ဝဋ္ဋန္တိ, နိဝာသေတ္ဝာပိ လဒ္ဓိ န ဂဟေတဗ္ဗာ။
Ayañhi pañho acchinnacīvarakabhikkhuṃ sandhāya vutto. Atha pana titthiyehi samāgacchanti, te ca nesaṃ kusacīravākacīraphalakacīrāni denti, tānipi laddhiṃ aggahetvā nivāsetuṃ vaṭṭanti, nivāsetvāpi laddhi na gahetabbā.
ယံ အာဝာသံ ပဌမံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ဝိဟာရစီဝရာဒီသု ယံ အတ္ထိ, တံ အနာပုစ္ဆာပိ ဂဟေတ္ဝာ နိဝာသေတုံ ဝာ ပာရုပိတုံ ဝာ လဘတိ။ တဉ္စ ခော ‘‘လဘိတ္ဝာ ဩဒဟိသ္သာမိ, ပုန ဌပေသ္သာမီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန, န မူလစ္ဆေဇ္ဇာယ။ လဘိတ္ဝာ စ ပန ဉာတိတော ဝာ ဥပဋ္ဌာကတော ဝာ အညတော ဝာ ကုတောစိ ပာကတိကမေဝ ကာတဗ္ဗံ။ ဝိဒေသဂတေန ပန ဧကသ္မိံ သင္ဃိကေ အာဝာသေ သင္ဃိကပရိဘောဂေန ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ဌပေတဗ္ဗံ။ သစသ္သ ပရိဘောဂေနေဝ တံ ဇီရတိ ဝာ နသ္သတိ ဝာ, ဂီဝာ န ဟောတိ။ သစေ ပန ဧတေသံ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ ဂိဟိဝတ္ထာဒီနံ ဘိသိစ္ဆဝိပရိယန္တာနံ ကိဉ္စိ န လဘတိ, တေန တိဏေန ဝာ ပဏ္ဏေန ဝာ ပဋိစ္ဆာဒေတ္ဝာ အာဂန္တဗ္ဗန္တိ။
Yaṃ āvāsaṃ paṭhamaṃ upagacchanti, tattha vihāracīvarādīsu yaṃ atthi, taṃ anāpucchāpi gahetvā nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā labhati. Tañca kho ‘‘labhitvā odahissāmi, puna ṭhapessāmī’’ti adhippāyena, na mūlacchejjāya. Labhitvā ca pana ñātito vā upaṭṭhākato vā aññato vā kutoci pākatikameva kātabbaṃ. Videsagatena pana ekasmiṃ saṅghike āvāse saṅghikaparibhogena bhuñjanatthāya ṭhapetabbaṃ. Sacassa paribhogeneva taṃ jīrati vā nassati vā, gīvā na hoti. Sace pana etesaṃ vuttappakārānaṃ gihivatthādīnaṃ bhisicchavipariyantānaṃ kiñci na labhati, tena tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbanti.
၆. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဘာနစိတ္တံ ကာရာပေတဗ္ဗံ ဣတ္ထိရူပကံ ပုရိသရူပကံ, ယော ကာရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၉၉) ဝစနတော ဣတ္ထိပုရိသရူပံ ကာတုံ ဝာ ကာရာပေတုံ ဝာ ဘိက္ခုနော န ဝဋ္ဋတိ။ န ကေဝလံ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၉) ဣတ္ထိပုရိသရူပမေဝ, တိရစ္ဆာနရူပမ္ပိ အန္တမသော ဂဏ္ဍုပ္ပာဒရူပံ ဘိက္ခုနော သယံ ကာတုံ ဝာ ‘‘ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝာ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘ဥပာသက ဒ္ဝာရပာလံ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ န လဘတိ။ ဇာတကပကရဏအသဒိသဒာနာဒီနိ ပန ပသာဒနီယာနိ နိဗ္ဗိဒာပဋိသံယုတ္တာနိ ဝာ ဝတ္ထူနိ ပရေဟိ ကာရာပေတုံ လဘတိ, မာလာကမ္မာဒီနိ သယမ္ပိ ကာတုံ လဘတိ။
6. ‘‘Na, bhikkhave, paṭibhānacittaṃ kārāpetabbaṃ itthirūpakaṃ purisarūpakaṃ, yo kārāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 299) vacanato itthipurisarūpaṃ kātuṃ vā kārāpetuṃ vā bhikkhuno na vaṭṭati. Na kevalaṃ (cūḷava. aṭṭha. 299) itthipurisarūpameva, tiracchānarūpampi antamaso gaṇḍuppādarūpaṃ bhikkhuno sayaṃ kātuṃ vā ‘‘karohī’’ti vattuṃ vā na vaṭṭati, ‘‘upāsaka dvārapālaṃ karohī’’ti vattumpi na labhati. Jātakapakaraṇaasadisadānādīni pana pasādanīyāni nibbidāpaṭisaṃyuttāni vā vatthūni parehi kārāpetuṃ labhati, mālākammādīni sayampi kātuṃ labhati.
၇. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိပ္ပကတဘောဇနော ဘိက္ခု ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော, ယော ဝုဋ္ဌာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၆) ဝစနတော အန္တရဃရေ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၁၆) ဝာ ဝိဟာရေ ဝာ အရညေ ဝာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇမာနော ဘိက္ခု အနိဋ္ဌိတေ ဘောဇနေ န ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော, အန္တရဃရေ ပစ္ဆာ အာဂတေန ဘိက္ခံ ဂဟေတ္ဝာ ဂန္တဗ္ဗံ။ သစေ မနုသ္သာ ဝာ ဘိက္ခူ ဝာ ‘‘ပဝိသထာ’’တိ ဝဒန္တိ, ‘‘မယိ ပဝိသန္တေ ဘိက္ခူ ဥဋ္ဌဟိသ္သန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ‘‘ဧထ, ဘန္တေ, အာသနံ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပဝိသိတဗ္ဗံ။ သစေ ကောစိ ကိဉ္စိ န ဝဒတိ, အာသနသာလံ ဂန္တ္ဝာ အတိသမီပံ အဂန္တ္ဝာ သဘာဂဋ္ဌာနေ ဌာတဗ္ဗံ။ ဩကာသေ ကတေ ‘‘ပဝိသထာ’’တိ ဝုတ္တေန ပဝိသိတဗ္ဗံ။ သစေ ပန ယံ အာသနံ တသ္သ ပာပုဏာတိ, တတ္ထ အဘုဉ္ဇန္တော ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ, တံ ဥဋ္ဌာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီသု ပန ယံ ကိဉ္စိ ပိဝိတ္ဝာ ခာဒိတ္ဝာ ဝာ ယာဝ အညော အာဂစ္ဆတိ, တာဝ နိသိန္နံ ရိတ္တဟတ္ထမ္ပိ ဥဋ္ဌာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဝိပ္ပကတဘောဇနောယေဝ ဟိ သော ဟောတိ။
7. ‘‘Na, bhikkhave, vippakatabhojano bhikkhu vuṭṭhāpetabbo, yo vuṭṭhāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 316) vacanato antaraghare (cūḷava. aṭṭha. 316) vā vihāre vā araññe vā yattha katthaci bhuñjamāno bhikkhu aniṭṭhite bhojane na vuṭṭhāpetabbo, antaraghare pacchā āgatena bhikkhaṃ gahetvā gantabbaṃ. Sace manussā vā bhikkhū vā ‘‘pavisathā’’ti vadanti, ‘‘mayi pavisante bhikkhū uṭṭhahissantī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Etha, bhante, āsanaṃ atthī’’ti vutte pana pavisitabbaṃ. Sace koci kiñci na vadati, āsanasālaṃ gantvā atisamīpaṃ agantvā sabhāgaṭṭhāne ṭhātabbaṃ. Okāse kate ‘‘pavisathā’’ti vuttena pavisitabbaṃ. Sace pana yaṃ āsanaṃ tassa pāpuṇāti, tattha abhuñjanto bhikkhu nisinno hoti, taṃ uṭṭhāpetuṃ vaṭṭati. Yāgukhajjakādīsu pana yaṃ kiñci pivitvā khāditvā vā yāva añño āgacchati, tāva nisinnaṃ rittahatthampi uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati. Vippakatabhojanoyeva hi so hoti.
သစေ ပန အာပတ္တိံ အတိက္ကမိတ္ဝာပိ ဝုဋ္ဌာပေတိယေဝ, ယံ သော ဝုဋ္ဌာပေတိ, အယဉ္စ ဘိက္ခု ပဝာရိတော ဟောတိ, တေန ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ဂစ္ဆ ဥဒကံ အာဟရာဟီ’’တိ။ ဝုဍ္ဎတရံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေတုံ ဣဒမေဝ ဧကဋ္ဌာနံ။ သစေ သော ဥဒကမ္ပိ န အာဟရတိ, သာဓုကံ သိတ္ထာနိ ဂိလိတ္ဝာ ဝုဍ္ဎသ္သ အာသနံ ဒာတဗ္ဗံ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Sace pana āpattiṃ atikkamitvāpi vuṭṭhāpetiyeva, yaṃ so vuṭṭhāpeti, ayañca bhikkhu pavārito hoti, tena vattabbo ‘‘gaccha udakaṃ āharāhī’’ti. Vuḍḍhataraṃ bhikkhuṃ āṇāpetuṃ idameva ekaṭṭhānaṃ. Sace so udakampi na āharati, sādhukaṃ sitthāni gilitvā vuḍḍhassa āsanaṃ dātabbaṃ. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သစေ ဝုဋ္ဌာပေတိ, ပဝာရိတော စ ဟောတိ, ‘ဂစ္ဆ ဥဒကံ အာဟရာ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, သာဓုကံ သိတ္ထာနိ ဂိလိတ္ဝာ ဝုဍ္ဎသ္သ အာသနံ ဒာတဗ္ဗံ။ နတ္ဝေဝာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ‘ကေနစိ ပရိယာယေန ဝုဍ္ဎတရသ္သ ဘိက္ခုနော အာသနံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒာမိ, ယော ပဋိဗာဟေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၆)။
‘‘Sace vuṭṭhāpeti, pavārito ca hoti, ‘gaccha udakaṃ āharā’ti vattabbo. Evañcetaṃ labhetha, iccetaṃ kusalaṃ. No ce labhetha, sādhukaṃ sitthāni gilitvā vuḍḍhassa āsanaṃ dātabbaṃ. Natvevāhaṃ, bhikkhave, ‘kenaci pariyāyena vuḍḍhatarassa bhikkhuno āsanaṃ paṭibāhitabba’nti vadāmi, yo paṭibāheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 316).
၈. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နဝကေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသန္တေန သမကေ ဝာ အာသနေ နိသီဒိတုံ ဥစ္စတရေ ဝာ ဓမ္မဂာရဝေန, ထေရေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသာပေန္တေန သမကေ ဝာ အာသနေ နိသီဒိတုံ နီစတရေ ဝာ ဓမ္မဂာရဝေနာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဝစနတော နဝကတရေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသန္တေန ဥစ္စတရေပိ အာသနေ နိသီဒိတုံ, ဝုဍ္ဎတရေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသာပေန္တေန နီစတရေပိ အာသနေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
8. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, navakena bhikkhunā uddisantena samake vā āsane nisīdituṃ uccatare vā dhammagāravena, therena bhikkhunā uddisāpentena samake vā āsane nisīdituṃ nīcatare vā dhammagāravenā’’ti (cūḷava. 320) vacanato navakatarena bhikkhunā uddisantena uccatarepi āsane nisīdituṃ, vuḍḍhatarena bhikkhunā uddisāpentena nīcatarepi āsane nisīdituṃ vaṭṭati.
၉. ‘‘အနုဇာနာမိ , ဘိက္ခဝေ, တိဝသ္သန္တရေန သဟ နိသီဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဝစနတော တိဝသ္သန္တရေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဧကာသနေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တိဝသ္သန္တရော (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၀) နာမ ယော ဒ္ဝီဟိ ဝသ္သေဟိ မဟန္တတရော ဝာ ဒဟရတရော ဝာ ဟောတိ, ယော ပန ဧကေန ဝသ္သေန မဟန္တတရော ဝာ ဒဟရတရော ဝာ, ယော ဝာ သမာနဝသ္သော, တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ, ဣမေ သဗ္ဗေ ဧကသ္မိံ မဉ္စေ ဝာ ပီဌေ ဝာ ဒ္ဝေ ဒ္ဝေ ဟုတ္ဝာ နိသီဒိတုံ လဘန္တိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝဂ္ဂသ္သ မဉ္စံ ဒုဝဂ္ဂသ္သ ပီဌ’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဟိ ဝုတ္တံ။
9. ‘‘Anujānāmi , bhikkhave, tivassantarena saha nisīditu’’nti (cūḷava. 320) vacanato tivassantarena bhikkhunā saddhiṃ ekāsane nisīdituṃ vaṭṭati. Tivassantaro (cūḷava. aṭṭha. 320) nāma yo dvīhi vassehi mahantataro vā daharataro vā hoti, yo pana ekena vassena mahantataro vā daharataro vā, yo vā samānavasso, tattha vattabbameva natthi, ime sabbe ekasmiṃ mañce vā pīṭhe vā dve dve hutvā nisīdituṃ labhanti. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, duvaggassa mañcaṃ duvaggassa pīṭha’’nti (cūḷava. 320) hi vuttaṃ.
၁၀. ယံ ပန တိဏ္ဏံ ပဟောတိ, တံ သံဟာရိမံ ဝာ ဟောတု အသံဟာရိမံ ဝာ, တထာရူပေ အပိ ဖလကခဏ္ဍေ အနုပသမ္ပန္နေနပိ သဒ္ဓိံ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ တိဏ္ဏံ ပဟောတိ, ဧတ္တကံ ပစ္ဆိမံ ဒီဃာသန’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဟိ ဝုတ္တံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဌပေတ္ဝာ ပဏ္ဍကံ မာတုဂာမံ ဥဘတောဗ္ယဉ္ဇနကံ အသမာနာသနိကေဟိ သဟ ဒီဃာသနေ နိသီဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဝစနတော ပန ဒီဃာသနေပိ ပဏ္ဍကာဒီဟိ သဟ နိသီဒိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
10. Yaṃ pana tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenapi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, ettakaṃ pacchimaṃ dīghāsana’’nti (cūḷava. 320) hi vuttaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā paṇḍakaṃ mātugāmaṃ ubhatobyañjanakaṃ asamānāsanikehi saha dīghāsane nisīditu’’nti (cūḷava. 320) vacanato pana dīghāsanepi paṇḍakādīhi saha nisīdituṃ na vaṭṭati.
၁၁. ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌဟန္တေန ‘‘နတ္ထိ ဝော, ဘိက္ခဝေ, မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, ယေ ဝော ဥပဋ္ဌဟေယ္ယုံ, တုမ္ဟေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အညမညံ န ဥပဋ္ဌဟိသ္သထ, အထ ကော စရဟိ ဥပဋ္ဌဟိသ္သတိ။ ယော, ဘိက္ခဝေ, မံ ဥပဋ္ဌဟေယ္ယ, သော ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌဟေယ္ယာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၅) ဣမံ ဘဂဝတော အနုသာသနိံ အနုသ္သရန္တေန သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော။
11. Gilānaṃ upaṭṭhahantena ‘‘natthi vo, bhikkhave, mātā, natthi pitā, ye vo upaṭṭhaheyyuṃ, tumhe ce, bhikkhave, aññamaññaṃ na upaṭṭhahissatha, atha ko carahi upaṭṭhahissati. Yo, bhikkhave, maṃ upaṭṭhaheyya, so gilānaṃ upaṭṭhaheyyā’’ti (mahāva. 365) imaṃ bhagavato anusāsaniṃ anussarantena sakkaccaṃ upaṭṭhātabbo.
သစေ ဥပဇ္ဈာယော ဟောတိ, ဥပဇ္ဈာယေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ အာစရိယော ဟောတိ, အာစရိယေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ဟောတိ, သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ အန္တေဝာသိကော ဟောတိ, အန္တေဝာသိကေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ သမာနုပဇ္ဈာယကော ဟောတိ, သမာနုပဇ္ဈာယကေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ သမာနာစရိယကော ဟောတိ, သမာနာစရိယကေန ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, ဝုဋ္ဌာနမသ္သ အာဂမေတဗ္ဗံ။ သစေ န ဟောတိ ဥပဇ္ဈာယော ဝာ အာစရိယော ဝာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ဝာ အန္တေဝာသိကော ဝာ သမာနုပဇ္ဈာယကော ဝာ သမာနာစရိယကော ဝာ, သင္ဃေန ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော။ နော စေ ဥပဋ္ဌဟေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၅) –
Sace upajjhāyo hoti, upajjhāyena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace ācariyo hoti, ācariyena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace saddhivihāriko hoti, saddhivihārikena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace antevāsiko hoti, antevāsikena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace samānupajjhāyako hoti, samānupajjhāyakena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace samānācariyako hoti, samānācariyakena yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabbaṃ. Sace na hoti upajjhāyo vā ācariyo vā saddhivihāriko vā antevāsiko vā samānupajjhāyako vā samānācariyako vā, saṅghena upaṭṭhātabbo. No ce upaṭṭhaheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 365) –
ဝစနတော ယသ္သ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၆၅) တေ ဥပဇ္ဈာယာဒယော တသ္မိံ ဝိဟာရေ နတ္ထိ, အာဂန္တုကော ဟောတိ ဧကစာရိကဘိက္ခု, သင္ဃသ္သ ဘာရော, တသ္မာ သင္ဃေန ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော။ နော စေ ဥပဋ္ဌဟေယ္ယ, သကလသ္သ သင္ဃသ္သ အာပတ္တိ။ ဝာရံ ဌပေတ္ဝာ ဇဂ္ဂန္တေသု ပန ယော အတ္တနော ဝာရေ န ဇဂ္ဂတိ, တသ္သေဝ အာပတ္တိ, သင္ဃတ္ထေရောပိ ဝာရတော န မုစ္စတိ။ သစေ သကလော သင္ဃော ဧကသ္သ ဘာရံ ကရောတိ, ဧကော ဝာ ဝတ္တသမ္ပန္နော ဘိက္ခု ‘‘အဟမေဝ ဇဂ္ဂိသ္သာမီ’’တိ ဇဂ္ဂတိ, သင္ဃော အာပတ္တိတော မုစ္စတိ။
Vacanato yassa (mahāva. aṭṭha. 365) te upajjhāyādayo tasmiṃ vihāre natthi, āgantuko hoti ekacārikabhikkhu, saṅghassa bhāro, tasmā saṅghena upaṭṭhātabbo. No ce upaṭṭhaheyya, sakalassa saṅghassa āpatti. Vāraṃ ṭhapetvā jaggantesu pana yo attano vāre na jaggati, tasseva āpatti, saṅghattheropi vārato na muccati. Sace sakalo saṅgho ekassa bhāraṃ karoti, eko vā vattasampanno bhikkhu ‘‘ahameva jaggissāmī’’ti jaggati, saṅgho āpattito muccati.
ဂိလာနေန ပန –
Gilānena pana –
‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂိလာနော ဒူပဋ္ဌော ဟောတိ။ အသပ္ပာယကာရီ ဟောတိ, သပ္ပာယေ မတ္တံ န ဇာနာတိ, ဘေသဇ္ဇံ န ပဋိသေဝိတာ ဟောတိ, အတ္ထကာမသ္သ ဂိလာနုပဋ္ဌာကသ္သ ယထာဘူတံ အာဗာဓံ နာဝိကတ္တာ ဟောတိ ‘အဘိက္ကမန္တံ ဝာ အဘိက္ကမတီတိ, ပဋိက္ကမန္တံ ဝာ ပဋိက္ကမတီတိ, ဌိတံ ဝာ ဌိတော’တိ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပာနံ ပာဏဟရာနံ အနဓိဝာသကဇာတိကော ဟောတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၆) –
‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilāno dūpaṭṭho hoti. Asappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ na jānāti, bhesajjaṃ na paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṃ ābādhaṃ nāvikattā hoti ‘abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti, paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti, ṭhitaṃ vā ṭhito’ti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hotī’’ti (mahāva. 366) –
ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ပဉ္စ အယုတ္တင္ဂာနိ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေတ္ဝာ –
Evaṃ vuttāni pañca ayuttaṅgāni ārakā parivajjetvā –
‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂိလာနော သူပဋ္ဌော ဟောတိ။ သပ္ပာယကာရီ ဟောတိ, သပ္ပာယေ မတ္တံ ဇာနာတိ, ဘေသဇ္ဇံ ပဋိသေဝိတာ ဟောတိ, အတ္ထကာမသ္သ ဂိလာနုပဋ္ဌာကသ္သ ယထာဘူတံ အာဗာဓံ အာဝိကတ္တာ ဟောတိ ‘အဘိက္ကမန္တံ ဝာ အဘိက္ကမတီတိ, ပဋိက္ကမန္တံ ဝာ ပဋိက္ကမတီတိ, ဌိတံ ဝာ ဌိတော’တိ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပာနံ ပာဏဟရာနံ အဓိဝာသကဇာတိကော ဟောတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၆) –
‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilāno sūpaṭṭho hoti. Sappāyakārī hoti, sappāye mattaṃ jānāti, bhesajjaṃ paṭisevitā hoti, atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṃ ābādhaṃ āvikattā hoti ‘abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti, paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti, ṭhitaṃ vā ṭhito’ti, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hotī’’ti (mahāva. 366) –
ဧဝံ ဝုတ္တပဉ္စင္ဂသမန္နာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗံ။
Evaṃ vuttapañcaṅgasamannāgatena bhavitabbaṃ.
ဂိလာနုပဋ္ဌာကေန စ –
Gilānupaṭṭhākena ca –
‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂိလာနုပဋ္ဌာကော နာလံ ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌာတုံ။ န ပဋိဗလော ဟောတိ ဘေသဇ္ဇံ သံဝိဓာတုံ, သပ္ပာယာသပ္ပာယံ န ဇာနာတိ, အသပ္ပာယံ ဥပနာမေတိ, သပ္ပာယံ အပနာမေတိ, အာမိသန္တရော ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌာတိ, နော မေတ္တစိတ္တော, ဇေဂုစ္ဆီ ဟောတိ ဥစ္စာရံ ဝာ ပသ္သာဝံ ဝာ ခေဠံ ဝာ ဝန္တံ ဝာ နီဟာတုံ, န ပဋိဗလော ဟောတိ ဂိလာနံ ကာလေန ကာလံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒသ္သေတုံ သမာဒပေတုံ သမုတ္တေဇေတုံ သမ္ပဟံသေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၆) –
‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ. Na paṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ, sappāyāsappāyaṃ na jānāti, asappāyaṃ upanāmeti, sappāyaṃ apanāmeti, āmisantaro gilānaṃ upaṭṭhāti, no mettacitto, jegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā vantaṃ vā nīhātuṃ, na paṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetu’’nti (mahāva. 366) –
ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ပဉ္စ အယုတ္တင္ဂာနိ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေတ္ဝာ –
Evaṃ vuttāni pañca ayuttaṅgāni ārakā parivajjetvā –
‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂိလာနုပဋ္ဌာကော အလံ ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌာတုံ။ ပဋိဗလော ဟောတိ ဘေသဇ္ဇံ သံဝိဓာတုံ, သပ္ပာယာသပ္ပာယံ ဇာနာတိ, အသပ္ပာယံ အပနာမေတိ, သပ္ပာယံ ဥပနာမေတိ, မေတ္တစိတ္တော ဂိလာနံ ဥပဋ္ဌာတိ, နော အာမိသန္တရော, အဇေဂုစ္ဆီ ဟောတိ ဥစ္စာရံ ဝာ ပသ္သာဝံ ဝာ ခေဠံ ဝာ ဝန္တံ ဝာ နီဟာတုံ, ပဋိဗလော ဟောတိ ဂိလာနံ ကာလေန ကာလံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒသ္သေတုံ သမာဒပေတုံ သမုတ္တေဇေတုံ သမ္ပဟံသေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၆) –
‘‘Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ. Paṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ, sappāyāsappāyaṃ jānāti, asappāyaṃ apanāmeti, sappāyaṃ upanāmeti, mettacitto gilānaṃ upaṭṭhāti, no āmisantaro, ajegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā vantaṃ vā nīhātuṃ, paṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetu’’nti (mahāva. 366) –
ဧဝံ ဝုတ္တပဉ္စင္ဂသမန္နာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗံ။
Evaṃ vuttapañcaṅgasamannāgatena bhavitabbaṃ.
၁၂. ဓမ္မိံ ကထံ ကရောန္တေန (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၀) စ ‘‘သီလဝာ ဟိ တ္ဝံ ကတကုသလော, ကသ္မာ မီယမာနော ဘာယသိ, နနု သီလဝတော သဂ္ဂော နာမ မရဏမတ္တပဋိဗဒ္ဓောယေဝာ’’တိ ဧဝံ ဂိလာနသ္သ ဘိက္ခုနော မရဏဝဏ္ဏော န သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗော။ သစေ ဟိ တသ္သ သံဝဏ္ဏနံ သုတ္ဝာ အာဟာရုပစ္ဆေဒာဒိနာ ဥပက္ကမေန ဧကဇဝနဝာရာဝသေသေပိ အာယုသ္မိံ အန္တရာ ကာလံ ကရောတိ, ဣမိနာဝ မာရိတော ဟောတိ။ ပဏ္ဍိတေန ပန ဘိက္ခုနာ ဣမိနာ နယေန အနုသိဋ္ဌိ ဒာတဗ္ဗာ ‘‘သီလဝတော နာမ အနစ္ဆရိယာ မဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိ, တသ္မာ ဝိဟာရာဒီသု အာသတ္တိံ အကတ္ဝာ ဗုဒ္ဓဂတံ ဓမ္မဂတံ သင္ဃဂတံ ကာယဂတဉ္စ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတ္ဝာ မနသိကာရေ အပ္ပမာဒော ကာတဗ္ဗော’’တိ။ မရဏဝဏ္ဏေပိ သံဝဏ္ဏိတေ သော တာယ သံဝဏ္ဏနာယ ကဉ္စိ ဥပက္ကမံ အကတ္ဝာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ယထာယုနာ ယထာနုသန္ဓိနာဝ မရတိ, တပ္ပစ္စယာ သံဝဏ္ဏကော အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော။
12. Dhammiṃ kathaṃ karontena (mahāva. aṭṭha. 2.180) ca ‘‘sīlavā hi tvaṃ katakusalo, kasmā mīyamāno bhāyasi, nanu sīlavato saggo nāma maraṇamattapaṭibaddhoyevā’’ti evaṃ gilānassa bhikkhuno maraṇavaṇṇo na saṃvaṇṇetabbo. Sace hi tassa saṃvaṇṇanaṃ sutvā āhārupacchedādinā upakkamena ekajavanavārāvasesepi āyusmiṃ antarā kālaṃ karoti, imināva mārito hoti. Paṇḍitena pana bhikkhunā iminā nayena anusiṭṭhi dātabbā ‘‘sīlavato nāma anacchariyā maggaphaluppatti, tasmā vihārādīsu āsattiṃ akatvā buddhagataṃ dhammagataṃ saṅghagataṃ kāyagatañca satiṃ upaṭṭhapetvā manasikāre appamādo kātabbo’’ti. Maraṇavaṇṇepi saṃvaṇṇite so tāya saṃvaṇṇanāya kañci upakkamaṃ akatvā attano dhammatāya yathāyunā yathānusandhināva marati, tappaccayā saṃvaṇṇako āpattiyā na kāretabbo.
၁၃. ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာနံ ပာတေတဗ္ဗံ, ယော ပာတေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (ပာရာ. ၁၈၃) ဝစနတော ဂိလာနေန (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၂-၁၈၃) ဘိက္ခုနာပိ ယေန ကေနစိ ဥပက္ကမေန အန္တမသော အာဟာရုပစ္ဆေဒနေနပိ အတ္တာ န မာရေတဗ္ဗော။ ယောပိ ဂိလာနော ဝိဇ္ဇမာနေ ဘေသဇ္ဇေ စ ဥပဋ္ဌာကေသု စ မရိတုကာမော အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ, ဒုက္ကဋမေဝ။ ယသ္သ ပန မဟာအာဗာဓော စိရာနုဗန္ဓော, ဘိက္ခူ ဥပဋ္ဌဟန္တာ ကိလမန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တိ, ‘‘ကဒာ နု ခော ဂိလာနတော မုစ္စိသ္သာမာ’’တိ အဋ္ဋီယန္တိ။ သစေ သော ‘‘အယံ အတ္တဘာဝော ပဋိဇဂ္ဂိယမာနောပိ န တိဋ္ဌတိ, ဘိက္ခူ စ ကိလမန္တီ’’တိ အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ, ဘေသဇ္ဇံ န သေဝတိ, ဝဋ္ဋတိ။ ယော ပန ‘‘အယံ ရောဂော ခရော, အာယုသင္ခာရာ န တိဋ္ဌန္တိ, အယဉ္စ မေ ဝိသေသာဓိဂမော ဟတ္ထပ္ပတ္တော ဝိယ ဒိသ္သတီ’’တိ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ, ဝဋ္ဋတိယေဝ။ အဂိလာနသ္သပိ ဥပ္ပန္နသံဝေဂသ္သ ‘‘အာဟာရပရိယေသနံ နာမ ပပဉ္စော, ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ အနုယုဉ္ဇိသ္သာမီ’’တိ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ဥပစ္ဆိန္ဒန္တသ္သ ဝဋ္ဋတိ။ ဝိသေသာဓိဂမံ ဗ္ယာကရိတ္ဝာ အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ, န ဝဋ္ဋတိ။ သဘာဂာနဉ္ဟိ လဇ္ဇီဘိက္ခူနံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
13. ‘‘Na ca, bhikkhave, attānaṃ pātetabbaṃ, yo pāteyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 183) vacanato gilānena (pārā. aṭṭha. 2.182-183) bhikkhunāpi yena kenaci upakkamena antamaso āhārupacchedanenapi attā na māretabbo. Yopi gilāno vijjamāne bhesajje ca upaṭṭhākesu ca maritukāmo āhāraṃ upacchindati, dukkaṭameva. Yassa pana mahāābādho cirānubandho, bhikkhū upaṭṭhahantā kilamanti jigucchanti, ‘‘kadā nu kho gilānato muccissāmā’’ti aṭṭīyanti. Sace so ‘‘ayaṃ attabhāvo paṭijaggiyamānopi na tiṭṭhati, bhikkhū ca kilamantī’’ti āhāraṃ upacchindati, bhesajjaṃ na sevati, vaṭṭati. Yo pana ‘‘ayaṃ rogo kharo, āyusaṅkhārā na tiṭṭhanti, ayañca me visesādhigamo hatthappatto viya dissatī’’ti upacchindati, vaṭṭatiyeva. Agilānassapi uppannasaṃvegassa ‘‘āhārapariyesanaṃ nāma papañco, kammaṭṭhānameva anuyuñjissāmī’’ti kammaṭṭhānasīsena upacchindantassa vaṭṭati. Visesādhigamaṃ byākaritvā āhāraṃ upacchindati, na vaṭṭati. Sabhāgānañhi lajjībhikkhūnaṃ kathetuṃ vaṭṭati.
၁၄. ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပဋိဝေက္ခိတ္ဝာ အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ, ယော နိသီဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (ပာရာ. ၁၈၀) ဝစနတော အာသနံ အနုပပရိက္ခိတ္ဝာ န နိသီဒိတဗ္ဗံ။ ကီဒိသံ (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၀) ပန အာသနံ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ, ကီဒိသံ န ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ? ယံ သုဒ္ဓံ အာသနမေဝ ဟောတိ အပစ္စတ္ထရဏကံ, ယဉ္စ အာဂန္တ္ဝာ ဌိတာနံ ပသ္သတံယေဝ အတ္ထရီယတိ, တံ န ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ, နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ယမ္ပိ မနုသ္သာ သယံ ဟတ္ထေန အက္ကမိတ္ဝာ ‘‘ဣဓ ဘန္တေ နိသီဒထာ’’တိ ဒေန္တိ, တသ္မိမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ သစေပိ ပဌမမေဝ အာဂန္တ္ဝာပိ နိသိန္နာ ပစ္ဆာ ဥဒ္ဓံ ဝာ အဓော ဝာ သင္ကမန္တိ, ပဋိဝေက္ခဏကိစ္စံ နတ္ထိ။ ယမ္ပိ တနုကေန ဝတ္ထေန ယထာ တလံ ဒိသ္သတိ, ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ, တသ္မိမ္ပိ ပဋိဝေက္ခဏကိစ္စံ နတ္ထိ။ ယံ ပန ပဋိကစ္စေဝ ပာဝာရကောဇဝာဒီဟိ အတ္ထတံ ဟောတိ, တံ ဟတ္ထေန ပရာမသိတ္ဝာ သလ္လက္ခေတ္ဝာ နိသီဒိတဗ္ဗံ။ မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ဃနသာဋကေနပိ အတ္ထတေ ယသ္မိံ ဝလိ န ပညာယတိ, တံ န ပဋိဝေက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ။
14. ‘‘Na ca, bhikkhave, appaṭivekkhitvā āsane nisīditabbaṃ, yo nisīdeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 180) vacanato āsanaṃ anupaparikkhitvā na nisīditabbaṃ. Kīdisaṃ (pārā. aṭṭha. 2.180) pana āsanaṃ upaparikkhitabbaṃ, kīdisaṃ na upaparikkhitabbaṃ? Yaṃ suddhaṃ āsanameva hoti apaccattharaṇakaṃ, yañca āgantvā ṭhitānaṃ passataṃyeva attharīyati, taṃ na paccavekkhitabbaṃ, nisīdituṃ vaṭṭati. Yampi manussā sayaṃ hatthena akkamitvā ‘‘idha bhante nisīdathā’’ti denti, tasmimpi vaṭṭati. Sacepi paṭhamameva āgantvāpi nisinnā pacchā uddhaṃ vā adho vā saṅkamanti, paṭivekkhaṇakiccaṃ natthi. Yampi tanukena vatthena yathā talaṃ dissati, evaṃ paṭicchannaṃ hoti, tasmimpi paṭivekkhaṇakiccaṃ natthi. Yaṃ pana paṭikacceva pāvārakojavādīhi atthataṃ hoti, taṃ hatthena parāmasitvā sallakkhetvā nisīditabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ghanasāṭakenapi atthate yasmiṃ vali na paññāyati, taṃ na paṭivekkhitabba’’nti vuttaṃ.
၁၅. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ဒဝာယ သိလာ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗာ, ယော ပဋိဝိဇ္ဈေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (ပာရာ. ၁၈၃) ဝစနတော ဟသာဓိပ္ပာယေန ပာသာဏော န ပဝဋ္ဋေတဗ္ဗော။ န ကေဝလဉ္စ (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၂-၁၈၃) ပာသာဏော, အညမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ ဒာရုခဏ္ဍံ ဝာ ဣဋ္ဌကခဏ္ဍံ ဝာ ဟတ္ထေန ဝာ ယန္တေန ဝာ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ စေတိယာဒီနံ အတ္ထာယ ပာသာဏာဒယော ဟသန္တာ ဟသန္တာ ပဝဋ္ဋေန္တိပိ ခိပန္တိပိ ဥက္ခိပန္တိပိ, ‘‘ကမ္မသမယော’’တိ ဝဋ္ဋတိ, အညမ္ပိ ဤဒိသံ နဝကမ္မံ ဝာ ကရောန္တာ ဘဏ္ဍကံ ဝာ ဓောဝန္တာ ရုက္ခံ ဝာ ဓောဝနဒဏ္ဍကံ ဝာ ဥက္ခိပိတ္ဝာ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, ဝဋ္ဋတိ, ဘတ္တဝိသ္သဂ္ဂကာလာဒီသု ကာကေ ဝာ သောဏေ ဝာ ကဋ္ဌံ ဝာ ကထလံ ဝာ ခိပိတ္ဝာ ပလာပေန္တိ, ဝဋ္ဋတိ။
15. ‘‘Na , bhikkhave, davāya silā paṭivijjhitabbā, yo paṭivijjheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 183) vacanato hasādhippāyena pāsāṇo na pavaṭṭetabbo. Na kevalañca (pārā. aṭṭha. 2.182-183) pāsāṇo, aññampi yaṃ kiñci dārukhaṇḍaṃ vā iṭṭhakakhaṇḍaṃ vā hatthena vā yantena vā paṭivijjhituṃ na vaṭṭati. Cetiyādīnaṃ atthāya pāsāṇādayo hasantā hasantā pavaṭṭentipi khipantipi ukkhipantipi, ‘‘kammasamayo’’ti vaṭṭati, aññampi īdisaṃ navakammaṃ vā karontā bhaṇḍakaṃ vā dhovantā rukkhaṃ vā dhovanadaṇḍakaṃ vā ukkhipitvā paṭivijjhanti, vaṭṭati, bhattavissaggakālādīsu kāke vā soṇe vā kaṭṭhaṃ vā kathalaṃ vā khipitvā palāpenti, vaṭṭati.
၁၆. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒာယော အာလိမ္ပိတဗ္ဗော, ယော အာလိမ္ပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၈၃) ဝစနတော ဝနေ အဂ္ဂိ န ဒာတဗ္ဗော။ သစေ (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၉၀) ပန ‘‘ဧတ္ထန္တရေ ယော ကောစိ သတ္တော မရတူ’’တိ အဂ္ဂိံ ဒေတိ, ပာရာဇိကာနန္တရိယထုလ္လစ္စယပာစိတ္တိယဝတ္ထူနံ အနုရူပတော ပာရာဇိကာဒီနိ အကုသလရာသိ စ ဟောတိ။ ‘‘အလ္လတိဏဝနပ္ပတယော ဍယ္ဟန္တူ’’တိ အဂ္ဂိံ ဒေန္တသ္သ ပာစိတ္တိယံ, ‘‘ဒဗ္ဗူပကရဏာနိ ဝိနသ္သန္တူ’’တိ အဂ္ဂိံ ဒေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။ ‘‘ခိဍ္ဍာဓိပ္ပာယေနပိ ဒုက္ကဋ’’န္တိ သင္ခေပဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ အလ္လသုက္ခံ သဣန္ဒ္ရိယာနိန္ဒ္ရိယံ ဍယ္ဟတူ’’တိ အဂ္ဂိံ ဒေန္တသ္သ ဝတ္ထုဝသေန ပာရာဇိကထုလ္လစ္စယပာစိတ္တိယဒုက္ကဋာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
16. ‘‘Na, bhikkhave, dāyo ālimpitabbo, yo ālimpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 283) vacanato vane aggi na dātabbo. Sace (pārā. aṭṭha. 2.190) pana ‘‘etthantare yo koci satto maratū’’ti aggiṃ deti, pārājikānantariyathullaccayapācittiyavatthūnaṃ anurūpato pārājikādīni akusalarāsi ca hoti. ‘‘Allatiṇavanappatayo ḍayhantū’’ti aggiṃ dentassa pācittiyaṃ, ‘‘dabbūpakaraṇāni vinassantū’’ti aggiṃ dentassa dukkaṭaṃ. ‘‘Khiḍḍādhippāyenapi dukkaṭa’’nti saṅkhepaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. ‘‘Yaṃ kiñci allasukkhaṃ saindriyānindriyaṃ ḍayhatū’’ti aggiṃ dentassa vatthuvasena pārājikathullaccayapācittiyadukkaṭāni veditabbāni.
ပဋဂ္ဂိဒာနံ ပန ပရိတ္တကရဏဉ္စ ဘဂဝတာ အနုညာတံ, တသ္မာ အရညေ ဝနကမ္မိကေဟိ ဝာ ဒိန္နံ သယံ ဝာ ဥဋ္ဌိတံ အဂ္ဂိံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသ္ဝာ ‘‘တိဏကုဋိယော မာ ဝိနသ္သန္တူ’’တိ တသ္သ အဂ္ဂိနော ပဋိအဂ္ဂိံ ဒာတုံ ဝဋ္ဋတိ, ယေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆန္တော အဂ္ဂိ ဧကတော ဟုတ္ဝာ နိရုပာဒာနော နိဗ္ဗာတိ။ ‘‘ပရိတ္တမ္ပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တိဏကုဋိကာနံ သမန္တာ ဘူမိတစ္ဆနံ ပရိခာခဏနံ ဝာ, ယထာ အာဂတော အဂ္ဂိ ဥပာဒာနံ အလဘိတ္ဝာ နိဗ္ဗာတိ, ဧတဉ္စ သဗ္ဗံ ဥဋ္ဌိတေယေဝ အဂ္ဂိသ္မိံ အသတိ အနုပသမ္ပန္နေ သယမ္ပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အနုဋ္ဌိတေ ပန အနုပသမ္ပန္နေဟိ ကပ္ပိယဝောဟာရေန ကာရေတဗ္ဗံ, ဥဒကေန ပန နိဗ္ဗာပေန္တေဟိ အပ္ပာဏကမေဝ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ။
Paṭaggidānaṃ pana parittakaraṇañca bhagavatā anuññātaṃ, tasmā araññe vanakammikehi vā dinnaṃ sayaṃ vā uṭṭhitaṃ aggiṃ āgacchantaṃ disvā ‘‘tiṇakuṭiyo mā vinassantū’’ti tassa aggino paṭiaggiṃ dātuṃ vaṭṭati, yena saddhiṃ āgacchanto aggi ekato hutvā nirupādāno nibbāti. ‘‘Parittampi kātuṃ vaṭṭatī’’ti tiṇakuṭikānaṃ samantā bhūmitacchanaṃ parikhākhaṇanaṃ vā, yathā āgato aggi upādānaṃ alabhitvā nibbāti, etañca sabbaṃ uṭṭhiteyeva aggismiṃ asati anupasampanne sayampi kātuṃ vaṭṭati. Anuṭṭhite pana anupasampannehi kappiyavohārena kāretabbaṃ, udakena pana nibbāpentehi appāṇakameva udakaṃ āsiñcitabbaṃ.
၁၇. အသ္သဒ္ဓေသု (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၈၁) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကုလေသု သက္ကစ္စံ ပဏီတဘောဇနံ လဘိတ္ဝာ အနုပပရိက္ခိတ္ဝာ နေဝ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န ပရေသံ ဒာတဗ္ဗံ။ ဝိသမိသ္သမ္ပိ ဟိ တာနိ ကုလာနိ ပိဏ္ဍပာတံ ဒေန္တိ။ ယမ္ပိ အာဘိဒောသိကံ ဘတ္တံ ဝာ ခဇ္ဇကံ ဝာ တတော လဘတိ, တမ္ပိ န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ အပိဟိတဝတ္ထုမ္ပိ ဟိ သပ္ပဝိစ္ဆိကာဒီဟိ အဓိသယိတံ ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ တာနိ ကုလာနိ ဒေန္တိ။ ဂန္ဓဟလိဒ္ဒာဒိမက္ခိတောပိ တတော ပိဏ္ဍပာတော န ဂဟေတဗ္ဗော။ သရီရေ ရောဂဋ္ဌာနာနိ ပုဉ္ဆိတ္ဝာ ဌပိတဘတ္တမ္ပိ ဟိ တာနိ ဒာတဗ္ဗံ မညန္တီတိ။
17. Assaddhesu (pārā. aṭṭha. 2.181) micchādiṭṭhikulesu sakkaccaṃ paṇītabhojanaṃ labhitvā anupaparikkhitvā neva attanā paribhuñjitabbaṃ, na paresaṃ dātabbaṃ. Visamissampi hi tāni kulāni piṇḍapātaṃ denti. Yampi ābhidosikaṃ bhattaṃ vā khajjakaṃ vā tato labhati, tampi na paribhuñjitabbaṃ. Apihitavatthumpi hi sappavicchikādīhi adhisayitaṃ chaḍḍanīyadhammaṃ tāni kulāni denti. Gandhahaliddādimakkhitopi tato piṇḍapāto na gahetabbo. Sarīre rogaṭṭhānāni puñchitvā ṭhapitabhattampi hi tāni dātabbaṃ maññantīti.
၁၈. ‘‘အနာပတ္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဂောပကသ္သ ဒာနေ’’တိ (ပာရာ. ၁၅၆) ဝုတ္တံ။ တတ္ထ (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅၆) ကတရံ ဂောပကဒာနံ ဝဋ္ဋတိ, ကတရံ န ဝဋ္ဋတိ? မဟာသုမတ္ထေရော တာဝ အာဟ ‘‘ယံ ဂောပကသ္သ ပရိစ္ဆိန္ဒိတ္ဝာ ဒိန္နံ ဟောတိ ‘ဧတ္တကံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဂဏ္ဟာ’တိ, တဒေဝ ဝဋ္ဋတိ, တတော ဥတ္တရိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ကိံ ဂောပကာနံ ပဏ္ဏံ အာရောပေတ္ဝာ နိမိတ္တသညံ ဝာ ကတ္ဝာ ဒိန္နံ အတ္ထိ, ဧတေသံ ဟတ္ထေ ဝိသ္သဋ္ဌကသ္သ ဧတေ ဣသ္သရာ, တသ္မာ ယံ ဒေန္တိ, တံ ဗဟုကမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘မနုသ္သာနံ အာရာမံ ဝာ အညံ ဝာ ဖလာဖလံ ဒာရကာ ရက္ခန္တိ, တေဟိ ဒိန္နံ ဝဋ္ဋတိ, အာဟရာပေတ္ဝာ ပန န ဂဟေတဗ္ဗံ။ သင္ဃိကေ ပန စေတိယသ္သ သန္တကေ စ ကေဏိယာ ဂဟေတ္ဝာ ရက္ခန္တသ္သေဝ ဒာနံ ဝဋ္ဋတိ, ဝေတနေန ရက္ခန္တသ္သ အတ္တနော ဘာဂမတ္တံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ယံ ဂိဟီနံ အာရာမရက္ခကာ ဘိက္ခူနံ ဒေန္တိ, ဧတမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဘိက္ခုသင္ဃသ္သ အာရာမဂောပကာ ယံ အတ္တနော ဘတိယာ ခဏ္ဍိတ္ဝာ ဒေန္တိ, ဧတံ ဝဋ္ဋတိ။ ယောပိ ဥပဍ္ဎာရာမံ ဝာ ကေစိဒေဝ ရုက္ခေ ဝာ ဘတိံ လဘိတ္ဝာ ရက္ခတိ, တသ္သပိ အတ္တနော သမ္ပတ္တရုက္ခတောယေဝ ဒာတုံ ဝဋ္ဋတိ, ကေဏိယာ ဂဟေတ္ဝာ ရက္ခန္တသ္သ ပန သဗ္ဗမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧတံ ပန သဗ္ဗံ ဗ္ယဉ္ဇနတော နာနံ, အတ္ထတော ဧကမေဝ, တသ္မာ အဓိပ္ပာယံ ဉတ္ဝာ ဂဟေတဗ္ဗံ။
18. ‘‘Anāpatti, bhikkhave, gopakassa dāne’’ti (pārā. 156) vuttaṃ. Tattha (pārā. aṭṭha. 1.156) kataraṃ gopakadānaṃ vaṭṭati, kataraṃ na vaṭṭati? Mahāsumatthero tāva āha ‘‘yaṃ gopakassa paricchinditvā dinnaṃ hoti ‘ettakaṃ divase divase gaṇhā’ti, tadeva vaṭṭati, tato uttari na vaṭṭatī’’ti. Mahāpadumatthero panāha ‘‘kiṃ gopakānaṃ paṇṇaṃ āropetvā nimittasaññaṃ vā katvā dinnaṃ atthi, etesaṃ hatthe vissaṭṭhakassa ete issarā, tasmā yaṃ denti, taṃ bahukampi vaṭṭatī’’ti. Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ ‘‘manussānaṃ ārāmaṃ vā aññaṃ vā phalāphalaṃ dārakā rakkhanti, tehi dinnaṃ vaṭṭati, āharāpetvā pana na gahetabbaṃ. Saṅghike pana cetiyassa santake ca keṇiyā gahetvā rakkhantasseva dānaṃ vaṭṭati, vetanena rakkhantassa attano bhāgamattaṃ vaṭṭatī’’ti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘yaṃ gihīnaṃ ārāmarakkhakā bhikkhūnaṃ denti, etampi vaṭṭati. Bhikkhusaṅghassa ārāmagopakā yaṃ attano bhatiyā khaṇḍitvā denti, etaṃ vaṭṭati. Yopi upaḍḍhārāmaṃ vā kecideva rukkhe vā bhatiṃ labhitvā rakkhati, tassapi attano sampattarukkhatoyeva dātuṃ vaṭṭati, keṇiyā gahetvā rakkhantassa pana sabbampi vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Etaṃ pana sabbaṃ byañjanato nānaṃ, atthato ekameva, tasmā adhippāyaṃ ñatvā gahetabbaṃ.
အပိစေတ္ထ အယမ္ပိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော (ပာရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅၆) – ယတ္ထ အာဝာသိကာ အာဂန္တုကာနံ န ဒေန္တိ, ဖလဝာရေ စ သမ္ပတ္တေ အညေသံ အဘာဝံ ဒိသ္ဝာ စောရိကာယ အတ္တနာဝ ခာဒန္တိ, တတ္ထ အာဂန္တုကေဟိ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတ္ဝာ ဘာဇေတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ယတ္ထ ပန အာဝာသိကာ ရုက္ခေ ရက္ခိတ္ဝာ ဖလဝာရေ သမ္ပတ္တေ ဘာဇေတ္ဝာ ခာဒန္တိ, စတူသု ပစ္စယေသု သမ္မာ ဥပနေန္တိ, အနိသ္သရာ တတ္ထ အာဂန္တုကာ။ ယေပိ ရုက္ခာ စီဝရတ္ထာယ နိယမေတ္ဝာ ဒိန္နာ, တေသုပိ အာဂန္တုကာ အနိသ္သရာ။ ဧသ နယော သေသပစ္စယတ္ထာယ နိယမေတ္ဝာ ဒိန္နေပိ။ ယေ ပန တထာ အနိယမေတ္ဝာ အာဝာသိကာ စ တေ ရက္ခိတ္ဝာ ဂောပေတ္ဝာ စောရိကာယ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, န တေသု အာဝာသိကာနံ ကတိကာယ ဌာတဗ္ဗံ။ ယေ ဖလပရိဘောဂတ္ထာယ ဒိန္နာ, အာဝာသိကာ စ နေ ရက္ခိတ္ဝာ ဂောပေတ္ဝာ သမ္မာ ဥပနေန္တိ, တေသုယေဝ တေသံ ကတိကာယ ဌာတဗ္ဗံ။ မဟာပစ္စရိယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘စတုန္နံ ပစ္စယာနံ နိယမေတ္ဝာ ဒိန္နံ ထေယ္ယစိတ္တေန ပရိဘုဉ္ဇန္တော ဘဏ္ဍံ အဂ္ဃာပေတ္ဝာ ကာရေတဗ္ဗော, ပရိဘောဂဝသေန ဘာဇေတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇန္တသ္သ ဘဏ္ဍဒေယ္ယံ။ ယံ ပနေတ္ထ သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတံ, တံ ပရိဘောဂဝသေနေဝ ဘာဇေတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇန္တသ္သ ထုလ္လစ္စယဉ္စ ဘဏ္ဍဒေယ္ယဉ္စာ’’တိ။
Apicettha ayampi vinicchayo veditabbo (pārā. aṭṭha. 1.156) – yattha āvāsikā āgantukānaṃ na denti, phalavāre ca sampatte aññesaṃ abhāvaṃ disvā corikāya attanāva khādanti, tattha āgantukehi ghaṇṭiṃ paharitvā bhājetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yattha pana āvāsikā rukkhe rakkhitvā phalavāre sampatte bhājetvā khādanti, catūsu paccayesu sammā upanenti, anissarā tattha āgantukā. Yepi rukkhā cīvaratthāya niyametvā dinnā, tesupi āgantukā anissarā. Esa nayo sesapaccayatthāya niyametvā dinnepi. Ye pana tathā aniyametvā āvāsikā ca te rakkhitvā gopetvā corikāya paribhuñjanti, na tesu āvāsikānaṃ katikāya ṭhātabbaṃ. Ye phalaparibhogatthāya dinnā, āvāsikā ca ne rakkhitvā gopetvā sammā upanenti, tesuyeva tesaṃ katikāya ṭhātabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ ‘‘catunnaṃ paccayānaṃ niyametvā dinnaṃ theyyacittena paribhuñjanto bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbo, paribhogavasena bhājetvā paribhuñjantassa bhaṇḍadeyyaṃ. Yaṃ panettha senāsanatthāya niyamitaṃ, taṃ paribhogavaseneva bhājetvā paribhuñjantassa thullaccayañca bhaṇḍadeyyañcā’’ti.
ဩဒိသ္သ စီဝရတ္ထာယ ဒိန္နံ စီဝရေယေဝ ဥပနေတဗ္ဗံ။ သစေ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ, ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍပာတေန ကိလမန္တိ, စီဝရံ ပန သုလဘံ, သင္ဃသုဋ္ဌုတာယ အပလောကနကမ္မံ ကတ္ဝာ ပိဏ္ဍပာတေပိ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သေနာသနေန ဂိလာနပစ္စယေန ဝာ ကိလမန္တေသု သင္ဃသုဋ္ဌုတာယ အပလောကနကမ္မံ ကတ္ဝာ တဒတ္ထာယပိ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဩဒိသ္သ ပိဏ္ဍပာတတ္ထာယ စ ဂိလာနပစ္စယတ္ထာယ စ ဒိန္နေပိ ဧသေဝ နယော။ ဩဒိသ္သ သေနာသနတ္ထာယ ဒိန္နံ ပန ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ, တံ ရက္ခိတ္ဝာ ဂောပေတ္ဝာ တဒတ္ထမေဝ ဥပနေတဗ္ဗံ။ သစေ ပန ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ, ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍပာတေန န ယာပေန္တိ, ဧတ္ထ ရာဇရောဂစောရဘယာဒီဟိ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တာနံ ဝိဟာရာ ပလုဇ္ဇန္တိ, တာလနာဠိကေရာဒိကေ ဝိနာသေန္တိ, သေနာသနပစ္စယံ ပန နိသ္သာယ ယာပေတုံ သက္ကာ ဟောတိ, ဧဝရူပေ ကာလေ သေနာသနံ ဝိသ္သဇ္ဇေတ္ဝာပိ သေနာသနဇဂ္ဂနတ္ထာယ ပရိဘောဂော ဘဂဝတာ အနုညာတော။ တသ္မာ ဧကံ ဝာ ဒ္ဝေ ဝာ ဝရသေနာသနာနိ ဌပေတ္ဝာ ဣတရာနိ လာမကကောဋိယာ ပိဏ္ဍပာတတ္ထာယ ဝိသ္သဇ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋန္တိ, မူလဝတ္ထုစ္ဆေဒံ ပန ကတ္ဝာ န ဥပနေတဗ္ဗံ။
Odissa cīvaratthāya dinnaṃ cīvareyeva upanetabbaṃ. Sace dubbhikkhaṃ hoti, bhikkhū piṇḍapātena kilamanti, cīvaraṃ pana sulabhaṃ, saṅghasuṭṭhutāya apalokanakammaṃ katvā piṇḍapātepi upanetuṃ vaṭṭati. Senāsanena gilānapaccayena vā kilamantesu saṅghasuṭṭhutāya apalokanakammaṃ katvā tadatthāyapi upanetuṃ vaṭṭati. Odissa piṇḍapātatthāya ca gilānapaccayatthāya ca dinnepi eseva nayo. Odissa senāsanatthāya dinnaṃ pana garubhaṇḍaṃ hoti, taṃ rakkhitvā gopetvā tadatthameva upanetabbaṃ. Sace pana dubbhikkhaṃ hoti, bhikkhū piṇḍapātena na yāpenti, ettha rājarogacorabhayādīhi aññattha gacchantānaṃ vihārā palujjanti, tālanāḷikerādike vināsenti, senāsanapaccayaṃ pana nissāya yāpetuṃ sakkā hoti, evarūpe kāle senāsanaṃ vissajjetvāpi senāsanajagganatthāya paribhogo bhagavatā anuññāto. Tasmā ekaṃ vā dve vā varasenāsanāni ṭhapetvā itarāni lāmakakoṭiyā piṇḍapātatthāya vissajjetuṃ vaṭṭanti, mūlavatthucchedaṃ pana katvā na upanetabbaṃ.
ယော ပန အာရာမော စတုပစ္စယတ္ထာယ နိယမေတ္ဝာ ဒိန္နော, တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ။ ယေန ပစ္စယေန ပန ဦနံ, တဒတ္ထံ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ, အာရာမော ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗော, ဝေတနံ ဒတ္ဝာပိ ဇဂ္ဂာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ယေ ပန ဝေတနံ လဘိတ္ဝာ အာရာမေယေဝ ဂေဟံ ကတ္ဝာ ဝသန္တာ ရက္ခန္တိ, တေ စေ အာဂတာနံ ဘိက္ခူနံ နာဠိကေရံ ဝာ တာလပက္ကံ ဝာ ဒေန္တိ, ယံ တေသံ သင္ဃေန အနုညာတံ ဟောတိ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧတ္တကံ နာမ ခာဒထာ’’တိ, တဒေဝ တေ ဒာတုံ လဘန္တိ, တတော ဥတ္တရိ တေသံ ဒေန္တာနမ္ပိ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ။ ယော ပန အာရာမံ ကေဏိယာ ဂဟေတ္ဝာ သင္ဃသ္သ စတုပစ္စယတ္ထာယ ကပ္ပိယဘဏ္ဍမေဝ ဒေတိ, အယံ ဗဟုကမ္ပိ ဒာတုံ လဘတိ။ စေတိယသ္သ ပဒီပတ္ထာယ ဝာ ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင္ခရဏတ္ထာယ ဝာ ဒိန္နအာရာမောပိ ဇဂ္ဂိတဗ္ဗော, ဝေတနံ ဒတ္ဝာပိ ဇဂ္ဂာပေတဗ္ဗော။ ဝေတနဉ္စ ပနေတ္ထ စေတိယသန္တကမ္ပိ သင္ဃသန္တကမ္ပိ ဒာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧတမ္ပိ အာရာမံ ဝေတနေန တတ္ထေဝ ဝသိတ္ဝာ ရက္ခန္တာနဉ္စ ကေဏိယာ ဂဟေတ္ဝာ ကပ္ပိယဘဏ္ဍဒာယကာနဉ္စ တတ္ထဇာတကဖလဒာနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
Yo pana ārāmo catupaccayatthāya niyametvā dinno, tattha apalokanakammaṃ na kātabbaṃ. Yena paccayena pana ūnaṃ, tadatthaṃ upanetuṃ vaṭṭati, ārāmo paṭijaggitabbo, vetanaṃ datvāpi jaggāpetuṃ vaṭṭati. Ye pana vetanaṃ labhitvā ārāmeyeva gehaṃ katvā vasantā rakkhanti, te ce āgatānaṃ bhikkhūnaṃ nāḷikeraṃ vā tālapakkaṃ vā denti, yaṃ tesaṃ saṅghena anuññātaṃ hoti ‘‘divase divase ettakaṃ nāma khādathā’’ti, tadeva te dātuṃ labhanti, tato uttari tesaṃ dentānampi gahetuṃ na vaṭṭanti. Yo pana ārāmaṃ keṇiyā gahetvā saṅghassa catupaccayatthāya kappiyabhaṇḍameva deti, ayaṃ bahukampi dātuṃ labhati. Cetiyassa padīpatthāya vā khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇatthāya vā dinnaārāmopi jaggitabbo, vetanaṃ datvāpi jaggāpetabbo. Vetanañca panettha cetiyasantakampi saṅghasantakampi dātuṃ vaṭṭati. Etampi ārāmaṃ vetanena tattheva vasitvā rakkhantānañca keṇiyā gahetvā kappiyabhaṇḍadāyakānañca tatthajātakaphaladānaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
၁၉. ဓမ္မိကရက္ခံ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၆၇၉) ယာစန္တေန အတီတံ အနာဂတံ ဝာ အာရဗ္ဘ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ အတီတဉ္ဟိ အာရဗ္ဘ အတ္ထိ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ, အတ္ထိ အနောဒိသ္သ အာစိက္ခနာ, အနာဂတံ အာရဗ္ဘပိ အတ္ထိ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ, အတ္ထိ အနောဒိသ္သ အာစိက္ခနာ။ ကထံ အတီတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ ဟောတိ? ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရေ ဂာမဒာရကာ ဝာ ဓုတ္တာဒယော ဝာ ယေ ကေစိ အနာစာရံ အာစရန္တိ, ရုက္ခံ ဝာ ဆိန္ဒန္တိ, ဖလာဖလံ ဝာ ဟရန္တိ, ပရိက္ခာရေ ဝာ အစ္ဆိန္ဒန္တိ, ဘိက္ခု ဝောဟာရိကေ ဥပသင္ကမိတ္ဝာ ‘‘အမ္ဟာကံ ဝိဟာရေ ဣဒံ နာမ ကတ’’န္တိ ဝဒတိ။ ‘‘ကေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အသုကေန စ အသုကေန စာ’’တိ အာစိက္ခတိ။ ဧဝံ အတီတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ ဟောတိ, သာ န ဝဋ္ဋတိ။ တဉ္စေ သုတ္ဝာ တေ ဝောဟာရိကာ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ, သဗ္ဗံ ဘိက္ခုသ္သ ဂီဝာ ဟောတိ, ‘‘ဒဏ္ဍံ ဂဏ္ဟိသ္သန္တီ’’တိ အဓိပ္ပာယေပိ သတိ ဂီဝာယေဝ ဟောတိ။ သစေ ပန ‘‘တသ္သ ဒဏ္ဍံ ဂဏ္ဟထာ’’တိ ဝဒတိ, ပဉ္စမာသကမတ္တေ ဂဟိတေ ပာရာဇိကံ ဟောတိ။ ‘‘ကေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘အသုကေနာတိ ဝတ္တုံ အမ္ဟာကံ န ဝဋ္ဋတိ, တုမ္ဟေယေဝ ဇာနိသ္သထ။ ကေဝလဉ္ဟိ မယံ ရက္ခံ ယာစာမ, တံ နော ဒေထ, အဝဟဋဘဏ္ဍဉ္စ အာဟရာပေထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ဧဝံ အနောဒိသ္သ အာစိက္ခနာ ဟောတိ, သာ ဝဋ္ဋတိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ သစေပိ တေ ဝောဟာရိကာ ကာရကေ ဂဝေသိတ္ဝာ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ, သဗ္ဗသာပတေယ္ယေပိ ဂဟိတေ ဘိက္ခုနော နေဝ ဂီဝာ, န အာပတ္တိ။ ပရိက္ခာရံ ဟရန္တေ ဒိသ္ဝာ တေသံ အနတ္ထကာမတာယ ‘‘စောရော စောရော’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ဟိ ယံ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ, သဗ္ဗံ ဘိက္ခုနော ဂီဝာ ဟောတိ။ အတ္တနော ဝစနကရံ ပန ‘‘ဣမိနာ မေ ပရိက္ခာရော ဂဟိတော, တံ အာဟရာပေဟိ, မာ စသ္သ ဒဏ္ဍံ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဒာသဒာသီဝာပိအာဒီနမ္ပိ အတ္ထာယ အဍ္ဍံ ကရောန္တိ အယံ အကပ္ပိယအဍ္ဍော နာမ, န ဝဋ္ဋတိ။
19. Dhammikarakkhaṃ (pāci. aṭṭha. 679) yācantena atītaṃ anāgataṃ vā ārabbha odissa ācikkhituṃ na vaṭṭati. Atītañhi ārabbha atthi odissa ācikkhanā, atthi anodissa ācikkhanā, anāgataṃ ārabbhapi atthi odissa ācikkhanā, atthi anodissa ācikkhanā. Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti? Bhikkhūnaṃ vihāre gāmadārakā vā dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ ācaranti, rukkhaṃ vā chindanti, phalāphalaṃ vā haranti, parikkhāre vā acchindanti, bhikkhu vohārike upasaṅkamitvā ‘‘amhākaṃ vihāre idaṃ nāma kata’’nti vadati. ‘‘Kenā’’ti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ atītaṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti, sā na vaṭṭati. Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhussa gīvā hoti, ‘‘daṇḍaṃ gaṇhissantī’’ti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti. Sace pana ‘‘tassa daṇḍaṃ gaṇhathā’’ti vadati, pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti. ‘‘Kenā’’ti vutte pana ‘‘asukenāti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati, tumheyeva jānissatha. Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma, taṃ no detha, avahaṭabhaṇḍañca āharāpethā’’ti vattabbaṃ. Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti, sā vaṭṭati. Evaṃ vutte sacepi te vohārikā kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbasāpateyyepi gahite bhikkhuno neva gīvā, na āpatti. Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya ‘‘coro coro’’ti vattumpi na vaṭṭati. Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuno gīvā hoti. Attano vacanakaraṃ pana ‘‘iminā me parikkhāro gahito, taṃ āharāpehi, mā cassa daṇḍaṃ karohī’’ti vattuṃ vaṭṭati. Dāsadāsīvāpiādīnampi atthāya aḍḍaṃ karonti ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭati.
ကထံ အနာဂတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ ဟောတိ? ဝုတ္တနယေနေဝ ပရေဟိ အနာစာရာဒီသု ကတေသု ဘိက္ခု ဝောဟာရိကေ ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘အမ္ဟာကံ ဝိဟာရေ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောန္တိ, ရက္ခံ နော ဒေထ အာယတိံ အကရဏတ္ထာယာ’’တိ။ ‘‘ကေန ဧဝံ ကတ’’န္တိ ဝုတ္တေ စ ‘‘အသုကေန စ အသုကေန စာ’’တိ အာစိက္ခတိ။ ဧဝံ အနာဂတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိသ္သ အာစိက္ခနာ ဟောတိ, သာပိ န ဝဋ္ဋတိ။ တေသဉ္ဟိ ဒဏ္ဍေ ကတေ ပုရိမနယေနေဝ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုသ္သ ဂီဝာ, သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ။ သစေ ဝောဟာရိကာ ‘‘ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရေ ဧဝရူပံ အနာစာရံ ကရောန္တာနံ ဣမံ နာမ ဒဏ္ဍံ ကရောမာ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတ္ဝာ အာဏာယ အတိဋ္ဌမာနေ ပရိယေသိတ္ဝာ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ, ဘိက္ခုနော နေဝ ဂီဝာ, န အာပတ္တိ။ ဝိဟာရသီမာယ ရုက္ခာဒီနိ ဆိန္ဒန္တာနံ ဝာသိဖရသုအာဒီနိ ဂဟေတ္ဝာ ပာသာဏေဟိ ကောဋ္ဋေန္တိ, န ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ဓာရာ ဘိဇ္ဇတိ, ကာရာပေတ္ဝာ ဒာတဗ္ဗာ။ ဥပဓာဝိတ္ဝာ တေသံ ပရိက္ခာရေ ဂဏ္ဟန္တိ, တမ္ပိ န ကာတဗ္ဗံ။ လဟုပရိဝတ္တဉ္ဟိ စိတ္တံ, ထေယ္ယစေတနာယ ဥပ္ပန္နာယ မူလစ္ဆေဇ္ဇမ္ပိ ဂစ္ဆေယ္ယ။
Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti? Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhu vohārike evaṃ vadati ‘‘amhākaṃ vihāre idañcidañca karonti, rakkhaṃ no detha āyatiṃ akaraṇatthāyā’’ti. ‘‘Kena evaṃ kata’’nti vutte ca ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti, sāpi na vaṭṭati. Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhussa gīvā, sesaṃ purimasadisameva. Sace vohārikā ‘‘bhikkhūnaṃ vihāre evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā’’ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti, bhikkhuno neva gīvā, na āpatti. Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇehi koṭṭenti, na vaṭṭati. Sace dhārā bhijjati, kārāpetvā dātabbā. Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti, tampi na kātabbaṃ. Lahuparivattañhi cittaṃ, theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya.
၂၀. ဥစ္စာရံ ဝာ ပသ္သာဝံ ဝာ သင္ကာရံ ဝာ ဝိဃာသံ ဝာ တိရောကုဋ္ဋေ ဝာ တိရောပာကာရေ ဝာ ဆဍ္ဍေတုံ ဝာ ဆဍ္ဍာပေတုံ ဝာ န ဝဋ္ဋတိ။ စတ္တာရိပိ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၈၂၆) ဝတ္ထူနိ ဧကပယောဂေန ဆဍ္ဍေန္တသ္သ ဧကမေဝ ဒုက္ကဋံ, ပာဋေက္ကံ ဆဍ္ဍေန္တသ္သ ဝတ္ထုဂဏနာယ ဒုက္ကဋာနိ။ အာဏတ္တိယမ္ပိ ဧသေဝ နယော။ ဒန္တကဋ္ဌဆဍ္ဍနေပိ ဒုက္ကဋမေဝ။ ဩလောကေတ္ဝာ ဝာ အဝလဉ္ဇေ ဝာ ဥစ္စာရာဒီနိ ဆဍ္ဍေန္တသ္သ အနာပတ္တိ။ ယမ္ပိ မနုသ္သာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ ရောပိမံ ခေတ္တံ ဟောတု နာဠိကေရာဒိအာရာမော ဝာ, တတ္ထာပိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ရောပိမဟရိတဋ္ဌာနေ ဧတာနိ ဝတ္ထူနိ ဆဍ္ဍေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဆဍ္ဍေန္တသ္သ ပုရိမနယေနေဝ အာပတ္တိဘေဒော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ခေတ္တေ ဝာ အာရာမေ ဝာ နိသီဒိတ္ဝာ ဘုဉ္ဇမာနော ဥစ္ဆုအာဒီနိ ဝာ ခာဒမာနော ဂစ္ဆန္တော ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကစလကာဒီနိ ဟရိတဋ္ဌာနေ ဆဍ္ဍေတိ, အန္တမသော ဥဒကံ ပိဝိတ္ဝာ မတ္ထကစ္ဆိန္နနာဠိကေရမ္ပိ ဆဍ္ဍေတိ, ဒုက္ကဋံ။ ကသိတဋ္ဌာနေ နိက္ခိတ္တဗီဇေ အင္ကုရေ ဥဋ္ဌိတေပိ အဝုဋ္ဌိတေပိ ဒုက္ကဋမေဝ။ အနိက္ခိတ္တဗီဇေသု ပန ခေတ္တကောဏာဒီသု ဝာ အသဉ္ဇာတရောပိမေသု ခေတ္တမရိယာဒာဒီသု ဝာ ဆဍ္ဍေတုံ ဝဋ္ဋတိ, မနုသ္သာနံ ကစဝရဆဍ္ဍနဋ္ဌာနေပိ ဝဋ္ဋတိ။ မနုသ္သေသု သသ္သံ ဥဒ္ဓရိတ္ဝာ ဂတေသု ဆဍ္ဍိတခေတ္တံ နာမ ဟောတိ, တတ္ထ ဝဋ္ဋတိ။ ယတ္ထ ပန ‘‘လာယိတမ္ပိ ပုဗ္ဗဏ္ဏာဒိ ပုန ဥဋ္ဌဟိသ္သတီ’’တိ ရက္ခန္တိ, တတ္ထ န ဝဋ္ဋတိ။
20. Uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā tirokuṭṭe vā tiropākāre vā chaḍḍetuṃ vā chaḍḍāpetuṃ vā na vaṭṭati. Cattāripi (pāci. aṭṭha. 826) vatthūni ekapayogena chaḍḍentassa ekameva dukkaṭaṃ, pāṭekkaṃ chaḍḍentassa vatthugaṇanāya dukkaṭāni. Āṇattiyampi eseva nayo. Dantakaṭṭhachaḍḍanepi dukkaṭameva. Oloketvā vā avalañje vā uccārādīni chaḍḍentassa anāpatti. Yampi manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ ropimaṃ khettaṃ hotu nāḷikerādiārāmo vā, tatthāpi yattha katthaci ropimaharitaṭṭhāne etāni vatthūni chaḍḍetuṃ na vaṭṭati. Chaḍḍentassa purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Khette vā ārāme vā nisīditvā bhuñjamāno ucchuādīni vā khādamāno gacchanto ucchiṭṭhodakacalakādīni haritaṭṭhāne chaḍḍeti, antamaso udakaṃ pivitvā matthakacchinnanāḷikerampi chaḍḍeti, dukkaṭaṃ. Kasitaṭṭhāne nikkhittabīje aṅkure uṭṭhitepi avuṭṭhitepi dukkaṭameva. Anikkhittabījesu pana khettakoṇādīsu vā asañjātaropimesu khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati, manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭati. Manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭati. Yattha pana ‘‘lāyitampi pubbaṇṇādi puna uṭṭhahissatī’’ti rakkhanti, tattha na vaṭṭati.
၂၁. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, နဟာယမာနေန ဘိက္ခုနာ ရုက္ခေ ကာယော ဥဂ္ဃံသေတဗ္ဗော, ယော ဥဂ္ဃံသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၃) ဝစနတော နဟာယန္တေန (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၃ အာဒယော) ရုက္ခေ ဝာ နဟာနတိတ္ထေ နိခနိတ္ဝာ ဌပိတတ္ထမ္ဘေ ဝာ ဣဋ္ဌကသိလာဒာရုကုဋ္ဋာနံ အညတရသ္မိံ ကုဋ္ဋေ ဝာ ကာယော န ဃံသေတဗ္ဗော။
21. ‘‘Na , bhikkhave, nahāyamānena bhikkhunā rukkhe kāyo ugghaṃsetabbo, yo ugghaṃseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 243) vacanato nahāyantena (cūḷava. aṭṭha. 243 ādayo) rukkhe vā nahānatitthe nikhanitvā ṭhapitatthambhe vā iṭṭhakasilādārukuṭṭānaṃ aññatarasmiṃ kuṭṭe vā kāyo na ghaṃsetabbo.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဋာနေ နဟာယိတဗ္ဗံ, ယော နဟာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၃) ဝစနတော အဋ္ဋာနေပိ နဟာယိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ အဋ္ဋာနံ နာမ ရုက္ခံ ဖလကံ ဝိယ တစ္ဆေတ္ဝာ အဋ္ဌပဒာကာရေန ရာဇိယော ဆိန္ဒိတ္ဝာ နဟာနတိတ္ထေ နိခနန္တိ, တတ္ထ စုဏ္ဏာနိ အာကိရိတ္ဝာ မနုသ္သာ ကာယံ ဃံသန္တိ။
‘‘Na, bhikkhave, aṭṭāne nahāyitabbaṃ, yo nahāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 243) vacanato aṭṭānepi nahāyituṃ na vaṭṭati. Aṭṭānaṃ nāma rukkhaṃ phalakaṃ viya tacchetvā aṭṭhapadākārena rājiyo chinditvā nahānatitthe nikhananti, tattha cuṇṇāni ākiritvā manussā kāyaṃ ghaṃsanti.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကေန နဟာယိတဗ္ဗံ, ယော နဟာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠ္ဝ. ၂၄၃) ဝစနတော နဟာနတိတ္ထေ ဌပိတေန ဒာရုမယဟတ္ထေန စုဏ္ဏာနိ ဂဟေတ္ဝာ မနုသ္သာ သရီရံ ဃံသန္တိ, တေန နဟာယိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, gandhabbahatthakena nahāyitabbaṃ, yo nahāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷva. 243) vacanato nahānatitthe ṭhapitena dārumayahatthena cuṇṇāni gahetvā manussā sarīraṃ ghaṃsanti, tena nahāyituṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာ နဟာယိတဗ္ဗံ, ယော နဟာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၃) ဝစနတော ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာပိ နဟာယိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိ နာမ ကုရုဝိန္ဒကပာသာဏစုဏ္ဏာနိ လာခာယ ဗန္ဓိတ္ဝာ ကတဂုဠိကကလာပကော ဝုစ္စတိ, ယံ ဥဘောသု အန္တေသု ဂဟေတ္ဝာ သရီရံ ဃံသန္တိ။
‘‘Na, bhikkhave, kuruvindakasuttiyā nahāyitabbaṃ, yo nahāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 243) vacanato kuruvindakasuttiyāpi nahāyituṃ na vaṭṭati. Kuruvindakasutti nāma kuruvindakapāsāṇacuṇṇāni lākhāya bandhitvā kataguḷikakalāpako vuccati, yaṃ ubhosu antesu gahetvā sarīraṃ ghaṃsanti.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိဂ္ဂယ္ဟ ပရိကမ္မံ ကာရာပေတဗ္ဗံ, ယော ကာရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၃) ဝစနတော အညမညံ သရီရေန ဃံသိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, viggayha parikammaṃ kārāpetabbaṃ, yo kārāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 243) vacanato aññamaññaṃ sarīrena ghaṃsituṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မလ္လကေန နဟာယိတဗ္ဗံ, ယော နဟာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနသ္သ အကတမလ္လက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၄၃-၂၄၄) ဝစနတော မကရဒဏ္ဍကေ ဆိန္ဒိတ္ဝာ မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေန ကတံ ‘‘မလ္လက’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဣဒံ ဂိလာနသ္သပိ န ဝဋ္ဋတိ။ အကတမလ္လကံ နာမ ဒန္တေ အစ္ဆိန္ဒိတ္ဝာ ကတံ, ဣဒံ အဂိလာနသ္သ န ဝဋ္ဋတိ, ဣဋ္ဌကခဏ္ဍံ ပန ကပာလခဏ္ဍံ ဝာ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, mallakena nahāyitabbaṃ, yo nahāyeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, gilānassa akatamallaka’’nti (cūḷava. 243-244) vacanato makaradaṇḍake chinditvā mallakamūlasaṇṭhānena kataṃ ‘‘mallaka’’nti vuccati, idaṃ gilānassapi na vaṭṭati. Akatamallakaṃ nāma dante acchinditvā kataṃ, idaṃ agilānassa na vaṭṭati, iṭṭhakakhaṇḍaṃ pana kapālakhaṇḍaṃ vā vaṭṭati.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥက္ကာသိကံ ပုထုပာဏိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၄၄) ဝစနတော ဥက္ကာသိကံ ပုထုပာဏိကဉ္စ ဝဋ္ဋတိ။ ဥက္ကာသိကံ နာမ ဝတ္ထဝဋ္ဋိ, တသ္မာ နဟာယန္တသ္သ ယသ္သ ကသ္သစိ နဟာနသာဋကဝဋ္ဋိယာ ပိဋ္ဌိံ ဃံသိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ပုထုပာဏိကန္တိ ဟတ္ထပရိကမ္မံ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ သဗ္ဗေသံ ဟတ္ထေန ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ukkāsikaṃ puthupāṇika’’nti (cūḷava. 244) vacanato ukkāsikaṃ puthupāṇikañca vaṭṭati. Ukkāsikaṃ nāma vatthavaṭṭi, tasmā nahāyantassa yassa kassaci nahānasāṭakavaṭṭiyā piṭṭhiṃ ghaṃsituṃ vaṭṭati. Puthupāṇikanti hatthaparikammaṃ vuccati, tasmā sabbesaṃ hatthena piṭṭhiparikammaṃ kātuṃ vaṭṭati.
ဣဒံ ပနေတ္ထ နဟာနဝတ္တံ – ဥဒကတိတ္ထံ ဂန္တ္ဝာ ယတ္ထ ဝာ တတ္ထ ဝာ စီဝရံ နိက္ခိပိတ္ဝာ ဝေဂေန ဌိတကေနေဝ န ဩတရိတဗ္ဗံ, သဗ္ဗဒိသာ ပန ဩလောကေတ္ဝာ ဝိဝိတ္တဘာဝံ ဉတ္ဝာ ခာဏုဂုမ္ဗလတာဒီနိ ဝဝတ္ထပေတ္ဝာ တိက္ခတ္တုံ ဥက္ကာသိတ္ဝာ အဝကုဇ္ဇ ဌိတေန ဥတ္တရာသင္ဂစီဝရံ အပနေတ္ဝာ ပသာရေတဗ္ဗံ, ကာယဗန္ဓနံ မောစေတ္ဝာ စီဝရပိဋ္ဌေယေဝ ဌပေတဗ္ဗံ။ သစေ ဥဒကသာဋိကာ နတ္ထိ, ဥဒကန္တေ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတ္ဝာ နိဝာသနံ မောစေတ္ဝာ သစေ နိန္နဋ္ဌာနံ အတ္ထိ, အာတပေ ပသာရေတဗ္ဗံ။ နော စေ အတ္ထိ, သံဟရိတ္ဝာ ဌပေတဗ္ဗံ။ ဩတရန္တေန သဏိကံ နာဘိပ္ပမာဏမတ္တံ ဩတရိတ္ဝာ ဝီစိံ အနုဋ္ဌပေန္တေန သဒ္ဒံ အကရောန္တေန နိဝတ္တိတ္ဝာ အာဂတဒိသာဘိမုခေန နိမုဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ဧဝံ စီဝရံ ရက္ခိတံ ဟောတိ။ ဥမ္မုဇ္ဇန္တေနပိ သဒ္ဒံ အကရောန္တေန သဏိကံ ဥမ္မုဇ္ဇိတ္ဝာ နဟာနပရိယောသာနေ ဥဒကန္တေ ဥက္ကုဋိကေန နိသီဒိတ္ဝာ နိဝာသနံ ပရိက္ခိပိတ္ဝာ ဥဋ္ဌာယ သုပရိမဏ္ဍလံ နိဝာသေတ္ဝာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတ္ဝာ စီဝရံ ပာရုပိတ္ဝာဝ ဌာတဗ္ဗံ။
Idaṃ panettha nahānavattaṃ – udakatitthaṃ gantvā yattha vā tattha vā cīvaraṃ nikkhipitvā vegena ṭhitakeneva na otaritabbaṃ, sabbadisā pana oloketvā vivittabhāvaṃ ñatvā khāṇugumbalatādīni vavatthapetvā tikkhattuṃ ukkāsitvā avakujja ṭhitena uttarāsaṅgacīvaraṃ apanetvā pasāretabbaṃ, kāyabandhanaṃ mocetvā cīvarapiṭṭheyeva ṭhapetabbaṃ. Sace udakasāṭikā natthi, udakante ukkuṭikaṃ nisīditvā nivāsanaṃ mocetvā sace ninnaṭṭhānaṃ atthi, ātape pasāretabbaṃ. No ce atthi, saṃharitvā ṭhapetabbaṃ. Otarantena saṇikaṃ nābhippamāṇamattaṃ otaritvā vīciṃ anuṭṭhapentena saddaṃ akarontena nivattitvā āgatadisābhimukhena nimujjitabbaṃ, evaṃ cīvaraṃ rakkhitaṃ hoti. Ummujjantenapi saddaṃ akarontena saṇikaṃ ummujjitvā nahānapariyosāne udakante ukkuṭikena nisīditvā nivāsanaṃ parikkhipitvā uṭṭhāya suparimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā cīvaraṃ pārupitvāva ṭhātabbaṃ.
၂၂. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝလ္လိကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ပာမင္ဂော ဓာရေတဗ္ဗော။ န ကဏ္ဌသုတ္တကံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ န ကဋိသုတ္တကံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ န ဩဝဋ္ဋိကံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ န ကာယူရံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ န ဟတ္ထာဘရဏံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ န အင္ဂုလိမုဒ္ဒိကာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၅) ဝစနတော ကဏ္ဏပိဠန္ဓနာဒိ ယံ ကိဉ္စိ အာဘရဏံ န ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၅) ဝလ္လိကာတိ ကဏ္ဏတော နိက္ခန္တမုတ္တောလမ္ဗကာဒီနံ ဧတံ အဓိဝစနံ။ န ကေဝလဉ္စ ဝလ္လိကာ ဧဝ, ယံ ကိဉ္စိ ကဏ္ဏပိဠန္ဓနံ အန္တမသော တာလပဏ္ဏမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ပာမင္ဂန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ပလမ္ဗကသုတ္တံ။ ကဏ္ဌသုတ္တကန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဂီဝူပဂံ အာဘရဏံ။ ကဋိသုတ္တကန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ကဋိပိဠန္ဓနံ, အန္တမသော သုတ္တတန္တုမတ္တမ္ပိ။ ဩဝဋ္ဋိကန္တိ ဝလယံ။ ကာယူရာဒီနိ ပာကဋာနေဝ။
22. ‘‘Na, bhikkhave, vallikā dhāretabbā… na pāmaṅgo dhāretabbo… na kaṇṭhasuttakaṃ dhāretabbaṃ… na kaṭisuttakaṃ dhāretabbaṃ… na ovaṭṭikaṃ dhāretabbaṃ… na kāyūraṃ dhāretabbaṃ… na hatthābharaṇaṃ dhāretabbaṃ… na aṅgulimuddikā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 245) vacanato kaṇṇapiḷandhanādi yaṃ kiñci ābharaṇaṃ na vaṭṭati. Tattha (cūḷava. aṭṭha. 245) vallikāti kaṇṇato nikkhantamuttolambakādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Na kevalañca vallikā eva, yaṃ kiñci kaṇṇapiḷandhanaṃ antamaso tālapaṇṇampi na vaṭṭati. Pāmaṅganti yaṃ kiñci palambakasuttaṃ. Kaṇṭhasuttakanti yaṃ kiñci gīvūpagaṃ ābharaṇaṃ. Kaṭisuttakanti yaṃ kiñci kaṭipiḷandhanaṃ, antamaso suttatantumattampi. Ovaṭṭikanti valayaṃ. Kāyūrādīni pākaṭāneva.
၂၃. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃာ ကေသာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒ္ဝေမာသိကံ ဝာ ဒုဝင္ဂုလံ ဝာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၆) ဝစနတော သစေ ကေသာ အန္တောဒ္ဝေမာသေ ဒ္ဝင္ဂုလံ ပာပုဏန္တိ, အန္တောဒ္ဝေမာသေယေဝ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ, ဒ္ဝင္ဂုလေဟိ အတိက္ကာမေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ သစေပိ န ဒီဃာ, ဒ္ဝေမာသတော ဧကဒိဝသမ္ပိ အတိက္ကာမေတုံ န လဘတိယေဝ။ ဥဘယထာပိ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒောဝ ဝုတ္တော, တတော ဩရံ ပန န ဝဋ္ဋနဘာဝော နာမ နတ္ထိ။
23. ‘‘Na, bhikkhave, dīghā kesā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, dvemāsikaṃ vā duvaṅgulaṃ vā’’ti (cūḷava. 246) vacanato sace kesā antodvemāse dvaṅgulaṃ pāpuṇanti, antodvemāseyeva chinditabbā, dvaṅgulehi atikkāmetuṃ na vaṭṭati. Sacepi na dīghā, dvemāsato ekadivasampi atikkāmetuṃ na labhatiyeva. Ubhayathāpi ukkaṭṭhaparicchedova vutto, tato oraṃ pana na vaṭṭanabhāvo nāma natthi.
‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ကတ္တရိကာယ ကေသာ ဆေဒာပေတဗ္ဗာ, ယော ဆေဒာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပစ္စယာ ကတ္တရိကာယ ကေသေ ဆေဒာပေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဝစနတော အာဗာဓံ ဝိနာ ကတ္တရိကာယ ကေသေ ဆေဒာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na , bhikkhave, kattarikāya kesā chedāpetabbā, yo chedāpeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā kattarikāya kese chedāpetu’’nti (cūḷava. 275) vacanato ābādhaṃ vinā kattarikāya kese chedāpetuṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကောစ္ဆေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ။ န ဖဏကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ။ န ဟတ္ထဖဏကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ။ န သိတ္ထတေလကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ။ န ဥဒကတေလကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ, ယော ဩသဏ္ဌေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၆) ဝစနတော မဏ္ဍနတ္ထာယ ကောစ္ဆာဒီဟိ ကေသာ န ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ, ဥဒ္ဓလောမေန ပန အနုလောမနိပာတနတ္ထံ ဟတ္ထံ တေမေတ္ဝာ သီသံ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗံ, ဥဏ္ဟာဘိတတ္တရဇသိရာနမ္ပိ အလ္လဟတ္ထေန ပုဉ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, kocchena kesā osaṇṭhetabbā… na phaṇakena kesā osaṇṭhetabbā… na hatthaphaṇakena kesā osaṇṭhetabbā… na sitthatelakena kesā osaṇṭhetabbā… na udakatelakena kesā osaṇṭhetabbā, yo osaṇṭheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 246) vacanato maṇḍanatthāya kocchādīhi kesā na osaṇṭhetabbā, uddhalomena pana anulomanipātanatthaṃ hatthaṃ temetvā sīsaṃ puñchitabbaṃ, uṇhābhitattarajasirānampi allahatthena puñchituṃ vaṭṭati.
၂၄. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာဒာသေ ဝာ ဥဒကပတ္တေ ဝာ မုခနိမိတ္တံ ဩလောကေတဗ္ဗံ, ယော ဩလောကေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပစ္စယာ အာဒာသေ ဝာ ဥဒကပတ္တေ ဝာ မုခနိမိတ္တံ ဩလောကေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၄၇) ဝစနတော အာဗာဓံ ဝိနာ အာဒာသေ ဝာ ဥဒကပတ္တေ ဝာ မုခံ န ဩလောကေတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ ကံသပတ္တာဒီနိပိ ယေသု မုခနိမိတ္တံ ပညာယတိ, သဗ္ဗာနိ အာဒာသသင္ခမေဝ ဂစ္ဆန္တိ, ကဉ္ဇိယာဒီနိပိ စ ဥဒကပတ္တသင္ခမေဝ။ တသ္မာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဩလောကေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။ အာဗာဓပစ္စယာ ပန ‘‘သဉ္ဆဝိ နု ခော မေ ဝဏော, ဥဒာဟု န တာဝာ’’တိ ဇာနနတ္ထံ ဝဋ္ဋတိ, ‘‘ဇိဏ္ဏော နု ခောမ္ဟိ, နော’’တိ ဧဝံ အာယုသင္ခာရံ ဩလောကနတ္ထမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ။
24. ‘‘Na, bhikkhave, ādāse vā udakapatte vā mukhanimittaṃ oloketabbaṃ, yo olokeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā ādāse vā udakapatte vā mukhanimittaṃ oloketu’’nti (cūḷava. 247) vacanato ābādhaṃ vinā ādāse vā udakapatte vā mukhaṃ na oloketabbaṃ. Ettha ca kaṃsapattādīnipi yesu mukhanimittaṃ paññāyati, sabbāni ādāsasaṅkhameva gacchanti, kañjiyādīnipi ca udakapattasaṅkhameva. Tasmā yattha katthaci olokentassa dukkaṭaṃ. Ābādhapaccayā pana ‘‘sañchavi nu kho me vaṇo, udāhu na tāvā’’ti jānanatthaṃ vaṭṭati, ‘‘jiṇṇo nu khomhi, no’’ti evaṃ āyusaṅkhāraṃ olokanatthampi vaṭṭatīti vuttaṃ.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မုခံ အာလိမ္ပိတဗ္ဗံ။ န မုခံ ဥမ္မဒ္ဒိတဗ္ဗံ။ န မုခံ စုဏ္ဏေတဗ္ဗံ။ န မနောသိလိကာယ မုခံ လဉ္ဆေတဗ္ဗံ။ န အင္ဂရာဂော ကာတဗ္ဗော။ န မုခရာဂော ကာတဗ္ဗော။ န အင္ဂရာဂမုခရာဂော ကာတဗ္ဗော, ယော ကရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပစ္စယာ မုခံ အာလိမ္ပိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၄၇) ဝစနတော အာဗာဓံ ဝိနာ မုခဝိလိမ္ပနာဒိ န ကာတဗ္ဗံ။
‘‘Na, bhikkhave, mukhaṃ ālimpitabbaṃ… na mukhaṃ ummadditabbaṃ… na mukhaṃ cuṇṇetabbaṃ… na manosilikāya mukhaṃ lañchetabbaṃ… na aṅgarāgo kātabbo… na mukharāgo kātabbo… na aṅgarāgamukharāgo kātabbo, yo kareyya, āpatti dukkaṭassa . Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā mukhaṃ ālimpitu’’nti (cūḷava. 247) vacanato ābādhaṃ vinā mukhavilimpanādi na kātabbaṃ.
၂၅. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နစ္စံ ဝာ ဂီတံ ဝာ ဝာဒိတံ ဝာ ဒသ္သနာယ ဂန္တဗ္ဗံ, ယော ဂစ္ဆေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၈) ဝစနတော နစ္စာဒိံ ဒသ္သနာယ န ဂန္တဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၈၃၅) စ နစ္စန္တိ နဋာဒယော ဝာ နစ္စန္တု သောဏ္ဍာ ဝာ အန္တမသော မောရသူဝမက္ကဋာဒယောပိ, သဗ္ဗမေတံ နစ္စမေဝ, တသ္မာ အန္တမသော မောရနစ္စမ္ပိ ဒသ္သနာယ ဂစ္ဆန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။ သယမ္ပိ နစ္စန္တသ္သ ဝာ နစ္စာပေန္တသ္သ ဝာ ဒုက္ကဋမေဝ။ ဂီတန္တိ နဋာဒီနံ ဝာ ဂီတံ ဟောတု အရိယာနံ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ရတနတ္တယဂုဏူပသဉ္ဟိတံ သာဓုကီဠိတဂီတံ ဝာ အသညတဘိက္ခူနံ ဓမ္မဘာဏကဂီတံ ဝာ အန္တမသော ဒန္တဂီတမ္ပိ, ‘‘ယံ ဂာယိသ္သာမာ’’တိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဩကူဇန္တာ ကရောန္တိ, သဗ္ဗမေတံ ဂီတမေဝ, သယံ ဂာယန္တသ္သပိ ဂာယာပေန္တသ္သပိ ဒုက္ကဋမေဝ။
25. ‘‘Na, bhikkhave, naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gantabbaṃ, yo gaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 248) vacanato naccādiṃ dassanāya na gantabbaṃ. Ettha (pāci. aṭṭha. 835) ca naccanti naṭādayo vā naccantu soṇḍā vā antamaso morasūvamakkaṭādayopi, sabbametaṃ naccameva, tasmā antamaso moranaccampi dassanāya gacchantassa dukkaṭaṃ. Sayampi naccantassa vā naccāpentassa vā dukkaṭameva. Gītanti naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasañhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā asaññatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā antamaso dantagītampi, ‘‘yaṃ gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, sabbametaṃ gītameva, sayaṃ gāyantassapi gāyāpentassapi dukkaṭameva.
‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝာ အာယတကေန ဂီတသ္သရေန ဓမ္မံ ဂာယန္တသ္သ။ အတ္တနာပိ တသ္မိံ သရေ သာရဇ္ဇတိ, ပရေပိ တသ္မိံ သရေ သာရဇ္ဇန္တိ, ဂဟပတိကာပိ ဥဇ္ဈာယန္တိ, သရကုတ္တိမ္ပိ နိကာမယမာနသ္သ သမာဓိသ္သ ဘင္ဂော ဟောတိ, ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ။ ဣမေ ခော, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အာဒီနဝာ အာယတကေန ဂီတသ္သရေန ဓမ္မံ ဂာယန္တသ္သ။ န, ဘိက္ခဝေ, အာယတကေန ဂီတသ္သရေန ဓမ္မော ဂာယိတဗ္ဗော, ယော ဂာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၉) –
‘‘Pañcime, bhikkhave, ādīnavā āyatakena gītassarena dhammaṃ gāyantassa. Attanāpi tasmiṃ sare sārajjati, parepi tasmiṃ sare sārajjanti, gahapatikāpi ujjhāyanti, sarakuttimpi nikāmayamānassa samādhissa bhaṅgo hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati. Ime kho, bhikkhave, pañca ādīnavā āyatakena gītassarena dhammaṃ gāyantassa. Na, bhikkhave, āyatakena gītassarena dhammo gāyitabbo, yo gāyeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 249) –
ဝစနတော အာယတကေန ဂီတသ္သရေန ဓမ္မောပိ န ဂာယိတဗ္ဗော။
Vacanato āyatakena gītassarena dhammopi na gāyitabbo.
အာယတကော (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၉) နာမ ဂီတသ္သရော တံ တံ ဝတ္တံ ဘိန္ဒိတ္ဝာ အက္ခရာနိ ဝိနာသေတ္ဝာ ပဝတ္တော။ ဓမ္မေ ပန သုတ္တန္တဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, ဇာတကဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, ဂာထာဝတ္တံ နာမ အတ္ထိ, တံ ဝိနာသေတ္ဝာ အတိဒီဃံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, စတုရသ္သေန ဝတ္တေန ပရိမဏ္ဍလာနိ ပဒဗ္ယဉ္ဇနာနိ ဒသ္သေတဗ္ဗာနိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သရဘည’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၄၉) ဝစနတော ပန သရေန ဓမ္မံ ဘဏိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သရဘညေ ကိရ တရင္ဂဝတ္တဓောတကဝတ္တဂလိတဝတ္တာဒီနိ ဒ္ဝတ္တိံသ ဝတ္တာနိ အတ္ထိ, တေသု ယံ ဣစ္ဆတိ, တံ ကာတုံ လဘတိ။ သဗ္ဗေသံ ပဒဗ္ယဉ္ဇနံ အဝိနာသေတ္ဝာ ဝိကာရံ အကတ္ဝာ သမဏသာရုပ္ပေန စတုရသ္သေန နယေန ပဝတ္တနံယေဝ လက္ခဏံ။
Āyatako (cūḷava. aṭṭha. 249) nāma gītassaro taṃ taṃ vattaṃ bhinditvā akkharāni vināsetvā pavatto. Dhamme pana suttantavattaṃ nāma atthi, jātakavattaṃ nāma atthi, gāthāvattaṃ nāma atthi, taṃ vināsetvā atidīghaṃ kātuṃ na vaṭṭati, caturassena vattena parimaṇḍalāni padabyañjanāni dassetabbāni. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sarabhañña’’nti (cūḷava. 249) vacanato pana sarena dhammaṃ bhaṇituṃ vaṭṭati. Sarabhaññe kira taraṅgavattadhotakavattagalitavattādīni dvattiṃsa vattāni atthi, tesu yaṃ icchati, taṃ kātuṃ labhati. Sabbesaṃ padabyañjanaṃ avināsetvā vikāraṃ akatvā samaṇasāruppena caturassena nayena pavattanaṃyeva lakkhaṇaṃ.
ဝာဒိတံ နာမ တန္တိဗဒ္ဓာဒိဝာဒနီယဘဏ္ဍံ ဝာဒိတံ ဝာ ဟောတု ကုဋဘေရိဝာဒိတံ ဝာ အန္တမသော ဥဒကဘေရိဝာဒိတမ္ပိ, သဗ္ဗမေတံ န ဝဋ္ဋတိ။ ယံ ပန နိဋ္ဌုဘန္တော ဝာ သာသင္ကေ ဝာ ဌိတော အစ္ဆရိကံ ဝာ ဖောဋေတိ, ပာဏိံ ဝာ ပဟရတိ, တတ္ထ အနာပတ္တိ, သဗ္ဗံ အန္တရာရာမေ ဌိတသ္သ ပသ္သတော အနာပတ္တိ, ပသ္သိသ္သာမီတိ ဝိဟာရတော ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တသ္သ အာပတ္တိယေဝ။ အာသနသာလာယံ နိသိန္နော ပသ္သတိ, အနာပတ္တိ။ ပသ္သိသ္သာမီတိ ဥဋ္ဌဟိတ္ဝာ ဂစ္ဆတော အာပတ္တိ, ဝီထိယံ ဌတ္ဝာ ဂီဝံ ပရိဝတ္တေတ္ဝာ ပသ္သတောပိ အာပတ္တိယေဝ။ သလာကဘတ္တာဒီနံ ဝာ အတ္ထာယ အညေန ဝာ ကေနစိ ကရဏီယေန ဂန္တ္ဝာ ဂတဋ္ဌာနေ ပသ္သတိ ဝာ သုဏာတိ ဝာ, အနာပတ္တိ။ အာပဒာသု တာဒိသေန ဥပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတော သမဇ္ဇဋ္ဌာနံ ပဝိသတိ, ဧဝံ ပဝိသိတ္ဝာ ပသ္သန္တသ္သ သုဏန္တသ္သ ဝာ အနာပတ္တိ။ ‘‘စေတိယသ္သ ဥပဟာရံ ဒေထ ဥပာသကာ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ, ‘‘တုမ္ဟာကံ စေတိယသ္သ ဥပဟာရံ ကရောမာ’’တိ ဝုတ္တေ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမ္ပိ န လဘတိ။ ‘‘တုမ္ဟာကံ စေတိယသ္သ ဥပဋ္ဌာနံ ကရောမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘ဥပဋ္ဌာနကရဏံ နာမ သုန္ဒရ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ။
Vāditaṃ nāma tantibaddhādivādanīyabhaṇḍaṃ vāditaṃ vā hotu kuṭabherivāditaṃ vā antamaso udakabherivāditampi, sabbametaṃ na vaṭṭati. Yaṃ pana niṭṭhubhanto vā sāsaṅke vā ṭhito accharikaṃ vā phoṭeti, pāṇiṃ vā paharati, tattha anāpatti, sabbaṃ antarārāme ṭhitassa passato anāpatti, passissāmīti vihārato vihāraṃ gacchantassa āpattiyeva. Āsanasālāyaṃ nisinno passati, anāpatti. Passissāmīti uṭṭhahitvā gacchato āpatti, vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ parivattetvā passatopi āpattiyeva. Salākabhattādīnaṃ vā atthāya aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā, anāpatti. Āpadāsu tādisena upaddavena upadduto samajjaṭṭhānaṃ pavisati, evaṃ pavisitvā passantassa suṇantassa vā anāpatti. ‘‘Cetiyassa upahāraṃ detha upāsakā’’ti vattumpi, ‘‘tumhākaṃ cetiyassa upahāraṃ karomā’’ti vutte sampaṭicchitumpi na labhati. ‘‘Tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’’ti vutte pana ‘‘upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundara’’nti vattuṃ vaṭṭati.
၂၆. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အတ္တနော အင္ဂဇာတံ ဆေတဗ္ဗံ, ယော ဆိန္ဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၁) ဝစနတော အင္ဂဇာတံ (စူဠဝ. ၂၅၁) ဆိန္ဒန္တသ္သ ထုလ္လစ္စယံ, အညံ ပန ကဏ္ဏနာသာအင္ဂုလိအာဒိံ ယံ ကိဉ္စိ ဆိန္ဒန္တသ္သ တာဒိသံ ဝာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။ အဟိကီဋဒဋ္ဌာဒီသု ပန အညာဗာဓပစ္စယာ ဝာ လောဟိတံ ဝာ မောစေန္တသ္သ ဆိန္ဒန္တသ္သ ဝာ အနာပတ္တိ။
26. ‘‘Na, bhikkhave, attano aṅgajātaṃ chetabbaṃ, yo chindeyya, āpatti thullaccayassā’’ti (cūḷava. 251) vacanato aṅgajātaṃ (cūḷava. 251) chindantassa thullaccayaṃ, aññaṃ pana kaṇṇanāsāaṅguliādiṃ yaṃ kiñci chindantassa tādisaṃ vā dukkhaṃ uppādentassa dukkaṭaṃ. Ahikīṭadaṭṭhādīsu pana aññābādhapaccayā vā lohitaṃ vā mocentassa chindantassa vā anāpatti.
၂၇. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ဥတ္တရိမနုသ္သဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပာဋိဟာရိယံ ဒသ္သေတဗ္ဗံ, ယော ဒသ္သေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၂) ဝစနတော ဂိဟီနံ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိံ ဒသ္သေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ ပန အပ္ပဋိက္ခိတ္တာ။
27. ‘‘Na, bhikkhave, gihīnaṃ uttarimanussadhammaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassetabbaṃ, yo dasseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 252) vacanato gihīnaṃ vikubbaniddhiṃ dassetuṃ na vaṭṭati, adhiṭṭhāniddhi pana appaṭikkhittā.
၂၈. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သောဝဏ္ဏမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော။ပေ.။ န ရူပိယမယော။ပေ.။ န မဏိမယော။ပေ.။ န ဝေဠုရိယမယော။ပေ.။ န ဖလိကမယော။ပေ.။ န ကံသမယော။ပေ.။ န ကာစမယော။ပေ.။ န တိပုမယော ။ပေ.။ န သီသမယော။ပေ.။ န တမ္ဗလောဟမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၂) ဝစနတော သုဝဏ္ဏမယာဒိပတ္တော န ဝဋ္ဋတိ။ သစေပိ ဂိဟီ ဘတ္တဂ္ဂေ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋိကာဒီသု ဗ္ယဉ္ဇနံ ကတ္ဝာ ဥပနာမေန္တိ, အာမသိတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ဖလိကမယကာစမယကံသမယာနိ ပန တဋ္ဋိကာဒီနိ ဘာဇနာနိ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေနေဝ န ဝဋ္ဋန္တိ, သင္ဃိကပရိဘောဂေန ဝာ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝာ ဝဋ္ဋန္တိ။ တမ္ဗလောဟမယောပိ ပတ္တောယေဝ န ဝဋ္ဋတိ, ထာလကံ ပန ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒ္ဝေ ပတ္တေ အယောပတ္တံ မတ္တိကာပတ္တ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၂) ဒ္ဝေယေဝ စ ပတ္တာ အနုညာတာ။
28. ‘‘Na, bhikkhave, sovaṇṇamayo patto dhāretabbo…pe… na rūpiyamayo…pe… na maṇimayo…pe… na veḷuriyamayo…pe… na phalikamayo…pe… na kaṃsamayo…pe… na kācamayo…pe… na tipumayo …pe… na sīsamayo…pe… na tambalohamayo patto dhāretabbo, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 252) vacanato suvaṇṇamayādipatto na vaṭṭati. Sacepi gihī bhattagge suvaṇṇataṭṭikādīsu byañjanaṃ katvā upanāmenti, āmasitumpi na vaṭṭati. Phalikamayakācamayakaṃsamayāni pana taṭṭikādīni bhājanāni puggalikaparibhogeneva na vaṭṭanti, saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭāni vā vaṭṭanti. Tambalohamayopi pattoyeva na vaṭṭati, thālakaṃ pana vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dve patte ayopattaṃ mattikāpatta’’nti (cūḷava. 252) dveyeva ca pattā anuññātā.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တုမ္ဗကဋာဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ, ယော စရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၅) ဝစနတော လာဗုကဋာဟံ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, တံ လဘိတ္ဝာ ပန တာဝကာလိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဃဋိကဋာဟေပိ ဧသေဝ နယော။
‘‘Na, bhikkhave, tumbakaṭāhe piṇḍāya caritabbaṃ, yo careyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 255) vacanato lābukaṭāhaṃ pariharituṃ na vaṭṭati, taṃ labhitvā pana tāvakālikaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Ghaṭikaṭāhepi eseva nayo.
‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ဆဝသီသပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၅) ဝစနတော ဆဝသီသမယောပိ ပတ္တော န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na , bhikkhave, chavasīsapatto dhāretabbo, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 255) vacanato chavasīsamayopi patto na vaṭṭati.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တာဓာရက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော ဘူမိဒာရုဒဏ္ဍဝအလဝေတ္တာဒီဟိ ကတေ ဘူမိအာဓာရကေ ဒာရုဒဏ္ဍအာဓာရကေ စ ပတ္တံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္ထ စ ‘‘ဘူမိအာဓာရကေ တယော ဒဏ္ဍာဓာရကေ ဒ္ဝေ ပတ္တေ ဥပရူပရိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘ဘူမိအာဓာရကေ တိဏ္ဏံ ပတ္တာနံ အနောကာသော, ဒ္ဝေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဒာရုအာဓာရကဒဏ္ဍာဓာရကေသုပိ သုသဇ္ဇိတေသု ဧသေဝ နယော။ ဘမကောဋိသဒိသော ပန ဒာရုအာဓာရကော တီဟိ ဒဏ္ဍကေဟိ ဗဒ္ဓော, ဒဏ္ဍာဓာရကော စ ဧကသ္သပိ ပတ္တသ္သ အနောကာသော, တတ္ထ ဌပေတ္ဝာပိ ဟတ္ထေန ဂဟေတ္ဝာဝ နိသီဒိတဗ္ဗံ, ဘူမိယံ ပန နိက္ကုဇ္ဇိတ္ဝာ ဧကမေဝ ဌပေတဗ္ဗ’’န္တိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pattādhāraka’’nti (cūḷava. 254) vacanato bhūmidārudaṇḍavaalavettādīhi kate bhūmiādhārake dārudaṇḍaādhārake ca pattaṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Ettha ca ‘‘bhūmiādhārake tayo daṇḍādhārake dve patte uparūpari ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ ‘‘bhūmiādhārake tiṇṇaṃ pattānaṃ anokāso, dve ṭhapetuṃ vaṭṭati. Dāruādhārakadaṇḍādhārakesupi susajjitesu eseva nayo. Bhamakoṭisadiso pana dāruādhārako tīhi daṇḍakehi baddho, daṇḍādhārako ca ekassapi pattassa anokāso, tattha ṭhapetvāpi hatthena gahetvāva nisīditabbaṃ, bhūmiyaṃ pana nikkujjitvā ekameva ṭhapetabba’’nti.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မိဍ္ဎန္တေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော, ယော နိက္ခိပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော အာလိန္ဒကမိဍ္ဎိကာဒီနံ အန္တေ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ပန ပရိဝတ္တေတ္ဝာ တတ္ထေဝ ပတိဋ္ဌာတိ, ဧဝရူပာယ ဝိတ္ထိဏ္ဏာယ မိဍ္ဎိကာယ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, miḍḍhante patto nikkhipitabbo, yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 254) vacanato ālindakamiḍḍhikādīnaṃ ante ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Sace pana parivattetvā tattheva patiṭṭhāti, evarūpāya vitthiṇṇāya miḍḍhikāya ṭhapetuṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘဏ္ဍန္တေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော, ယော နိက္ခိပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော ဗာဟိရပသ္သေ ကတာယ တနုကမိဍ္ဎိကာယ အန္တေပိ ဧသေဝ နယော။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စောဠက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော စောဠကံ ပတ္ထရိတ္ဝာ တတ္ထ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တသ္မိံ ပန အသတိ ကဋသာရကေ ဝာ တဋ္ဋိကာယ ဝာ မတ္တိကာယ ဝာ ပရိဘဏ္ဍကတာယ ဘူမိယာ ယတ္ထ န ဒုသ္သတိ, တထာရူပာယ ဝာလိကာယ ဝာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ပံသုရဇာဒီသု ပန ခရဘူမိယံ ဝာ ဌပေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။
‘‘Na, bhikkhave, paribhaṇḍante patto nikkhipitabbo, yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 254) vacanato bāhirapasse katāya tanukamiḍḍhikāya antepi eseva nayo. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, coḷaka’’nti (cūḷava. 254) vacanato coḷakaṃ pattharitvā tattha ṭhapetuṃ vaṭṭati. Tasmiṃ pana asati kaṭasārake vā taṭṭikāya vā mattikāya vā paribhaṇḍakatāya bhūmiyā yattha na dussati, tathārūpāya vālikāya vā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Paṃsurajādīsu pana kharabhūmiyaṃ vā ṭhapentassa dukkaṭaṃ.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တော လဂ္ဂေတဗ္ဗော, ယော လဂ္ဂေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော နာဂဒန္တာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ လဂ္ဂေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, စီဝရဝံသေပိ ဗန္ဓိတ္ဝာ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, patto laggetabbo, yo laggeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 254) vacanato nāgadantādīsu yattha katthaci laggetuṃ na vaṭṭati, cīvaravaṃsepi bandhitvā ṭhapetuṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မဉ္စေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော, ယော နိက္ခိပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၄) ဝစနတော ဘဏ္ဍကဋ္ဌပနတ္ထမေဝ ဝာ ကတံ ဟောတု နိသီဒနသယနတ္ထံ ဝာ, ယတ္ထ ကတ္ထစိ မဉ္စေ ဝာ ပီဌေ ဝာ ဌပေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ, အညေန ပန ဘဏ္ဍကေန သဒ္ဓိံ ဗန္ဓိတ္ဝာ ဌပေတုံ, အဋနိယံ ဗန္ဓိတ္ဝာ ဩလမ္ဗိတုံ ဝာ ဝဋ္ဋတိ, ဗန္ဓိတ္ဝာပိ ဥပရိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ။ သစေ ပန မဉ္စော ဝာ ပီဌံ ဝာ ဥက္ခိပိတ္ဝာ စီဝရဝံသာဒီသု အဋ္ဋကစ္ဆန္နေန ဌပိတံ ဟောတိ, တတ္ထ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အံသဝဋ္ဋနကေန အံသကူဋေ လဂ္ဂေတ္ဝာ အင္ကေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဆတ္တေ ဘတ္တပူရောပိ အံသကူဋေ လဂ္ဂိတပတ္တောပိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဘဏ္ဍကေန ပန သဒ္ဓိံ ဗန္ဓိတ္ဝာ အဋ္ဋကံ ကတ္ဝာ ဝာ ဌပိတေ ယော ကောစိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, mañce patto nikkhipitabbo, yo nikkhipeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 254) vacanato bhaṇḍakaṭṭhapanatthameva vā kataṃ hotu nisīdanasayanatthaṃ vā, yattha katthaci mañce vā pīṭhe vā ṭhapentassa dukkaṭaṃ, aññena pana bhaṇḍakena saddhiṃ bandhitvā ṭhapetuṃ, aṭaniyaṃ bandhitvā olambituṃ vā vaṭṭati, bandhitvāpi upari ṭhapetuṃ na vaṭṭatiyeva. Sace pana mañco vā pīṭhaṃ vā ukkhipitvā cīvaravaṃsādīsu aṭṭakacchannena ṭhapitaṃ hoti, tattha ṭhapetuṃ vaṭṭati. Aṃsavaṭṭanakena aṃsakūṭe laggetvā aṅke ṭhapetuṃ vaṭṭati, chatte bhattapūropi aṃsakūṭe laggitapattopi ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Bhaṇḍakena pana saddhiṃ bandhitvā aṭṭakaṃ katvā vā ṭhapite yo koci ṭhapetuṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တဟတ္ထေန ကဝာဋံ ပဏာမေတဗ္ဗံ, ယော ပဏာမေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၅) ဝစနတော ပတ္တဟတ္ထေန ကဝာဋံ န ပဏာမေတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ န ကေဝလံ ယသ္သ ပတ္တော ဟတ္ထေ, သော ဧဝ ပတ္တဟတ္ထော။ န ကေဝလဉ္စ ကဝာဋမေဝ ပဏာမေတုံ န လဘတိ, အပိစ ခော ပန ဟတ္ထေ ဝာ ပိဋ္ဌိပာဒေ ဝာ ယတ္ထ ယတ္ထစိ သရီရာဝယဝေ ပတ္တသ္မိံ သတိ ဟတ္ထေန ဝာ ပာဒေန ဝာ သီသေန ဝာ ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန ကဝာဋံ ဝာ ပဏာမေတုံ ဃဋိကံ ဝာ ဥက္ခိပိတုံ သူစိံ ဝာ ကုဉ္စိကာယ အဝာပုရိတုံ န လဘတိ, အံသကူဋေ ပန ပတ္တံ လဂ္ဂေတ္ဝာ ယထာသုခံ အဝာပုရိတုံ လဘတိ။
‘‘Na, bhikkhave, pattahatthena kavāṭaṃ paṇāmetabbaṃ, yo paṇāmeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 255) vacanato pattahatthena kavāṭaṃ na paṇāmetabbaṃ. Ettha ca na kevalaṃ yassa patto hatthe, so eva pattahattho. Na kevalañca kavāṭameva paṇāmetuṃ na labhati, apica kho pana hatthe vā piṭṭhipāde vā yattha yatthaci sarīrāvayave pattasmiṃ sati hatthena vā pādena vā sīsena vā yena kenaci sarīrāvayavena kavāṭaṃ vā paṇāmetuṃ ghaṭikaṃ vā ukkhipituṃ sūciṃ vā kuñcikāya avāpurituṃ na labhati, aṃsakūṭe pana pattaṃ laggetvā yathāsukhaṃ avāpurituṃ labhati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စလကာနိ ဝာ အဋ္ဌိကာနိ ဝာ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကံ ဝာ ပတ္တေန နီဟရိတဗ္ဗံ, ယော နီဟရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၅) ဝစနတော စလကာဒီနိ ပတ္တေန နီဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္ထ စ စလကာနီတိ စဗ္ဗေတ္ဝာ အပဝိဒ္ဓာမိသာနိ။ အဋ္ဌိကာနီတိ မစ္ဆမံသအအကာနိ။ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကန္တိ မုခဝိက္ခာလိတောဒကံ။ ဧတေသု ယံ ကိဉ္စိ ပတ္တေန နီဟရန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။ ပတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟံ ကတ္ဝာ ဟတ္ထံ ဓောဝိတုမ္ပိ န လဘတိ။ ဟတ္ထဓောတပာဒဓောတဥဒကမ္ပိ ပတ္တေ အာကိရိတ္ဝာ နီဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, အနုစ္ဆိဋ္ဌံ သုဒ္ဓပတ္တံ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဂဏ္ဟိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဝာမဟတ္ထေန ပနေတ္ထ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတ္ဝာ ဧကံ ဥဒကဂဏ္ဍုသံ ဂဟေတ္ဝာ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဂဏ္ဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ဟိ သော ဥစ္ဆိဋ္ဌပတ္တော ဟောတိ, ဟတ္ထံ ပန ဗဟိဥဒကေန ဝိက္ခာလေတ္ဝာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ မစ္ဆမံသဖလာဖလာဒီနိ စ ခာဒန္တော ယံ တတ္ထ အဋ္ဌိံ ဝာ စလကံ ဝာ ဆဍ္ဍေတုကာမော ဟောတိ, တံ ပတ္တေ ဌပေတုံ န လဘတိ။ ယံ ပန ပဋိခာဒိတုကာမော ဟောတိ, တံ ပတ္တေ ဌပေတုံ လဘတိ။ အဋ္ဌိကကဏ္ဋကာဒီနိ တတ္ထေဝ ကတ္ဝာ ဟတ္ထေန လုဉ္စိတ္ဝာ ခာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ မုခတော နီဟဋံ ပန ယံ ကိဉ္စိ ပုန ခာဒိတုကာမော ပတ္တေ ဌပေတုံ န လဘတိ, သိင္ဂိဝေရနာဠိကေရခဏ္ဍာဒီနိ ဍံသိတ္ဝာ ပုန ဌပေတုံ လဘတိ။
‘‘Na, bhikkhave, calakāni vā aṭṭhikāni vā ucchiṭṭhodakaṃ vā pattena nīharitabbaṃ, yo nīhareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 255) vacanato calakādīni pattena nīharituṃ na vaṭṭati. Ettha ca calakānīti cabbetvā apaviddhāmisāni. Aṭṭhikānīti macchamaṃsaaakāni. Ucchiṭṭhodakanti mukhavikkhālitodakaṃ. Etesu yaṃ kiñci pattena nīharantassa dukkaṭaṃ. Pattaṃ paṭiggahaṃ katvā hatthaṃ dhovitumpi na labhati. Hatthadhotapādadhotaudakampi patte ākiritvā nīharituṃ na vaṭṭati, anucchiṭṭhaṃ suddhapattaṃ ucchiṭṭhahatthena gaṇhituṃ na vaṭṭati, vāmahatthena panettha udakaṃ āsiñcitvā ekaṃ udakagaṇḍusaṃ gahetvā ucchiṭṭhahatthena gaṇhituṃ vaṭṭati. Ettāvatāpi hi so ucchiṭṭhapatto hoti, hatthaṃ pana bahiudakena vikkhāletvā gahetuṃ vaṭṭati. Macchamaṃsaphalāphalādīni ca khādanto yaṃ tattha aṭṭhiṃ vā calakaṃ vā chaḍḍetukāmo hoti, taṃ patte ṭhapetuṃ na labhati. Yaṃ pana paṭikhāditukāmo hoti, taṃ patte ṭhapetuṃ labhati. Aṭṭhikakaṇṭakādīni tattheva katvā hatthena luñcitvā khādituṃ vaṭṭati. Mukhato nīhaṭaṃ pana yaṃ kiñci puna khāditukāmo patte ṭhapetuṃ na labhati, siṅgiveranāḷikerakhaṇḍādīni ḍaṃsitvā puna ṭhapetuṃ labhati.
၂၉. ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပံသုကူလိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ယော ဘဝေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၅) ဝစနတော သဗ္ဗပံသုကူလိကေန န ဘဝိတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ ပန စီဝရဉ္စ မဉ္စပီဌဉ္စ ပံသုကူလံ ဝဋ္ဋတိ, အဇ္ဈောဟရဏီယံ ပန ဒိန္နမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ။
29. ‘‘Na ca, bhikkhave, sabbapaṃsukūlikena bhavitabbaṃ, yo bhaveyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 255) vacanato sabbapaṃsukūlikena na bhavitabbaṃ. Ettha pana cīvarañca mañcapīṭhañca paṃsukūlaṃ vaṭṭati, ajjhoharaṇīyaṃ pana dinnameva gahetabbaṃ.
၃၀. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓာနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နေန ဘိက္ခုနာ ပရိသ္သာဝနံ ယာစိယမာနေန န ဒာတဗ္ဗံ, ယော န ဒဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၉) ဝစနတော အပရိသ္သာဝနကသ္သ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၅၉) ယာစမာနသ္သ ပရိသ္သာဝနံ အဒာတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ယော ပန အတ္တနော ဟတ္ထေ ပရိသ္သာဝနေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ယာစတိ, တသ္သ န အကာမာ ဒာတဗ္ဗံ။
30. ‘‘Na , bhikkhave, addhānamaggappaṭipannena bhikkhunā parissāvanaṃ yāciyamānena na dātabbaṃ, yo na dadeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 259) vacanato aparissāvanakassa (cūḷava. aṭṭha. 259) yācamānassa parissāvanaṃ adātuṃ na vaṭṭati. Yo pana attano hatthe parissāvane vijjamānepi yācati, tassa na akāmā dātabbaṃ.
‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, အပရိသ္သာဝနကေန ဘိက္ခုနာ အဒ္ဓာနမဂ္ဂော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော, ယော ပဋိပဇ္ဇေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၉) ဝစနတော အပရိသ္သာဝနကေန မဂ္ဂော န ဂန္တဗ္ဗော။ သစေပိ န ဟောတိ ပရိသ္သာဝနံ ဝာ ဓမ္မကရဏံ ဝာ, သင္ဃာဋိကဏ္ဏော အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗော ‘‘ဣမိနာ ပရိသ္သာဝေတ္ဝာ ပိဝိသ္သာမီ’’တိ။
‘‘Na ca, bhikkhave, aparissāvanakena bhikkhunā addhānamaggo paṭipajjitabbo, yo paṭipajjeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 259) vacanato aparissāvanakena maggo na gantabbo. Sacepi na hoti parissāvanaṃ vā dhammakaraṇaṃ vā, saṅghāṭikaṇṇo adhiṭṭhātabbo ‘‘iminā parissāvetvā pivissāmī’’ti.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍပရိသ္သာဝန’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၉) ဝစနတော ဒဏ္ဍပရိသ္သာဝနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဒဏ္ဍပရိသ္သာဝနံ နာမ ယတ္ထ ရဇကာနံ ခာရပရိသ္သာဝနံ ဝိယ စတူသု ပာဒေသု ဗဒ္ဓနိသ္သေဏိကာယ သာဋကံ ဗန္ဓိတ္ဝာ မဇ္ဈေ ဒဏ္ဍကေ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တိ, တံ ဥဘောပိ ကောဋ္ဌာသေ ပူရေတ္ဝာ ပရိသ္သာဝတိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, daṇḍaparissāvana’’nti (cūḷava. 259) vacanato daṇḍaparissāvanampi vaṭṭati. Daṇḍaparissāvanaṃ nāma yattha rajakānaṃ khāraparissāvanaṃ viya catūsu pādesu baddhanisseṇikāya sāṭakaṃ bandhitvā majjhe daṇḍake udakaṃ āsiñcanti, taṃ ubhopi koṭṭhāse pūretvā parissāvati.
‘‘အနုဇာနာမိ , ဘိက္ခဝေ, ဩတ္ထရက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၉) ဝစနတော ဩတ္ထရကံ ပရိသ္သာဝနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဩတ္ထရကံ နာမ ယံ ဥဒကေ ဩတ္ထရိတ္ဝာ ဃဋကေန ဥဒကံ ဂဏ္ဟန္တိ, တဉ္ဟိ စတူသု ဒဏ္ဍကေသု ဝတ္ထံ ဗန္ဓိတ္ဝာ ဥဒကေ စတ္တာရော ခာဏုကေ နိခနိတ္ဝာ တေသု ဗန္ဓိတ္ဝာ သဗ္ဗပရိယန္တေ ဥဒကတော မောစေတ္ဝာ မဇ္ဈေ ဩတ္ထရိတ္ဝာ ဃဋေန ဥဒကံ ဂဏ္ဟန္တိ။
‘‘Anujānāmi , bhikkhave, ottharaka’’nti (cūḷava. 259) vacanato ottharakaṃ parissāvanampi vaṭṭati. Ottharakaṃ nāma yaṃ udake ottharitvā ghaṭakena udakaṃ gaṇhanti, tañhi catūsu daṇḍakesu vatthaṃ bandhitvā udake cattāro khāṇuke nikhanitvā tesu bandhitvā sabbapariyante udakato mocetvā majjhe ottharitvā ghaṭena udakaṃ gaṇhanti.
၃၁. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဂ္ဂေန နဂ္ဂော အဘိဝာဒေတဗ္ဗော, ယော အဘိဝာဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိအာဒိဝစနတော (စူဠဝ. ၂၆၁) န နဂ္ဂေန နဂ္ဂော အဘိဝာဒေတဗ္ဗော, န နဂ္ဂေန အဘိဝာဒေတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန နဂ္ဂော အဘိဝာဒာပေတဗ္ဗော, န နဂ္ဂေန အဘိဝာဒာပေတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန နဂ္ဂသ္သ ပရိကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန နဂ္ဂသ္သ ဒာတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန ခာဒိတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန သာယိတဗ္ဗံ, န နဂ္ဂေန ပာတဗ္ဗံ။
31. ‘‘Na, bhikkhave, naggena naggo abhivādetabbo, yo abhivādeyya, āpatti dukkaṭassā’’tiādivacanato (cūḷava. 261) na naggena naggo abhivādetabbo, na naggena abhivādetabbaṃ, na naggena naggo abhivādāpetabbo, na naggena abhivādāpetabbaṃ, na naggena naggassa parikammaṃ kātabbaṃ, na naggena naggassa dātabbaṃ, na naggena paṭiggahetabbaṃ, na naggena khāditabbaṃ, na naggena bhuñjitabbaṃ, na naggena sāyitabbaṃ, na naggena pātabbaṃ.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိသ္သော ပဋိစ္ဆာဒိယော ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိံ ဥဒကပဋိစ္ဆာဒိံ ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၁) ဝစနတော တိသ္သော ပဋိစ္ဆာဒိယော ဝဋ္ဋန္တိ။ ဧတ္ထ စ ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိ ဥဒကပဋိစ္ဆာဒိ စ ပရိကမ္မံ ကရောန္တသ္သေဝ ဝဋ္ဋတိ, သေသေသု အဘိဝာဒနာဒီသု န ဝဋ္ဋတိ။ ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ ပန သဗ္ဗကမ္မေသု ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tisso paṭicchādiyo jantāgharapaṭicchādiṃ udakapaṭicchādiṃ vatthapaṭicchādi’’nti (cūḷava. 261) vacanato tisso paṭicchādiyo vaṭṭanti. Ettha ca jantāgharapaṭicchādi udakapaṭicchādi ca parikammaṃ karontasseva vaṭṭati, sesesu abhivādanādīsu na vaṭṭati. Vatthapaṭicchādi pana sabbakammesu vaṭṭati.
၃၂. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏေသု သယနေသု သယိတဗ္ဗံ, ယော သသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၄) ဝစနတော ပုပ္ဖေဟိ သန္ထတေသု သယနေသု န သယိတဗ္ဗံ, ဂန္ဓဂန္ဓံ ပန ဂဟေတ္ဝာ ကဝာဋေ ပဉ္စင္ဂုလိံ ဒာတုံ ဝဋ္ဋတိ ပုပ္ဖံ ဂဟေတ္ဝာ ဝိဟာရေ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတုံ။
32. ‘‘Na , bhikkhave, pupphābhikiṇṇesu sayanesu sayitabbaṃ, yo saseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 264) vacanato pupphehi santhatesu sayanesu na sayitabbaṃ, gandhagandhaṃ pana gahetvā kavāṭe pañcaṅguliṃ dātuṃ vaṭṭati pupphaṃ gahetvā vihāre ekamantaṃ nikkhipituṃ.
၃၃. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာသိတ္တကူပဓာနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ဘုဉ္ဇေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၄) ဝစနတော အာသိတ္တကူပဓာနေ ဌပေတ္ဝာ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ အာသိတ္တကူပဓာနန္တိ တမ္ဗလောဟေန ဝာ ရဇတေန ဝာ ကတာယ ပေဠာယ ဧတံ အဓိဝစနံ, ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ပန ဒာရုမယာပိ န ဝဋ္ဋတိ။
33. ‘‘Na, bhikkhave, āsittakūpadhāne bhuñjitabbaṃ, yo bhuñjeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 264) vacanato āsittakūpadhāne ṭhapetvā na bhuñjitabbaṃ. Āsittakūpadhānanti tambalohena vā rajatena vā katāya peḷāya etaṃ adhivacanaṃ, paṭikkhittattā pana dārumayāpi na vaṭṭati.
၃၄. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဠောရိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၄) ဝစနတော မဠောရိကာယ ဌပေတ္ဝာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ မဠောရိကာတိ ဒဏ္ဍာဓာရကော ဝုစ္စတိ။ ယဋ္ဌိအာဓာရကပဏ္ဏာဓာရကပစ္ဆိကပီဌာဒီနိပိ ဧတ္ထေဝ ပဝိဋ္ဌာနိ။ အာဓာရကသင္ခေပဂမနတော ဟိ ပဋ္ဌာယ ဆိဒ္ဒံ ဝိဒ္ဓမ္ပိ အဝိဒ္ဓမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ။
34. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, maḷorika’’nti (cūḷava. 264) vacanato maḷorikāya ṭhapetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Maḷorikāti daṇḍādhārako vuccati. Yaṭṭhiādhārakapaṇṇādhārakapacchikapīṭhādīnipi ettheva paviṭṭhāni. Ādhārakasaṅkhepagamanato hi paṭṭhāya chiddaṃ viddhampi aviddhampi vaṭṭatiyeva.
၃၅. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ဧကဘာဇနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ဘုဉ္ဇေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ(စူဠဝ. ၂၆၄) အာဒိဝစနတော န ဧကဘာဇနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န ဧကထာလကေ ပာတဗ္ဗံ။ သစေ ပန ဧကော ဘိက္ခု ဘာဇနတော ဖလံ ဝာ ပူပံ ဝာ ဂဟေတ္ဝာ ဂစ္ဆတိ, တသ္မိံ အပဂတေ ဣတရသ္သ သေသကံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဣတရသ္သပိ တသ္မိံ ခီဏေ ပုန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
35. ‘‘Na , bhikkhave, ekabhājane bhuñjitabbaṃ, yo bhuñjeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(cūḷava. 264) ādivacanato na ekabhājane bhuñjitabbaṃ, na ekathālake pātabbaṃ. Sace pana eko bhikkhu bhājanato phalaṃ vā pūpaṃ vā gahetvā gacchati, tasmiṃ apagate itarassa sesakaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati, itarassapi tasmiṃ khīṇe puna gahetuṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဧကမဉ္စေ တုဝဋ္ဋိတဗ္ဗံ, ယော တုဝဋ္ဋေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ(စူဠဝ. ၂၆၄) အာဒိဝစနတော န ဧကမဉ္စေ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, န ဧကတ္ထရဏေ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ။ ဝဝတ္ထာနံ ပန ဒသ္သေတ္ဝာ မဇ္ဈေ ကာသာဝံ ဝာ ကတ္တရယဋ္ဌိံ ဝာ အန္တမသော ကာယဗန္ဓနမ္ပိ ဌပေတ္ဝာ နိပဇ္ဇန္တာနံ အနာပတ္တိ။ ဧကပာဝုရဏေဟိ ဧကတ္ထရဏပာဝုရဏေဟိ စ န နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ။ ဧကံ အတ္ထရဏဉ္စေဝ ပာဝုရဏဉ္စ ဧတေသန္တိ ဧကတ္ထရဏပာဝုရဏာ။ သံဟာရိမာနံ ပာဝာရတ္ထရဏကဋသာရကာဒီနံ ဧကံ အန္တံ အတ္ထရိတ္ဝာ ဧကံ ပာရုပိတ္ဝာ နိပဇ္ဇန္တာနမေတံ အဓိဝစနံ။
‘‘Na, bhikkhave, ekamañce tuvaṭṭitabbaṃ, yo tuvaṭṭeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(cūḷava. 264) ādivacanato na ekamañce nipajjitabbaṃ, na ekattharaṇe nipajjitabbaṃ. Vavatthānaṃ pana dassetvā majjhe kāsāvaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjantānaṃ anāpatti. Ekapāvuraṇehi ekattharaṇapāvuraṇehi ca na nipajjitabbaṃ. Ekaṃ attharaṇañceva pāvuraṇañca etesanti ekattharaṇapāvuraṇā. Saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā nipajjantānametaṃ adhivacanaṃ.
၃၆. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စေလပ္ပဋိကာ အက္ကမိတဗ္ဗာ, ယော အက္ကမေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၈) ဝစနတော န စေလသန္ထာရော အက္ကမိတဗ္ဗော, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ မင္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနေန စေလပ္ပဋိကံ အက္ကမိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၈) ဝစနတော ပန ကာစိ ဣတ္ထီ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၆၈) အပဂတဂဗ္ဘာ ဝာ ဟောတိ ဂရုဂဗ္ဘာ ဝာ, ဧဝရူပေသု ဌာနေသု မင္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနေန အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓောတပာဒကံ အက္ကမိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၈) ဝစနတော ပာဒဓောဝနဋ္ဌာနေ ဓောတေဟိ ပာဒေဟိ အက္ကမနတ္ထာယ အတ္ထတပစ္စတ္ထရဏံ အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
36. ‘‘Na, bhikkhave, celappaṭikā akkamitabbā, yo akkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 268) vacanato na celasanthāro akkamitabbo, ‘‘anujānāmi, bhikkhave, gihīnaṃ maṅgalatthāya yāciyamānena celappaṭikaṃ akkamitu’’nti (cūḷava. 268) vacanato pana kāci itthī (cūḷava. aṭṭha. 268) apagatagabbhā vā hoti garugabbhā vā, evarūpesu ṭhānesu maṅgalatthāya yāciyamānena akkamituṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dhotapādakaṃ akkamitu’’nti (cūḷava. 268) vacanato pādadhovanaṭṭhāne dhotehi pādehi akkamanatthāya atthatapaccattharaṇaṃ akkamituṃ vaṭṭati.
၃၇. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကတကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) ဝစနတော ကတကံ န ဝဋ္ဋတိ။ ကတကံ နာမ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရံ ပာဒဃံသနတ္ထံ ကဏ္ဋကေ ဥဋ္ဌာပေတ္ဝာ ကတံ။ တံ ဝဋ္ဋံ ဝာ ဟောတု စတုရသ္သာဒိဘေဒံ ဝာ, ဗာဟုလိကာနုယောဂတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ, နေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ, န ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိသ္သော ပာဒဃံသနိယော သက္ခရံ ကထလံ သမုဒ္ဒဖေဏက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) ဝစနတော သက္ခရာဒီဟိ ပာဒဃံသနံ ဝဋ္ဋတိ။ သက္ခရာတိ ပာသာဏော ဝုစ္စတိ, ပာသာဏဖေဏကောပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ။
37. ‘‘Na, bhikkhave, katakaṃ paribhuñjitabbaṃ, yo paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 269) vacanato katakaṃ na vaṭṭati. Katakaṃ nāma padumakaṇṇikākāraṃ pādaghaṃsanatthaṃ kaṇṭake uṭṭhāpetvā kataṃ. Taṃ vaṭṭaṃ vā hotu caturassādibhedaṃ vā, bāhulikānuyogattā paṭikkhittameva, neva paṭiggahetuṃ, na paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tisso pādaghaṃsaniyo sakkharaṃ kathalaṃ samuddapheṇaka’’nti (cūḷava. 269) vacanato sakkharādīhi pādaghaṃsanaṃ vaṭṭati. Sakkharāti pāsāṇo vuccati, pāsāṇapheṇakopi vaṭṭatiyeva.
၃၈. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, စာမရိဗီဇနီ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) ဝစနတော စာမရိဝာလေဟိ ကတဗီဇနီ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မကသဗီဇနိံ။ အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ တိသ္သော ဗီဇနိယော ဝာကမယံ ဥသီရမယံ မောရပိဉ္ဆမယံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဓူပနဉ္စ တာလဝဏ္ဋဉ္စာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) ဝစနတော မကသဗီဇနီအာဒိ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဝိဓူပနန္တိ ဗီဇနီ ဝုစ္စတိ။ တာလဝဏ္ဋံ ပန တာလပဏ္ဏေဟိ ဝာ ကတံ ဟောတု ဝေဠုဒန္တဝိလီဝေဟိ ဝာ မောရပိဉ္ဆေဟိ ဝာ စမ္မဝိကတီဟိ ဝာ, သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ။ မကသဗီဇနီ ဒန္တမယဝိသာဏမယဒဏ္ဍကာပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဝာကမယဗီဇနိယာ ကေတကပာရောဟကုန္တာလပဏ္ဏာဒိမယာပိ သင္ဂဟိတာ။
38. ‘‘Na , bhikkhave, cāmaribījanī dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 269) vacanato cāmarivālehi katabījanī na vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, makasabījaniṃ. Anujānāmi bhikkhave tisso bījaniyo vākamayaṃ usīramayaṃ morapiñchamayaṃ. Anujānāmi, bhikkhave, vidhūpanañca tālavaṇṭañcā’’ti (cūḷava. 269) vacanato makasabījanīādi vaṭṭati. Tattha vidhūpananti bījanī vuccati. Tālavaṇṭaṃ pana tālapaṇṇehi vā kataṃ hotu veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā, sabbaṃ vaṭṭati. Makasabījanī dantamayavisāṇamayadaṇḍakāpi vaṭṭati. Vākamayabījaniyā ketakapārohakuntālapaṇṇādimayāpi saṅgahitā.
၃၉. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနသ္သ ဆတ္တ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၀) ဝစနတော အဂိလာနေန ဆတ္တံ န ဓာရေတဗ္ဗံ။ ယသ္သ ပန ကာယဍာဟော ဝာ ပိတ္တကောပော ဝာ ဟောတိ စက္ခု ဝာ ဒုဗ္ဗလံ, အညော ဝာ ကောစိ အာဗာဓော ဝိနာ ဆတ္တေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္သ ဂာမေ ဝာ အရညေ ဝာ ဆတ္တံ ဝဋ္ဋတိ။ ဝသ္သေ ပန စီဝရဂုတ္တတ္ထမ္ပိ ဝာဠမိဂစောရဘယေသု အတ္တဂုတ္တတ္ထမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ ပန သဗ္ဗတ္ထေဝ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဂိလာနေနပိ အာရာမေ အာရာမူပစာရေ ဆတ္တံ ဓာရေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၀) ဝစနတော ပန အဂိလာနသ္သပိ အာရာမအာရာမူပစာရေသု ဆတ္တံ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
39. ‘‘Na, bhikkhave, chattaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, gilānassa chatta’’nti (cūḷava. 270) vacanato agilānena chattaṃ na dhāretabbaṃ. Yassa pana kāyaḍāho vā pittakopo vā hoti cakkhu vā dubbalaṃ, añño vā koci ābādho vinā chattena uppajjati, tassa gāme vā araññe vā chattaṃ vaṭṭati. Vasse pana cīvaraguttatthampi vāḷamigacorabhayesu attaguttatthampi vaṭṭati, ekapaṇṇacchattaṃ pana sabbattheva vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, agilānenapi ārāme ārāmūpacāre chattaṃ dhāretu’’nti (cūḷava. 270) vacanato pana agilānassapi ārāmaārāmūpacāresu chattaṃ dhāretuṃ vaṭṭati.
၄၀. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃာ နခာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ , ဘိက္ခဝေ, မံသပ္ပမာဏေန နခံ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၄) ဝစနတော ဒီဃာ နခာ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝီသတိမဋ္ဌံ ကာရာပေတဗ္ဗံ, ယော ကာရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မလမတ္တံ အပကဍ္ဎိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၄) ဝစနတော ဝီသတိပိ နခေ လိခိတမဋ္ဌေ ကာရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, နခတော မလမတ္တံ ပန အပကဍ္ဎိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
40. ‘‘Na, bhikkhave, dīghā nakhā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi , bhikkhave, maṃsappamāṇena nakhaṃ chinditu’’nti (cūḷava. 274) vacanato dīghā nakhā chinditabbā. ‘‘Na, bhikkhave, vīsatimaṭṭhaṃ kārāpetabbaṃ, yo kārāpeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, malamattaṃ apakaḍḍhitu’’nti (cūḷava. 274) vacanato vīsatipi nakhe likhitamaṭṭhe kārāpetuṃ na vaṭṭati, nakhato malamattaṃ pana apakaḍḍhituṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတဗ္ဗံ, ယော သံဟရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပစ္စယာ သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဝစနတော ဂဏ္ဍဝဏာဒိအာဗာဓံ ဝိနာ သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃံ နာသိကာလောမံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဝစနတော သဏ္ဍာသေန နာသိကာလောမံ သံဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သက္ခရာဒီဟိ နာသိကာလောမံ ဂာဟာပနေပိ အာပတ္တိ နတ္ထိ, အနုရက္ခဏတ္ထံ ပန ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဏ္ဍာသ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) သဏ္ဍာသော အနုညာတော။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပလိတံ ဂာဟာပေတဗ္ဗံ, ယော ဂာဟာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဝစနတော ပလိတံ ဂာဟာပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ယံ ပန ဘမုကာယ ဝာ နလာဋေ ဝာ ဒာဌိကာယ ဝာ ဥဂ္ဂန္တ္ဝာ ဗီဘစ္ဆံ ဟုတ္ဝာ ဌိတံ, တာဒိသံ လောမံ ပလိတံ ဝာ အပလိတံ ဝာ ဂာဟာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, sambādhe lomaṃ saṃharāpetabbaṃ, yo saṃharāpeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā sambādhe lomaṃ saṃharāpetu’’nti (cūḷava. 275) vacanato gaṇḍavaṇādiābādhaṃ vinā sambādhe lomaṃ saṃharāpetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Na, bhikkhave, dīghaṃ nāsikālomaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 275) vacanato saṇḍāsena nāsikālomaṃ saṃharāpetuṃ vaṭṭati. Sakkharādīhi nāsikālomaṃ gāhāpanepi āpatti natthi, anurakkhaṇatthaṃ pana ‘‘anujānāmi, bhikkhave, saṇḍāsa’’nti (cūḷava. 275) saṇḍāso anuññāto. ‘‘Na, bhikkhave, palitaṃ gāhāpetabbaṃ, yo gāhāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 275) vacanato palitaṃ gāhāpetuṃ na vaṭṭati. Yaṃ pana bhamukāya vā nalāṭe vā dāṭhikāya vā uggantvā bībhacchaṃ hutvā ṭhitaṃ, tādisaṃ lomaṃ palitaṃ vā apalitaṃ vā gāhāpetuṃ vaṭṭati.
၄၁. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အကာယဗန္ဓနေန ဂာမော ပဝိသိတဗ္ဗော, ယော ပဝိသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၇၈) ဝစနတော အကာယဗန္ဓနေန ဂာမော န ပဝိသိတဗ္ဗော, အဗန္ဓိတ္ဝာ နိက္ခမန္တေန ယတ္ထ သရတိ, တတ္ထ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ‘‘အာသနသာလာယ ဗန္ဓိသ္သာမီ’’တိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ, သရိတ္ဝာ ယာဝ န ဗန္ဓတိ, န တာဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ။
41. ‘‘Na, bhikkhave, akāyabandhanena gāmo pavisitabbo, yo paviseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 278) vacanato akāyabandhanena gāmo na pavisitabbo, abandhitvā nikkhamantena yattha sarati, tattha bandhitabbaṃ. ‘‘Āsanasālāya bandhissāmī’’ti gantuṃ vaṭṭati, saritvā yāva na bandhati, na tāva piṇḍāya caritabbaṃ.
၄၂. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟိနိဝတ္ထံ နိဝာသေတဗ္ဗံ, ယော နိဝာသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ(စူဠဝ. ၂၈၀) အာဒိဝစနတော ဟတ္ထိသောဏ္ဍာဒိဝသေန ဂိဟိနိဝတ္ထံ န နိဝာသေတဗ္ဗံ, သေတပဋပာရုတာဒိဝသေန န ဂိဟိပာရုတံ ပာရုပိတဗ္ဗံ, မလ္လကမ္မကရာဒယော ဝိယ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတ္ဝာ န နိဝာသေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ နိဝာသေတုံ ဂိလာနသ္သပိ မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နသ္သပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ယမ္ပိ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ ဧကံ ဝာ ဒ္ဝေ ဝာ ကောဏေ ဥက္ခိပိတ္ဝာ အန္တရဝာသကသ္သ ဥပရိ လဂ္ဂန္တိ, အန္တော ဝာ ဧကံ ကာသာဝံ တထာ နိဝာသေတ္ဝာ ဗဟိ အပရံ နိဝာသေန္တိ, သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဂိလာနော ပန အန္တောကာသာဝသ္သ ဩဝဋ္ဋိကံ ဒသ္သေတ္ဝာ အပရံ ဥပရိ နိဝာသေတုံ လဘတိ, အဂိလာနေန ဒ္ဝေ နိဝာသေန္တေန သဂုဏံ ကတ္ဝာ နိဝာသေတဗ္ဗာနိ။
42. ‘‘Na, bhikkhave, gihinivatthaṃ nivāsetabbaṃ, yo nivāseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(cūḷava. 280) ādivacanato hatthisoṇḍādivasena gihinivatthaṃ na nivāsetabbaṃ, setapaṭapārutādivasena na gihipārutaṃ pārupitabbaṃ, mallakammakarādayo viya kacchaṃ bandhitvā na nivāsetabbaṃ. Evaṃ nivāsetuṃ gilānassapi maggappaṭipannassapi na vaṭṭati. Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā koṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari lagganti, anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti, sabbaṃ na vaṭṭati. Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati, agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni.
၄၃. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ဥဘတောကာဇံ ဟရိတဗ္ဗံ, ယော ဟရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၈၁) ဝစနတော ဥဘတောကာဇံ ဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကတောကာဇံ အန္တရာကာဇံ သီသဘာရံ ခန္ဓဘာရံ ကဋိဘာရံ ဩလမ္ဗက’’န္တိ ဝစနတော ဧကတောကာဇာဒိံ ဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
43. ‘‘Na , bhikkhave, ubhatokājaṃ haritabbaṃ, yo hareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 281) vacanato ubhatokājaṃ harituṃ na vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ekatokājaṃ antarākājaṃ sīsabhāraṃ khandhabhāraṃ kaṭibhāraṃ olambaka’’nti vacanato ekatokājādiṃ harituṃ vaṭṭati.
၄၄. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခာဒိတဗ္ဗံ, ယော ခာဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၈၂) ဝစနတော န ဒီဃံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခာဒိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌင္ဂုလပရမံ ဒန္တကဋ္ဌံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စတုရင္ဂုလပစ္ဆိမံ ဒန္တကဋ္ဌ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၂) ဝစနတော မနုသ္သာနံ ပမာဏင္ဂုလေန အဋ္ဌင္ဂုလပရမံ စတုရင္ဂုလပစ္ဆိမဉ္စ ဒန္တကဋ္ဌံ ခာဒိတဗ္ဗံ။
44. ‘‘Na, bhikkhave, dīghaṃ dantakaṭṭhaṃ khāditabbaṃ, yo khādeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 282) vacanato na dīghaṃ dantakaṭṭhaṃ khāditabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhaṅgulaparamaṃ dantakaṭṭhaṃ. Anujānāmi, bhikkhave, caturaṅgulapacchimaṃ dantakaṭṭha’’nti (cūḷava. 282) vacanato manussānaṃ pamāṇaṅgulena aṭṭhaṅgulaparamaṃ caturaṅgulapacchimañca dantakaṭṭhaṃ khāditabbaṃ.
၄၅. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော အဘိရုဟိတဗ္ဗော, ယော အဘိရုဟေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကရဏီယေ ပောရိသံ ရုက္ခံ အဘိရုဟိတုံ အာပဒာသု ယာဝဒတ္ထ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၄) ဝစနတော န ရုက္ခံ အဘိရုဟိတဗ္ဗံ, သုက္ခကဋ္ဌဂဟဏာဒိကိစ္စေ ပန သတိ ပုရိသပ္ပမာဏံ အဘိရုဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အာပဒာသူတိ ဝာဠမိဂာဒယော ဝာ ဒိသ္ဝာ မဂ္ဂမူဠ္ဟော ဝာ ဒိသာ ဩလောကေတုကာမော ဟုတ္ဝာ ဒဝဍာဟံ ဝာ ဥဒကောဃံ ဝာ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသ္ဝာ အတိဥစ္စမ္ပိ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
45. ‘‘Na, bhikkhave, rukkho abhiruhitabbo, yo abhiruheyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, sati karaṇīye porisaṃ rukkhaṃ abhiruhituṃ āpadāsu yāvadattha’’nti (cūḷava. 284) vacanato na rukkhaṃ abhiruhitabbaṃ, sukkhakaṭṭhagahaṇādikicce pana sati purisappamāṇaṃ abhiruhituṃ vaṭṭati. Āpadāsūti vāḷamigādayo vā disvā maggamūḷho vā disā oloketukāmo hutvā davaḍāhaṃ vā udakoghaṃ vā āgacchantaṃ disvā atiuccampi rukkhaṃ ārohituṃ vaṭṭati.
၄၆. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓဝစနံ ဆန္ဒသော အာရောပေတဗ္ဗံ, ယော အာရောပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သကာယ နိရုတ္တိယာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ပရိယာပုဏိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၅) ဝစနတော ဝေဒံ ဝိယ ဗုဒ္ဓဝစနံ သက္ကဋဘာသာယ ဝာစနာမဂ္ဂံ အာရောစေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, သကာယ ပန မာဂဓိကာယ နိရုတ္တိယာ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ။
46. ‘‘Na, bhikkhave, buddhavacanaṃ chandaso āropetabbaṃ, yo āropeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, sakāya niruttiyā buddhavacanaṃ pariyāpuṇitu’’nti (cūḷava. 285) vacanato vedaṃ viya buddhavacanaṃ sakkaṭabhāsāya vācanāmaggaṃ ārocetuṃ na vaṭṭati, sakāya pana māgadhikāya niruttiyā pariyāpuṇitabbaṃ.
၄၇. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လောကာယတံ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ, ယော ပရိယာပုဏေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ(စဦဠဝ. ၂၈၆) အာဒိဝစနတော လောကာယတသင္ခာတံ ‘‘သဗ္ဗံ ဥစ္ဆိဋ္ဌံ, သဗ္ဗံ အနုစ္ဆိဋ္ဌံ, သေတော ကာကော, ကာဠော ဗကော ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ကာရဏေနာ’’တိ ဧဝမာဒိနိရတ္ထကကာရဏပဋိသံယုတ္တံ တိတ္ထိယသတ္ထံ နေဝ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ, န ပရသ္သ ဝာစေတဗ္ဗံ။ န စ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာ, န ပရသ္သ ဝာစေတဗ္ဗာ။
47. ‘‘Na, bhikkhave, lokāyataṃ pariyāpuṇitabbaṃ, yo pariyāpuṇeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti(caūḷava. 286) ādivacanato lokāyatasaṅkhātaṃ ‘‘sabbaṃ ucchiṭṭhaṃ, sabbaṃ anucchiṭṭhaṃ, seto kāko, kāḷo bako iminā ca iminā ca kāraṇenā’’ti evamādiniratthakakāraṇapaṭisaṃyuttaṃ titthiyasatthaṃ neva pariyāpuṇitabbaṃ, na parassa vācetabbaṃ. Na ca tiracchānavijjā pariyāpuṇitabbā, na parassa vācetabbā.
၄၈. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ခိပိတေ ‘ဇီဝာ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော, ယော ဝဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ , ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ‘ဇီဝထ ဘန္တေ’တိ ဝုစ္စမာနေန ‘စိရံ ဇီဝာ’တိ ဝတ္တု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၈) ဝစနတော ခိပိတေ ‘‘ဇီဝာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဂိဟိနာ ပန ‘‘ဇီဝထာ’’တိ ဝုစ္စမာနေန ‘‘စိရံ ဇီဝာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ။
48. ‘‘Na, bhikkhave, khipite ‘jīvā’ti vattabbo, yo vadeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi , bhikkhave, gihīnaṃ ‘jīvatha bhante’ti vuccamānena ‘ciraṃ jīvā’ti vattu’’nti (cūḷava. 288) vacanato khipite ‘‘jīvā’’ti na vattabbaṃ, gihinā pana ‘‘jīvathā’’ti vuccamānena ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vattuṃ vaṭṭati.
၄၉. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လသုဏံ ခာဒိတဗ္ဗံ, ယော ခာဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပစ္စယာ လသုဏံ ခာဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၉) ဝစနတော အာဗာဓံ ဝိနာ လသုဏံ ခာဒိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, သူပသမ္ပာကာဒီသု (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၇၉၇) ပက္ခိတ္တံ ပန ဝဋ္ဋတိ။ တဉ္ဟိ ပစ္စမာနေသု မုဂ္ဂသူပာဒီသု ဝာ မစ္ဆမံသဝိကတိယာ ဝာ တေလေ ဝာ ဗဒရသာဠဝာဒီသု ဝာ အမ္ဗိလသာကာဒီသု ဝာ ဥတ္တရိဘင္ဂေသု ဝာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အန္တမသော ယာဂုဘတ္တေပိ ပက္ခိတ္တံ ဝဋ္ဋတိ။
49. ‘‘Na, bhikkhave, lasuṇaṃ khāditabbaṃ, yo khādeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā lasuṇaṃ khāditu’’nti (cūḷava. 289) vacanato ābādhaṃ vinā lasuṇaṃ khādituṃ na vaṭṭati, sūpasampākādīsu (pāci. aṭṭha. 797) pakkhittaṃ pana vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā tele vā badarasāḷavādīsu vā ambilasākādīsu vā uttaribhaṅgesu vā yattha katthaci antamaso yāgubhattepi pakkhittaṃ vaṭṭati.
၅၀. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဓောတေဟိ ပာဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ, ယော အက္ကမေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော အဓောတေဟိ ပာဒေဟိ မဉ္စပီဌာဒိသေနာသနံ ပရိကမ္မကတာ ဝာ ဘူမိ န အက္ကမိတဗ္ဗာ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အလ္လေဟိ ပာဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ, ယော အက္ကမေယ္ယ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော ယေဟိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၄) အက္ကန္တဋ္ဌာနေ ဥဒကံ ပညာယတိ, ဧဝရူပေဟိ အလ္လပာဒေဟိ ပရိဘဏ္ဍကတာ ဘူမိ ဝာ သေနာသနံ ဝာ န အက္ကမိတဗ္ဗံ။ သစေ ပန ဥဒကသိနေဟမတ္တမေဝ ပညာယတိ, န ဥဒကံ, ဝဋ္ဋတိ။ ပာဒပုဉ္ဆနိံ ပန အလ္လပာဒေဟိပိ အက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဥပာဟနေန သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ, ယော အက္ကမေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော ဓောတပာဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ သဥပာဟနေန အက္ကမိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
50. ‘‘Na, bhikkhave, adhotehi pādehi senāsanaṃ akkamitabbaṃ, yo akkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 324) vacanato adhotehi pādehi mañcapīṭhādisenāsanaṃ parikammakatā vā bhūmi na akkamitabbā. ‘‘Na, bhikkhave, allehi pādehi senāsanaṃ akkamitabbaṃ, yo akkameyya āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 324) vacanato yehi (cūḷava. aṭṭha. 324) akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi allapādehi paribhaṇḍakatā bhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ. Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭati. Pādapuñchaniṃ pana allapādehipi akkamituṃ vaṭṭatiyeva. ‘‘Na, bhikkhave, saupāhanena senāsanaṃ akkamitabbaṃ, yo akkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 324) vacanato dhotapādehi akkamitabbaṭṭhānaṃ saupāhanena akkamituṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ နိဋ္ဌုဘိတဗ္ဗံ, ယော နိဋ္ဌုဘေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ န နိဋ္ဌုဘိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ခေဠမလ္လက’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဧဝံ အနုညာတေ ခေဠမလ္လကေ နိဋ္ဌုဘိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စောဠကေန ပလိဝေဌေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော သုဓာဘူမိယာ ဝာ ပရိဘဏ္ဍဘူမိယာ ဝာ မဉ္စပီဌံ နိက္ခိပန္တေန သစေ တဋ္ဋိကာ ဝာ ကဋသာရကော ဝာ နတ္ထိ, စောဠကေန မဉ္စပီဌာနံ ပာဒာ ဝေဌေတဗ္ဗာ, တသ္မိံ အသတိ ပဏ္ဏမ္ပိ အတ္ထရိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ကိဉ္စိ အနတ္ထရိတ္ဝာ ဌပေန္တသ္သ ပန ဒုက္ကဋံ။ ယဒိ ပန တတ္ထ နေဝာသိကာ အနတ္ထတာယ ဘူမိယာပိ ဌပေန္တိ, အဓောတပာဒေဟိပိ ဝဠဉ္ဇေန္တိ, တထေဝ ဝဠဉ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, parikammakatāya bhūmiyā niṭṭhubhitabbaṃ, yo niṭṭhubheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 324) vacanato parikammakatāya bhūmiyā na niṭṭhubhitabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kheḷamallaka’’nti (cūḷava. 324) evaṃ anuññāte kheḷamallake niṭṭhubhitabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, coḷakena paliveṭhetu’’nti (cūḷava. 324) vacanato sudhābhūmiyā vā paribhaṇḍabhūmiyā vā mañcapīṭhaṃ nikkhipantena sace taṭṭikā vā kaṭasārako vā natthi, coḷakena mañcapīṭhānaṃ pādā veṭhetabbā, tasmiṃ asati paṇṇampi attharituṃ vaṭṭati, kiñci anattharitvā ṭhapentassa pana dukkaṭaṃ. Yadi pana tattha nevāsikā anatthatāya bhūmiyāpi ṭhapenti, adhotapādehipi vaḷañjenti, tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭati.
‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ အပသ္သေတဗ္ဗာ, ယော အပသ္သေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝစနတော ပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ သေတဘိတ္တိ ဝာ ဟောတု စိတ္တကမ္မကတာ ဝာ, န အပသ္သေတဗ္ဗာ။ န ကေဝလဉ္စ ဘိတ္တိမေဝ, ဒ္ဝာရမ္ပိ ဝာတပာနမ္ပိ အပသ္သေနဖလကမ္ပိ ပာသာဏတ္ထမ္ဘမ္ပိ ရုက္ခတ္ထမ္ဘမ္ပိ စီဝရေန ဝာ ယေန ကေနစိ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတ္ဝာ အပသ္သိတုံ န လဘတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ , ပစ္စတ္ထရိတ္ဝာ နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၅) ဝစနတော ပန ဓောတပာဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗံ, ပရိဘဏ္ဍကတံ ဘူမိံ ဝာ ဘူမတ္ထရဏံ သေနာသနံ ဝာ သင္ဃိကမဉ္စပီဌံ ဝာ အတ္တနော သန္တကေန ပစ္စတ္ထရဏေန ပစ္စတ္ထရိတ္ဝာဝ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ။ သစေ နိဒ္ဒာယတောပိ ပစ္စတ္ထရဏေ သင္ကုဋိတေ ကောစိ သရီရာဝယဝော မဉ္စံ ဝာ ပီဌံ ဝာ ဖုသတိ, အာပတ္တိယေဝ, လောမေသု ပန ဖုသန္တေသု လောမဂဏနာယ အာပတ္တိယော။ ပရိဘောဂသီသေန အပသ္သယန္တသ္သပိ ဧသေဝ နယော။ ဟတ္ထတလပာဒတလေဟိ ပန ဖုသိတုံ အက္ကမိတုံ ဝာ ဝဋ္ဋတိ, မဉ္စံ ဝာ ပီဌံ ဝာ ဟရန္တသ္သ ကာယေ ပဋိဟညတိ, အနာပတ္တိ။
‘‘Na , bhikkhave, parikammakatā bhitti apassetabbā, yo apasseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 324) vacanato parikammakatā bhitti setabhitti vā hotu cittakammakatā vā, na apassetabbā. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā yena kenaci appaṭicchādetvā apassituṃ na labhati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave , paccattharitvā nipajjitu’’nti (cūḷava. 325) vacanato pana dhotapādehi akkamitabbaṃ, paribhaṇḍakataṃ bhūmiṃ vā bhūmattharaṇaṃ senāsanaṃ vā saṅghikamañcapīṭhaṃ vā attano santakena paccattharaṇena paccattharitvāva nipajjitabbaṃ. Sace niddāyatopi paccattharaṇe saṅkuṭite koci sarīrāvayavo mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā phusati, āpattiyeva, lomesu pana phusantesu lomagaṇanāya āpattiyo. Paribhogasīsena apassayantassapi eseva nayo. Hatthatalapādatalehi pana phusituṃ akkamituṃ vā vaṭṭati, mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā harantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.
၅၁. ‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အဝန္ဒိယာ။ ပုရေဥပသမ္ပန္နေန ပစ္ဆုပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, အနုပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, နာနာသံဝာသကော ဝုဍ္ဎတရော အဓမ္မဝာဒီ အဝန္ဒိယော, မာတုဂာမော အဝန္ဒိယော, ပဏ္ဍကော အဝန္ဒိယော, ပာရိဝာသိကော အဝန္ဒိယော, မူလာယပဋိကသ္သနာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တစာရိကော အဝန္ဒိယော, အဗ္ဘာနာရဟော အဝန္ဒိယော’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၂) ဝစနတော ဣမေ ဒသ အဝန္ဒိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
51. ‘‘Dasayime, bhikkhave, avandiyā. Pureupasampannena pacchupasampanno avandiyo, anupasampanno avandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro adhammavādī avandiyo, mātugāmo avandiyo, paṇḍako avandiyo, pārivāsiko avandiyo, mūlāyapaṭikassanāraho avandiyo, mānattāraho avandiyo, mānattacāriko avandiyo, abbhānāraho avandiyo’’ti (cūḷava. 312) vacanato ime dasa avandiyāti veditabbā.
‘‘ပစ္ဆုပသမ္ပန္နေန ပုရေဥပသမ္ပန္နော ဝန္ဒိယော, နာနာသံဝာသကော ဝုဍ္ဎတရော ဓမ္မဝာဒီ ဝန္ဒိယော, တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓော ဝန္ဒိယော’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၂) – ဝစနတော ဣမေ တယော ဝန္ဒိတဗ္ဗာ။
‘‘Pacchupasampannena pureupasampanno vandiyo, nānāsaṃvāsako vuḍḍhataro dhammavādī vandiyo, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho vandiyo’’ti (cūḷava. 312) – vacanato ime tayo vanditabbā.
၅၂. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ တူလာနိ ရုက္ခတူလံ လတာတူလံ ပောဋကီတူလ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော ဣမာနိ တီဏိ တူလာနိ ကပ္ပိယာနိ။ တတ္ထ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၇) ရုက္ခတူလန္တိ သိမ္ဗလိရုက္ခာဒီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ ရုက္ခာနံ တူလံ။ လတာတူလန္တိ ခီရဝလ္လိအာဒီနံ ယာသံ ကာသဉ္စိ ဝလ္လီနံ တူလံ။ ပောဋကီတူလန္တိ ပောဋကီတိဏာဒီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ တိဏဇာတိကာနံ အန္တမသော ဥစ္ဆုနဠာဒီနမ္ပိ တူလံ။ ဧတေဟိ တီဟိ သဗ္ဗဘူတဂာမာ သင္ဂဟိတာ ဟောန္တိ။ ရုက္ခဝလ္လိတိဏဇာတိယော ဟိ မုဉ္စိတ္ဝာ အညော ဘူတဂာမော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ယသ္သ ကသ္သစိ ဘူတဂာမသ္သ တူလံ ဗိမ္ဗောဟနေ ဝဋ္ဋတိ။ ဘိသိံ ပန ပာပုဏိတ္ဝာ သဗ္ဗမေတံ အကပ္ပိယတူလန္တိ ဝုစ္စတိ။ န ကေဝလဉ္စ ဗိမ္ဗောဟနေ ဧတံ တူလမေဝ, ဟံသမောရာဒီနံ သဗ္ဗသကုဏာနံ သီဟာဒီနံ သဗ္ဗစတုပ္ပဒာနဉ္စ လောမမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, ပိယင္ဂုပုပ္ဖဗကုလပုပ္ဖာဒီနံ ပန ယံ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ န ဝဋ္ဋတိ။ တမာလပတ္တံ သုဒ္ဓမေဝ န ဝဋ္ဋတိ, မိသ္သကံ ပန ဝဋ္ဋတိ, ဘိသီနံ အနုညာတံ ပဉ္စဝိဓံ ဥဏ္ဏာဒိတူလမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။
52. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakītūla’’nti (cūḷava. 297) vacanato imāni tīṇi tūlāni kappiyāni. Tattha (cūḷava. aṭṭha. 297) rukkhatūlanti simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlanti khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakītūlanti poṭakītiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Etehi tīhi sabbabhūtagāmā saṅgahitā honti. Rukkhavallitiṇajātiyo hi muñcitvā añño bhūtagāmo nāma natthi, tasmā yassa kassaci bhūtagāmassa tūlaṃ bimbohane vaṭṭati. Bhisiṃ pana pāpuṇitvā sabbametaṃ akappiyatūlanti vuccati. Na kevalañca bimbohane etaṃ tūlameva, haṃsamorādīnaṃ sabbasakuṇānaṃ sīhādīnaṃ sabbacatuppadānañca lomampi vaṭṭati, piyaṅgupupphabakulapupphādīnaṃ pana yaṃ kiñci pupphaṃ na vaṭṭati. Tamālapattaṃ suddhameva na vaṭṭati, missakaṃ pana vaṭṭati, bhisīnaṃ anuññātaṃ pañcavidhaṃ uṇṇāditūlampi vaṭṭati.
၅၃. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဘိသိယော ဥဏ္ဏဘိသိံ စောဠဘိသိံ ဝာကဘိသိံ တိဏဘိသိံ ပဏ္ဏဘိသိ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော ပဉ္စဟိ ဥဏ္ဏာဒီဟိ ပူရိတာ ပဉ္စ ဘိသိယော အနုညာတာ။ တူလဂဏနာယ ဟိ ဧတာသံ ဂဏနာ ဝုတ္တာ။ တတ္ထ ဥဏ္ဏဂ္ဂဟဏေန န ကေဝလံ ဧဠကလောမမေဝ ဂဟိတံ, ဌပေတ္ဝာ ပန မနုသ္သလောမံ ယံ ကိဉ္စိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယမံသဇာတီနံ ပက္ခိစတုပ္ပဒာနံ လောမံ သဗ္ဗံ ဣဓ ဥဏ္ဏဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတံ။ တသ္မာ ဆန္နံ စီဝရာနံ ဆန္နံ အနုလောမစီဝရာနဉ္စ အညတရေန ဘိသိစ္ဆဝိံ ကတ္ဝာ တံ သဗ္ဗံ ပက္ခိပိတ္ဝာ ဘိသိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧဠကလောမာနိ ပန အပက္ခိပိတ္ဝာ ကမ္ဗလမေဝ စတုဂ္ဂုဏံ ပဉ္စဂုဏံ ဝာ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကတာပိ ဥဏ္ဏဘိသိသင္ခ္ယမေဝ ဂစ္ဆတိ။
53. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañca bhisiyo uṇṇabhisiṃ coḷabhisiṃ vākabhisiṃ tiṇabhisiṃ paṇṇabhisi’’nti (cūḷava. 297) vacanato pañcahi uṇṇādīhi pūritā pañca bhisiyo anuññātā. Tūlagaṇanāya hi etāsaṃ gaṇanā vuttā. Tattha uṇṇaggahaṇena na kevalaṃ eḷakalomameva gahitaṃ, ṭhapetvā pana manussalomaṃ yaṃ kiñci kappiyākappiyamaṃsajātīnaṃ pakkhicatuppadānaṃ lomaṃ sabbaṃ idha uṇṇaggahaṇeneva gahitaṃ. Tasmā channaṃ cīvarānaṃ channaṃ anulomacīvarānañca aññatarena bhisicchaviṃ katvā taṃ sabbaṃ pakkhipitvā bhisiṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakalomāni pana apakkhipitvā kambalameva catugguṇaṃ pañcaguṇaṃ vā pakkhipitvā katāpi uṇṇabhisisaṅkhyameva gacchati.
စောဠဘိသိအာဒီသု ယံ ကိဉ္စိ နဝစောဠံ ဝာ ပုရာဏစောဠံ ဝာ သံဟရိတ္ဝာ အန္တော ပက္ခိပိတ္ဝာ ဝာ ကတာ စောဠဘိသိ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝာကံ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကတာ ဝာကဘိသိ။ ယံ ကိဉ္စိ တိဏံ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကတာ တိဏဘိသိ။ အညတ္ရ သုဒ္ဓတမာလပတ္တာ ယံ ကိဉ္စိ ပဏ္ဏံ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကတာ ပဏ္ဏဘိသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ တမာလပတ္တံ ပန အညေန မိသ္သမေဝ ဝဋ္ဋတိ။ သုဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ။ ယံ ပနေတံ ဥဏ္ဏာဒိပဉ္စဝိဓံ တူလံ ဘိသိယံ ဝဋ္ဋတိ, တံ မသူရကေပိ ဝဋ္ဋတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။ ဧတေန မသူရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ။ ဘိသိယာ ပမာဏနိယမော နတ္ထိ, မဉ္စဘိသိ ပီဌဘိသိ ဘူမတ္ထရဏဘိသိ စင္ကမနဘိသိ ပာဒပုဉ္ဆနဘိသီတိ ဧတာသံ အနုရူပတော သလ္လက္ခေတ္ဝာ အတ္တနော ရုစိဝသေန ပမာဏံ ကာတဗ္ဗံ။ ဗိမ္ဗောဟနံ ပန ပမာဏယုတ္တမေဝ ဝဋ္ဋတိ။
Coḷabhisiādīsu yaṃ kiñci navacoḷaṃ vā purāṇacoḷaṃ vā saṃharitvā anto pakkhipitvā vā katā coḷabhisi. Yaṃ kiñci vākaṃ pakkhipitvā katā vākabhisi. Yaṃ kiñci tiṇaṃ pakkhipitvā katā tiṇabhisi. Aññatra suddhatamālapattā yaṃ kiñci paṇṇaṃ pakkhipitvā katā paṇṇabhisīti veditabbā. Tamālapattaṃ pana aññena missameva vaṭṭati. Suddhaṃ na vaṭṭati. Yaṃ panetaṃ uṇṇādipañcavidhaṃ tūlaṃ bhisiyaṃ vaṭṭati, taṃ masūrakepi vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Etena masūrakaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ hoti. Bhisiyā pamāṇaniyamo natthi, mañcabhisi pīṭhabhisi bhūmattharaṇabhisi caṅkamanabhisi pādapuñchanabhisīti etāsaṃ anurūpato sallakkhetvā attano rucivasena pamāṇaṃ kātabbaṃ. Bimbohanaṃ pana pamāṇayuttameva vaṭṭati.
၅၄. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကာယိကာနိ ဗိမ္ဗောဟနာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ယေသု ကဋိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သီသံ ဥပဒဟန္တိ, တာဒိသာနိ ဥပဍ္ဎကာယပ္ပမာဏာနိ ဗိမ္ဗောဟနာနိ ပဋိက္ခိပိတ္ဝာ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သီသပ္ပမာဏံ ဗိမ္ဗောဟန’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) သီသပ္ပမာဏံ အနုညာတံ။ သီသပ္ပမာဏံ နာမ ယသ္သ ဝိတ္ထာရတော တီသု ကဏ္ဏေသု ဒ္ဝိန္နံ ကဏ္ဏာနံ အန္တရံ မိနိယမာနံ ဝိဒတ္ထိ စေဝ စတုရင္ဂုလဉ္စ ဟောတိ, မဇ္ဈဋ္ဌာနံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ။ ‘‘ဒီဃတော ပန ဒိယဍ္ဎရတနံ ဝာ ဒ္ဝိရတနံ ဝာ’’တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။ အယံ သီသပ္ပမာဏသ္သ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒော, ဣတော ဥဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ, ဟေဋ္ဌာ ဝဋ္ဋတိ ။ အဂိလာနသ္သ သီသူပဓာနဉ္စ ပာဒူပဓာနဉ္စာတိ ဒ္ဝယမေဝ ဝဋ္ဋတိ, ဂိလာနသ္သ ဗိမ္ဗောဟနာနိ သန္ထရိတ္ဝာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတ္ဝာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ယာနိ ပန ဘိသီနံ အနုညာတာနိ ပဉ္စ ကပ္ပိယတူလာနိ, တေဟိ ဗိမ္ဗောဟနံ မဟန္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဖုသ္သဒေဝတ္ထေရော အာဟ။ ဝိနယဓရဥပတိသ္သတ္ထေရော ပန ‘‘ဗိမ္ဗောဟနံ ကရိသ္သာမီတိ ကပ္ပိယတူလံ ဝာ အကပ္ပိယတူလံ ဝာ ပက္ခိပိတ္ဝာ ကရောန္တသ္သ ပမာဏမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ။
54. ‘‘Na, bhikkhave, aḍḍhakāyikāni bimbohanāni dhāretabbāni, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 297) yesu kaṭito paṭṭhāya yāva sīsaṃ upadahanti, tādisāni upaḍḍhakāyappamāṇāni bimbohanāni paṭikkhipitvā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sīsappamāṇaṃ bimbohana’’nti (cūḷava. 297) sīsappamāṇaṃ anuññātaṃ. Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. ‘‘Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vā’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo, ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā vaṭṭati . Agilānassa sīsūpadhānañca pādūpadhānañcāti dvayameva vaṭṭati, gilānassa bimbohanāni santharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi vaṭṭati. ‘‘Yāni pana bhisīnaṃ anuññātāni pañca kappiyatūlāni, tehi bimbohanaṃ mahantampi vaṭṭatī’’ti phussadevatthero āha. Vinayadharaupatissatthero pana ‘‘bimbohanaṃ karissāmīti kappiyatūlaṃ vā akappiyatūlaṃ vā pakkhipitvā karontassa pamāṇameva vaṭṭatī’’ti āha.
၅၅. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာသန္ဒိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော စတုရသ္သပီဌသင္ခာတော အာသန္ဒိကော ဝဋ္ဋတိ, သော စ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စကမ္ပိ အာသန္ဒိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော အဋ္ဌင္ဂုလတော ဥစ္စပာဒကောပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဧကတောဘာဂေန ဒီဃပီဌမေဝ ဟိ အဋ္ဌင္ဂုလတော ဥစ္စပာဒကံ န ဝဋ္ဋတိ, တသ္မာ စတုရသ္သပီဌံ ပမာဏာတိက္ကန္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တင္ဂ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော တီသု ဒိသာသု အပသ္သယံ ကတ္ဝာ ကတမဉ္စောပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စကမ္ပိ သတ္တင္ဂ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော အယမ္ပိ ပမာဏာတိက္ကန္တော စ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒပီဌ’’န္တိအာဒိနာ (စူဠဝ. ၂၉၇) ပာဠိယံ အနုညာတံ ဝေတ္တမယပီဌံ ပိလောတိကာဗဒ္ဓပီဌံ ဒာရုပဋ္ဋိကာယ ဥပရိ ပာဒေ ဌပေတ္ဝာ ဘောဇနဖလကံ ဝိယ ကတံ ဧဠကပာဒပီဌံ အာမလကာကာရေန ယောဇိတံ ဗဟုပာဒကံ အာမဏ္ဍကဝဋ္ဋိကပီဌံ ပလာလပီဌံ ဖလကပီဌဉ္စ ပာဠိယံ အနာဂတဉ္စ အညမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ ဒာရုမယပီဌံ ဝဋ္ဋတိ။
55. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, āsandika’’nti (cūḷava. 297) vacanato caturassapīṭhasaṅkhāto āsandiko vaṭṭati, so ca ‘‘anujānāmi, bhikkhave, uccakampi āsandika’’nti (cūḷava. 297) vacanato aṭṭhaṅgulato uccapādakopi vaṭṭati. Ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulato uccapādakaṃ na vaṭṭati, tasmā caturassapīṭhaṃ pamāṇātikkantampi vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sattaṅga’’nti (cūḷava. 297) vacanato tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañcopi vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, uccakampi sattaṅga’’nti (cūḷava. 297) vacanato ayampi pamāṇātikkanto ca vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, bhaddapīṭha’’ntiādinā (cūḷava. 297) pāḷiyaṃ anuññātaṃ vettamayapīṭhaṃ pilotikābaddhapīṭhaṃ dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanaphalakaṃ viya kataṃ eḷakapādapīṭhaṃ āmalakākārena yojitaṃ bahupādakaṃ āmaṇḍakavaṭṭikapīṭhaṃ palālapīṭhaṃ phalakapīṭhañca pāḷiyaṃ anāgatañca aññampi yaṃ kiñci dārumayapīṭhaṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စေ မဉ္စေ သယိတဗ္ဗံ, ယော သယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော ပမဏာတိက္ကန္တေ မဉ္စေ သယန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ, တံ ပန ကရောန္တသ္သ ကာရာပေန္တသ္သ စ ဆေဒနကံ ပာစိတ္တိယံ။ အညေန ကတံ ပဋိလဘိတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇန္တေန ဆိန္ဒိတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ သစေ န ဆိန္ဒိတုကာမော ဟောတိ, ဘူမိယံ နိခနိတ္ဝာ ပမာဏံ ဥပရိ ဒသ္သေတိ, ဥတ္တာနကံ ဝာ ကတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇတိ, ဥက္ခိပိတ္ဝာ တုလာသင္ဃာဋေ ဌပေတ္ဝာ အဋ္ဋံ ကတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇတိ, ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာ မဉ္စပဋိပာဒကာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌင္ဂုလပရမံ မဉ္စပဋိပာဒက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော မနုသ္သာနံ ပမာဏင္ဂုလေန အဋ္ဌင္ဂုလပရမောဝ မဉ္စပဋိပာဒကော ဝဋ္ဋတိ, တတော ဥဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, ucce mañce sayitabbaṃ, yo sayeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 297) vacanato pamaṇātikkante mañce sayantassa dukkaṭaṃ, taṃ pana karontassa kārāpentassa ca chedanakaṃ pācittiyaṃ. Aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjantena chinditvā paribhuñjitabbaṃ. Sace na chinditukāmo hoti, bhūmiyaṃ nikhanitvā pamāṇaṃ upari dasseti, uttānakaṃ vā katvā paribhuñjati, ukkhipitvā tulāsaṅghāṭe ṭhapetvā aṭṭaṃ katvā paribhuñjati, vaṭṭati. ‘‘Na, bhikkhave, uccā mañcapaṭipādakā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhaṅgulaparamaṃ mañcapaṭipādaka’’nti (cūḷava. 297) vacanato manussānaṃ pamāṇaṅgulena aṭṭhaṅgulaparamova mañcapaṭipādako vaṭṭati, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
၅၆. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ, သေယ္ယထိဒံ, အာသန္ဒိ ပလ္လင္ကော ဂောနကော စိတ္တကော ပဋိကာ ပဋလိကာ တူလိကာ ဝိကတိကာ ဥဒ္ဒလောမိ ဧကန္တလောမိ ကဋ္ဋိသ္သံ ကောသေယ္ယံ ကုတ္တကံ ဟတ္ထတ္ထရံ အသ္သတ္ထရံ ရထတ္ထရံ အဇိနပဝေဏီ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၄) ဝစနတော ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ န ဝဋ္ဋန္တိ။ တတ္ထ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၅၄) ဥစ္စာသယနံ နာမ ပမာဏာတိက္ကန္တံ မဉ္စံ။ မဟာသယနံ နာမ အကပ္ပိယတ္ထရဏံ။ အာသန္ဒိအာဒီသု အာသန္ဒီတိ ပမာဏာတိက္ကန္တာသနံ။ ပလ္လင္ကောတိ ပာဒေသု ဝာဠရူပာနိ ဌပေတ္ဝာ ကတော။ ဂောနကောတိ ဒီဃလောမကော မဟာကောဇဝော။ စတုရင္ဂုလာဓိကာနိ ကိရ တသ္သ လောမာနိ။ စိတ္တကောတိ ရတနစိတ္ရဥဏ္ဏာမယတ္ထရကော။ ပဋိကာတိ ဥဏ္ဏာမယော သေတတ္ထရကော။ ပဋလိကာတိ ဃနပုပ္ဖကော ဥဏ္ဏာမယလောမတ္ထရကော, ယော ‘‘အာမလကပဋော’’တိပိ ဝုစ္စတိ။ တူလိကာတိ ပကတိတူလိကာယေဝ။ ဝိကတိကာတိ သီဟဗ္ယဂ္ဃာဒိရူပဝိစိတ္ရော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရကော။ ဥဒ္ဒလောမီတိ ဧကတော ဥဂ္ဂတလောမံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ။ ဧကန္တလောမီတိ ဥဘတော ဥဂ္ဂတလောမံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ။ ကဋ္ဋိသ္သန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတံ ကောသေယ္ယကဋ္ဋိသ္သမယံ ပစ္စတ္ထရဏံ။ ကောသေယ္ယန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတံ ကောသိယသုတ္တမယံ ပစ္စတ္ထရဏံ, သုဒ္ဓကောသေယ္ယံ ပန ဝဋ္ဋတိ။
56. ‘‘Na , bhikkhave, uccāsayanamahāsayanāni dhāretabbāni, seyyathidaṃ, āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomi ekantalomi kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinapaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 254) vacanato uccāsayanamahāsayanāni na vaṭṭanti. Tattha (mahāva. aṭṭha. 254) uccāsayanaṃ nāma pamāṇātikkantaṃ mañcaṃ. Mahāsayanaṃ nāma akappiyattharaṇaṃ. Āsandiādīsu āsandīti pamāṇātikkantāsanaṃ. Pallaṅkoti pādesu vāḷarūpāni ṭhapetvā kato. Gonakoti dīghalomako mahākojavo. Caturaṅgulādhikāni kira tassa lomāni. Cittakoti ratanacitrauṇṇāmayattharako. Paṭikāti uṇṇāmayo setattharako. Paṭalikāti ghanapupphako uṇṇāmayalomattharako, yo ‘‘āmalakapaṭo’’tipi vuccati. Tūlikāti pakatitūlikāyeva. Vikatikāti sīhabyagghādirūpavicitro uṇṇāmayattharako. Uddalomīti ekato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Ekantalomīti ubhato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Kaṭṭissanti ratanaparisibbitaṃ koseyyakaṭṭissamayaṃ paccattharaṇaṃ. Koseyyanti ratanaparisibbitaṃ kosiyasuttamayaṃ paccattharaṇaṃ, suddhakoseyyaṃ pana vaṭṭati.
ကုတ္တကန္တိ သောဠသန္နံ နာဋကိတ္ထီနံ ဌတ္ဝာ နစ္စနယောဂ္ဂံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ။ ဟတ္ထတ္ထရအသ္သတ္ထရာ ဟတ္ထိအသ္သပိဋ္ဌီသု အတ္ထရဏကအတ္ထရဏာ ဧဝ။ ရထတ္ထရေပိ ဧသေဝ နယော။ အဇိနပဝေဏီတိ အဇိနစမ္မေဟိ မဉ္စပ္ပမာဏေန သိဗ္ဗိတ္ဝာ ကတာ ပဝေဏီ။ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏန္တိ ကဒလိမိဂစမ္မံ နာမ အတ္ထိ, တေန ကတံ ပဝရပစ္စတ္ထရဏန္တိ အတ္ထော။ တံ ကိရ သေတဝတ္ထသ္သ ဥပရိ ကဒလိမိဂစမ္မံ ပတ္ထရိတ္ဝာ သိဗ္ဗိတ္ဝာ ကရောန္တိ။ သဥတ္တရစ္ဆဒန္တိ သဟ ဥတ္တရစ္ဆဒေန, ဥပရိဗဒ္ဓေန ရတ္တဝိတာနေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော။ သေတဝိတာနမ္ပိ ဟေဋ္ဌာ အကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏေ သတိ န ဝဋ္ဋတိ, အသတိ ပန ဝဋ္ဋတိ။ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနန္တိ သီသူပဓာနဉ္စ ပာဒူပဓာနဉ္စာတိ မဉ္စသ္သ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ, ဧတံ န ကပ္ပတိ။ ယံ ပန ဧကမေဝ ဥပဓာနံ ဥဘောသု ပသ္သေသု ရတ္တံ ဝာ ဟောတု ပဒုမဝဏ္ဏံ ဝာ ဝိစိတ္ရံ ဝာ, သစေ ပမာဏယုတ္တံ, ဝဋ္ဋတိ, မဟာဥပဓာနံ ပန ပဋိက္ခိတ္တံ။ ဂောနကာဒီနိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၀) သင္ဃိကဝိဟာရေ ဝာ ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရေ ဝာ မဉ္စပီဌကေသု အတ္ထရိတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ, ဓမ္မာသနေ ပန ဂိဟိဝိကတနီဟာရေန လဗ္ဘန္တိ, တတ္ရာပိ နိပဇ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။
Kuttakanti soḷasannaṃ nāṭakitthīnaṃ ṭhatvā naccanayoggaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Hatthattharaassattharā hatthiassapiṭṭhīsu attharaṇakaattharaṇā eva. Rathattharepi eseva nayo. Ajinapaveṇīti ajinacammehi mañcappamāṇena sibbitvā katā paveṇī. Kadalimigapavarapaccattharaṇanti kadalimigacammaṃ nāma atthi, tena kataṃ pavarapaccattharaṇanti attho. Taṃ kira setavatthassa upari kadalimigacammaṃ pattharitvā sibbitvā karonti. Sauttaracchadanti saha uttaracchadena, uparibaddhena rattavitānena saddhinti attho. Setavitānampi heṭṭhā akappiyapaccattharaṇe sati na vaṭṭati, asati pana vaṭṭati. Ubhatolohitakūpadhānanti sīsūpadhānañca pādūpadhānañcāti mañcassa ubhatolohitakūpadhānaṃ, etaṃ na kappati. Yaṃ pana ekameva upadhānaṃ ubhosu passesu rattaṃ vā hotu padumavaṇṇaṃ vā vicitraṃ vā, sace pamāṇayuttaṃ, vaṭṭati, mahāupadhānaṃ pana paṭikkhittaṃ. Gonakādīni (cūḷava. aṭṭha. 320) saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā mañcapīṭhakesu attharitvā paribhuñjituṃ na vaṭṭanti, dhammāsane pana gihivikatanīhārena labbhanti, tatrāpi nipajjituṃ na vaṭṭati.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဌပေတ္ဝာ တီဏိ အာသန္ဒိံ ပလ္လင္ကံ တူလိကံ ဂိဟိဝိကတံ အဘိနိသီဒိတုံ, န တ္ဝေဝ အဘိနိပဇ္ဇိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၁၄) – ဝစနတော အာသန္ဒာဒိတ္တယံ ဌပေတ္ဝာ အဝသေသေသု ဂောနကာဒီသု ဂိဟိဝိကတေသု ဓမ္မာသနေ ဝာ ဘတ္တဂ္ဂေ ဝာ အန္တရဃရေ ဝာ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ, နိပဇ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ တူလောနဒ္ဓံ ပန မဉ္စပီဌံ ဘတ္တဂ္ဂေ အန္တရဃရေယေဝ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ, တတ္ထာပိ နိပဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တူလောနဒ္ဓံ ပန မဉ္စပီဌံ ကာရာပေန္တသ္သပိ ဥဒ္ဒာလနကံ ပာစိတ္တိယံ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā tīṇi āsandiṃ pallaṅkaṃ tūlikaṃ gihivikataṃ abhinisīdituṃ, na tveva abhinipajjitu’’nti (cūḷava. 314) – vacanato āsandādittayaṃ ṭhapetvā avasesesu gonakādīsu gihivikatesu dhammāsane vā bhattagge vā antaraghare vā nisīdituṃ vaṭṭati, nipajjituṃ na vaṭṭati. Tūlonaddhaṃ pana mañcapīṭhaṃ bhattagge antaraghareyeva nisīdituṃ vaṭṭati, tatthāpi nipajjituṃ vaṭṭati. Tūlonaddhaṃ pana mañcapīṭhaṃ kārāpentassapi uddālanakaṃ pācittiyaṃ.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩနဒ္ဓမဉ္စံ ဩနဒ္ဓပီဌ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇) ဝစနတော ပန စမ္မာဒီဟိ ဩနဒ္ဓံ မဉ္စပီဌံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပာဝာရံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောသေယ္ယပာဝာရံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဇဝံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္ဗလ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၃၇-၃၃၈) – ဝစနတော ပာဝာရာဒီနိ သင္ဃိကာနိ ဝာ ဟောန္တု ပုဂ္ဂလိကာနိ ဝာ, ယထာသုခံ ဝိဟာရေ ဝာ အန္တရဃရေ ဝာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋန္တိ။ ကောဇဝံ ပနေတ္ထ ပကတိကောဇဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ, မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝံ န ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, onaddhamañcaṃ onaddhapīṭha’’nti (cūḷava. 297) vacanato pana cammādīhi onaddhaṃ mañcapīṭhaṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pāvāraṃ. Anujānāmi, bhikkhave, koseyyapāvāraṃ. Anujānāmi, bhikkhave, kojavaṃ. Anujānāmi, bhikkhave, kambala’’nti (mahāva. 337-338) – vacanato pāvārādīni saṅghikāni vā hontu puggalikāni vā, yathāsukhaṃ vihāre vā antaraghare vā yattha katthaci paribhuñjituṃ vaṭṭanti. Kojavaṃ panettha pakatikojavameva vaṭṭati, mahāpiṭṭhiyakojavaṃ na vaṭṭati.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ ပာသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၀) ဝစနတော သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတ္ရာနိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၀) ကဝာဋာနိ မဉ္စပီဌာနိ တာလဝဏ္ဋာနိ သုဝဏ္ဏရဇတယောနိ ပာနီယဃဋပာနီယသရာဝာနိ, ယံ ကိဉ္စိ စိတ္တကမ္မကတံ, သဗ္ဗံ သေနာသနပရိဘောဂေ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ပာသာဒသ္သ ဒာသိဒာသံ ခေတ္တဝတ္ထုံ ဂောမဟိံသံ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ, ပာဋေက္ကံ ဂဟဏကိစ္စံ နတ္ထိ, ပာသာဒေ ပဋိဂ္ဂဟိတေ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ pāsādaparibhoga’’nti (cūḷava. 320) vacanato suvaṇṇarajatādivicitrāni (cūḷava. aṭṭha. 320) kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭāni suvaṇṇarajatayoni pānīyaghaṭapānīyasarāvāni, yaṃ kiñci cittakammakataṃ, sabbaṃ senāsanaparibhoge vaṭṭati. ‘‘Pāsādassa dāsidāsaṃ khettavatthuṃ gomahiṃsaṃ demā’’ti vadanti, pāṭekkaṃ gahaṇakiccaṃ natthi, pāsāde paṭiggahite paṭiggahitameva hoti.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကပလာသိကံ ဥပာဟနံ။ န, ဘိက္ခဝေ, ဒိဂုဏာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န တိဂုဏာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၅) – ဝစနတော ဧကပဋလာယေဝ ဥပာဟနာ ဝဋ္ဋတိ, ဒ္ဝိပဋလာ ပန တိပဋလာ န ဝဋ္ဋတိယေဝ။ ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနာ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၅) နာမ စတုပဋလတော ပဋ္ဌာယ ဝုစ္စတိ, သာ ပန မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဂုဏင္ဂုဏူပာဟန’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၉) – ဝစနတော ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနာ နဝာ ဝာ ဟောတု ပရိဘုတ္တာ ဝာ, ဝဋ္ဋတိ။ မဇ္ဈိမဒေသေ ပန ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩမုက္ကံ ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနံ။ န, ဘိက္ခဝေ, နဝာ ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၇) ဝစနတော ပဋိမုဉ္စိတ္ဝာ အပနီတာ ပရိဘုတ္တာယေဝ ဂုဏင္ဂုဏူပာဟနာ ဝဋ္ဋတိ, အပရိဘုတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တာယေဝ။ ဧကပဋလာ ပန ပရိဘုတ္တာ ဝာ ဟောတု အပရိဘုတ္တာ ဝာ, သဗ္ဗတ္ထ ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္ထ စ မနုသ္သစမ္မံ ဌပေတ္ဝာ ယေန ကေနစိ စမ္မေန ကတာ ဥပာဟနာ ဝဋ္ဋတိ။ ဥပာဟနကောသကသတ္ထကကောသကကုဉ္စိကကောသကေသုပိ ဧသေဝ နယော။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ekapalāsikaṃ upāhanaṃ… na, bhikkhave, diguṇā upāhanā dhāretabbā… na tiguṇā upāhanā dhāretabbā… na guṇaṅguṇūpāhanā dhāretabbā… yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 245) – vacanato ekapaṭalāyeva upāhanā vaṭṭati, dvipaṭalā pana tipaṭalā na vaṭṭatiyeva. Guṇaṅguṇūpāhanā (mahāva. aṭṭha. 245) nāma catupaṭalato paṭṭhāya vuccati, sā pana majjhimadeseyeva na vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbapaccantimesu janapadesu guṇaṅguṇūpāhana’’nti (mahāva. 259) – vacanato paccantimesu janapadesu guṇaṅguṇūpāhanā navā vā hotu paribhuttā vā, vaṭṭati. Majjhimadese pana ‘‘anujānāmi, bhikkhave, omukkaṃ guṇaṅguṇūpāhanaṃ. Na, bhikkhave, navā guṇaṅguṇūpāhanā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 247) vacanato paṭimuñcitvā apanītā paribhuttāyeva guṇaṅguṇūpāhanā vaṭṭati, aparibhuttā paṭikkhittāyeva. Ekapaṭalā pana paribhuttā vā hotu aparibhuttā vā, sabbattha vaṭṭati. Ettha ca manussacammaṃ ṭhapetvā yena kenaci cammena katā upāhanā vaṭṭati. Upāhanakosakasatthakakosakakuñcikakosakesupi eseva nayo.
‘‘န , ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗနီလိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗပီတိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗလောဟိတိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗမဉ္ဇိဋ္ဌိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗကဏ္ဟာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗမဟာရင္ဂရတ္တာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န သဗ္ဗမဟာနာမရတ္တာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၆) – ဝစနတော သဗ္ဗနီလိကာဒိ ဥပာဟနာ န ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္ထ စ နီလိကာ ဥမာပုပ္ဖဝဏ္ဏာ ဟောတိ။ ပီတိကာ ကဏိကာရပုပ္ဖဝဏ္ဏာ။ လောဟိတိကာ ဇယသုမနပုပ္ဖဝဏ္ဏာ။ မဉ္ဇိဋ္ဌိကာ မဉ္ဇိဋ္ဌဝဏ္ဏာ ဧဝ။ ကဏ္ဟာ အဒ္ဒာရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာ။ မဟာရင္ဂရတ္တာ သတပဒိပိဋ္ဌိဝဏ္ဏာ။ မဟာနာမရတ္တာ သမ္ဘိန္နဝဏ္ဏာ ဟောတိ ပဏ္ဍုပလာသဝဏ္ဏာ။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘ပဒုမပုပ္ဖဝဏ္ဏာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧတာသု ယံ ကိဉ္စိ လဘိတ္ဝာ ရဇနံ စောဠကေန ပုဉ္ဆိတ္ဝာ ဝဏ္ဏံ ဘိန္ဒိတ္ဝာ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ, အပ္ပမတ္တကေပိ ဘိန္နေ ဝဋ္ဋတိယေဝ။
‘‘Na , bhikkhave, sabbanīlikā upāhanā dhāretabbā… na sabbapītikā upāhanā dhāretabbā… na sabbalohitikā upāhanā dhāretabbā… na sabbamañjiṭṭhikā upāhanā dhāretabbā… na sabbakaṇhā upāhanā dhāretabbā… na sabbamahāraṅgarattā upāhanā dhāretabbā. Na sabbamahānāmarattā upāhanā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 246) – vacanato sabbanīlikādi upāhanā na vaṭṭati. Ettha ca nīlikā umāpupphavaṇṇā hoti. Pītikā kaṇikārapupphavaṇṇā… lohitikā jayasumanapupphavaṇṇā… mañjiṭṭhikā mañjiṭṭhavaṇṇā eva… kaṇhā addāriṭṭhakavaṇṇā… mahāraṅgarattā satapadipiṭṭhivaṇṇā… mahānāmarattā sambhinnavaṇṇā hoti paṇḍupalāsavaṇṇā. Kurundiyaṃ pana ‘‘padumapupphavaṇṇā’’ti vuttaṃ. Etāsu yaṃ kiñci labhitvā rajanaṃ coḷakena puñchitvā vaṇṇaṃ bhinditvā dhāretuṃ vaṭṭati, appamattakepi bhinne vaṭṭatiyeva.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နီလကဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ပီတကဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န လောဟိတကဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မဉ္ဇိဋ္ဌိကဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ကဏ္ဟဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မဟာရင္ဂရတ္တဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မဟာနာမရတ္တဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၆) – ဝစနတော ယာသံ ဝဒ္ဓာယေဝ နီလာဒိဝဏ္ဏာ ဟောန္တိ, တာပိ န ဝဋ္ဋန္တိ, ဝဏ္ဏဘေဒံ ပန ကတ္ဝာ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, nīlakavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na pītakavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na lohitakavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na mañjiṭṭhikavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na kaṇhavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na mahāraṅgarattavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na mahānāmarattavaddhikā upāhanā dhāretabbā… yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 246) – vacanato yāsaṃ vaddhāyeva nīlādivaṇṇā honti, tāpi na vaṭṭanti, vaṇṇabhedaṃ pana katvā dhāretuṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ခလ္လကဗဒ္ဓာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ပုဋဗဒ္ဓာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ပာလိဂုဏ္ဌိမာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န တူလပုဏ္ဏိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န တိတ္တိရပတ္တိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မေဏ္ဍဝိသာဏဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န အဇဝိသာဏဝဒ္ဓိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ဝိစ္ဆိကာဠိကာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မောရပိဉ္ဆပရိသိဗ္ဗိတာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န စိတ္ရာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၆) – ဝစနတော ခလ္လကဗဒ္ဓာဒိ ဥပာဟနာပိ န ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ခလ္လကဗဒ္ဓာတိ ပဏ္ဟိပိဓာနတ္ထံ တလေ ခလ္လကံ ဗန္ဓိတ္ဝာ ကတာ။ ပုဋဗဒ္ဓာတိ ယောနကဥပာဟနာ ဝုစ္စတိ, ယာ ယာဝ ဇင္ဃတော သဗ္ဗပာဒံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ။ ပာလိဂုဏ္ဌိမာတိ ပလိဂုဏ္ဌိတ္ဝာ ကတာ, ဥပရိ ပာဒမတ္တမေဝ ပဋိစ္ဆာဒေတိ, န ဇင္ဃံ။ တူလပုဏ္ဏိကာတိ တူလပိစုနာ ပူရေတ္ဝာ ကတာ။ တိတ္တိရပတ္တိကာတိ တိတ္တိရပတ္တသဒိသာ ဝိစိတ္ရဗဒ္ဓာ။ မေဏ္ဍဝိသာဏဝဒ္ဓိကာတိ ကဏ္ဏိကဋ္ဌာနေ မေဏ္ဍကသိင္ဂသဏ္ဌာနေ ဝဒ္ဓေ ယောဇေတ္ဝာ ကတာ။ အဇဝိသာဏဝဒ္ဓိကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော, ဝိစ္ဆိကာဠိကာပိ တတ္ထေဝ ဝိစ္ဆိကနင္ဂုဋ္ဌသဏ္ဌာနေ ဝဒ္ဓေ ယောဇေတ္ဝာ ကတာ။ မောရပိဉ္ဆပရိသိဗ္ဗိတာတိ တလေသု ဝာ ဝဒ္ဓေသု ဝာ မောရပိဉ္ဆေဟိ သုတ္တကသဒိသေဟိ ပရိသိဗ္ဗိတာ။ စိတ္ရာတိ ဝိစိတ္ရာ။ ဧတာသု ယံ ကိဉ္စိ လဘိတ္ဝာ သစေ တာနိ ခလ္လကာဒီနိ အပနေတ္ဝာ သက္ကာ ဟောန္တိ ဝဠဉ္ဇိတုံ, ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗာ။ တေသု ပန သတိ ဝဠဉ္ဇန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ။
‘‘Na, bhikkhave, khallakabaddhā upāhanā dhāretabbā… na puṭabaddhā upāhanā dhāretabbā… na pāliguṇṭhimā upāhanā dhāretabbā… na tūlapuṇṇikā upāhanā dhāretabbā… na tittirapattikā upāhanā dhāretabbā… na meṇḍavisāṇavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na ajavisāṇavaddhikā upāhanā dhāretabbā… na vicchikāḷikā upāhanā dhāretabbā… na morapiñchaparisibbitā upāhanā dhāretabbā… na citrā upāhanā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 246) – vacanato khallakabaddhādi upāhanāpi na vaṭṭati. Tattha khallakabaddhāti paṇhipidhānatthaṃ tale khallakaṃ bandhitvā katā. Puṭabaddhāti yonakaupāhanā vuccati, yā yāva jaṅghato sabbapādaṃ paṭicchādeti. Pāliguṇṭhimāti paliguṇṭhitvā katā, upari pādamattameva paṭicchādeti, na jaṅghaṃ. Tūlapuṇṇikāti tūlapicunā pūretvā katā. Tittirapattikāti tittirapattasadisā vicitrabaddhā. Meṇḍavisāṇavaddhikāti kaṇṇikaṭṭhāne meṇḍakasiṅgasaṇṭhāne vaddhe yojetvā katā. Ajavisāṇavaddhikādīsupi eseva nayo, vicchikāḷikāpi tattheva vicchikanaṅguṭṭhasaṇṭhāne vaddhe yojetvā katā. Morapiñchaparisibbitāti talesu vā vaddhesu vā morapiñchehi suttakasadisehi parisibbitā. Citrāti vicitrā. Etāsu yaṃ kiñci labhitvā sace tāni khallakādīni apanetvā sakkā honti vaḷañjituṃ, vaḷañjetabbā. Tesu pana sati vaḷañjantassa dukkaṭaṃ.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သီဟစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ဗ္ယဂ္ဃစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ဒီပိစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န အဇိနစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ဥဒ္ဒစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န မဇ္ဇာရစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န ကာဠကစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န လုဝကစမ္မပရိက္ခဋာ ဥပာဟနာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၆) – ဝစနတော သီဟစမ္မာဒိပရိက္ခဋာပိ ဥပာဟနာ န ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ သီဟစမ္မပရိက္ခဋာ နာမ ပရိယန္တေသု စီဝရေ အနုဝာတံ ဝိယ သီဟစမ္မံ ယောဇေတ္ဝာ ကတာ။ ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ။ လုဝကစမ္မပရိက္ခဋာတိ ပက္ခိဗိဠာလစမ္မပရိက္ခဋာ။ ဧတာသုပိ ယာ ကာစိ တံ စမ္မံ အပနေတ္ဝာ ဓာရေတဗ္ဗာ။
‘‘Na, bhikkhave, sīhacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na byagghacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na dīpicammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na ajinacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na uddacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na majjāracammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na kāḷakacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā… na luvakacammaparikkhaṭā upāhanā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 246) – vacanato sīhacammādiparikkhaṭāpi upāhanā na vaṭṭati. Tattha sīhacammaparikkhaṭā nāma pariyantesu cīvare anuvātaṃ viya sīhacammaṃ yojetvā katā. Esa nayo sabbattha. Luvakacammaparikkhaṭāti pakkhibiḷālacammaparikkhaṭā. Etāsupi yā kāci taṃ cammaṃ apanetvā dhāretabbā.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကဋ္ဌပာဒုကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ န တာလပတ္တပာဒုကာ။ န ဝေဠုပတ္တပာဒုကာ, န တိဏပာဒုကာ။ န မုဉ္ဇပာဒုကာ, န ပဗ္ဗဇပာဒုကာ။ န ဟိန္တာလပာဒုကာ, န ကမလပာဒုကာ။ န ကမ္ဗလပာဒုကာ။ န သောဝဏ္ဏပာဒုကာ။ န ရူပိယမယာ ပာဒုကာ။ န မဏိမယာ။ န ဝေဠုရိယမယာ။ န ဖလိကမယာ ။ န ကံသမယာ။ န ကာစမယာ။ န တိပုမယာ။ န သီသမယာ။ န တမ္ဗလောဟမယာ။ န ကာစိ သင္ကမနီယာ ပာဒုကာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၀-၂၅၁) – ဝစနတော ယေန ကေနစိ တိဏေန ဝာ အညေန ဝာ ကတာ ယာ ကာစိ သင္ကမနီယာ ပာဒုကာ န ဓာရေတဗ္ဗာ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိသ္သော ပာဒုကာ ဓုဝဋ္ဌာနိယာ အသင္ကမနီယာယော, ဝစ္စပာဒုကံ ပသ္သာဝပာဒုကံ အာစမနပာဒုက’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၁) – ဝစနတော ပန ဘူမိယံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ နိစ္စလာ အသံဟာရိယာ ဝစ္စပာဒုကာဒီ တိသ္သော ပာဒုကာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋန္တိ။
‘‘Na, bhikkhave, kaṭṭhapādukā dhāretabbā… na tālapattapādukā… na veḷupattapādukā, na tiṇapādukā… na muñjapādukā, na pabbajapādukā… na hintālapādukā, na kamalapādukā… na kambalapādukā… na sovaṇṇapādukā… na rūpiyamayā pādukā… na maṇimayā… na veḷuriyamayā… na phalikamayā … na kaṃsamayā… na kācamayā… na tipumayā… na sīsamayā… na tambalohamayā… na kāci saṅkamanīyā pādukā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 250-251) – vacanato yena kenaci tiṇena vā aññena vā katā yā kāci saṅkamanīyā pādukā na dhāretabbā. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, tisso pādukā dhuvaṭṭhāniyā asaṅkamanīyāyo, vaccapādukaṃ passāvapādukaṃ ācamanapāduka’’nti (mahāva. 251) – vacanato pana bhūmiyaṃ suppatiṭṭhitā niccalā asaṃhāriyā vaccapādukādī tisso pādukā paribhuñjituṃ vaṭṭanti.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဥပာဟနေန ဂာမော ပဝိသိတဗ္ဗော, ယော ပဝိသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၉) ဝစနတော သဥပာဟနေန ဂာမော န ပဝိသိတဗ္ဗော။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ သဥပာဟနေန ဂာမံ ပဝိသိတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၆) ဝစနတော ပန ယသ္သ ပာဒာ ဝာ ဖာလိတာ ပာဒခီလာ ဝာ အာဗာဓော ပာဒာ ဝာ ဒုက္ခာ ဟောန္တိ, ယော န သက္ကောတိ အနုပာဟနော ဂာမံ ပဝိသိတုံ, ဧဝရူပေန ဂိလာနေန သဥပာဟနေန ဂာမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဇ္ဈာရာမေ ဥပာဟနံ ဓာရေတုံ ဥက္ကံ ပဒီပံ ကတ္တရဒဏ္ဍ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၄၉) ဝစနတော အဇ္ဈာရာမေ အဂိလာနသ္သပိ ဥပာဟနံ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, saupāhanena gāmo pavisitabbo, yo paviseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 259) vacanato saupāhanena gāmo na pavisitabbo. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, gilānena bhikkhunā saupāhanena gāmaṃ pavisitu’’nti (mahāva. 256) vacanato pana yassa pādā vā phālitā pādakhīlā vā ābādho pādā vā dukkhā honti, yo na sakkoti anupāhano gāmaṃ pavisituṃ, evarūpena gilānena saupāhanena gāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ajjhārāme upāhanaṃ dhāretuṃ ukkaṃ padīpaṃ kattaradaṇḍa’’nti (mahāva. 249) vacanato ajjhārāme agilānassapi upāhanaṃ dhāretuṃ vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာစရိယေသု အာစရိယမတ္တေသု ဥပဇ္ဈာယေသု ဥပဇ္ဈာယမတ္တေသု အနုပာဟနေသု စင္ကမမာနေသု သဥပာဟနေန စင္ကမိတဗ္ဗံ, ယော စင္ကမေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၄၈) – ဝစနတော အာစရိယာဒီသု အနုပာဟနေသု စင္ကမန္တေသု သဥပာဟနေန န စင္ကမိတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၈) စ ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယော ဥပသမ္ပဒာစရိယော နိသ္သယာစရိယော ဥဒ္ဒေသာစရိယောတိ ဣမေ စတ္တာရောပိ ဣဓ အာစရိယာ ဧဝ။ အဝသ္သိကသ္သ ဆဗ္ဗသ္သော အာစရိယမတ္တော။ သော ဟိ စတုဝသ္သကာလေ တံ နိသ္သာယ ဝစ္ဆတိ။ ဧဝံ ဧကဝသ္သသ္သ သတ္တဝသ္သော, ဒုဝသ္သသ္သ အဋ္ဌဝသ္သော, တိဝသ္သသ္သ နဝဝသ္သော, စတုဝသ္သသ္သ ဒသဝသ္သောတိ ဣမေပိ အာစရိယမတ္တာ ဧဝ။ ဥပဇ္ဈာယသ္သ သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တာ ပန သဟာယဘိက္ခူ, ယေ ဝာ ပန ကေစိ ဒသဝသ္သေဟိ မဟန္တတရာ, တေ သဗ္ဗေပိ ဥပဇ္ဈာယမတ္တာ နာမ။ ဧတ္တကေသု ဘိက္ခူသု အနုပာဟနေသု စင္ကမန္တေသု သဥပာဟနသ္သ စင္ကမတော အာပတ္တိ။
‘‘Na, bhikkhave, ācariyesu ācariyamattesu upajjhāyesu upajjhāyamattesu anupāhanesu caṅkamamānesu saupāhanena caṅkamitabbaṃ, yo caṅkameyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 248) – vacanato ācariyādīsu anupāhanesu caṅkamantesu saupāhanena na caṅkamitabbaṃ. Ettha (mahāva. aṭṭha. 248) ca pabbajjācariyo upasampadācariyo nissayācariyo uddesācariyoti ime cattāropi idha ācariyā eva. Avassikassa chabbasso ācariyamatto. So hi catuvassakāle taṃ nissāya vacchati. Evaṃ ekavassassa sattavasso, duvassassa aṭṭhavasso, tivassassa navavasso, catuvassassa dasavassoti imepi ācariyamattā eva. Upajjhāyassa sandiṭṭhasambhattā pana sahāyabhikkhū, ye vā pana keci dasavassehi mahantatarā, te sabbepi upajjhāyamattā nāma. Ettakesu bhikkhūsu anupāhanesu caṅkamantesu saupāhanassa caṅkamato āpatti.
‘‘န , ဘိက္ခဝေ, မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗ္ယဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ’’။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂောစမ္မံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ’’။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကိဉ္စိ စမ္မံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၅) – ဝစနတော မဇ္ဈိမဒေသေ သီဟစမ္မာဒိ ယံ ကိဉ္စိ စမ္မံ ဂဟေတ္ဝာ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ သီဟစမ္မာဒီနဉ္စ ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပော ကတော။ ဘူမတ္ထရဏဝသေန ပန အညတ္ထ အနီဟရန္တေန ယံ ကိဉ္စိ စမ္မံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na , bhikkhave, mahācammāni dhāretabbāni sīhacammaṃ byagghacammaṃ dīpicammaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa’’. ‘‘Na, bhikkhave, gocammaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassa’’. ‘‘Na, bhikkhave, kiñci cammaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpattidukkaṭassā’’ti (mahāva. 255) – vacanato majjhimadese sīhacammādi yaṃ kiñci cammaṃ gahetvā pariharituṃ na vaṭṭati. Sīhacammādīnañca pariharaṇeyeva paṭikkhepo kato. Bhūmattharaṇavasena pana aññattha anīharantena yaṃ kiñci cammaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati.
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု စမ္မာနိ အတ္ထရဏာနိ ဧဠကစမ္မံ အဇစမ္မံ မိဂစမ္မ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၉) ဝစနကော ပန ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ယံ ကိဉ္စိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၅၉) ဧဠကစမ္မဉ္စ အဇစမ္မဉ္စ အတ္ထရိတ္ဝာ နိပဇ္ဇိတုံ ဝာ နိသီဒိတုံ ဝာ ဝဋ္ဋတိ။ မိဂစမ္မေ ဧဏိမိဂော ဝာတမိဂော ပသဒမိဂော ကုရုင္ဂမိဂော မိဂမာတုကော ရောဟိတမိဂောတိ ဧတေသံယေဝ စမ္မာနိ ဝဋ္ဋန္တိ, အညေသံ ပန –
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbapaccantimesu janapadesu cammāni attharaṇāni eḷakacammaṃ ajacammaṃ migacamma’’nti (mahāva. 259) vacanako pana paccantimesu janapadesu yaṃ kiñci (mahāva. aṭṭha. 259) eḷakacammañca ajacammañca attharitvā nipajjituṃ vā nisīdituṃ vā vaṭṭati. Migacamme eṇimigo vātamigo pasadamigo kuruṅgamigo migamātuko rohitamigoti etesaṃyeva cammāni vaṭṭanti, aññesaṃ pana –
မက္ကဋော ကာဠသီဟော စ၊ သရဘော ကဒလီမိဂော။
Makkaṭo kāḷasīho ca, sarabho kadalīmigo;
ယေ စ ဝာဠမိဂာ ကေစိ၊ တေသံ စမ္မံ န ဝဋ္ဋတိ။
Ye ca vāḷamigā keci, tesaṃ cammaṃ na vaṭṭati.
တတ္ထ ဝာဠမိဂာတိ သီဟဗ္ယဂ္ဃအစ္ဆတရစ္ဆာ။ န ကေဝလဉ္စ ဧတေယေဝ, ယေသံ ဝာ ပန စမ္မံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ, တေ ဌပေတ္ဝာ အဝသေသာ အန္တမသော ဂောမဟိံသသသဗိဠာရာဒယောပိ သဗ္ဗေ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘ဝာဠမိဂာ’’တ္ဝေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဧတေသဉ္ဟိ သဗ္ဗေသံ ပန စမ္မံ န ဝဋ္ဋတိ။
Tattha vāḷamigāti sīhabyagghaacchataracchā. Na kevalañca eteyeva, yesaṃ vā pana cammaṃ vaṭṭatīti vuttaṃ, te ṭhapetvā avasesā antamaso gomahiṃsasasabiḷārādayopi sabbe imasmiṃ atthe ‘‘vāḷamigā’’tveva veditabbā. Etesañhi sabbesaṃ pana cammaṃ na vaṭṭati.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ယာနေန ယာယိတဗ္ဗံ, ယော ယာယေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနသ္သ ယာန’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၃) ဝစနတော အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ ယာနေန န ဂန္တဗ္ဗံ။ ကတရံ ပန ယာနံ ကပ္ပတိ, ကတရံ န ကပ္ပတီတိ? ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သိဝိကံ ပာဋင္ကိ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၃) ဝစနတော ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ သိဝိကာ ပာဋင္ကီ စ ဝဋ္ဋတိ။ ဧတ္ထ စ ပုရိသယုတ္တံ ဣတ္ထိသာရထိ ဝာ ဟောတု ပုရိသသာရထိ ဝာ, ဝဋ္ဋတိ, ဓေနုယုတ္တံ ပန န ဝဋ္ဋတိ။ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ ပန ဣတ္ထိယော ဝာ ဝဋ္ဋေန္တု ပုရိသာ ဝာ, ဝဋ္ဋတိယေဝ။
‘‘Na, bhikkhave, yānena yāyitabbaṃ, yo yāyeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, gilānassa yāna’’nti (mahāva. 253) vacanato agilānena bhikkhunā yānena na gantabbaṃ. Kataraṃ pana yānaṃ kappati, kataraṃ na kappatīti? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, purisayuttaṃ hatthavaṭṭakaṃ. Anujānāmi, bhikkhave, sivikaṃ pāṭaṅki’’nti (mahāva. 253) vacanato purisayuttaṃ hatthavaṭṭakaṃ sivikā pāṭaṅkī ca vaṭṭati. Ettha ca purisayuttaṃ itthisārathi vā hotu purisasārathi vā, vaṭṭati, dhenuyuttaṃ pana na vaṭṭati. Hatthavaṭṭakaṃ pana itthiyo vā vaṭṭentu purisā vā, vaṭṭatiyeva.
၅၇. ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဟတာနံ ဒုသ္သာနံ အဟတကပ္ပာနံ ဒိဂုဏံ သင္ဃာဋိံ ဧကစ္စိယံ ဥတ္တရာသင္ဂံ ဧကစ္စိယံ အန္တရဝာသကံ, ဥတုဒ္ဓဋာနံ ဒုသ္သာနံ စတုဂ္ဂုဏံ သင္ဃာဋိံ ဒိဂုဏံ ဥတ္တရာသင္ဂံ ဒိဂုဏံ အန္တရဝာသကံ, ပံသုကူလေ ယာဝဒတ္ထံ, ပာပဏိကေ ဥသ္သာဟော ကရဏီယော’’တိ (မဟာဝ. ၃၄၈) ဝစနတော အဓောတာနံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၄၈) ဧကဝာရံ ဓောတာနဉ္စ ဝတ္ထာနံ ဒုပဋ္ဋာ သင္ဃာဋိ ကာတဗ္ဗာ, ဥတ္တရာသင္ဂော အန္တရဝာသကော စ ဧကပဋ္ဋော ကာတဗ္ဗော။ ဥတုဒ္ဓဋာနံ ပန ဟတဝတ္ထာနံ ပိလောတိကာနံ သင္ဃာဋိ စတုဂ္ဂုဏာ ကာတဗ္ဗာ, ဥတ္တရာသင္ဂော အန္တရဝာသကော စ ဒုပဋ္ဋော ကာတဗ္ဗော, ပံသုကူလေ ပန ယထာရုစိ ကာတဗ္ဗံ။ အန္တရာပဏတော ပတိတပိလောတိကစီဝရေပိ ဥသ္သာဟော ကရဏီယော, ပရိယေသနာ ကာတဗ္ဗာ, ပရိစ္ဆေဒော ပန နတ္ထိ, ပဋ္ဋသတမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ သဗ္ဗမိဒံ သာဒိယန္တသ္သ ဘိက္ခုနော ဝုတ္တံ။ တီသု ပန စီဝရေသု ဒ္ဝေ ဝာ ဧကံ ဝာ ဆိန္ဒိတ္ဝာ ကာတဗ္ဗံ။ သစေ နပ္ပဟောတိ, အာဂန္တုကပတ္တံ ဒာတဗ္ဗံ။ အာဂန္တုကပတ္တဉ္ဟိ အပ္ပဟောနကေ အနုညာတံ။ ဝုတ္တဉ္ဟေတံ –
57. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ahatānaṃ dussānaṃ ahatakappānaṃ diguṇaṃ saṅghāṭiṃ ekacciyaṃ uttarāsaṅgaṃ ekacciyaṃ antaravāsakaṃ, utuddhaṭānaṃ dussānaṃ catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ diguṇaṃ uttarāsaṅgaṃ diguṇaṃ antaravāsakaṃ, paṃsukūle yāvadatthaṃ, pāpaṇike ussāho karaṇīyo’’ti (mahāva. 348) vacanato adhotānaṃ (mahāva. aṭṭha. 348) ekavāraṃ dhotānañca vatthānaṃ dupaṭṭā saṅghāṭi kātabbā, uttarāsaṅgo antaravāsako ca ekapaṭṭo kātabbo. Utuddhaṭānaṃ pana hatavatthānaṃ pilotikānaṃ saṅghāṭi catugguṇā kātabbā, uttarāsaṅgo antaravāsako ca dupaṭṭo kātabbo, paṃsukūle pana yathāruci kātabbaṃ. Antarāpaṇato patitapilotikacīvarepi ussāho karaṇīyo, pariyesanā kātabbā, paricchedo pana natthi, paṭṭasatampi vaṭṭati. Sabbamidaṃ sādiyantassa bhikkhuno vuttaṃ. Tīsu pana cīvaresu dve vā ekaṃ vā chinditvā kātabbaṃ. Sace nappahoti, āgantukapattaṃ dātabbaṃ. Āgantukapattañhi appahonake anuññātaṃ. Vuttañhetaṃ –
‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒ္ဝေ ဆိန္နကာနိ ဧကံ အစ္ဆိန္နကန္တိ။ ဒ္ဝေ ဆိန္နကာနိ ဧကံ အစ္ဆိန္နကံ နပ္ပဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒ္ဝေ အစ္ဆိန္နကာနိ ဧကံ ဆိန္နကန္တိ။ ဒ္ဝေ အစ္ဆိန္နကာနိ ဧကံ ဆိန္နကံ နပ္ပဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အန္ဝာဓိကမ္ပိ အာရောပေတုံ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အစ္ဆိန္နကံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၀)။
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dve chinnakāni ekaṃ acchinnakanti. Dve chinnakāni ekaṃ acchinnakaṃ nappahoti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, dve acchinnakāni ekaṃ chinnakanti. Dve acchinnakāni ekaṃ chinnakaṃ nappahoti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, anvādhikampi āropetuṃ. Na ca, bhikkhave, sabbaṃ acchinnakaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 360).
တသ္မာ သစေ ပဟောတိ အာဂန္တုကပတ္တံ, န ဝဋ္ဋတိ, ဆိန္ဒိတဗ္ဗမေဝ။
Tasmā sace pahoti āgantukapattaṃ, na vaṭṭati, chinditabbameva.
‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပောတ္ထကော နိဝာသေတဗ္ဗော, ယော နိဝာသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ န, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗနီလကာနိ စီဝရာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ န သဗ္ဗပီတကာနိ။ န သဗ္ဗလောဟိတကာနိ။ န သဗ္ဗမဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ။ န သဗ္ဗကဏ္ဟာနိ။ န သဗ္ဗမဟာရင္ဂရတ္တာနိ။ န သဗ္ဗမဟာနာမရတ္တာနိ။ န အစ္ဆိန္နဒသာနိ။ န ဒီဃဒသာနိ။ န ပုပ္ဖဒသာနိ။ န ဖလဒသာနိ စီဝရာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ န ကဉ္စုကံ။ န တိရီဋကံ။ န ဝေဌနံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၇၁-၃၇၂) – ဝစနတော ပောတ္ထကာဒီနိ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၁-၃၇၂) ပောတ္ထကောတိ မကစိမယော ဝုစ္စတိ, အက္ကဒုသ္သကဒလိဒုသ္သဧရကဒုသ္သာနိပိ ပောတ္ထကဂတိကာနေဝ။ သဗ္ဗနီလကာဒီနိ ရဇနံ ဓောဝိတ္ဝာ ပုန ရဇိတ္ဝာ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ န သက္ကာ စေ ဟောန္တိ ဓောဝိတုံ, ပစ္စတ္ထရဏာနိ ဝာ ကာတဗ္ဗာနိ။ တိပဋ္ဋစီဝရသ္သ ဝာ မဇ္ဈေ ဒာတဗ္ဗာနိ။ တေသံ ဝဏ္ဏနာနတ္တံ ဥပာဟနာသု ဝုတ္တနယမေဝ။ အစ္ဆိန္နဒသဒီဃဒသာနိ ဒသာ ဆိန္ဒိတ္ဝာ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ ကဉ္စုကံ လဘိတ္ဝာ ဖာလေတ္ဝာ ရဇိတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဝေဌနေပိ ဧသေဝ နယော။ တိရီဋကံ ပန ရုက္ခစ္ဆလ္လိမယံ, တံ ပာဒပုဉ္ဆနိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။
‘‘Na, bhikkhave, potthako nivāsetabbo, yo nivāseyya, āpatti dukkaṭassa. Na, bhikkhave, sabbanīlakāni cīvarāni dhāretabbāni… na sabbapītakāni… na sabbalohitakāni… na sabbamañjiṭṭhakāni… na sabbakaṇhāni… na sabbamahāraṅgarattāni… na sabbamahānāmarattāni… na acchinnadasāni… na dīghadasāni… na pupphadasāni… na phaladasāni cīvarāni dhāretabbāni… na kañcukaṃ… na tirīṭakaṃ… na veṭhanaṃ dhāretabbaṃ, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 371-372) – vacanato potthakādīni na dhāretabbāni. Tattha (mahāva. aṭṭha. 371-372) potthakoti makacimayo vuccati, akkadussakadalidussaerakadussānipi potthakagatikāneva. Sabbanīlakādīni rajanaṃ dhovitvā puna rajitvā dhāretabbāni. Na sakkā ce honti dhovituṃ, paccattharaṇāni vā kātabbāni. Tipaṭṭacīvarassa vā majjhe dātabbāni. Tesaṃ vaṇṇanānattaṃ upāhanāsu vuttanayameva. Acchinnadasadīghadasāni dasā chinditvā dhāretabbāni. Kañcukaṃ labhitvā phāletvā rajitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Veṭhanepi eseva nayo. Tirīṭakaṃ pana rukkhacchallimayaṃ, taṃ pādapuñchaniṃ kātuṃ vaṭṭati.
၅၈. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, ယော ကရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မကမ္မေ ကယိရမာနေ ပဋိက္ကောသိတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၅၄) ဝစနတော အဓမ္မကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ, ကယိရမာနဉ္စ နိဝာရေတဗ္ဗံ။ နိဝာရေန္တေဟိ စ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ပဉ္စဟိ ပဋိက္ကောသိတုံ, ဒ္ဝီဟိ တီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိကာတုံ, ဧကေန အဓိဋ္ဌာတုံ ‘န မေတံ ခမတီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၅၄) ဝစနတော ယတ္ထ နိဝာရေန္တသ္သ ဘိက္ခုနော ဥပဒ္ဒဝံ ကရောန္တိ, တတ္ထ ဧကကေန န နိဝာရေတဗ္ဗံ။ သစေ စတ္တာရော ပဉ္စ ဝာ ဟောန္တိ, နိဝာရေတဗ္ဗံ။ သစေ ပန ဒ္ဝေ ဝာ တယော ဝာ ဟောန္တိ, ‘‘အဓမ္မကမ္မံ ဣဒံ, န မေတံ ခမတီ’’တိ ဧဝံ အညသ္သ သန္တိကေ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိ အာဝိကာတဗ္ဗာ။ သစေ ဧကောဝ ဟောတိ, ‘‘န မေတံ ခမတီ’’တိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ။ သဗ္ဗဉ္စေတံ တေသံ အနုပဒ္ဒဝတ္ထာယ ဝုတ္တံ။
58. ‘‘Na, bhikkhave, adhammakammaṃ kātabbaṃ, yo kareyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, adhammakamme kayiramāne paṭikkositu’’nti (mahāva. 154) vacanato adhammakammaṃ na kātabbaṃ, kayiramānañca nivāretabbaṃ. Nivārentehi ca ‘‘anujānāmi, bhikkhave, catūhi pañcahi paṭikkosituṃ, dvīhi tīhi diṭṭhiṃ āvikātuṃ, ekena adhiṭṭhātuṃ ‘na metaṃ khamatī’’ti (mahāva. 154) vacanato yattha nivārentassa bhikkhuno upaddavaṃ karonti, tattha ekakena na nivāretabbaṃ. Sace cattāro pañca vā honti, nivāretabbaṃ. Sace pana dve vā tayo vā honti, ‘‘adhammakammaṃ idaṃ, na metaṃ khamatī’’ti evaṃ aññassa santike attano diṭṭhi āvikātabbā. Sace ekova hoti, ‘‘na metaṃ khamatī’’ti adhiṭṭhātabbaṃ. Sabbañcetaṃ tesaṃ anupaddavatthāya vuttaṃ.
၅၉. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အနောကာသကတော ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ စောဒေတဗ္ဗော, ယော စောဒေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၅၃) ဝစနတော စောဒေန္တေန ‘‘ကရောတု မေ အာယသ္မာ ဩကာသံ, အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ ဧဝံ ဩကာသံ ကာရာပေတ္ဝာ စောဒေတဗ္ဗော။ အဓိပ္ပာယဘေဒော ပနေတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗော (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂.၃၈၉)။ အယဉ္ဟိ အဓိပ္ပာယော နာမ စာဝနာဓိပ္ပာယော အက္ကောသာဓိပ္ပာယော ကမ္မာဓိပ္ပာယော ဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပာယော ဥပောသထပဝာရဏဋ္ဌပနာဓိပ္ပာယော အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပာယော ဓမ္မကထာဓိပ္ပာယောတိ အနေကဝိဓော။ တတ္ထ ပုရိမေသု စတူသု အဓိပ္ပာယေသု ဩကာသံ အကာရာပေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ, ဩကာသံ ကာရာပေတ္ဝာပိ သမ္မုခာ အမူလကေန ပာရာဇိကေန စောဒေန္တသ္သ သင္ဃာဒိသေသော, အမူလကေန သင္ဃာဒိသေသေန စောဒေန္တသ္သ ပာစိတ္တိယံ, အမူလိကာယ အာစာရဝိပတ္တိယာ စောဒေန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ, အက္ကောသာဓိပ္ပာယေန ဝဒန္တသ္သ ပာစိတ္တိယံ။ အသမ္မုခာ ပန သတ္တဟိပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ ဝဒန္တသ္သ ဒုက္ကဋံ, အသမ္မုခာ ဧဝ သတ္တဝိဓမ္ပိ ကမ္မံ ကရောန္တသ္သ ဒုက္ကဋမေဝ။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘ဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပာယေန ‘တ္ဝံ ဣမံ နာမ အာပတ္တိံ အာပန္နော, တံ ပဋိကရောဟီ’တိ ဝဒန္တသ္သ ဩကာသကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဥပောသထပဝာရဏံ ဌပေန္တသ္သပိ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ, ဌပနခေတ္တံ ပန ဇာနိတဗ္ဗံ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သင္ဃော, အဇ္ဇုပောသထော ပန္နရသော, ယဒိ သင္ဃသ္သ ပတ္တကလ္လံ, သင္ဃော ဥပောသထံ ကရေ’’တိ။
59. ‘‘Na, bhikkhave, anokāsakato bhikkhu āpattiyā codetabbo, yo codeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 153) vacanato codentena ‘‘karotu me āyasmā okāsaṃ, ahaṃ taṃ vattukāmo’’ti evaṃ okāsaṃ kārāpetvā codetabbo. Adhippāyabhedo panettha veditabbo (mahāva. aṭṭha. 2.389). Ayañhi adhippāyo nāma cāvanādhippāyo akkosādhippāyo kammādhippāyo vuṭṭhānādhippāyo uposathapavāraṇaṭṭhapanādhippāyo anuvijjanādhippāyo dhammakathādhippāyoti anekavidho. Tattha purimesu catūsu adhippāyesu okāsaṃ akārāpentassa dukkaṭaṃ, okāsaṃ kārāpetvāpi sammukhā amūlakena pārājikena codentassa saṅghādiseso, amūlakena saṅghādisesena codentassa pācittiyaṃ, amūlikāya ācāravipattiyā codentassa dukkaṭaṃ, akkosādhippāyena vadantassa pācittiyaṃ. Asammukhā pana sattahipi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭaṃ, asammukhā eva sattavidhampi kammaṃ karontassa dukkaṭameva. Kurundiyaṃ pana ‘‘vuṭṭhānādhippāyena ‘tvaṃ imaṃ nāma āpattiṃ āpanno, taṃ paṭikarohī’ti vadantassa okāsakiccaṃ natthī’’ti vuttaṃ. Uposathapavāraṇaṃ ṭhapentassapi okāsakammaṃ natthi, ṭhapanakhettaṃ pana jānitabbaṃ ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ajjuposatho pannaraso, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kare’’ti.
ဧတသ္မိဉ္ဟိ ရေ-ကာရေ အနတိက္ကန္တေယေဝ ဌပေတုံ လဗ္ဘတိ, တတော ပရံ ပန ယ္ယ-ကာရေ ပတ္တေ န လဗ္ဘတိ။ ဧသ နယော ပဝာရဏာယ။
Etasmiñhi re-kāre anatikkanteyeva ṭhapetuṃ labbhati, tato paraṃ pana yya-kāre patte na labbhati. Esa nayo pavāraṇāya.
အနုဝိဇ္ဇကသ္သပိ ဩသဋေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အတ္ထေတံ တဝာ’’တိ အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပာယေန ဝဒန္တသ္သ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ။ ဓမ္မကထိကသ္သပိ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိတ္ဝာ ‘‘ယော ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောတိ, အယံ ဘိက္ခု အသ္သမဏော’’တိအာဒိနာ နယေန အနောဒိသ္သ ဓမ္မံ ကထေန္တသ္သ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ။ သစေ ပန ဩဒိသ္သ နိယမေတ္ဝာ ‘‘အသုကော စ အသုကော စ အသ္သမဏော အနုပာသကော’’တိ ကထေတိ, ဓမ္မာသနတော ဩရောဟိတ္ဝာ အာပတ္တိံ ဒေသေတ္ဝာ ဂန္တဗ္ဗံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သုဒ္ဓာနံ ဘိက္ခူနံ အနာပတ္တိကာနံ အဝတ္ထုသ္မိံ အကာရဏေ ဩကာသော ကာရာပေတဗ္ဗော, ယော ကာရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၅၃) ဝစနတော သုဒ္ဓာနံ ဘိက္ခူနံ အကာရဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဩကာသော န ကာရေတဗ္ဗော။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလံ တုလယိတ္ဝာ ဩကာသံ ကာတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၅၃) ဝစနတော ‘‘ဘူတမေဝ နု ခော အာပတ္တိံ ဝဒတိ, အဘူတ’’န္တိ ဧဝံ ဥပပရိက္ခိတ္ဝာ ဩကာသော ကာတဗ္ဗော။
Anuvijjakassapi osaṭe vatthusmiṃ ‘‘atthetaṃ tavā’’ti anuvijjanādhippāyena vadantassa okāsakammaṃ natthi. Dhammakathikassapi dhammāsane nisīditvā ‘‘yo idañcidañca karoti, ayaṃ bhikkhu assamaṇo’’tiādinā nayena anodissa dhammaṃ kathentassa okāsakammaṃ natthi. Sace pana odissa niyametvā ‘‘asuko ca asuko ca assamaṇo anupāsako’’ti katheti, dhammāsanato orohitvā āpattiṃ desetvā gantabbaṃ. ‘‘Na, bhikkhave, suddhānaṃ bhikkhūnaṃ anāpattikānaṃ avatthusmiṃ akāraṇe okāso kārāpetabbo, yo kārāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 153) vacanato suddhānaṃ bhikkhūnaṃ akāraṇe vatthusmiṃ okāso na kāretabbo. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, puggalaṃ tulayitvā okāsaṃ kātu’’nti (mahāva. 153) vacanato ‘‘bhūtameva nu kho āpattiṃ vadati, abhūta’’nti evaṃ upaparikkhitvā okāso kātabbo.
၆၀. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓာဒေယ္ယံ ဝိနိပာတေတဗ္ဗံ, ယော ဝိနိပာတေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၁) ဝစနတော သဒ္ဓာဒေယ္ယံ န ဝိနိပာတေတဗ္ဗံ။ ဌပေတ္ဝာ မာတာပိတရော (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၆၁) သေသဉာတီနံ ဒေန္တောပိ ဝိနိပာတေတိယေဝ, မာတာပိတရော ပန ရဇ္ဇေ ဌိတာပိ ပတ္ထယန္တိ, ဒာတဗ္ဗံ။
60. ‘‘Na, bhikkhave, saddhādeyyaṃ vinipātetabbaṃ, yo vinipāteyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 361) vacanato saddhādeyyaṃ na vinipātetabbaṃ. Ṭhapetvā mātāpitaro (mahāva. aṭṭha. 361) sesañātīnaṃ dentopi vinipātetiyeva, mātāpitaro pana rajje ṭhitāpi patthayanti, dātabbaṃ.
၆၁. ‘‘န , ဘိက္ခဝေ, သန္တရုတ္တရေန ဂာမော ပဝိသိတဗ္ဗော, ယော ပဝိသေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၂) ဝစနတော သန္တရုတ္တရေန ဂာမော န ပဝိသိတဗ္ဗော။
61. ‘‘Na , bhikkhave, santaruttarena gāmo pavisitabbo, yo paviseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 362) vacanato santaruttarena gāmo na pavisitabbo.
၆၂. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယာ သင္ဃာဋိယာ နိက္ခေပာယ။ ဂိလာနော ဝာ ဟောတိ, ဝသ္သိကသင္ကေတံ ဝာ ဟောတိ, နဒီပာရဂတံ ဝာ ဟောတိ, အဂ္ဂဠဂုတ္တိဝိဟာရော ဝာ ဟောတိ, အတ္ထတကထိနံ ဝာ ဟောတိ။ ဣမေ ခော, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ပစ္စယာ သင္ဃာဋိယာ နိက္ခေပာယာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၂) – ဝစနတော ပန ဂဟေတ္ဝာ ဂန္တုံ အသမတ္ထော ဂိလာနော ဝာ ဟောတိ, ဝသ္သိကသင္ကေတာဒီသု ဝာ အညတရံ ကာရဏံ, ဧဝရူပေသု ပစ္စယေသု သင္ဃာဋိံ အဂ္ဂဠဂုတ္တိဝိဟာရေ ဌပေတ္ဝာ သန္တရုတ္တရေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ သဗ္ဗေသ္ဝေဝ ဟိ ဧတေသု ဂိလာနဝသ္သိကသင္ကေတနဒီပာရဂမနအတ္ထတကထိနဘာဝေသု အဂ္ဂဠဂုတ္တိယေဝ ပမာဏံ, ဂုတ္တေ ဧဝ ဝိဟာရေ နိက္ခိပိတ္ဝာ ဗဟိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ, နာဂုတ္တေ။ အာရညကသ္သ ပန ဝိဟာရော န သုဂုတ္တော ဟောတိ, တေန ဘဏ္ဍုက္ခလိကာယ ပက္ခိပိတ္ဝာ ပာသာဏသုသိရရုက္ခသုသိရာဒီသု သုပဋိစ္ဆန္နေသု ဌပေတ္ဝာ ဂန္တဗ္ဗံ။ ဥတ္တရာသင္ဂအန္တရဝာသကာနံ နိက္ခေပေပိ ဣမေယေဝ ပဉ္စ ပစ္စယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
62. ‘‘Pañcime, bhikkhave, paccayā saṅghāṭiyā nikkhepāya. Gilāno vā hoti, vassikasaṅketaṃ vā hoti, nadīpāragataṃ vā hoti, aggaḷaguttivihāro vā hoti, atthatakathinaṃ vā hoti. Ime kho, bhikkhave, pañca paccayā saṅghāṭiyā nikkhepāyā’’ti (mahāva. 362) – vacanato pana gahetvā gantuṃ asamattho gilāno vā hoti, vassikasaṅketādīsu vā aññataraṃ kāraṇaṃ, evarūpesu paccayesu saṅghāṭiṃ aggaḷaguttivihāre ṭhapetvā santaruttarena gantuṃ vaṭṭati. Sabbesveva hi etesu gilānavassikasaṅketanadīpāragamanaatthatakathinabhāvesu aggaḷaguttiyeva pamāṇaṃ, gutte eva vihāre nikkhipitvā bahi gantuṃ vaṭṭati, nāgutte. Āraññakassa pana vihāro na sugutto hoti, tena bhaṇḍukkhalikāya pakkhipitvā pāsāṇasusirarukkhasusirādīsu supaṭicchannesu ṭhapetvā gantabbaṃ. Uttarāsaṅgaantaravāsakānaṃ nikkhepepi imeyeva pañca paccayā veditabbā.
၆၃. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗာဓသ္သ သာမန္တာ ဒ္ဝင္ဂုလာ သတ္ထကမ္မံ ဝာ ဝတ္ထိကမ္မံ ဝာ ကာရာပေတဗ္ဗံ, ယော ကာရာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၇၉) ဝစနတော ယထာပရိစ္ဆိန္နေ ဩကာသေ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၇၉) ယေန ကေနစိ သတ္ထေန ဝာ သူစိယာ ဝာ ကဏ္ဋကေန ဝာ သတ္တိကာယ ဝာ ပာသာဏသက္ခလိကာယ ဝာ နခေန ဝာ ဆိန္ဒနံ ဝာ ဖာလနံ ဝာ ဝိဇ္ဈနံ ဝာ လေခနံ ဝာ န ကာတဗ္ဗံ, သဗ္ဗဉ္ဟေတံ သတ္ထကမ္မမေဝ ဟောတိ။ ယေန ကေနစိ ပန စမ္မေန ဝာ ဝတ္ထေန ဝာ ဝတ္ထိပီဠနမ္ပိ န ကာတဗ္ဗံ, သဗ္ဗဉ္ဟေတံ ဝတ္ထိကမ္မမေဝ ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ ‘‘သမ္ဗာဓသ္သ သာမန္တာ ဒ္ဝင္ဂုလာ’’တိ ဣဒံ သတ္ထကမ္မံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဝတ္ထိကမ္မံ ပန သမ္ဗာဓေယေဝ ပဋိက္ခိတ္တံ။ တတ္ထ ပန ခာရံ ဝာ ဒာတုံ ယေန ကေနစိ ရဇ္ဇုကေန ဝာ ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ယဒိ တေန ဆိဇ္ဇတိ, သုစ္ဆိန္နံ။ အဏ္ဍဝုဍ္ဎိရောဂေပိ သတ္ထကမ္မံ န ဝဋ္ဋတိ, တသ္မာ ‘‘အဏ္ဍံ ဖာလေတ္ဝာ ဗီဇာနိ ဥဒ္ဓရိတ္ဝာ အရောဂံ ကရိသ္သာမီ’’တိ န ကာတဗ္ဗံ, အဂ္ဂိတာပနဘေသဇ္ဇလေပနေသု ပန ပဋိက္ခေပော နတ္ထိ။ ဝစ္စမဂ္ဂေ ဘေသဇ္ဇမက္ခိတာ အာဒာနဝဋ္ဋိ ဝာ ဝေဠုနာဠိကာ ဝာ ဝဋ္ဋတိ, ယာယ ခာရကမ္မံ ဝာ ကရောန္တိ, တေလံ ဝာ ပဝေသေန္တိ။
63. ‘‘Na, bhikkhave, sambādhassa sāmantā dvaṅgulā satthakammaṃ vā vatthikammaṃ vā kārāpetabbaṃ, yo kārāpeyya, āpatti thullaccayassā’’ti (mahāva. 279) vacanato yathāparicchinne okāse (mahāva. aṭṭha. 279) yena kenaci satthena vā sūciyā vā kaṇṭakena vā sattikāya vā pāsāṇasakkhalikāya vā nakhena vā chindanaṃ vā phālanaṃ vā vijjhanaṃ vā lekhanaṃ vā na kātabbaṃ, sabbañhetaṃ satthakammameva hoti. Yena kenaci pana cammena vā vatthena vā vatthipīḷanampi na kātabbaṃ, sabbañhetaṃ vatthikammameva hoti. Ettha ca ‘‘sambādhassa sāmantā dvaṅgulā’’ti idaṃ satthakammaṃyeva sandhāya vuttaṃ, vatthikammaṃ pana sambādheyeva paṭikkhittaṃ. Tattha pana khāraṃ vā dātuṃ yena kenaci rajjukena vā bandhituṃ vaṭṭati, yadi tena chijjati, succhinnaṃ. Aṇḍavuḍḍhirogepi satthakammaṃ na vaṭṭati, tasmā ‘‘aṇḍaṃ phāletvā bījāni uddharitvā arogaṃ karissāmī’’ti na kātabbaṃ, aggitāpanabhesajjalepanesu pana paṭikkhepo natthi. Vaccamagge bhesajjamakkhitā ādānavaṭṭi vā veḷunāḷikā vā vaṭṭati, yāya khārakammaṃ vā karonti, telaṃ vā pavesenti.
၆၄. ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဟာပိတပုဗ္ဗေန ခုရဘဏ္ဍံ ပရိဟရိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဟရေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၃) ဝစနတော နဟာပိတပုဗ္ဗေန (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၀၃) ခုရဘဏ္ဍံ ဂဟေတ္ဝာ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, အညသ္သ သန္တကေန ပန ကေသေ ဆေဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ဝေတနံ ဂဟေတ္ဝာ ဆိန္ဒတိ, န ဝဋ္ဋတိ။ ယော အနဟာပိတပုဗ္ဗော, တသ္သေဝ ပရိဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ, တံ ဝာ အညံ ဝာ ဂဟေတ္ဝာ ကေသေ ဆေဒေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။
64. ‘‘Na, bhikkhave, nahāpitapubbena khurabhaṇḍaṃ pariharitabbaṃ, yo parihareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 303) vacanato nahāpitapubbena (mahāva. aṭṭha. 303) khurabhaṇḍaṃ gahetvā pariharituṃ na vaṭṭati, aññassa santakena pana kese chedetuṃ vaṭṭati. Sace vetanaṃ gahetvā chindati, na vaṭṭati. Yo anahāpitapubbo, tasseva pariharituṃ vaṭṭati, taṃ vā aññaṃ vā gahetvā kese chedetumpi vaṭṭati.
၆၅. ‘‘သင္ဃိကာနိ , ဘိက္ခဝေ, ဗီဇာနိ ပုဂ္ဂလိကာယ ဘူမိယာ ရောပိတာနိ ဘာဂံ ဒတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ။ ပုဂ္ဂလိကာနိ ဗီဇာနိ သင္ဃိကာယ ဘူမိယာ ရောပိတာနိ ဘာဂံ ဒတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၄) – ဝစနတော ပုဂ္ဂလိကာယ ဘူမိယာ သင္ဃိကေသု ဗီဇေသု ရောပိတေသု သင္ဃိကာယ ဘူမိယာ ဝာ ပုဂ္ဂလိကေသု ဗီဇေသု ရောပိတေသု ဒသမဘာဂံ ဒတ္ဝာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ဣဒံ ကိရ ဇမ္ဗုဒီပေ ပောရာဏကစာရိတ္တံ, တသ္မာ ဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကတ္ဝာ ဧကော ကောဋ္ဌာသော ဘူမိသာမိကာနံ ဒာတဗ္ဗော။
65. ‘‘Saṅghikāni , bhikkhave, bījāni puggalikāya bhūmiyā ropitāni bhāgaṃ datvā paribhuñjitabbāni. Puggalikāni bījāni saṅghikāya bhūmiyā ropitāni bhāgaṃ datvā paribhuñjitabbānī’’ti (mahāva. 304) – vacanato puggalikāya bhūmiyā saṅghikesu bījesu ropitesu saṅghikāya bhūmiyā vā puggalikesu bījesu ropitesu dasamabhāgaṃ datvā paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ kira jambudīpe porāṇakacārittaṃ, tasmā dasa koṭṭhāse katvā eko koṭṭhāso bhūmisāmikānaṃ dātabbo.
၆၆. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂာ ကန္တာရာ အပ္ပောဒကာ အပ္ပဘက္ခာ, န သုကရာ အပာထေယ္ယေန ဂန္တုံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပာထေယ္ယံ ပရိယေသိတုံ။ တဏ္ဍုလော တဏ္ဍုလတ္ထိကေန, မုဂ္ဂော မုဂ္ဂတ္ထိကေန, မာသော မာသတ္ထိကေန, လောဏံ လောဏတ္ထိကေန, ဂုဠော ဂုဠတ္ထိကေန, တေလံ တေလတ္ထိကေန, သပ္ပိ သပ္ပိတ္ထိကေနာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၉၉) – ဝစနတော တာဒိသံ ကန္တာရံ နိတ္ထရန္တေန ပာထေယ္ယံ ပရိယေသိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ကထံ ပန ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ? သစေ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၆) ကေစိသယမေဝ ဉတ္ဝာ ဒေန္တိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ ဒေန္တိ, ဉာတိပဝာရိတဋ္ဌာနတော ဝာ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဝာ ပရိယေသိတဗ္ဗံ။ တထာ အလဘန္တေန အညာတိကအပ္ပဝာရိတဋ္ဌာနတော ယာစိတ္ဝာပိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဧကဒိဝသေန ဂမနီယေ မဂ္ဂေ ဧကဘတ္တတ္ထာယ ပရိယေသိတဗ္ဗံ။ ဒီဃေ အဒ္ဓာနေ ယတ္တကေန ကန္တာရံ နိတ္ထရတိ, တတ္တကံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ။
66. ‘‘Santi, bhikkhave, maggā kantārā appodakā appabhakkhā, na sukarā apātheyyena gantuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, pātheyyaṃ pariyesituṃ. Taṇḍulo taṇḍulatthikena, muggo muggatthikena, māso māsatthikena, loṇaṃ loṇatthikena, guḷo guḷatthikena, telaṃ telatthikena, sappi sappitthikenā’’ti (mahāva. 299) – vacanato tādisaṃ kantāraṃ nittharantena pātheyyaṃ pariyesituṃ vaṭṭati. Kathaṃ pana pariyesitabbanti? Sace (mahāva. aṭṭha. 296) kecisayameva ñatvā denti, iccetaṃ kusalaṃ. No ce denti, ñātipavāritaṭṭhānato vā bhikkhācāravattena vā pariyesitabbaṃ. Tathā alabhantena aññātikaappavāritaṭṭhānato yācitvāpi gahetabbaṃ. Ekadivasena gamanīye magge ekabhattatthāya pariyesitabbaṃ. Dīghe addhāne yattakena kantāraṃ nittharati, tattakaṃ pariyesitabbaṃ.
၆၇. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ‘ဣဒံ န ကပ္ပတီ’တိ အပ္ပဋိက္ခိတ္တံ, တဉ္စေ အကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, ကပ္ပိယံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဝော န ကပ္ပတိ။ ယံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ‘ဣဒံ န ကပ္ပတီ’တိ အပ္ပဋိက္ခိတ္တံ, တဉ္စေ ကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, အကပ္ပိယံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဝော ကပ္ပတိ။ ယံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ‘ဣဒံ ကပ္ပတီ’တိ အနနုညာတံ, တဉ္စေ အကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, ကပ္ပိယံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဝော န ကပ္ပတိ။ ယံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ‘ဣဒံ ကပ္ပတီ’တိ အနနုညာတံ, တဉ္စေ ကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, အကပ္ပိယံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဝော ကပ္ပတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၅) – ဣမေ စတ္တာရော မဟာပဒေသေ ဘဂဝာ ဘိက္ခူနံ နယဂ္ဂဟဏတ္ထာယ အာဟ။ တတ္ထ ဓမ္မသင္ဂာဟကတ္ထေရာ သုတ္တံ ဂဟေတ္ဝာ ပရိမဒ္ဒန္တာ ဣဒံ အဒ္ဒသံသု။ ‘‘ဌပေတ္ဝာ ဓညဖလရသ’’န္တိ သတ္တ ဓညရသာနိ ‘‘ပစ္ဆာဘတ္တံ န ကပ္ပတီ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တာနိ ။ တာလနာဠိကေရပနသလဗုဇအလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍပုသ္သဖလတိပုသဖလဧဠာလုကာနိ နဝ မဟာဖလာနိ သဗ္ဗဉ္စ အပရဏ္ဏံ ဓညဂတိကမေဝ။ တံ ကိဉ္စာပိ န ပဋိက္ခိတ္တံ , အထ ခော အကပ္ပိယံ အနုလောမေတိ, တသ္မာ ပစ္ဆာဘတ္တံ န ကပ္ပတိ။ အဋ္ဌ ပာနာနိ အနုညာတာနိ, အဝသေသာနိ ဝေတ္တတိန္တိဏိကမာတုလုင္ဂကပိဋ္ဌကောသမ္ဗကရမန္ဒာဒိခုဒ္ဒကဖလပာနာနိ အဋ္ဌပာနဂတိကာနေဝ။ တာနိ ကိဉ္စာပိ န အနုညာတာနိ, အထ ခော ကပ္ပိယံ အနုလောမေန္တိ, တသ္မာ ကပ္ပန္တိ။ ဌပေတ္ဝာ ဟိ သာနုလောမံ ဓညဖလရသံ အညံ ဖလပာနံ နာမ အကပ္ပိယံ နတ္ထိ, သဗ္ဗံ ယာမကာလိကံယေဝာတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။
67. ‘‘Yaṃ, bhikkhave, mayā ‘idaṃ na kappatī’ti appaṭikkhittaṃ, tañce akappiyaṃ anulometi, kappiyaṃ paṭibāhati, taṃ vo na kappati. Yaṃ, bhikkhave, mayā ‘idaṃ na kappatī’ti appaṭikkhittaṃ, tañce kappiyaṃ anulometi, akappiyaṃ paṭibāhati, taṃ vo kappati. Yaṃ, bhikkhave, mayā ‘idaṃ kappatī’ti ananuññātaṃ, tañce akappiyaṃ anulometi, kappiyaṃ paṭibāhati, taṃ vo na kappati. Yaṃ, bhikkhave, mayā ‘idaṃ kappatī’ti ananuññātaṃ, tañce kappiyaṃ anulometi, akappiyaṃ paṭibāhati, taṃ vo kappatī’’ti (mahāva. 305) – ime cattāro mahāpadese bhagavā bhikkhūnaṃ nayaggahaṇatthāya āha. Tattha dhammasaṅgāhakattherā suttaṃ gahetvā parimaddantā idaṃ addasaṃsu. ‘‘Ṭhapetvā dhaññaphalarasa’’nti satta dhaññarasāni ‘‘pacchābhattaṃ na kappatī’’ti paṭikkhittāni . Tālanāḷikerapanasalabujaalābukumbhaṇḍapussaphalatipusaphalaeḷālukāni nava mahāphalāni sabbañca aparaṇṇaṃ dhaññagatikameva. Taṃ kiñcāpi na paṭikkhittaṃ , atha kho akappiyaṃ anulometi, tasmā pacchābhattaṃ na kappati. Aṭṭha pānāni anuññātāni, avasesāni vettatintiṇikamātuluṅgakapiṭṭhakosambakaramandādikhuddakaphalapānāni aṭṭhapānagatikāneva. Tāni kiñcāpi na anuññātāni, atha kho kappiyaṃ anulomenti, tasmā kappanti. Ṭhapetvā hi sānulomaṃ dhaññaphalarasaṃ aññaṃ phalapānaṃ nāma akappiyaṃ natthi, sabbaṃ yāmakālikaṃyevāti kurundiyaṃ vuttaṃ.
ဘဂဝတာ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဆ စီဝရာနိ ခောမံ ကပ္ပာသိကံ ကောသေယ္ယံ ကမ္ဗလံ သာဏံ ဘင္ဂ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၃၉) ဆ စီဝရာနိ အနုညာတာနိ, ဓမ္မသင္ဂာဟကတ္ထေရေဟိ တေသံ အနုလောမာနိ ဒုကူလံ ပတ္တုဏ္ဏံ စီနပဋ္ဋံ သောမာရပဋ္ဋံ ဣဒ္ဓိမယံ ဒေဝဒတ္တိယန္တိ အပရာနိ ဆ အနုညာတာနိ။ တတ္ထ ပတ္တုဏ္ဏန္တိ ပတ္တုဏ္ဏဒေသေ ပာဏကေဟိ သဉ္ဇာတဝတ္ထံ။ ဒ္ဝေ ပဋာနိ ဒေသနာမေနေဝ ဝုတ္တာနိ။ တီဏိ ကောသေယ္ယသ္သ အနုလောမာနိ, ဒုကူလံ သာဏသ္သ, ဣတရာနိ ဒ္ဝေ ကပ္ပာသိကသ္သ ဝာ သဗ္ဗေသံ ဝာ။
Bhagavatā – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, cha cīvarāni khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (mahāva. 339) cha cīvarāni anuññātāni, dhammasaṅgāhakattherehi tesaṃ anulomāni dukūlaṃ pattuṇṇaṃ cīnapaṭṭaṃ somārapaṭṭaṃ iddhimayaṃ devadattiyanti aparāni cha anuññātāni. Tattha pattuṇṇanti pattuṇṇadese pāṇakehi sañjātavatthaṃ. Dve paṭāni desanāmeneva vuttāni. Tīṇi koseyyassa anulomāni, dukūlaṃ sāṇassa, itarāni dve kappāsikassa vā sabbesaṃ vā.
ဘဂဝတာ ဧကာဒသ ပတ္တေ ပဋိက္ခိပိတ္ဝာ ဒ္ဝေ ပတ္တာ အနုညာတာ လောဟပတ္တော စ မတ္တိကာပတ္တော စ။ လောဟထာလကံ မတ္တိကာထာလကံ တမ္ဗလောဟထာလကန္တိ တေသံယေဝ အနုလောမာနိ။ ဘဂဝတာ တယော တုမ္ဗာ အနုညာတာ လောဟတုမ္ဗော ကဋ္ဌတုမ္ဗော ဖလတုမ္ဗောတိ။ ကုဏ္ဍိကာ ကဉ္စနကော ဥဒကတုမ္ဗောတိ တေသံယေဝ အနုလောမာနိ။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘ပာနီယသင္ခပာနီယသရာဝကာနံ ဧတေ အနုလောမာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ပဋ္ဋိကာ သူကရန္တန္တိ ဒ္ဝေ ကာယဗန္ဓနာနိ အနုညာတာနိ။ ဒုသ္သပဋ္ဋေန ရဇ္ဇုကေန စ ကတကာယဗန္ဓနာနိ တေသံယေဝ အနုလောမာနိ။ သေတစ္ဆတ္တံ ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တံ ပဏ္ဏစ္ဆတ္တန္တိ တီဏိ ဆတ္တာနိ အနုညာတာနိ။ ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ တေသံယေဝ အနုလောမန္တိ ဣမိနာ နယေန ပာဠိဉ္စ အဋ္ဌကထဉ္စ အနုပေက္ခိတ္ဝာ အညာနိပိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယာနံ အနုလောမာနိ ဝိနယဓရေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
Bhagavatā ekādasa patte paṭikkhipitvā dve pattā anuññātā lohapatto ca mattikāpatto ca. Lohathālakaṃ mattikāthālakaṃ tambalohathālakanti tesaṃyeva anulomāni. Bhagavatā tayo tumbā anuññātā lohatumbo kaṭṭhatumbo phalatumboti. Kuṇḍikā kañcanako udakatumboti tesaṃyeva anulomāni. Kurundiyaṃ pana ‘‘pānīyasaṅkhapānīyasarāvakānaṃ ete anulomā’’ti vuttaṃ. Paṭṭikā sūkarantanti dve kāyabandhanāni anuññātāni. Dussapaṭṭena rajjukena ca katakāyabandhanāni tesaṃyeva anulomāni. Setacchattaṃ kilañjacchattaṃ paṇṇacchattanti tīṇi chattāni anuññātāni. Ekapaṇṇacchattaṃ tesaṃyeva anulomanti iminā nayena pāḷiñca aṭṭhakathañca anupekkhitvā aññānipi kappiyākappiyānaṃ anulomāni vinayadharena veditabbāni.
၆၈. ဝိနယဓရော (ပာစိ. အဋ္ဌ. ၄၃၈) စ ပုဂ္ဂလော ဝိနယပရိယတ္တိမူလကေ ပဉ္စာနိသံသေ ဆာနိသံသေ သတ္တာနိသံသေ အဋ္ဌာနိသံသေ နဝာနိသံသေ ဒသာနိသံသေ ဧကာဒသာနိသံသေ လဘတိ။ ကတမေ ပဉ္စာနိသံသေ လဘတိ? အတ္တနော သီလက္ခန္ဓဂုတ္တိအာဒိကေ။ ဝုတ္တဉ္ဟေတံ –
68. Vinayadharo (pāci. aṭṭha. 438) ca puggalo vinayapariyattimūlake pañcānisaṃse chānisaṃse sattānisaṃse aṭṭhānisaṃse navānisaṃse dasānisaṃse ekādasānisaṃse labhati. Katame pañcānisaṃse labhati? Attano sīlakkhandhaguttiādike. Vuttañhetaṃ –
‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာနိသံသာ ဝိနယဓရေ ပုဂ္ဂလေ။ အတ္တနော သီလက္ခန္ဓော သုဂုတ္တော ဟောတိ သုရက္ခိတော, ကုက္ကုစ္စပကတာနံ ပဋိသရဏံ ဟောတိ, ဝိသာရဒော သင္ဃမဇ္ဈေ ဝောဟရတိ, ပစ္စတ္ထိကေ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏ္ဟာတိ, သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ (ပရိ. ၃၂၅)။
‘‘Pañcime, bhikkhave, ānisaṃsā vinayadhare puggale. Attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito, kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti, visārado saṅghamajjhe voharati, paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhāti, saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hotī’’ti (pari. 325).
ကထမသ္သ အတ္တနော သီလက္ခန္ဓော သုဂုတ္တော ဟောတိ သုရက္ခိတော? ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော ဆဟာကာရေဟိ အာပဇ္ဇတိ အလဇ္ဇိတာ, အညာဏတာ, ကုက္ကုစ္စပကတတာ, အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာ, ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညိတာ, သတိသမ္မောသာ။ ကထံ အလဇ္ဇိတာယ အာပဇ္ဇတိ? အကပ္ပိယဘာဝံ ဇာနန္တောယေဝ မဒ္ဒိတ္ဝာ ဝီတိက္ကမံ ကရောတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Kathamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito? Idhekacco bhikkhu āpattiṃ āpajjanto chahākārehi āpajjati alajjitā, aññāṇatā, kukkuccapakatatā, akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, satisammosā. Kathaṃ alajjitāya āpajjati? Akappiyabhāvaṃ jānantoyeva madditvā vītikkamaṃ karoti. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတိ။
‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati, āpattiṃ parigūhati;
အဂတိဂမနဉ္စ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဒိသော ဝုစ္စတိ အလဇ္ဇိပုဂ္ဂလော’’တိ။ (ပရိ. ၃၅၉)။
Agatigamanañca gacchati, ediso vuccati alajjipuggalo’’ti. (pari. 359);
ကထံ အညာဏတာယ အာပဇ္ဇတိ? အညာဏပုဂ္ဂလော ဟိ မန္ဒော မောမူဟော ကတ္တဗ္ဗာကတ္တဗ္ဗံ အဇာနန္တော အကတ္တဗ္ဗံ ကရောတိ, ကတ္တဗ္ဗံ ဝိရာဓေတိ။ ဧဝံ အညာဏတာယ အာပဇ္ဇတိ။ ကထံ ကုက္ကုစ္စပကတတာယ အာပဇ္ဇတိ? ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ နိသ္သာယ ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေ ဝိနယဓရံ ပုစ္ဆိတ္ဝာ ကပ္ပိယံ စေ, ကတ္တဗ္ဗံ သိယာ, အကပ္ပိယံ စေ, န ကတ္တဗ္ဗံ, အယံ ပန ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဒ္ဒိတ္ဝာ ဝီတိက္ကမတိယေဝ။ ဧဝံ ကုက္ကုစ္စပကတတာယ အာပဇ္ဇတိ။
Kathaṃ aññāṇatāya āpajjati? Aññāṇapuggalo hi mando momūho kattabbākattabbaṃ ajānanto akattabbaṃ karoti, kattabbaṃ virādheti. Evaṃ aññāṇatāya āpajjati. Kathaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vinayadharaṃ pucchitvā kappiyaṃ ce, kattabbaṃ siyā, akappiyaṃ ce, na kattabbaṃ, ayaṃ pana ‘‘vaṭṭatī’’ti madditvā vītikkamatiyeva. Evaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati.
ကထံ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာယ အာပဇ္ဇတိ? အစ္ဆမံသံ ‘‘သူကရမံသ’’န္တိ ခာဒတိ, ဒီပိမံသံ ‘‘မိဂမံသ’’န္တိ ခာဒတိ, အကပ္ပိယဘောဇနံ ‘‘ကပ္ပိယဘောဇန’’န္တိ ဘုဉ္ဇတိ, ဝိကာလေ ကာလသညာယ ဘုဉ္ဇတိ, အကပ္ပိယပာနကံ ‘‘ကပ္ပိယပာနက’’န္တိ ပိဝတိ။ ဧဝံ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာယ အာပဇ္ဇတိ။ ကထံ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညိတာယ အာပဇ္ဇတိ? သူကရမံသံ ‘‘အစ္ဆမံသ’’န္တိ ခာဒတိ, မိဂမံသံ ‘‘ဒီပိမံသ’’န္တိ ခာဒတိ, ကပ္ပိယဘောဇနံ ‘‘အကပ္ပိယဘောဇန’’န္တိ ဘုဉ္ဇတိ, ကာလေ ဝိကာလသညာယ ဘုဉ္ဇတိ, ကပ္ပိယပာနကံ ‘‘အကပ္ပိယပာနက’’န္တိ ပိဝတိ။ ဧဝံ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညိတာယ အာပဇ္ဇတိ။ ကထံ သတိသမ္မောသာ အာပဇ္ဇတိ? သဟသေယ္ယစီဝရဝိပ္ပဝာသဘေသဇ္ဇစီဝရကာလာတိက္ကမနပစ္စယာ အာပတ္တိံ သတိသမ္မောသာ အာပဇ္ဇတိ။ ဧဝမိဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဣမေဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ။
Kathaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati? Acchamaṃsaṃ ‘‘sūkaramaṃsa’’nti khādati, dīpimaṃsaṃ ‘‘migamaṃsa’’nti khādati, akappiyabhojanaṃ ‘‘kappiyabhojana’’nti bhuñjati, vikāle kālasaññāya bhuñjati, akappiyapānakaṃ ‘‘kappiyapānaka’’nti pivati. Evaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati. Kathaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati? Sūkaramaṃsaṃ ‘‘acchamaṃsa’’nti khādati, migamaṃsaṃ ‘‘dīpimaṃsa’’nti khādati, kappiyabhojanaṃ ‘‘akappiyabhojana’’nti bhuñjati, kāle vikālasaññāya bhuñjati, kappiyapānakaṃ ‘‘akappiyapānaka’’nti pivati. Evaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati. Kathaṃ satisammosā āpajjati? Sahaseyyacīvaravippavāsabhesajjacīvarakālātikkamanapaccayā āpattiṃ satisammosā āpajjati. Evamidhekacco bhikkhu imehi chahi ākārehi āpattiṃ āpajjati.
ဝိနယဓရော ပန ဣမေဟိ ဆဟာကာရေဟိ အာပတ္တိံ န အာပဇ္ဇတိ။ ကထံ လဇ္ဇိတာယ နာပဇ္ဇတိ? သော ဟိ ‘‘ပသ္သထ ဘော, အယံ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ဇာနန္တောယေဝ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမံ ကရောတီ’’တိ ဣမံ ပရူပဝာဒံ ရက္ခန္တောပိ နာပဇ္ဇတိ။ ဧဝံ လဇ္ဇိတာယ နာပဇ္ဇတိ, သဟသာ အာပန္နမ္ပိ ဒေသနာဂာမိနိံ ဒေသေတ္ဝာ ဝုဋ္ဌာနဂာမိနိယာ ဝုဋ္ဌဟိတ္ဝာ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌာတိ။ တတော –
Vinayadharo pana imehi chahākārehi āpattiṃ na āpajjati. Kathaṃ lajjitāya nāpajjati? So hi ‘‘passatha bho, ayaṃ kappiyākappiyaṃ jānantoyeva paṇṇattivītikkamaṃ karotī’’ti imaṃ parūpavādaṃ rakkhantopi nāpajjati. Evaṃ lajjitāya nāpajjati, sahasā āpannampi desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhahitvā suddhante patiṭṭhāti. Tato –
‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတိ၊ အာပတ္တိံ န ပရိဂူဟတိ။
‘‘Sañcicca āpattiṃ nāpajjati, āpattiṃ na parigūhati;
အဂတိဂမနဉ္စ န ဂစ္ဆတိ၊ ဧဒိသော ဝုစ္စတိ လဇ္ဇိပုဂ္ဂလော’’တိ။ (ပရိ. ၃၅၉) –
Agatigamanañca na gacchati, ediso vuccati lajjipuggalo’’ti. (pari. 359) –
ဣမသ္မိံ လဇ္ဇိဘာဝေ ပတိဋ္ဌိတောဝ ဟောတိ။
Imasmiṃ lajjibhāve patiṭṭhitova hoti.
ကထံ ဉာဏတာယ နာပဇ္ဇတိ? သော ဟိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ဇာနာတိ, တသ္မာ ကပ္ပိယံယေဝ ကရောတိ, အကပ္ပိယံ န ကရောတိ။ ဧဝံ ဉာဏတာယ နာပဇ္ဇတိ။ ကထံ အကုက္ကုစ္စပကတတာယ နာပဇ္ဇတိ? ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ နိသ္သာယ ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေ ဝတ္ထုံ ဩလောကေတ္ဝာ မာတိကံ ပဒဘာဇနံ အန္တရာပတ္တိံ အနာပတ္တိံ ဩလောကေတ္ဝာ ကပ္ပိယံ စေ ဟောတိ, ကရောတိ, အကပ္ပိယံ စေ, န ကရောတိ။ ဧဝံ အကုက္ကုစ္စပကတတာယ နာပဇ္ဇတိ။ ကထံ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာဒီဟိ နာပဇ္ဇတိ? သော ဟိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ဇာနာတိ, တသ္မာ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညီ န ဟောတိ, ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညီ န ဟောတိ, သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ စသ္သ သတိ ဟောတိ, အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ အဓိဋ္ဌေတိ, ဝိကပ္ပေတဗ္ဗံ ဝိကပ္ပေတိ။ ဣတိ ဣမေဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ အာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတိ။ အနာပဇ္ဇန္တော အခဏ္ဍသီလော ဟောတိ, ပရိသုဒ္ဓသီလော ဟောတိ။ ဧဝမသ္သ အတ္တနော သီလက္ခန္ဓော သုဂုတ္တော ဟောတိ သုရက္ခိတော။
Kathaṃ ñāṇatāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā kappiyaṃyeva karoti, akappiyaṃ na karoti. Evaṃ ñāṇatāya nāpajjati. Kathaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vatthuṃ oloketvā mātikaṃ padabhājanaṃ antarāpattiṃ anāpattiṃ oloketvā kappiyaṃ ce hoti, karoti, akappiyaṃ ce, na karoti. Evaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati. Kathaṃ akappiye kappiyasaññitādīhi nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā akappiye kappiyasaññī na hoti, kappiye akappiyasaññī na hoti, suppatiṭṭhitā cassa sati hoti, adhiṭṭhātabbaṃ adhiṭṭheti, vikappetabbaṃ vikappeti. Iti imehi chahi ākārehi āpattiṃ nāpajjati. Anāpajjanto akhaṇḍasīlo hoti, parisuddhasīlo hoti. Evamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito.
ကထံ ကုက္ကုစ္စပကတာနံ ပဋိသရဏံ ဟောတိ? တိရောရဋ္ဌေသု တိရောဇနပဒေသု စ ဥပ္ပန္နကုက္ကုစ္စာ ဘိက္ခူ ‘‘အသုကသ္မိံ ကိရ ဝိဟာရေ ဝိနယဓရော ဝသတီ’’တိ ဒူရတောဝ တသ္သ သန္တိကံ အာဂန္တ္ဝာ ကုက္ကုစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ။ သော တေဟိ ကတသ္သ ကမ္မသ္သ ဝတ္ထုံ ဩလောကေတ္ဝာ အာပတ္တာနာပတ္တိဂရုကလဟုကာဒိဘေဒံ သလ္လက္ခေတ္ဝာ ဒေသနာဂာမိနိံ ဒေသာပေတ္ဝာ, ဝုဋ္ဌာနဂာမိနိယာ ဝုဋ္ဌာပေတ္ဝာ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌာပေတိ။ ဧဝံ ကုက္ကုစ္စပကတာနံ ပဋိသရဏံ ဟောတိ။
Kathaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti? Tiroraṭṭhesu tirojanapadesu ca uppannakukkuccā bhikkhū ‘‘asukasmiṃ kira vihāre vinayadharo vasatī’’ti dūratova tassa santikaṃ āgantvā kukkuccaṃ pucchanti. So tehi katassa kammassa vatthuṃ oloketvā āpattānāpattigarukalahukādibhedaṃ sallakkhetvā desanāgāminiṃ desāpetvā, vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpeti. Evaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti.
ဝိသာရဒော သင္ဃမဇ္ဈေ ဝောဟရတီတိ အဝိနယဓရသ္သ ဟိ သင္ဃမဇ္ဈေ ကထေန္တသ္သ ဘယံ သာရဇ္ဇံ ဩက္ကမတိ, ဝိနယဓရသ္သ တံ န ဟောတိ။ ကသ္မာ? ‘‘ဧဝံ ကထေန္တသ္သ ဒောသော ဟောတိ, ဧဝံ န ဒောသော’’တိ ဉတ္ဝာ ကထနတော။
Visāradosaṅghamajjhe voharatīti avinayadharassa hi saṅghamajjhe kathentassa bhayaṃ sārajjaṃ okkamati, vinayadharassa taṃ na hoti. Kasmā? ‘‘Evaṃ kathentassa doso hoti, evaṃ na doso’’ti ñatvā kathanato.
ပစ္စတ္ထိကေ သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏ္ဟာတီတိ ဧတ္ထ ဒ္ဝိဓာ ပစ္စတ္ထိကာ နာမ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ စ သာသနပစ္စတ္ထိကာ စ။ တတ္ထ မေတ္တိယဘူမဇကာ စ ဘိက္ခူ ဝဍ္ဎော စ လိစ္ဆဝီ အမူလကေန အန္တိမဝတ္ထုနာ စောဒေသုံ, ဣမေ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ နာမ။ ယေ ပန အညေပိ ဒုသ္သီလာ ပာပဓမ္မာ , သဗ္ဗေတေ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ။ ဝိပရီတဒသ္သနာ ပန အရိဋ္ဌဘိက္ခုကဏ္ဋကသာမဏေရဝေသာလိကဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ပရူပဟာရအညာဏကင္ခာဝိတရဏာဒိဝာဒာ မဟာသင္ဃိကာဒယော စ အဗုဒ္ဓသာသနံ ‘‘ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ ဝတ္ဝာ ကတပဂ္ဂဟာ သာသနပစ္စတ္ထိကာ နာမ။ တေ သဗ္ဗေပိ သဟဓမ္မေန သဟကာရဏေန ဝစနေန ယထာ တံ အသဒ္ဓမ္မံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ န သက္ကောန္တိ, ဧဝံ သုနိဂ္ဂဟိတံ ကတ္ဝာ နိဂ္ဂဏ္ဟာတိ။
Paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhātīti ettha dvidhā paccatthikā nāma attapaccatthikā ca sāsanapaccatthikā ca. Tattha mettiyabhūmajakā ca bhikkhū vaḍḍho ca licchavī amūlakena antimavatthunā codesuṃ, ime attapaccatthikā nāma. Ye pana aññepi dussīlā pāpadhammā , sabbete attapaccatthikā. Viparītadassanā pana ariṭṭhabhikkhukaṇṭakasāmaṇeravesālikavajjiputtakā parūpahāraaññāṇakaṅkhāvitaraṇādivādā mahāsaṅghikādayo ca abuddhasāsanaṃ ‘‘buddhasāsana’’nti vatvā katapaggahā sāsanapaccatthikā nāma. Te sabbepi sahadhammena sahakāraṇena vacanena yathā taṃ asaddhammaṃ patiṭṭhāpetuṃ na sakkonti, evaṃ suniggahitaṃ katvā niggaṇhāti.
သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ပဋိပန္နော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန တိဝိဓော သဒ္ဓမ္မော ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိအဓိဂမဝသေန။ တတ္ထ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ။ တေရသ ဓုတဂုဏာ စုဒ္ဒသ ခန္ဓကဝတ္တာနိ ဒ္ဝေအသီတိ မဟာဝတ္တာနီတိ အယံ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော နာမ။ စတ္တာရော မဂ္ဂာ စ စတ္တာရိ ဖလာနိ စ, အယံ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မော နာမ။
Saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hotīti ettha pana tividho saddhammo pariyattipaṭipattiadhigamavasena. Tattha tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ pariyattisaddhammo nāma. Terasa dhutaguṇā cuddasa khandhakavattāni dveasīti mahāvattānīti ayaṃ paṭipattisaddhammo nāma. Cattāro maggā ca cattāri phalāni ca, ayaṃ adhigamasaddhammo nāma.
တတ္ထ ကေစိ ထေရာ ‘‘ယော ဝော, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ဒေသိတော ပညတ္တော, သော ဝော မမစ္စယေန သတ္ထာ’’တိ ဣမိနာ သုတ္တေန (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၆) ‘‘သာသနသ္သ ပရိယတ္တိ မူလ’’န္တိ ဝဒန္တိ။ ကေစိ ထေရာ ‘‘ဣမေ စ သုဘဒ္ဒ ဘိက္ခူ သမ္မာ ဝိဟရေယ္ယုံ, အသုညော လောကော အရဟန္တေဟိ အသ္သာ’’တိ ဣမိနာ သုတ္တေန (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄) ‘‘သာသနသ္သ ပဋိပတ္တိ မူလ’’န္တိ ဝတ္ဝာ ‘‘ယာဝ ပဉ္စ ဘိက္ခူ သမ္မာပဋိပန္နာ သံဝိဇ္ဇန္တိ, တာဝ သာသနံ ဌိတံ ဟောတီ’’တိ အာဟံသု။ ဣတရေ ပန ထေရာ ‘‘ပရိယတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ သုပ္ပဋိပန္နသ္သပိ ဓမ္မာဘိသမယော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္ဝာ အာဟံသု ‘‘သစေပိ ပဉ္စ ဘိက္ခူ စတ္တာရိ ပာရာဇိကာနိ ရက္ခကာ ဟောန္တိ, တေ သဒ္ဓေ ကုလပုတ္တေ ပဗ္ဗာဇေတ္ဝာ ပစ္စန္တိမေ ဇနပဒေ ဥပသမ္ပာဒေတ္ဝာ ဒသဝဂ္ဂံ ဂဏံ ပူရေတ္ဝာ မဇ္ဈိမဇနပဒေ ဥပသမ္ပဒံ ကရိသ္သန္တိ, ဧတေနုပာယေန ဝီသတိဝဂ္ဂံ သင္ဃံ ပူရေတ္ဝာ အတ္တနောပိ အဗ္ဘာနကမ္မံ ကတ္ဝာ သာသနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠ္ဟိံ ဂမယိသ္သန္တိ။ ဧဝမယံ ဝိနယဓရော တိဝိဓသ္သပိ သဒ္ဓမ္မသ္သ စိရဋ္ဌိတိယာ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ။ ဧဝမယံ ဝိနယဓရော ဣမေ တာဝ ပဉ္စာနိသံသေ ပဋိလဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
Tattha keci therā ‘‘yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’’ti iminā suttena (dī. ni. 2.216) ‘‘sāsanassa pariyatti mūla’’nti vadanti. Keci therā ‘‘ime ca subhadda bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’’ti iminā suttena (dī. ni. 2.214) ‘‘sāsanassa paṭipatti mūla’’nti vatvā ‘‘yāva pañca bhikkhū sammāpaṭipannā saṃvijjanti, tāva sāsanaṃ ṭhitaṃ hotī’’ti āhaṃsu. Itare pana therā ‘‘pariyattiyā antarahitāya suppaṭipannassapi dhammābhisamayo natthī’’ti vatvā āhaṃsu ‘‘sacepi pañca bhikkhū cattāri pārājikāni rakkhakā honti, te saddhe kulaputte pabbājetvā paccantime janapade upasampādetvā dasavaggaṃ gaṇaṃ pūretvā majjhimajanapade upasampadaṃ karissanti, etenupāyena vīsativaggaṃ saṅghaṃ pūretvā attanopi abbhānakammaṃ katvā sāsanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ gamayissanti. Evamayaṃ vinayadharo tividhassapi saddhammassa ciraṭṭhitiyā paṭipanno hotī’’ti. Evamayaṃ vinayadharo ime tāva pañcānisaṃse paṭilabhatīti veditabbo.
ကတမေ ဆာနိသံသေ လဘတီတိ? တသ္သာဓေယ္ယော ဥပောသထော ပဝာရဏာ သင္ဃကမ္မံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဥပသမ္ပဒာ, နိသ္သယံ ဒေတိ, သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ။ ယေပိ ဣမေ စာတုဒ္ဒသိကော, ပန္နရသိကော, သာမဂ္ဂိဥပောသထော, သင္ဃေ ဥပောသထော, ဂဏေ ဥပောသထော, ပုဂ္ဂလေ ဥပောသထော, သုတ္တုဒ္ဒေသော, ပာရိသုဒ္ဓိ, အဓိဋ္ဌာနဥပောသထောတိ နဝ ဥပောသထာ, သဗ္ဗေ တေ ဝိနယဓရာယတ္တာ, ယာပိ စ ဣမာ စာတုဒ္ဒသိကာ, ပန္နရသိကာ, သာမဂ္ဂိပဝာရဏာ, သင္ဃေ ပဝာရဏာ, ဂဏေ ပဝာရဏာ, ပုဂ္ဂလေ ပဝာရဏာ, တေဝာစိကာ ပဝာရဏာ , ဒ္ဝေဝာစိကာ ပဝာရဏာ, သမာနဝသ္သိကာ ပဝာရဏာတိ နဝ ပဝာရဏာ, တာပိ ဝိနယဓရာယတ္တာ ဧဝ, တသ္သ သန္တကာ, သော တာသံ သာမီ။
Katame chānisaṃse labhatīti? Tassādheyyo uposatho pavāraṇā saṅghakammaṃ pabbajjā upasampadā, nissayaṃ deti, sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti. Yepi ime cātuddasiko, pannarasiko, sāmaggiuposatho, saṅghe uposatho, gaṇe uposatho, puggale uposatho, suttuddeso, pārisuddhi, adhiṭṭhānauposathoti nava uposathā, sabbe te vinayadharāyattā, yāpi ca imā cātuddasikā, pannarasikā, sāmaggipavāraṇā, saṅghe pavāraṇā, gaṇe pavāraṇā, puggale pavāraṇā, tevācikā pavāraṇā , dvevācikā pavāraṇā, samānavassikā pavāraṇāti nava pavāraṇā, tāpi vinayadharāyattā eva, tassa santakā, so tāsaṃ sāmī.
ယာနိပိ ဣမာနိ အပလောကနကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မန္တိ စတ္တာရိ သင္ဃကမ္မာနိ, ယာ စာယံ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတ္ဝာ ကုလပုတ္တာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒာ စ ကာတဗ္ဗာ, အယမ္ပိ ဝိနယဓရာယတ္တာဝ။ န ဟိ အညော ဒ္ဝိပိဋကဓရောပိ ဧဝံ ကာတုံ လဘတိ, သော ဧဝ နိသ္သယံ ဒေတိ, သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, အညော နေဝ နိသ္သယံ ဒာတုံ လဘတိ, န သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတုံ။ တေနေဝ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဧကေန ဒ္ဝေ သာမဏေရာ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ, ယော ဥပဋ္ဌာပေယ္ယ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋသ္သာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၀၁) ပဋိက္ခိပိတ္ဝာ ပုန အနုဇာနန္တေနပိ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဗ္ယတ္တေန ဘိက္ခုနာ ဧကေန ဒ္ဝေ သာမဏေရေ ဥပဋ္ဌာပေတုံ, ယာဝတကေ ဝာ ပန ဥသ္သဟတိ ဩဝဒိတုံ အနုသာသိတုံ, တာဝတကေ ဥပဋ္ဌာပေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၀၅) ဗ္ယတ္တသ္သေဝ သာမဏေရုပဋ္ဌာပနံ အနုညာတံ။ သာမဏေရုပဋ္ဌာပနံ ပစ္စာသီသန္တော ပန ဝိနယဓရသ္သ သန္တိကေ ဥပဇ္ဈံ ဂာဟာပေတ္ဝာ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ သာဒိတုံ လဘတိ။ ဧတ္ထ စ နိသ္သယဒာနဉ္စေဝ သာမဏေရုပဋ္ဌာနဉ္စ ဧကမင္ဂံ။ ဣတိ ဣမေသု ဆသု အာနိသံသေသု ဧကေန သဒ္ဓိံ ပုရိမာနိ ပဉ္စ ဆ ဟောန္တိ။ ဒ္ဝီဟိ သဒ္ဓိံ သတ္တ, တီဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌ, စတူဟိ သဒ္ဓိံ နဝ, ပဉ္စဟိ သဒ္ဓိံ ဒသ, သဗ္ဗေဟိပေတေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဒသာတိ ဧဝံ ဝိနယဓရော ပုဂ္ဂလော ပဉ္စ ဆ သတ္တ အဋ္ဌ နဝ ဒသ ဧကာဒသ စ အာနိသံသေ လဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
Yānipi imāni apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakammanti cattāri saṅghakammāni, yā cāyaṃ upajjhāyena hutvā kulaputtānaṃ pabbajjā ca upasampadā ca kātabbā, ayampi vinayadharāyattāva. Na hi añño dvipiṭakadharopi evaṃ kātuṃ labhati, so eva nissayaṃ deti, sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti, añño neva nissayaṃ dātuṃ labhati, na sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpetuṃ. Teneva ‘‘na, bhikkhave, ekena dve sāmaṇerā upaṭṭhāpetabbā, yo upaṭṭhāpeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 101) paṭikkhipitvā puna anujānantenapi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, byattena bhikkhunā ekena dve sāmaṇere upaṭṭhāpetuṃ, yāvatake vā pana ussahati ovadituṃ anusāsituṃ, tāvatake upaṭṭhāpetu’’nti (mahāva. 105) byattasseva sāmaṇerupaṭṭhāpanaṃ anuññātaṃ. Sāmaṇerupaṭṭhāpanaṃ paccāsīsanto pana vinayadharassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā vattapaṭipattiṃ sādituṃ labhati. Ettha ca nissayadānañceva sāmaṇerupaṭṭhānañca ekamaṅgaṃ. Iti imesu chasu ānisaṃsesu ekena saddhiṃ purimāni pañca cha honti. Dvīhi saddhiṃ satta, tīhi saddhiṃ aṭṭha, catūhi saddhiṃ nava, pañcahi saddhiṃ dasa, sabbehipetehi saddhiṃ ekādasāti evaṃ vinayadharo puggalo pañca cha satta aṭṭha nava dasa ekādasa ca ānisaṃse labhatīti veditabbo.
မဟာနိသံသမိစ္စေဝံ ၊ ကောသလ္လံ ဝိနယေ သဒာ။
Mahānisaṃsamiccevaṃ , kosallaṃ vinaye sadā;
ပတ္ထေန္တေနေတ္ထ ကာတဗ္ဗော၊ အဘိယောဂော ပုနပ္ပုနန္တိ။
Patthentenettha kātabbo, abhiyogo punappunanti.
ဣတိ ပာဠိမုတ္တကဝိနယဝိနိစ္ဆယသင္ဂဟေ
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe
ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယကထာ သမတ္တာ။
Pakiṇṇakavinicchayakathā samattā.
နိဋ္ဌိတော စာယံ ပာဠိမုတ္တကဝိနယဝိနိစ္ဆယသင္ဂဟော။
Niṭṭhito cāyaṃ pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgaho.
နိဂမနကထာ
Nigamanakathā
အဇ္ဈေသိတော နရိန္ဒေန၊ သောဟံ ပရက္ကမဗာဟုနာ။
Ajjhesito narindena, sohaṃ parakkamabāhunā;
သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန၊ သာသနုဇ္ဇောတကာရိနာ။
Saddhammaṭṭhitikāmena, sāsanujjotakārinā.
တေနေဝ ကာရိတေ ရမ္မေ၊ ပာသာဒသတမဏ္ဍိတေ။
Teneva kārite ramme, pāsādasatamaṇḍite;
နာနာဒုမဂဏာကိဏ္ဏေ၊ ဘာဝနာဘိရတာလယေ။
Nānādumagaṇākiṇṇe, bhāvanābhiratālaye.
သီတလူဒကသမ္ပန္နေ၊ ဝသံ ဇေတဝနေ ဣမံ။
Sītalūdakasampanne, vasaṃ jetavane imaṃ;
ဝိနယသင္ဂဟံ သာရံ၊ အကာသိ ယောဂိနံ ဟိတံ။
Vinayasaṅgahaṃ sāraṃ, akāsi yoginaṃ hitaṃ.
ယံ သိဒ္ဓံ ဣမိနာ ပုညံ၊ ယဉ္စညံ ပသုတံ မယာ။
Yaṃ siddhaṃ iminā puññaṃ, yañcaññaṃ pasutaṃ mayā;
ဧတေန ပုညကမ္မေန၊ ဒုတိယေ အတ္တသမ္ဘဝေ။
Etena puññakammena, dutiye attasambhave.
တာဝတိံသေ ပမောဒေန္တော၊ သီလာစာရဂုဏေ ရတော။
Tāvatiṃse pamodento, sīlācāraguṇe rato;
အလဂ္ဂော ပဉ္စကာမေသု၊ ပတ္ဝာန ပဌမံ ဖလံ။
Alaggo pañcakāmesu, patvāna paṭhamaṃ phalaṃ.
အန္တိမေ အတ္တဘာဝမ္ဟိ၊ မေတ္တေယ္ယံ မုနိပုင္ဂဝံ။
Antime attabhāvamhi, metteyyaṃ munipuṅgavaṃ;
လောကဂ္ဂပုဂ္ဂလံ နာထံ၊ သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတံ။
Lokaggapuggalaṃ nāthaṃ, sabbasattahite rataṃ.
ဒိသ္ဝာန တသ္သ ဓီရသ္သ၊ သုတ္ဝာ သဒ္ဓမ္မဒေသနံ။
Disvāna tassa dhīrassa, sutvā saddhammadesanaṃ;
အဓိဂန္တ္ဝာ ဖလံ အဂ္ဂံ၊ သောဘေယ္ယံ ဇိနသာသနန္တိ။
Adhigantvā phalaṃ aggaṃ, sobheyyaṃ jinasāsananti.
ဝိနယသင္ဂဟ-အဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ။
Vinayasaṅgaha-aṭṭhakathā niṭṭhitā.
