| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀ-ਟੀਕਾ • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾવਣ੍ਣਨਾ
Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā
ਪਕਿਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ વੋਮਿਸ੍ਸਕਨਯਂ। ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ। ਕਿਰਿਯਾਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਅਕਿਰਿਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ। વੇਦਨਾਯਾਤਿ ਸਹਯੋਗੇ ਕਰਣવਚਨਂ, વੇਦਨਾਯ ਸਹ ਕੁਸਲਞ੍ਚਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕવਸੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕવਸੇਨ। ਛ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਕਾਯੋ વਾਚਾ ਕਾਯવਾਚਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ વਾਚਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯવਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏવਂ વੁਤ੍ਤਾਨਿ ਛ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ। ਆਪਤ੍ਤਿਯੇવ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ વੁਤ੍ਤਾ। ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ, ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਛਸੁ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ। ਤੇਸੁ ਏਕੇਨ વਾ ਦ੍વੀਹਿ વਾ ਤੀਹਿ વਾ ਚਤੂਹਿ વਾ ਛਹਿ વਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ। ਤਤ੍ਥ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਚ ਛਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ। ਦ੍વਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਚ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ। ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਠਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ। ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ। ਛਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਛਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ।
Pakiṇṇakanti vomissakanayaṃ. Samuṭṭhānanti uppattikāraṇaṃ. Kiriyātiādi nidassanamattaṃ, akiriyādīnampi saṅgaho daṭṭhabbo. Vedanāyāti sahayoge karaṇavacanaṃ, vedanāya saha kusalañcāti vuttaṃ hoti. Sabbasaṅgāhakavasenāti sabbesaṃ sikkhāpadānaṃ saṅgāhakavasena. Cha sikkhāpadasamuṭṭhānānīti kāyo vācā kāyavācā kāyacittaṃ vācācittaṃ kāyavācācittanti evaṃ vuttāni cha āpattisamuṭṭhānāni. Āpattiyeva hi sikkhāpadasīsena vuttā. Samuṭṭhānādayo hi āpattiyā honti, na sikkhāpadassa, imesu pana chasu samuṭṭhānesu purimāni tīṇi acittakāni, pacchimāni sacittakāni. Tesu ekena vā dvīhi vā tīhi vā catūhi vā chahi vā samuṭṭhānehi āpattiyo samuṭṭhahanti, pañcasamuṭṭhānā āpatti nāma natthi. Tattha ekasamuṭṭhānā catutthena ca pañcamena ca chaṭṭhena ca samuṭṭhānena samuṭṭhāti, na aññena. Dvisamuṭṭhānā paṭhamacatutthehi ca dutiyapañcamehi ca tatiyachaṭṭhehi ca catutthachaṭṭhehi ca pañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. Tisamuṭṭhānā paṭhamehi ca tīhi, pacchimehi ca tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. Catusamuṭṭhānā paṭhamatatiyacatutthachaṭṭhehi ca dutiyatatiyapañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. Chasamuṭṭhānā chahipi samuṭṭhāti.
ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਛਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਾਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ। ਤੇਨੇવ વਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਦੇਸਨਾ ਆਰੁਲ਼੍ਹਾ’’ਤਿ। ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਛਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਛ વਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਛਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਅਤ੍ਥਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯੋ ਕਾਯવਾਚਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯવਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, વਾਚਾ ਕਾਯવਾਚਾ વਾਚਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯવਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ વਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਅਤ੍ਥਿ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯੋ વਾਚਾ ਕਾਯવਾਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ, ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ વਾਚਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯવਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ વਾ ਤੀਣਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਦ੍વਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸੀਸવਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤੇਰਸ ਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸੀਸਾਨਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਨੁਭਾਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਚੋਰਿવੁਟ੍ਠਾਪਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ।
Sikkhāpadaṃ nāma atthi chasamuṭṭhānanti etthāpi sikkhāpadasīsena āpatti vuttāti veditabbā. Teneva vakkhati ‘‘sabbañcetaṃ āpattiyaṃ yujjati, sikkhāpadasīsena pana sabbaaṭṭhakathāsu desanā āruḷhā’’ti. Kāyādīhi chahi samuṭṭhānaṃ uppatti, cha vā samuṭṭhānāni etassāti chasamuṭṭhānaṃ. Atthi catusamuṭṭhānanti kāyo kāyavācā kāyacittaṃ kāyavācācittanti imāni cattāri, vācā kāyavācā vācācittaṃ kāyavācācittanti imāni vā cattāri samuṭṭhānāni etassāti catusamuṭṭhānaṃ. Atthi tisamuṭṭhānanti kāyo vācā kāyavācāti imāni tīṇi, kāyacittaṃ vācācittaṃ kāyavācācittanti imāni vā tīṇi samuṭṭhānāni etassāti tisamuṭṭhānaṃ. Dvisamuṭṭhānaṃ ekasamuṭṭhānañca samuṭṭhānasīsavasena dassento ‘‘atthi kathinasamuṭṭhāna’’ntiādimāha. Terasa hi samuṭṭhānasīsāni paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ adinnādānasamuṭṭhānaṃ sañcarittasamuṭṭhānaṃ samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ kathinasamuṭṭhānaṃ eḷakalomasamuṭṭhānaṃ padasodhammasamuṭṭhānaṃ addhānasamuṭṭhānaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ ananuññātasamuṭṭhānanti.
ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਛਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ વੁਤ੍ਤਂ। ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਅਦ੍ਧਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ। ਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਪਨ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ। ਯਞ੍ਹਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਪਨ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਅવਸੇਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨ ਦ੍વਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ। ਤਥਾ ਹਿ ਯਂ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਯਂ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਛਟ੍ਠੇਨੇવ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਮਨੁਭਾਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸੇવ ਨਾਮਂ। ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਪਨ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਦਸੋਧਮ੍ਮਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਚੋਰਿવੁਟ੍ਠਾਪਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਯਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਪਞ੍ਚਮੇਨੇવ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ। ਯਂ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਦਂ ਚੋਰਿવੁਟ੍ਠਾਪਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Tattha ‘‘atthi chasamuṭṭhāna’’nti iminā sañcarittasamuṭṭhānaṃ vuttaṃ. ‘‘Atthi catusamuṭṭhāna’’nti iminā pana addhānasamuṭṭhānaṃ ananuññātasamuṭṭhānañca saṅgahitaṃ. Yañhi paṭhamatatiyacatutthachaṭṭhehi samuṭṭhāti, idaṃ addhānasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ pana dutiyatatiyapañcamachaṭṭhehi samuṭṭhāti, idaṃ ananuññātasamuṭṭhānaṃ. ‘‘Atthi tisamuṭṭhāna’’nti iminā adinnādānasamuṭṭhānaṃ bhūtārocanasamuṭṭhānañca saṅgahitaṃ. Yañhi sacittakehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, idaṃ adinnādānasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ pana acittakehi tīhi samuṭṭhāti, idaṃ bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ. ‘‘Atthi kathinasamuṭṭhāna’’ntiādinā pana avasesasamuṭṭhānasīsena dvisamuṭṭhānaṃ ekasamuṭṭhānañca saṅgaṇhāti. Tathā hi yaṃ tatiyachaṭṭhehi samuṭṭhāti, idaṃ kathinasamuṭṭhānanti vuccati. Yaṃ paṭhamacatutthehi samuṭṭhāti, idaṃ eḷakalomasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ chaṭṭheneva samuṭṭhāti, idaṃ dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ, samanubhāsanasamuṭṭhānantipi tasseva nāmaṃ. Ādi-saddasaṅgahitesu pana paṭhamapārājikasamuṭṭhānapadasodhammatheyyasatthadhammadesanācorivuṭṭhāpanasamuṭṭhānesu yaṃ kāyacittato samuṭṭhāti, idaṃ paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ dutiyapañcamehi samuṭṭhāti, idaṃ padasodhammasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ catutthachaṭṭhehi samuṭṭhāti, idaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Yaṃ pañcameneva samuṭṭhāti, idaṃ dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ. Yaṃ pañcamachaṭṭhehi samuṭṭhāti, idaṃ corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānanti veditabbaṃ.
ਏવਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਤੇਰਸਧਾ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਇਦਾਨਿ ਕਿਰਿਯਾવਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਂ વਦਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਕਾਯੇਨ વਾ વਾਚਾਯ વਾ ਪਥવੀਖਣਨਾਦੀਸੁ વਿਯ વੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ। ਯਾ ਕਾਯવਾਚਾਯ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਪਠਮਕਥਿਨਾਪਤ੍ਤਿ વਿਯ, ਅਯਂ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ। ਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਹਤ੍ਥਤੋ ਚੀવਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ વਿਯ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ। ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਿਯਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਿਯਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ વਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ। ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਕੁਟਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ વਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ।
Evaṃ samuṭṭhānasīsena sabbasikkhāpadāni terasadhā dassetvā idāni kiriyāvasena pañcadhā dassento ‘‘tatrāpi kiñci kiriyato samuṭṭhātī’’tiādimāha. Tattha kiñcīti sikkhāpadasīsena āpattiṃ vadati. Tasmā yā kāyena vā vācāya vā pathavīkhaṇanādīsu viya vītikkamaṃ karontassa hoti, ayaṃ kiriyato samuṭṭhāti nāma. Yā kāyavācāya kattabbaṃ akarontassa hoti paṭhamakathināpatti viya, ayaṃ akiriyato samuṭṭhāti nāma. Yā karontassa ca akarontassa ca hoti aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvarapaṭiggahaṇāpatti viya, ayaṃ kiriyākiriyato samuṭṭhāti nāma. Yā siyā karontassa ca siyā akarontassa ca hoti rūpiyapaṭiggahaṇāpatti viya, ayaṃ siyā kiriyato siyā akiriyato samuṭṭhāti nāma. Yā siyā karontassa ca siyā karontassa ca akarontassa ca hoti kuṭikārāpatti viya, ayaṃ siyā kiriyato siyā kiriyākiriyato samuṭṭhāti nāma.
ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਞ੍ਞਾવਸੇਨ ਦ੍વਿਧਾ ਕਤ੍વਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸਞ੍ਞਾવਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾવੇਨ વਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾવਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮਜ੍ਝੇਪਦਲੋਪਸਮਾਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ। ਯਤੋ ਹਿ વੀਤਿਕ੍ਕਮਸਞ੍ਞਾਅਭਾવੇਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਦਂ ਸਞ੍ਞਾવਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਲਭਤਿਯੇવਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਦਿਸਚਿਤ੍ਤਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹੇવ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨਤੋ । ‘‘ਲਭਤਿਯੇવਾ’’ਤਿ ਅવਧਾਰਣੇਨ ਨੋ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਲਭਤਿ ਚ, ਤਂ ‘‘ਇਤਰ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਇਤਰ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ વੁਤ੍ਤਪਟਿਯੋਗવਿਸਯਤ੍ਤਾ।
Idāni sabbasikkhāpadāni saññāvasena dvidhā katvā dassento ‘‘tatrāpi atthi saññāvimokkha’’ntiādimāha. Saññāya abhāvena vimokkho assāti saññāvimokkhanti majjhepadalopasamāso daṭṭhabbo. Yato hi vītikkamasaññāabhāvena muccati, idaṃ saññāvimokkhanti vuccati. Cittaṅgaṃ labhatiyevāti kāyacittādisacittakasamuṭṭhāneheva samuṭṭhahanato . ‘‘Labhatiyevā’’ti avadhāraṇena no na labhatīti dasseti. Tasmā yaṃ cittaṅgaṃ labhati, na labhati ca, taṃ ‘‘itara’’nti vuttaṃ itara-saddassa vuttapaṭiyogavisayattā.
ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤવਸੇਨ ਦ੍વਿਧਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਨ ਅਤ੍ਥਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਯਂ ਸਹੇવ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਨੇવ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਨ। વਿਨਾਪੀਤਿ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਯਞ੍ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਨ, ਕਦਾਚਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਞ੍ਞਾਦੁਕਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਦੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ વੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Puna sabbasikkhāpadāni cittavasena dvidhā dassento ‘‘puna atthi sacittaka’’ntiādimāha. Yaṃ saheva cittena āpajjatīti yaṃ sacittakeneva samuṭṭhānena āpajjati, no acittakena. Vināpīti api-saddena sahāpi cittena āpajjatīti dasseti. Yañhi kadāci acittakena, kadāci sacittakena samuṭṭhānena samuṭṭhāti, taṃ acittakanti vuccati. Ettha ca saññādukaṃ anāpattimukhena, sacittakadukaṃ āpattimukhena vuttanti idametesaṃ nānākaraṇanti veditabbaṃ.
ਲੋਕવਜ੍ਜਦੁਕਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ વੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅવਿਭਜਿਤ੍વਾ ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਕਮ੍ਮવਸੇਨ ਦੁવਿਧਾਨਿ, ਕੁਸਲਾਦਿવਸੇਨ વੇਦਨਾવਸੇਨ ਚ ਤਿવਿਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਕੁਸਲવੇਦਨਾવਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਆਗਤਨਯੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ વਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮવਸੇਨ ਦੁਕਂ વੁਤ੍ਤਂ, ਤਿਕਮੇવ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਬ੍ਬਮੇવ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਕਾਯਦ੍વਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ વਚੀਦ੍વਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਕਾਯવਚੀਦ੍વਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਤਿવਿਧਂ ਹੋਤਿ। ਤੇਨੇવ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕવਣ੍ਣਨਾ) વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾવ ਕਾਯਕਮ੍ਮવਚੀਕਮ੍ਮਤਦੁਭਯવਸੇਨ ਤਿવਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਦ੍વਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ, વਚੀਦ੍વਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ વਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮવਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ। ਤਤੋਯੇવ ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਕਾਯਕਮ੍ਮવਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯવਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ।
Lokavajjadukassa heṭṭhā vuttalakkhaṇattā taṃ avibhajitvā idāni sabbasikkhāpadāni kammavasena duvidhāni, kusalādivasena vedanāvasena ca tividhāni hontīti dassento ‘‘kammakusalavedanāvasenā’’tiādimāha. Ettha pana kiñcāpi aṭṭhakathāsu āgatanayena kāyakammaṃ vacīkammanti kammavasena dukaṃ vuttaṃ, tikameva pana dassetuṃ vaṭṭati. Sabbameva hi sikkhāpadaṃ kāyadvāre āpajjitabbato vacīdvāre āpajjitabbato kāyavacīdvāre āpajjitabbato ca tividhaṃ hoti. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttaṃ ‘‘sabbāva kāyakammavacīkammatadubhayavasena tividhā honti. Tattha kāyadvāre āpajjitabbā kāyakammanti vuccati, vacīdvāre āpajjitabbā vacīkammanti vuccati, ubhayattha āpajjitabbā kāyakammavacīkamma’’nti. Tatoyeva ca adinnādānasikkhāpadādīsu kāyakammavacīkammanti tadubhayavasena dassitaṃ.
ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ વਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ વਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ વਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਕੁਸਲਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ। ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ‘‘ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਰਿ॰ ੩੦੩) વਚਨਤੋ। ਦਸ ਕਾਮਾવਚਰਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦવੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ। ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿવਿਕੁਬ੍ਬਨਾਦੀਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। ਯਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਗਹਿਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ ਆਪਜ੍ਜਤਿ। ਇਮਿਨਾ ਪਨ વਚਨੇਨ ਤਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ વੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਕੁਸਲਭਾવੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋવ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸવਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਂ ਅવਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਂ વਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦવੀਤਿਕ੍ਕਮਾਕਾਰਪ੍ਪવਤ੍ਤਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ। ਇਤਰੇਹਿ ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਇਤਰੇਹਿ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਇਤਰਂ, ਅਕੁਸਲਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਇਦਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ વਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ વਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਏવਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਮੇવ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤવਸੇਨ ਦ੍વਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ વਸੇਨ ਤਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇવ ਪਭੇਦੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੋਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Atthi pana sikkhāpadaṃ kusalantiādinā āpattiṃ āpajjanto kusalacittasamaṅgī vā āpajjati akusalacittasamaṅgī vā abyākatacittasamaṅgī vāti dasseti, na pana kusalāpi āpatti atthīti. Na hi kusalā āpatti nāma atthi ‘‘āpattādhikaraṇaṃ siyā akusalaṃ siyā abyākataṃ, natthi āpattādhikaraṇaṃ kusala’’nti (pari. 303) vacanato. Dasa kāmāvacarakiriyacittānīti hasituppādavoṭṭhabbanehi saddhiṃ aṭṭha mahākiriyacittāni. Dvinnaṃ abhiññācittānaṃ āpattisamuṭṭhāpakattaṃ paññattiṃ ajānantassa iddhivikubbanādīsu daṭṭhabbaṃ. Yaṃ kusalacittena āpajjatīti yaṃ sikkhāpadasīsena gahitaṃ āpattiṃ kusalacittasamaṅgī āpajjati. Iminā pana vacanena taṃ kusalanti āpattiyā vuccamāno kusalabhāvo pariyāyatova, na paramatthatoti dasseti. Kusalacittena hi āpattiṃ āpajjanto saviññattikaṃ aviññattikaṃ vā sikkhāpadavītikkamākārappavattaṃ rūpakkhandhasaṅkhātaṃ abyākatāpattiṃ āpajjati. Itarehi itaranti itarehi akusalābyākatacittehi yaṃ āpajjati, taṃ itaraṃ, akusalaṃ abyākatañcāti attho. Idañca āpattiṃ āpajjanto akusalacittasamaṅgī vā āpajjati kusalābyākatacittasamaṅgī vāti dassanatthaṃ vuttaṃ. Evaṃ santepi sabbasikkhāpadesu kiñci akusalacittameva kiñci kusalābyākatavasena dvicittaṃ, kiñci sabbesaṃ vasena ticittanti ayameva pabhedo labbhati, na aññoti veditabbaṃ.
ਤਿવੇਦਨਂ ਦ੍વਿવੇਦਨਂ ਏਕવੇਦਨਨ੍ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਯਥਾવੁਤ੍ਤવੇਦਨਾવਸੇਨੇવ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਹਸੇਯ੍ਯવਸੇਨ ਤਦਾਕਾਰਪ੍ਪવਤ੍ਤਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇવ ਆਪਤ੍ਤਿਭਾવਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਅવੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਸਮ੍ਭવਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯવਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂਯੇવ ਗਹੇਤ੍વਾ વੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Tivedanaṃ dvivedanaṃ ekavedananti idañca yathāvuttavedanāvaseneva labbhati, nāññathāti daṭṭhabbaṃ. Nipajjitvā nirodhaṃ samāpannassa sahaseyyavasena tadākārappavattarūpakkhandhasseva āpattibhāvato ‘‘atthi avedana’’ntipi vattabbametaṃ, kadāci karahaci yadicchakaṃ sambhavatīti aggahetvā yebhuyyavasena labbhamānaṃyeva gahetvā vuttanti veditabbaṃ.
ਇਦਾਨਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਂવਣ੍ਣਿਯਮਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ વਿਭਜਿਤ੍વਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ વਿਦਿਤ੍વਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ વਿਦਿਤ੍વਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ‘‘વੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪਰਕਾਲਕਿਰਿਯਾવਚਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਕਿਰਿਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯવਸੇਨ વੁਤ੍ਤਂ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇ ਸਤਿ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਿਰਿਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾવਤੋ। ‘‘ਮਨੋਦ੍વਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲવਸੇਨੇવ વੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮੇਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਗਮੇવ ਹੋਤਿ। ਨ ਤਸ੍ਸ વਸੇਨ ਕਮ੍ਮਭਾવੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ વਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕવਸੇਨ ਕਾਯਦ੍વਾਰੇ ਪવਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ વਸੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਭਾવੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾવਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਨ ਹਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ।
Idāni yathāvuttasamuṭṭhānādīni imasmiṃ saṃvaṇṇiyamānasikkhāpade vibhajitvā dassento ‘‘imaṃ pakiṇṇakaṃ viditvā’’tiādimāha. Tattha viditvāti imassa ‘‘veditabba’’nti iminā aparakālakiriyāvacanena sambandho veditabbo. Kiriyasamuṭṭhānanti idaṃ yebhuyyavasena vuttaṃ parūpakkame sati sādiyantassa akiriyasamuṭṭhānabhāvato. ‘‘Manodvāre āpatti nāma natthīti idampi bāhullavaseneva vutta’’nti vadanti. Cittaṃ panettha aṅgamattaṃ hotīti paṭhamapārājikaṃ kāyacittato samuṭṭhātīti cittamettha āpattiyā aṅgameva hoti. Na tassa vasena kammabhāvo labbhatīti viññattijanakavasena kāyadvāre pavattattā tassa cittassa vasena imassa sikkhāpadassa manokammabhāvo na labbhatīti attho. Sikkhāpadassa heṭṭhā vuttanayena paññattibhāvato ‘‘sabbañcetaṃ āpattiyaṃ yujjatī’’ti vuttaṃ. Na hi yathāvuttasamuṭṭhānādi paññattiyaṃ yujjati.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
