Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / સંયુત્તનિકાય • Saṃyuttanikāya

૫. પબ્બતૂપમસુત્તં

5. Pabbatūpamasuttaṃ

૧૩૬. સાવત્થિનિદાનં . એકમન્તં નિસિન્નં ખો રાજાનં પસેનદિં કોસલં ભગવા એતદવોચ – ‘‘હન્દ, કુતો નુ ત્વં, મહારાજ, આગચ્છસિ દિવા દિવસ્સા’’તિ? ‘‘યાનિ તાનિ, ભન્તે, રઞ્ઞં ખત્તિયાનં મુદ્ધાવસિત્તાનં ઇસ્સરિયમદમત્તાનં કામગેધપરિયુટ્ઠિતાનં જનપદત્થાવરિયપ્પત્તાનં મહન્તં પથવિમણ્ડલં અભિવિજિય અજ્ઝાવસન્તાનં રાજકરણીયાનિ ભવન્તિ, તેસુ ખ્વાહં, એતરહિ ઉસ્સુક્કમાપન્નો’’તિ.

136. Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṃ, etarahi ussukkamāpanno’’ti.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, મહારાજ, ઇધ તે પુરિસો આગચ્છેય્ય પુરત્થિમાય દિસાય સદ્ધાયિકો પચ્ચયિકો. સો તં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદેય્ય – ‘યગ્ઘે, મહારાજ, જાનેય્યાસિ, અહં આગચ્છામિ પુરત્થિમાય દિસાય. તત્થદ્દસં મહન્તં પબ્બતં અબ્ભસમં સબ્બે પાણે નિપ્પોથેન્તો આગચ્છતિ. યં તે, મહારાજ, કરણીયં, તં કરોહી’તિ. અથ દુતિયો પુરિસો આગચ્છેય્ય પચ્છિમાય દિસાય…પે॰… અથ તતિયો પુરિસો આગચ્છેય્ય ઉત્તરાય દિસાય…પે॰… અથ ચતુત્થો પુરિસો આગચ્છેય્ય દક્ખિણાય દિસાય સદ્ધાયિકો પચ્ચયિકો. સો તં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદેય્ય – ‘યગ્ઘે મહારાજ, જાનેય્યાસિ, અહં આગચ્છામિ દક્ખિણાય દિસાય. તત્થદ્દસં મહન્તં પબ્બતં અબ્ભસમં સબ્બે પાણે નિપ્પોથેન્તો આગચ્છતિ. યં તે, મહારાજ, કરણીયં તં કરોહી’તિ. એવરૂપે તે, મહારાજ, મહતિ મહબ્ભયે સમુપ્પન્ને દારુણે મનુસ્સક્ખયે 1 દુલ્લભે મનુસ્સત્તે કિમસ્સ કરણીય’’ન્તિ?

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ, taṃ karohī’ti. Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya…pe… atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya…pe… atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye 2 dullabhe manussatte kimassa karaṇīya’’nti?

‘‘એવરૂપે મે, ભન્તે, મહતિ મહબ્ભયે સમુપ્પન્ને દારુણે મનુસ્સક્ખયે દુલ્લભે મનુસ્સત્તે કિમસ્સ કરણીયં અઞ્ઞત્ર ધમ્મચરિયાય અઞ્ઞત્ર સમચરિયાય અઞ્ઞત્ર કુસલકિરિયાય અઞ્ઞત્ર પુઞ્ઞકિરિયાયા’’તિ?

‘‘Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā’’ti?

‘‘આરોચેમિ ખો તે, મહારાજ, પટિવેદેમિ ખો તે, મહારાજ, અધિવત્તતિ ખો તં, મહારાજ, જરામરણં. અધિવત્તમાને ચે તે, મહારાજ, જરામરણે કિમસ્સ કરણીય’’ન્તિ? ‘‘અધિવત્તમાને ચ મે, ભન્તે, જરામરણે કિમસ્સ કરણીયં અઞ્ઞત્ર ધમ્મચરિયાય સમચરિયાય કુસલકિરિયાય પુઞ્ઞકિરિયાય? યાનિ તાનિ, ભન્તે, રઞ્ઞં ખત્તિયાનં મુદ્ધાવસિત્તાનં ઇસ્સરિયમદમત્તાનં કામગેધપરિયુટ્ઠિતાનં જનપદત્થાવરિયપ્પત્તાનં મહન્તં પથવિમણ્ડલં અભિવિજિય અજ્ઝાવસન્તાનં હત્થિયુદ્ધાનિ ભવન્તિ; તેસમ્પિ, ભન્તે, હત્થિયુદ્ધાનં નત્થિ ગતિ નત્થિ વિસયો અધિવત્તમાને જરામરણે. યાનિપિ તાનિ, ભન્તે, રઞ્ઞં ખત્તિયાનં મુદ્ધાવસિત્તાનં…પે॰… અજ્ઝાવસન્તાનં અસ્સયુદ્ધાનિ ભવન્તિ…પે॰… રથયુદ્ધાનિ ભવન્તિ …પે॰… પત્તિયુદ્ધાનિ ભવન્તિ; તેસમ્પિ , ભન્તે, પત્તિયુદ્ધાનં નત્થિ ગતિ નત્થિ વિસયો અધિવત્તમાને જરામરણે. સન્તિ ખો પન, ભન્તે, ઇમસ્મિં રાજકુલે મન્તિનો મહામત્તા, યે પહોન્તિ 3 આગતે પચ્ચત્થિકે મન્તેહિ ભેદયિતું. તેસમ્પિ, ભન્તે, મન્તયુદ્ધાનં નત્થિ ગતિ નત્થિ વિસયો અધિવત્તમાને જરામરણે. સંવિજ્જતિ ખો પન, ભન્તે, ઇમસ્મિં રાજકુલે પહૂતં હિરઞ્ઞસુવણ્ણં ભૂમિગતઞ્ચેવ વેહાસટ્ઠઞ્ચ, યેન મયં પહોમ આગતે પચ્ચત્થિકે ધનેન ઉપલાપેતું. તેસમ્પિ, ભન્તે, ધનયુદ્ધાનં નત્થિ ગતિ નત્થિ વિસયો અધિવત્તમાને જરામરણે. અધિવત્તમાને ચ મે, ભન્તે, જરામરણે કિમસ્સ કરણીયં અઞ્ઞત્ર ધમ્મચરિયાય સમચરિયાય કુસલકિરિયાય પુઞ્ઞકિરિયાયા’’તિ?

‘‘Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṃ, mahārāja, jarāmaraṇaṃ. Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya? Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Yānipi tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ…pe… ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti…pe… rathayuddhāni bhavanti …pe… pattiyuddhāni bhavanti; tesampi , bhante, pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti 4 āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ. Tesampi, bhante, mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Saṃvijjati kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ. Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti?

‘‘એવમેતં, મહારાજ, એવમેતં, મહારાજ! અધિવત્તમાને જરામરણે કિમસ્સ કરણીયં અઞ્ઞત્ર ધમ્મચરિયાય સમચરિયાય કુસલકિરિયાય પુઞ્ઞકિરિયાયા’’તિ? ઇદમવોચ ભગવા…પે॰… સત્થા –

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? Idamavoca bhagavā…pe… satthā –

‘‘યથાપિ સેલા વિપુલા, નભં આહચ્ચ પબ્બતા;

‘‘Yathāpi selā vipulā, nabhaṃ āhacca pabbatā;

સમન્તાનુપરિયાયેય્યું, નિપ્પોથેન્તો ચતુદ્દિસા.

Samantānupariyāyeyyuṃ, nippothento catuddisā.

‘‘એવં જરા ચ મચ્ચુ ચ, અધિવત્તન્તિ પાણિને 5;

‘‘Evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine 6;

ખત્તિયે બ્રાહ્મણે વેસ્સે, સુદ્દે ચણ્ડાલપુક્કુસે;

Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse;

ન કિઞ્ચિ 7 પરિવજ્જેતિ, સબ્બમેવાભિમદ્દતિ.

Na kiñci 8 parivajjeti, sabbamevābhimaddati.

‘‘ન તત્થ હત્થીનં ભૂમિ, ન રથાનં ન પત્તિયા;

‘‘Na tattha hatthīnaṃ bhūmi, na rathānaṃ na pattiyā;

ન ચાપિ મન્તયુદ્ધેન, સક્કા જેતું ધનેન વા.

Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanena vā.

‘‘તસ્મા હિ પણ્ડિતો પોસો, સમ્પસ્સં અત્થમત્તનો;

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

બુદ્ધે ધમ્મે ચ સઙ્ઘે ચ, ધીરો સદ્ધં નિવેસયે.

Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye.

‘‘યો ધમ્મં ચરિ 9 કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા;

‘‘Yo dhammaṃ cari 10 kāyena, vācāya uda cetasā;

ઇધેવ નં પસંસન્તિ, પેચ્ચ સગ્ગે પમોદતી’’તિ.

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.

તતિયો વગ્ગો.

Tatiyo vaggo.

તસ્સુદ્દાનં –

Tassuddānaṃ –

પુગ્ગલો અય્યિકા લોકો, ઇસ્સત્તં 11 પબ્બતૂપમા;

Puggalo ayyikā loko, issattaṃ 12 pabbatūpamā;

દેસિતં બુદ્ધસેટ્ઠેન, ઇમં કોસલપઞ્ચકન્તિ.

Desitaṃ buddhaseṭṭhena, imaṃ kosalapañcakanti.

કોસલસંયુત્તં સમત્તં.

Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ.







Footnotes:
1. મનુસ્સકાયે (ક॰)
2. manussakāye (ka.)
3. યેસં હોન્તિ (ક॰)
4. yesaṃ honti (ka.)
5. પાણિનો (સી॰ સ્યા॰ કં॰ પી॰)
6. pāṇino (sī. syā. kaṃ. pī.)
7. ન કઞ્ચિ (?)
8. na kañci (?)
9. ધમ્મચારી (સી॰ સ્યા॰ કં॰ પી॰)
10. dhammacārī (sī. syā. kaṃ. pī.)
11. ઇસ્સત્થં (સી॰ સ્યા॰ કં॰)
12. issatthaṃ (sī. syā. kaṃ.)



Related texts:



અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / સંયુત્તનિકાય (અટ્ઠકથા) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ૫. પબ્બતૂપમસુત્તવણ્ણના • 5. Pabbatūpamasuttavaṇṇanā

ટીકા • Tīkā / સુત્તપિટક (ટીકા) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / સંયુત્તનિકાય (ટીકા) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ૫. પબ્બતૂપમસુત્તવણ્ણના • 5. Pabbatūpamasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact