| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / कङ्खावितरणी-अभिनव-टीका • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
३. ओवादवग्गो
3. Ovādavaggo
१. ओवादसिक्खापदवण्णना
1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
अट्ठङ्गसमन्नागतस्साति ‘‘सीलवा होती’’तिआदीहि (पाचि॰ १४७) अट्ठहि अङ्गेहि समन्नागतस्स। अनुञ्ञाताति इमस्स सिक्खापदस्स निदाने अनुञ्ञाता । ‘‘वस्ससतूपसम्पन्नाया’’तिआदि वक्खमानअट्ठगरुधम्मदस्सनं। तत्थ सामीचिकम्मन्ति मग्गसम्पदानबीजनपानीयापुच्छनादिकं अनुच्छविकं वत्तं। आदिसद्देन –
Aṭṭhaṅgasamannāgatassāti ‘‘sīlavā hotī’’tiādīhi (pāci. 147) aṭṭhahi aṅgehi samannāgatassa. Anuññātāti imassa sikkhāpadassa nidāne anuññātā . ‘‘Vassasatūpasampannāyā’’tiādi vakkhamānaaṭṭhagarudhammadassanaṃ. Tattha sāmīcikammanti maggasampadānabījanapānīyāpucchanādikaṃ anucchavikaṃ vattaṃ. Ādisaddena –
‘‘न भिक्खुनिया अभिक्खुके आवासे वस्सं वसितब्बं, अन्वद्धमासं भिक्खुनिया भिक्खुसङ्घतो द्वे धम्मा पच्चासीसितब्बा उपोसथपुच्छकञ्च ओवादूपसङ्कमनञ्च, वस्संवुट्ठाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे तीहि ठानेहि पवारेतब्बं दिट्ठेन वा सुतेन वा परिसङ्काय वा, गरुधम्मं अज्झापन्नाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे पक्खमानत्तं चरितब्बं, द्वे वस्सानि छसु धम्मेसु सिक्खितसिक्खाय सिक्खमानाय उभतोसङ्घे उपसम्पदा परियेसितब्बा, न भिक्खुनिया केनचि परियायेन भिक्खु अक्कोसितब्बो परिभासितब्बो, अज्जतग्गे ओवटो भिक्खुनीनं भिक्खूसु वचनपथो, अनोवटो भिक्खूनं भिक्खुनीसु वचनपथो’’ति (चूळव॰ ४०३; अ॰ नि॰ ८.५१) –
‘‘Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṃ vasitabbaṃ, anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchakañca ovādūpasaṅkamanañca, vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṃ diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, garudhammaṃ ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ, dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā, na bhikkhuniyā kenaci pariyāyena bhikkhu akkositabbo paribhāsitabbo, ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho, anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho’’ti (cūḷava. 403; a. ni. 8.51) –
इमे सत्त धम्मे सङ्गण्हाति। गरुधम्मेति गरुके धम्मे। ते हि गारवं कत्वा भिक्खुनीहि सम्पटिच्छितब्बत्ता ‘‘गरुधम्मा’’ति वुच्चन्ति।
Ime satta dhamme saṅgaṇhāti. Garudhammeti garuke dhamme. Te hi gāravaṃ katvā bhikkhunīhi sampaṭicchitabbattā ‘‘garudhammā’’ti vuccanti.
अञ्ञेन वा धम्मेनाति ठपेत्वा अट्ठ गरुधम्मे अञ्ञेन येन केनचि धम्मेन। भिक्खुनीसु उपसम्पन्नमत्तं वा ओवदतोति भिक्खुनीसु उपसम्पन्नमत्तं गरुधम्मेन ओवदतो वा। भिक्खूनं सन्तिके उपसम्पन्नाय यथावत्थुकमेव। ‘‘अधम्मकम्मे’’तिआदीसु भिक्खुनोवादसम्मुतिकम्मं ‘‘कम्म’’न्ति वेदितब्बन्ति आह ‘‘सम्मतस्सापी’’तिआदि। वग्गे भिक्खुनिसङ्घे ओवदतो तिकपाचित्तियन्ति वग्गे भिक्खुनिसङ्घे ओवदतो वग्गसञ्ञिवेमतिकसमग्गसञ्ञीनं वसेन तीणि पाचित्तियानि। तथा वेमतिकस्स चाति अधम्मकम्मे वेमतिकस्स च वग्गे भिक्खुनिसङ्घे ओवदतो तिकपाचित्तियन्ति अत्थो। एस नयो धम्मकम्मसञ्ञिनो चाति एत्थापि। यथा च वग्गे भिक्खुनिसङ्घे ओवदतो नव पाचित्तियानि, एवं अधम्मकम्मे अधम्मकम्मसञ्ञिनो समग्गे भिक्खुनिसङ्घे ओवदतो तस्मिं सङ्घे वग्गसञ्ञिवेमतिकसमग्गसञ्ञीनं वसेन तिकपाचित्तियं, तथा वेमतिकस्स च धम्मकम्मसञ्ञिनो चाति नव पाचित्तियानि। तेनाह ‘‘समग्गेपि भिक्खुनिसङ्घे नवा’’तिआदि। धम्मकम्मे पन अधम्मकम्मसञ्ञिनो वग्गं भिक्खुनिसङ्घं ओवदतो तिकदुक्कटं, तथा वेमतिकस्स, धम्मकम्मसञ्ञिनो चाति नव दुक्कटानि। समग्गं पन भिक्खुनिसङ्घं ओवदतो अट्ठाति सत्तरस दुक्कटानि। तेनाह ‘‘सचे पना’’तिआदि। अञ्ञं धम्मन्ति अञ्ञं सुत्तन्तं वा अभिधम्मं वा। ‘‘समग्गाम्हाय्या’’ति वचनेन हि ओवादं पच्चासीसन्ति। तस्मा ठपेत्वा ओवादं अञ्ञं धम्मं भणन्तस्स दुक्कटं। ओवादञ्च अनिय्यातेत्वाति ‘‘एसो भगिनि ओवादो’’ति अवत्वा। परिपुच्छं देतीति तस्सायेव पगुणाय गरुधम्मपाळिया अत्थं भणति। ओसारेहीति उच्चारेहि, कथेहीति अत्थो। ओसारेतीति अट्ठगरुधम्मपाळिं वदति। पञ्हं पुट्ठोति गरुधम्मनिस्सितं वा खन्धादिनिस्सितं वा पञ्हं भिक्खुनिया पुट्ठो।
Aññena vā dhammenāti ṭhapetvā aṭṭha garudhamme aññena yena kenaci dhammena. Bhikkhunīsu upasampannamattaṃ vā ovadatoti bhikkhunīsu upasampannamattaṃ garudhammena ovadato vā. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya yathāvatthukameva. ‘‘Adhammakamme’’tiādīsu bhikkhunovādasammutikammaṃ ‘‘kamma’’nti veditabbanti āha ‘‘sammatassāpī’’tiādi. Vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyanti vagge bhikkhunisaṅghe ovadato vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Tathā vematikassa cāti adhammakamme vematikassa ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyanti attho. Esa nayo dhammakammasaññino cāti etthāpi. Yathā ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato nava pācittiyāni, evaṃ adhammakamme adhammakammasaññino samagge bhikkhunisaṅghe ovadato tasmiṃ saṅghe vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tikapācittiyaṃ, tathā vematikassa ca dhammakammasaññino cāti nava pācittiyāni. Tenāha ‘‘samaggepi bhikkhunisaṅghe navā’’tiādi. Dhammakamme pana adhammakammasaññino vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ovadato tikadukkaṭaṃ, tathā vematikassa, dhammakammasaññino cāti nava dukkaṭāni. Samaggaṃ pana bhikkhunisaṅghaṃ ovadato aṭṭhāti sattarasa dukkaṭāni. Tenāha ‘‘sace panā’’tiādi. Aññaṃ dhammanti aññaṃ suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā. ‘‘Samaggāmhāyyā’’ti vacanena hi ovādaṃ paccāsīsanti. Tasmā ṭhapetvā ovādaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ. Ovādañca aniyyātetvāti ‘‘eso bhagini ovādo’’ti avatvā. Paripucchaṃ detīti tassāyeva paguṇāya garudhammapāḷiyā atthaṃ bhaṇati. Osārehīti uccārehi, kathehīti attho. Osāretīti aṭṭhagarudhammapāḷiṃ vadati. Pañhaṃ puṭṭhoti garudhammanissitaṃ vā khandhādinissitaṃ vā pañhaṃ bhikkhuniyā puṭṭho.
ओवादसिक्खापदवण्णना निट्ठिता।
Ovādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
