| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ವಿಮಾನವತ್ಥು-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
೨. ಪಭಸ್ಸರವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ
2. Pabhassaravimānavaṇṇanā
ಪಭಸ್ಸರವರವಣ್ಣನಿಭೇತಿ ಪಭಸ್ಸರವಿಮಾನಂ। ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ। ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಹೋತಿ। ತಸ್ಸೇಕಾ ಧೀತಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ, ಸಾಪಿ ಥೇರೇ ಗರುಚಿತ್ತೀಕಾರಬಹುಲಾ ಹೋತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ತಂ ಕುಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ। ಸಾ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಥೇರೇ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸುಮನಮಾಲಾಯ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಮಧುರಂ ಗುಳಫಾಣಿತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿ, ಥೇರೋ ಅನುಮೋದಿತುಕಾಮೋ ನಿಸೀದಿ। ಸಾ ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ಬಹುಕಿಚ್ಚತಾಯ ಅನೋಕಾಸತಂ ಪವೇದೇತ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ। ತದಹೇವ ಚ ಸಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ –
Pabhassaravaravaṇṇanibheti pabhassaravimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā rājagahe viharati. Tena ca samayena rājagahe aññataro upāsako mahāmoggallānatthere abhippasanno hoti. Tassekā dhītā saddhā pasannā, sāpi there garucittīkārabahulā hoti. Athekadivasaṃ āyasmā mahāmoggallāno rājagahe piṇḍāya caranto taṃ kulaṃ upasaṅkami. Sā theraṃ disvā somanassajātā āsanaṃ paññāpetvā there tattha nisinne sumanamālāya pūjetvā madhuraṃ guḷaphāṇitaṃ therassa patte ākiri, thero anumoditukāmo nisīdi. Sā gharāvāsassa bahukiccatāya anokāsataṃ pavedetvā ‘‘aññasmiṃ divase dhammaṃ sossāmī’’ti theraṃ vanditvā uyyojesi. Tadaheva ca sā kālaṃ katvā tāvatiṃsesu nibbatti. Taṃ āyasmā mahāmoggallāno upasaṅkamitvā imāhi gāthāhi pucchi –
೬೯೭.
697.
‘‘ಪಭಸ್ಸರವರವಣ್ಣನಿಭೇ, ಸುರತ್ತವತ್ಥವಸನೇ।
‘‘Pabhassaravaravaṇṇanibhe, surattavatthavasane;
ಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಚನ್ದನರುಚಿರಗತ್ತೇ,
Mahiddhike candanaruciragatte,
ಕಾ ತ್ವಂ ಸುಭೇ ದೇವತೇ ವನ್ದಸೇ ಮಮಂ॥
Kā tvaṃ subhe devate vandase mamaṃ.
೬೯೮.
698.
‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಚ ತೇ ಮಹಗ್ಘೋ, ನಾನಾರತನಚಿತ್ತಿತೋ ರುಚಿರೋ।
‘‘Pallaṅko ca te mahaggho, nānāratanacittito ruciro;
ಯತ್ಥ ತ್ವಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ವಿರೋಚಸಿ, ದೇವರಾಜಾರಿವ ನನ್ದನೇ ವನೇ॥
Yattha tvaṃ nisinnā virocasi, devarājāriva nandane vane.
೬೯೯.
699.
‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪುರೇ ಸುಚರಿತಮಾಚರೀ ಭದ್ದೇ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಂ।
‘‘Kiṃ tvaṃ pure sucaritamācarī bhadde, kissa kammassa vipākaṃ;
ಅನುಭೋಸಿ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ।
Anubhosi devalokasmiṃ, devate pucchitācikkha;
ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ॥
Kissa kammassidaṃ phala’’nti.
೬೯೭. ತತ್ಥ ಪಭಸ್ಸರವರವಣ್ಣನಿಭೇತಿ ನಿಭಾತಿ ದಿಬ್ಬತೀತಿ ನಿಭಾ, ವಣ್ಣೋವ ನಿಭಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ, ಅತಿವಿಯ ಓಭಾಸನತೋ ಪಭಸ್ಸರಾ ಛವಿದೋಸಾಭಾವೇನ ವರಾ ಉತ್ತಮಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಪಭಸ್ಸರವರವಣ್ಣನಿಭಾ। ಆಮನ್ತನವಸೇನ ‘‘ಪಭಸ್ಸರವರವಣ್ಣನಿಭೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸುರತ್ತವತ್ಥವಸನೇತಿ ಸುಟ್ಠು ರತ್ತವತ್ಥನಿವತ್ಥೇ। ಚನ್ದನರುಚಿರಗತ್ತೇತಿ ಚನ್ದನಾನುಲಿತ್ತಂ ವಿಯ ರುಚಿರಗತ್ತೇ, ಗೋಸೀತಚನ್ದನೇನ ಬಹಲತರಾನುಲಿತ್ತಂ ವಿಯ ಸುರತ್ತಮನುಞ್ಞಸರೀರಾವಯವೇತಿ ಅತ್ಥೋ, ಚನ್ದನಾನುಲೇಪೇನ ವಾ ರುಚಿರಗತ್ತೇ।
697. Tattha pabhassaravaravaṇṇanibheti nibhāti dibbatīti nibhā, vaṇṇova nibhā vaṇṇanibhā, ativiya obhāsanato pabhassarā chavidosābhāvena varā uttamā vaṇṇanibhā etissāti pabhassaravaravaṇṇanibhā. Āmantanavasena ‘‘pabhassaravaravaṇṇanibhe’’ti vuttaṃ. Surattavatthavasaneti suṭṭhu rattavatthanivatthe. Candanaruciragatteti candanānulittaṃ viya ruciragatte, gosītacandanena bahalatarānulittaṃ viya surattamanuññasarīrāvayaveti attho, candanānulepena vā ruciragatte.
ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ದೇವತಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –
Evaṃ therena puṭṭhā devatā imāhi gāthāhi byākāsi –
೭೦೦.
700.
‘‘ಪಿಣ್ಡಾಯ ತೇ ಚರನ್ತಸ್ಸ, ಮಾಲಂ ಫಾಣಿತಞ್ಚ ಅದದಂ ಭನ್ತೇ।
‘‘Piṇḍāya te carantassa, mālaṃ phāṇitañca adadaṃ bhante;
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ವಿಪಾಕಂ, ಅನುಭೋಮಿ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ॥
Tassa kammassidaṃ vipākaṃ, anubhomi devalokasmiṃ.
೭೦೧.
701.
‘‘ಹೋತಿ ಚ ಮೇ ಅನುತಾಪೋ, ಅಪರದ್ಧಂ ದುಕ್ಖಿತಞ್ಚ ಮೇ ಭನ್ತೇ।
‘‘Hoti ca me anutāpo, aparaddhaṃ dukkhitañca me bhante;
ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ನಾಸ್ಸೋಸಿಂ, ಸುದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮರಾಜೇನ॥
Sāhaṃ dhammaṃ nāssosiṃ, sudesitaṃ dhammarājena.
೭೦೨.
702.
‘‘ತಂ ತಂ ವದಾಮಿ ಭದ್ದನ್ತೇ, ಯಸ್ಸ ಮೇ ಅನುಕಮ್ಪಿಯೋ ಕೋಚಿ।
‘‘Taṃ taṃ vadāmi bhaddante, yassa me anukampiyo koci;
ಧಮ್ಮೇಸು ತಂ ಸಮಾದಪೇಥ, ಸುದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮರಾಜೇನ॥
Dhammesu taṃ samādapetha, sudesitaṃ dhammarājena.
೭೦೩.
703.
‘‘ಯೇಸಂ ಅತ್ಥಿ ಸದ್ಧಾ ಬುದ್ಧೇ, ಧಮ್ಮೇ ಚ ಸಙ್ಘರತನೇ।
‘‘Yesaṃ atthi saddhā buddhe, dhamme ca saṅgharatane;
ತೇ ಮಂ ಅತಿವಿರೋಚನ್ತಿ, ಆಯುನಾ ಯಸಸಾ ಸಿರಿಯಾ॥
Te maṃ ativirocanti, āyunā yasasā siriyā.
೭೦೪.
704.
‘‘ಪತಾಪೇನ ವಣ್ಣೇನ ಉತ್ತರಿತರಾ, ಅಞ್ಞೇ ಮಹಿದ್ಧಿಕತರಾ ಮಯಾ ದೇವಾ’’ತಿ॥
‘‘Patāpena vaṇṇena uttaritarā, aññe mahiddhikatarā mayā devā’’ti.
೭೦೦. ತತ್ಥ ಮಾಲನ್ತಿ ಸುಮನಪುಪ್ಫಂ। ಫಾಣಿತನ್ತಿ ಉಚ್ಛುರಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕತಫಾಣಿತಂ।
700. Tattha mālanti sumanapupphaṃ. Phāṇitanti ucchurasaṃ gahetvā kataphāṇitaṃ.
೭೦೧. ಅನುತಾಪೋತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ। ತಸ್ಸ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಅಪರದ್ಧಂ ದುಕ್ಖತಞ್ಚ ಮೇ ಭನ್ತೇ’’ತಿ । ಇದಾನಿ ತಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ನಾಸ್ಸೋಸಿ’’ನ್ತಿ, ಸಾ ಅಹಂ ತದಾ ತವ ದೇಸೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ನ ಸುಣಿಂ। ಕೀದಿಸಂ? ಸುದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮರಾಜೇನಾತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಾದಿತಾಯ ಏಕನ್ತನಿಯ್ಯಾನಿಕತಾಯ ಚ ಸ್ವಾಖಾತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
701.Anutāpoti vippaṭisāro. Tassa kāraṇamāha ‘‘aparaddhaṃ dukkhatañca me bhante’’ti . Idāni taṃ sarūpato dasseti ‘‘sāhaṃ dhammaṃ nāssosi’’nti, sā ahaṃ tadā tava desetukāmassa dhammaṃ na suṇiṃ. Kīdisaṃ? Sudesitaṃ dhammarājenāti, sammāsambuddhena ādikalyāṇāditāya ekantaniyyānikatāya ca svākhātanti attho.
೭೦೨. ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮರಾಜೇನ ಸುದೇಸಿತತ್ತಾ ಅಸವನಸ್ಸ ಚ ಮಾದಿಸಾನಂ ಅನುತಾಪಹೇತುಭಾವತೋ। ತನ್ತಿ ತುವಂ, ತುಯ್ಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ಅಸ್ಸ। ಅನುಕಮ್ಪಿಯೋತಿ ಅನುಕಮ್ಪಿತಬ್ಬೋ। ಕೋಚೀತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ। ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮೇಸು। ‘‘ಧಮ್ಮೇ ಹೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಸಾಸನಧಮ್ಮೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಹೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ವಚನವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ವಾ। ತನ್ತಿ ಅನುಕಮ್ಪಿತಬ್ಬಪುಗ್ಗಲಂ। ಸುದೇಸಿತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ದೇಸಿತಂ।
702.Tanti tasmā dhammarājena sudesitattā asavanassa ca mādisānaṃ anutāpahetubhāvato. Tanti tuvaṃ, tuyhanti attho. Yassāti yo assa. Anukampiyoti anukampitabbo. Kocīti yo koci. Dhammesūti sīlādidhammesu. ‘‘Dhamme hī’’ti vā pāṭho, sāsanadhammeti attho. Hīti nipātamattaṃ, vacanavipallāso vā. Tanti anukampitabbapuggalaṃ. Sudesitanti suṭṭhu desitaṃ.
೭೦೩-೪. ತೇ ಮಂ ಅತಿವಿರೋಚನ್ತೀತಿ ತೇ ರತನತ್ತಯೇ ಪಸನ್ನಾ ದೇವಪುತ್ತಾ ಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿರೋಚನ್ತಿ। ಪತಾಪೇನಾತಿ ತೇಜಸಾ ಆನುಭಾವೇನ। ಅಞ್ಞೇತಿ ಯೇ ಅಞ್ಞೇ। ಮಯಾತಿ ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಕರಣವಚನಂ। ವಣ್ಣೇನ ಉತ್ತರಿತರಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕತರಾ ಚ ದೇವಾ, ತೇ ರತನತ್ತಯೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
703-4.Te maṃ ativirocantīti te ratanattaye pasannā devaputtā maṃ atikkamitvā virocanti. Patāpenāti tejasā ānubhāvena. Aññeti ye aññe. Mayāti nissakke karaṇavacanaṃ. Vaṇṇena uttaritarā mahiddhikatarā ca devā, te ratanattaye abhippasannāyevāti dasseti. Sesaṃ vuttanayameva.
ಪಭಸ್ಸರವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Pabhassaravimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ವಿಮಾನವತ್ಥುಪಾಳಿ • Vimānavatthupāḷi / ೨. ಪಭಸ್ಸರವಿಮಾನವತ್ಥು • 2. Pabhassaravimānavatthu
