| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
43. பதே³ஸவிஹாரஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா
43. Padesavihārañāṇaniddesavaṇṇanā
94. பதே³ஸவிஹாரஞாணனித்³தே³ஸே யேனாகாரேன மாதிகாய உத்³தி³ட்டோ² பதே³ஸோ பச்சவெக்கி²தப்³போ³, தங் த³ஸ்ஸெந்தோ மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யிதந்திஆதி³மாஹ. தத்த² மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாதி தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தவேத³னாபி வட்டதி தி³ட்டி²ங் உபனிஸ்ஸயங் கத்வா உப்பன்னா குஸலாகுஸலவேத³னாபி விபாகவேத³னாபி. தத்த² மிச்சா²தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா அகுஸலாவ ஹோதி, தி³ட்டி²ங் பன உபனிஸ்ஸாய குஸலாபி உப்பஜ்ஜந்தி அகுஸலாபி. மிச்சா²தி³ட்டி²கா ஹி தி³ட்டி²ங் உபனிஸ்ஸாய பக்க²தி³வஸேஸு யாகு³ப⁴த்தாதீ³னி தெ³ந்தி, அந்த⁴குட்டி²ஆதீ³னங் வத்தங் பட்ட²பெந்தி, சதுமஹாபதே² ஸாலங் கரொந்தி, பொக்க²ரணிங் க²ணாபெந்தி, புப்பா²ராமங் ப²லாராமங் ரோபெந்தி, நதீ³விது³க்³கே³ஸு ஸேதுங் அத்த²ரந்தி, விஸமங் ஸமங் கரொந்தி. இதி தேஸங் குஸலா வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. மிச்சா²தி³ட்டி²ங் பன நிஸ்ஸாய ஸம்மாதி³ட்டி²கே அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி வத⁴ப³ந்தா⁴தீ³னி கரொந்தி, பாணங் வதி⁴த்வா தே³வதானங் உபஹரந்தி. இதி நேஸங் அகுஸலா வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. விபாகவேத³னா பன ப⁴வந்தரக³தானங் ஹோதி. ஸா பன மிச்சா²தி³ட்டி² ஸஹஜாதாய வேத³னாய ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஸம்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தபச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி, ஸமனந்தரனிருத்³தா⁴ மிச்சா²தி³ட்டி² பச்சுப்பன்னமிச்சா²தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தாய வேத³னாய அனந்தரஸமனந்தரூபனிஸ்ஸயஆஸேவனநத்தி²விக³தபச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி, மிச்சா²தி³ட்டி²ங் க³ருங் கத்வா அபி⁴னந்த³ந்தஸ்ஸ லோப⁴ஸஹக³தவேத³னாய ஆரம்மணஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயபச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி, ஸப்³பா³குஸலேஹி மிச்சா²தி³ட்டி²ங் ஆரம்மணமத்தங் கரொந்தஸ்ஸ ஸப்³பா³குஸலவேத³னாய மிச்சா²தி³ட்டி²ங் பச்சவெக்க²ந்தஸ்ஸ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ குஸலாப்³யாகதவேத³னாய ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயேன உப்பஜ்ஜமானானங் குஸலாகுஸலவேத³னானங் ப⁴வந்தரே விபாகவேத³னானஞ்ச உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி.
94. Padesavihārañāṇaniddese yenākārena mātikāya uddiṭṭho padeso paccavekkhitabbo, taṃ dassento micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitantiādimāha. Tattha micchādiṭṭhipaccayāti diṭṭhisampayuttavedanāpi vaṭṭati diṭṭhiṃ upanissayaṃ katvā uppannā kusalākusalavedanāpi vipākavedanāpi. Tattha micchādiṭṭhisampayuttā akusalāva hoti, diṭṭhiṃ pana upanissāya kusalāpi uppajjanti akusalāpi. Micchādiṭṭhikā hi diṭṭhiṃ upanissāya pakkhadivasesu yāgubhattādīni denti, andhakuṭṭhiādīnaṃ vattaṃ paṭṭhapenti, catumahāpathe sālaṃ karonti, pokkharaṇiṃ khaṇāpenti, pupphārāmaṃ phalārāmaṃ ropenti, nadīviduggesu setuṃ attharanti, visamaṃ samaṃ karonti. Iti tesaṃ kusalā vedanā uppajjati. Micchādiṭṭhiṃ pana nissāya sammādiṭṭhike akkosanti paribhāsanti vadhabandhādīni karonti, pāṇaṃ vadhitvā devatānaṃ upaharanti. Iti nesaṃ akusalā vedanā uppajjati. Vipākavedanā pana bhavantaragatānaṃ hoti. Sā pana micchādiṭṭhi sahajātāya vedanāya sahajātaaññamaññanissayasampayuttaatthiavigatapaccayehi paccayo hoti, samanantaraniruddhā micchādiṭṭhi paccuppannamicchādiṭṭhisampayuttāya vedanāya anantarasamanantarūpanissayaāsevananatthivigatapaccayehi paccayo hoti, micchādiṭṭhiṃ garuṃ katvā abhinandantassa lobhasahagatavedanāya ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayapaccayehi paccayo hoti, sabbākusalehi micchādiṭṭhiṃ ārammaṇamattaṃ karontassa sabbākusalavedanāya micchādiṭṭhiṃ paccavekkhantassa vipassantassa kusalābyākatavedanāya ārammaṇapaccayena paccayo hoti, micchādiṭṭhipaccayena uppajjamānānaṃ kusalākusalavedanānaṃ bhavantare vipākavedanānañca upanissayapaccayena paccayo hoti.
மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமபச்சயாதி மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமோ நாம ஸம்மாதி³ட்டி², தஸ்மா யங் ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா வேத³யிதங் வுத்தங், ததே³வ ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமபச்சயா’’தி வேதி³தப்³ப³ங். கேசி பன ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமோ நாம விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே சா’’தி வத³ந்தி.
Micchādiṭṭhivūpasamapaccayāti micchādiṭṭhivūpasamo nāma sammādiṭṭhi, tasmā yaṃ sammādiṭṭhipaccayā vedayitaṃ vuttaṃ, tadeva ‘‘micchādiṭṭhivūpasamapaccayā’’ti veditabbaṃ. Keci pana ‘‘micchādiṭṭhivūpasamo nāma vipassanākkhaṇe sotāpattimaggakkhaṇe cā’’ti vadanti.
ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யிதந்தி எத்தா²பி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்பயுத்தவேத³னாபி வட்டதி ஸம்மாதி³ட்டி²ங் உபனிஸ்ஸயங் கத்வா உப்பன்னா குஸலாகுஸலவேத³னாபி விபாகவேத³னாபி. தத்த² ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா குஸலாவ ஹோதி, ஸம்மாதி³ட்டி²ங் பன உபனிஸ்ஸாய பு³த்³த⁴பூஜா தீ³பமாலாரோபனங் மஹாத⁴ம்மஸ்ஸவனங் அப்பதிட்டி²தே தி³ஸாபா⁴கே³ சேதியபதிட்டா²பனந்தி ஏவமாதீ³னி புஞ்ஞானி கரொந்தி. இதி நேஸங் குஸலா வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. ஸம்மாதி³ட்டி²மேவ நிஸ்ஸாய மிச்சா²தி³ட்டி²கே அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி, அத்தானங் உக்கங்ஸந்தி, பரங் வம்பெ⁴ந்தி. இதி நேஸங் அகுஸலா வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. விபாகவேத³னா பன ப⁴வந்தரக³தானங்யேவ ஹோதி. ஸா பன ஸம்மாதி³ட்டி² ஸஹஜாதாய ஸமனந்தரனிருத்³தா⁴ய பச்சுப்பன்னாய வேத³னாய மிச்சா²தி³ட்டி²யா வுத்தபச்சயேஹேவ பச்சயோ ஹோதி, லோகிகஸம்மாதி³ட்டி² பச்சவெக்க²ணஸம்பயுத்தாய விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தாய நிகந்திஸம்பயுத்தாய ச வேத³னாய ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, மிச்சா²தி³ட்டி²யா வுத்தனயேனேவ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, மக்³க³ப²லஸம்மாதி³ட்டி² பச்சவெக்க²ணஸம்பயுத்தாய வேத³னாய ஆரம்மணஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயபச்சயவஸேன பச்சயோ ஹோதி.
Sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitanti etthāpi sammādiṭṭhisampayuttavedanāpi vaṭṭati sammādiṭṭhiṃ upanissayaṃ katvā uppannā kusalākusalavedanāpi vipākavedanāpi. Tattha sammādiṭṭhisampayuttā kusalāva hoti, sammādiṭṭhiṃ pana upanissāya buddhapūjā dīpamālāropanaṃ mahādhammassavanaṃ appatiṭṭhite disābhāge cetiyapatiṭṭhāpananti evamādīni puññāni karonti. Iti nesaṃ kusalā vedanā uppajjati. Sammādiṭṭhimeva nissāya micchādiṭṭhike akkosanti paribhāsanti, attānaṃ ukkaṃsanti, paraṃ vambhenti. Iti nesaṃ akusalā vedanā uppajjati. Vipākavedanā pana bhavantaragatānaṃyeva hoti. Sā pana sammādiṭṭhi sahajātāya samanantaraniruddhāya paccuppannāya vedanāya micchādiṭṭhiyā vuttapaccayeheva paccayo hoti, lokikasammādiṭṭhi paccavekkhaṇasampayuttāya vipassanāsampayuttāya nikantisampayuttāya ca vedanāya ārammaṇapaccayena paccayo hoti, micchādiṭṭhiyā vuttanayeneva upanissayapaccayena paccayo hoti, maggaphalasammādiṭṭhi paccavekkhaṇasampayuttāya vedanāya ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayapaccayavasena paccayo hoti.
ஸம்மாதி³ட்டி²வூபஸமபச்சயாபி வேத³யிதந்தி ஸம்மாதி³ட்டி²வூபஸமோ நாம மிச்சா²தி³ட்டி², தஸ்மா யங் மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா வேத³யிதங் வுத்தங், ததே³வ ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²வூபஸமபச்சயா’’தி வேதி³தப்³ப³ங். மிச்சா²ஸங்கப்பபச்சயா மிச்சா²ஸங்கப்பவூபஸமபச்சயாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யஸ்ஸ யஸ்ஸ ஹி ‘‘வூபஸமபச்சயா’’தி வுச்சதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ படிபக்க²த⁴ம்மபச்சயாவ தங் தங் வேத³யிதங் அதி⁴ப்பேதங். மிச்சா²ஞாணாதீ³ஸு பன மிச்சா²ஞாணங் நாம பாபகிரியாஸு உபாயசிந்தா. அத² வா மிச்சா²ஞாணங் மிச்சா²பச்சவெக்க²ணஞாணங். ஸம்மாஞாணங் நாம விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டி²ங் லோகுத்தரஸம்மாதி³ட்டி²ஞ்ச ட²பெத்வா அவஸேஸகுஸலாப்³யாகதங் ஞாணங். மிச்சா²விமுத்தி நாம பாபாதி⁴முத்திதா. அத² வா அயாதா²வவிமுத்தி அனிய்யானிகவிமுத்தி அவிமுத்தஸ்ஸேவ ஸதோ விமுத்திஸஞ்ஞீதி. ஸம்மாவிமுத்தி நாம கல்யாணாதி⁴முத்திதா ப²லவிமுத்தி ச. ஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ ஹெட்டா² வுத்தத்தா²யேவ.
Sammādiṭṭhivūpasamapaccayāpivedayitanti sammādiṭṭhivūpasamo nāma micchādiṭṭhi, tasmā yaṃ micchādiṭṭhipaccayā vedayitaṃ vuttaṃ, tadeva ‘‘sammādiṭṭhivūpasamapaccayā’’ti veditabbaṃ. Micchāsaṅkappapaccayā micchāsaṅkappavūpasamapaccayātiādīsupi eseva nayo. Yassa yassa hi ‘‘vūpasamapaccayā’’ti vuccati, tassa tassa paṭipakkhadhammapaccayāva taṃ taṃ vedayitaṃ adhippetaṃ. Micchāñāṇādīsu pana micchāñāṇaṃ nāma pāpakiriyāsu upāyacintā. Atha vā micchāñāṇaṃ micchāpaccavekkhaṇañāṇaṃ. Sammāñāṇaṃ nāma vipassanāsammādiṭṭhiṃ lokuttarasammādiṭṭhiñca ṭhapetvā avasesakusalābyākataṃ ñāṇaṃ. Micchāvimutti nāma pāpādhimuttitā. Atha vā ayāthāvavimutti aniyyānikavimutti avimuttasseva sato vimuttisaññīti. Sammāvimutti nāma kalyāṇādhimuttitā phalavimutti ca. Sammādiṭṭhiādayo heṭṭhā vuttatthāyeva.
ச²ந்த³பச்சயாபீதிஆதீ³ஸு பன ச²ந்தோ³ நாம லோபோ⁴, ச²ந்த³பச்சயா அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தவேத³னா வேதி³தப்³பா³. ச²ந்த³வூபஸமபச்சயா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவ. விதக்கபச்சயா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னா. விதக்கவூபஸமபச்சயா து³தியஜ்ஜா²னவேத³னா. ஸஞ்ஞாபச்சயா ட²பெத்வா பட²மஜ்ஜா²னங் ஸேஸா ச² ஸமாபத்திவேத³னா. ஸஞ்ஞாவூபஸமபச்சயா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவேத³னா.
Chandapaccayāpītiādīsu pana chando nāma lobho, chandapaccayā aṭṭhalobhasahagatacittasampayuttavedanā veditabbā. Chandavūpasamapaccayā paṭhamajjhānavedanāva. Vitakkapaccayā paṭhamajjhānavedanā. Vitakkavūpasamapaccayā dutiyajjhānavedanā. Saññāpaccayā ṭhapetvā paṭhamajjhānaṃ sesā cha samāpattivedanā. Saññāvūpasamapaccayā nevasaññānāsaññāyatanavedanā.
ச²ந்தோ³ ச அவூபஸந்தோ ஹோதீதிஆதீ³ஸு ஸசே ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞா அவூபஸந்தா ஹொந்தீதி அத்தோ². தப்பச்சயாதி ஸோ ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞானங் அவூபஸமோ ஏவ பச்சயோ தப்பச்சயோ, தஸ்மா தப்பச்சயா. ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞாஅவூபஸமபச்சயா வேத³னா ஹோதீதி அத்தோ². ஸா அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தவேத³னா ஹோதி. ஸசே ச²ந்தோ³ வூபஸந்தோ விதக்கஸஞ்ஞா அவூபஸந்தா. தப்பச்சயாதி ஸோ ச²ந்த³ஸ்ஸ வூபஸமோ விதக்கஸஞ்ஞானங் அவூபஸமோ ஏவ பச்சயோ தப்பச்சயோ, தஸ்மா தப்பச்சயா. ஸா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவ. ஸசே ச²ந்த³விதக்கா வூபஸந்தா ஸஞ்ஞா அவூபஸந்தா. தப்பச்சயாதி ஸோ ச²ந்த³விதக்கானங் வூபஸமோ ஸஞ்ஞாய அவூபஸமோ ஏவ பச்சயோ தப்பச்சயோ, தஸ்மா தப்பச்சயா. ஸா து³தியஜ்ஜா²னவேத³னாவ. ஸசே ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞா வூபஸந்தா. தப்பச்சயாதி ஸோ ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞானங் வூபஸமோ ஏவ பச்சயோ தப்பச்சயோ, தஸ்மா தப்பச்சயா. ஸா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவேத³னாவ. கேசி பன ‘‘ச²ந்தோ³ நாம அப்பனங் பாபுணிஸ்ஸாமீதி புப்³ப³பா⁴கே³ த⁴ம்மச்ச²ந்தோ³, அப்பனாப்பத்தஸ்ஸ ஸோ ச²ந்தோ³ வூபஸந்தோ ஹோதி. பட²மஜ்ஜா²னே விதக்கோ ஹோதி, து³தியஜ்ஜா²னப்பத்தஸ்ஸ விதக்கோ வூபஸந்தோ ஹோதி. ஸத்தஸு ஸமாபத்தீஸு ஸஞ்ஞா ஹோதி, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனங் ஸமாபன்னஸ்ஸ ச நிரோத⁴ங் ஸமாபன்னஸ்ஸ ச ஸஞ்ஞா வூபஸந்தா ஹோதீ’’தி ஏவங் வண்ணயந்தி. இத⁴ பன நிரோத⁴ஸமாபத்தி ந யுஜ்ஜதி. அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியாதி அரஹத்தப²லஸ்ஸ பத்தத்தா²ய. அத்தி² ஆயவந்தி அத்தி² வீரியங். ஆயாவந்திபி பாடோ². தஸ்மிம்பி டா²னே அனுப்பத்தேதி தஸ்ஸ வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ வஸேன தஸ்மிங் அரஹத்தப²லஸ்ஸ காரணே அரியமக்³கே³ அனுப்பத்தே . தப்பச்சயாபி வேத³யிதந்தி அரஹத்தஸ்ஸ டா²னபச்சயா வேத³யிதங். ஏதேன சதுமக்³க³ஸஹஜாதா நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரவேத³னா க³ஹிதா. கேசி பன ‘‘ஆயவந்தி படிபத்தி. தஸ்மிம்பி டா²னே அனுப்பத்தேதி தஸ்ஸா பூ⁴மியா பத்தியா’’தி வண்ணயந்தி.
Chando ca avūpasanto hotītiādīsu sace chandavitakkasaññā avūpasantā hontīti attho. Tappaccayāti so chandavitakkasaññānaṃ avūpasamo eva paccayo tappaccayo, tasmā tappaccayā. Chandavitakkasaññāavūpasamapaccayā vedanā hotīti attho. Sā aṭṭhalobhasahagatacittasampayuttavedanā hoti. Sace chando vūpasanto vitakkasaññā avūpasantā. Tappaccayāti so chandassa vūpasamo vitakkasaññānaṃ avūpasamo eva paccayo tappaccayo, tasmā tappaccayā. Sā paṭhamajjhānavedanāva. Sace chandavitakkā vūpasantā saññā avūpasantā. Tappaccayāti so chandavitakkānaṃ vūpasamo saññāya avūpasamo eva paccayo tappaccayo, tasmā tappaccayā. Sā dutiyajjhānavedanāva. Sace chandavitakkasaññā vūpasantā. Tappaccayāti so chandavitakkasaññānaṃ vūpasamo eva paccayo tappaccayo, tasmā tappaccayā. Sā nevasaññānāsaññāyatanavedanāva. Keci pana ‘‘chando nāma appanaṃ pāpuṇissāmīti pubbabhāge dhammacchando, appanāppattassa so chando vūpasanto hoti. Paṭhamajjhāne vitakko hoti, dutiyajjhānappattassa vitakko vūpasanto hoti. Sattasu samāpattīsu saññā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ca nirodhaṃ samāpannassa ca saññā vūpasantā hotī’’ti evaṃ vaṇṇayanti. Idha pana nirodhasamāpatti na yujjati. Appattassapattiyāti arahattaphalassa pattatthāya. Atthi āyavanti atthi vīriyaṃ. Āyāvantipi pāṭho. Tasmimpi ṭhāne anuppatteti tassa vīriyārambhassa vasena tasmiṃ arahattaphalassa kāraṇe ariyamagge anuppatte . Tappaccayāpi vedayitanti arahattassa ṭhānapaccayā vedayitaṃ. Etena catumaggasahajātā nibbattitalokuttaravedanā gahitā. Keci pana ‘‘āyavanti paṭipatti. Tasmimpi ṭhāne anuppatteti tassā bhūmiyā pattiyā’’ti vaṇṇayanti.
பதே³ஸவிஹாரஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Padesavihārañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 43. பதே³ஸவிஹாரஞாணனித்³தே³ஸோ • 43. Padesavihārañāṇaniddeso
