| Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / సంయుత్తనికాయ • Saṃyuttanikāya |
౫. పబ్బతూపమసుత్తం
5. Pabbatūpamasuttaṃ
౧౩౬. సావత్థినిదానం . ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం పసేనదిం కోసలం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, కుతో ను త్వం, మహారాజ, ఆగచ్ఛసి దివా దివస్సా’’తి? ‘‘యాని తాని, భన్తే, రఞ్ఞం ఖత్తియానం ముద్ధావసిత్తానం ఇస్సరియమదమత్తానం కామగేధపరియుట్ఠితానం జనపదత్థావరియప్పత్తానం మహన్తం పథవిమణ్డలం అభివిజియ అజ్ఝావసన్తానం రాజకరణీయాని భవన్తి, తేసు ఖ్వాహం, ఏతరహి ఉస్సుక్కమాపన్నో’’తి.
136. Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṃ, etarahi ussukkamāpanno’’ti.
‘‘తం కిం మఞ్ఞసి, మహారాజ, ఇధ తే పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య పురత్థిమాయ దిసాయ సద్ధాయికో పచ్చయికో. సో తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘యగ్ఘే, మహారాజ, జానేయ్యాసి, అహం ఆగచ్ఛామి పురత్థిమాయ దిసాయ. తత్థద్దసం మహన్తం పబ్బతం అబ్భసమం సబ్బే పాణే నిప్పోథేన్తో ఆగచ్ఛతి. యం తే, మహారాజ, కరణీయం, తం కరోహీ’తి. అథ దుతియో పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య పచ్ఛిమాయ దిసాయ…పే॰… అథ తతియో పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య ఉత్తరాయ దిసాయ…పే॰… అథ చతుత్థో పురిసో ఆగచ్ఛేయ్య దక్ఖిణాయ దిసాయ సద్ధాయికో పచ్చయికో. సో తం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘యగ్ఘే మహారాజ, జానేయ్యాసి, అహం ఆగచ్ఛామి దక్ఖిణాయ దిసాయ. తత్థద్దసం మహన్తం పబ్బతం అబ్భసమం సబ్బే పాణే నిప్పోథేన్తో ఆగచ్ఛతి. యం తే, మహారాజ, కరణీయం తం కరోహీ’తి. ఏవరూపే తే, మహారాజ, మహతి మహబ్భయే సముప్పన్నే దారుణే మనుస్సక్ఖయే 1 దుల్లభే మనుస్సత్తే కిమస్స కరణీయ’’న్తి?
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ, taṃ karohī’ti. Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya…pe… atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya…pe… atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye 2 dullabhe manussatte kimassa karaṇīya’’nti?
‘‘ఏవరూపే మే, భన్తే, మహతి మహబ్భయే సముప్పన్నే దారుణే మనుస్సక్ఖయే దుల్లభే మనుస్సత్తే కిమస్స కరణీయం అఞ్ఞత్ర ధమ్మచరియాయ అఞ్ఞత్ర సమచరియాయ అఞ్ఞత్ర కుసలకిరియాయ అఞ్ఞత్ర పుఞ్ఞకిరియాయా’’తి?
‘‘Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā’’ti?
‘‘ఆరోచేమి ఖో తే, మహారాజ, పటివేదేమి ఖో తే, మహారాజ, అధివత్తతి ఖో తం, మహారాజ, జరామరణం. అధివత్తమానే చే తే, మహారాజ, జరామరణే కిమస్స కరణీయ’’న్తి? ‘‘అధివత్తమానే చ మే, భన్తే, జరామరణే కిమస్స కరణీయం అఞ్ఞత్ర ధమ్మచరియాయ సమచరియాయ కుసలకిరియాయ పుఞ్ఞకిరియాయ? యాని తాని, భన్తే, రఞ్ఞం ఖత్తియానం ముద్ధావసిత్తానం ఇస్సరియమదమత్తానం కామగేధపరియుట్ఠితానం జనపదత్థావరియప్పత్తానం మహన్తం పథవిమణ్డలం అభివిజియ అజ్ఝావసన్తానం హత్థియుద్ధాని భవన్తి; తేసమ్పి, భన్తే, హత్థియుద్ధానం నత్థి గతి నత్థి విసయో అధివత్తమానే జరామరణే. యానిపి తాని, భన్తే, రఞ్ఞం ఖత్తియానం ముద్ధావసిత్తానం…పే॰… అజ్ఝావసన్తానం అస్సయుద్ధాని భవన్తి…పే॰… రథయుద్ధాని భవన్తి …పే॰… పత్తియుద్ధాని భవన్తి; తేసమ్పి , భన్తే, పత్తియుద్ధానం నత్థి గతి నత్థి విసయో అధివత్తమానే జరామరణే. సన్తి ఖో పన, భన్తే, ఇమస్మిం రాజకులే మన్తినో మహామత్తా, యే పహోన్తి 3 ఆగతే పచ్చత్థికే మన్తేహి భేదయితుం. తేసమ్పి, భన్తే, మన్తయుద్ధానం నత్థి గతి నత్థి విసయో అధివత్తమానే జరామరణే. సంవిజ్జతి ఖో పన, భన్తే, ఇమస్మిం రాజకులే పహూతం హిరఞ్ఞసువణ్ణం భూమిగతఞ్చేవ వేహాసట్ఠఞ్చ, యేన మయం పహోమ ఆగతే పచ్చత్థికే ధనేన ఉపలాపేతుం. తేసమ్పి, భన్తే, ధనయుద్ధానం నత్థి గతి నత్థి విసయో అధివత్తమానే జరామరణే. అధివత్తమానే చ మే, భన్తే, జరామరణే కిమస్స కరణీయం అఞ్ఞత్ర ధమ్మచరియాయ సమచరియాయ కుసలకిరియాయ పుఞ్ఞకిరియాయా’’తి?
‘‘Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṃ, mahārāja, jarāmaraṇaṃ. Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya? Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Yānipi tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ…pe… ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti…pe… rathayuddhāni bhavanti …pe… pattiyuddhāni bhavanti; tesampi , bhante, pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti 4 āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ. Tesampi, bhante, mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Saṃvijjati kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ. Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti?
‘‘ఏవమేతం, మహారాజ, ఏవమేతం, మహారాజ! అధివత్తమానే జరామరణే కిమస్స కరణీయం అఞ్ఞత్ర ధమ్మచరియాయ సమచరియాయ కుసలకిరియాయ పుఞ్ఞకిరియాయా’’తి? ఇదమవోచ భగవా…పే॰… సత్థా –
‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? Idamavoca bhagavā…pe… satthā –
‘‘యథాపి సేలా విపులా, నభం ఆహచ్చ పబ్బతా;
‘‘Yathāpi selā vipulā, nabhaṃ āhacca pabbatā;
సమన్తానుపరియాయేయ్యుం, నిప్పోథేన్తో చతుద్దిసా.
Samantānupariyāyeyyuṃ, nippothento catuddisā.
ఖత్తియే బ్రాహ్మణే వేస్సే, సుద్దే చణ్డాలపుక్కుసే;
Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse;
‘‘న తత్థ హత్థీనం భూమి, న రథానం న పత్తియా;
‘‘Na tattha hatthīnaṃ bhūmi, na rathānaṃ na pattiyā;
న చాపి మన్తయుద్ధేన, సక్కా జేతుం ధనేన వా.
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanena vā.
‘‘తస్మా హి పణ్డితో పోసో, సమ్పస్సం అత్థమత్తనో;
‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;
బుద్ధే ధమ్మే చ సఙ్ఘే చ, ధీరో సద్ధం నివేసయే.
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye.
ఇధేవ నం పసంసన్తి, పేచ్చ సగ్గే పమోదతీ’’తి.
Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.
తతియో వగ్గో.
Tatiyo vaggo.
తస్సుద్దానం –
Tassuddānaṃ –
దేసితం బుద్ధసేట్ఠేన, ఇమం కోసలపఞ్చకన్తి.
Desitaṃ buddhaseṭṭhena, imaṃ kosalapañcakanti.
కోసలసంయుత్తం సమత్తం.
Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ.
Footnotes:
Related texts:
అట్ఠకథా • Aṭṭhakathā / సుత్తపిటక (అట్ఠకథా) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / సంయుత్తనికాయ (అట్ఠకథా) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ౫. పబ్బతూపమసుత్తవణ్ణనా • 5. Pabbatūpamasuttavaṇṇanā
టీకా • Tīkā / సుత్తపిటక (టీకా) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / సంయుత్తనికాయ (టీకా) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ౫. పబ్బతూపమసుత్తవణ్ణనా • 5. Pabbatūpamasuttavaṇṇanā
