| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / খুদ্দসিক্খা-মূলসিক্খা • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
৩২. নিস্সযনিদ্দেসৰণ্ণনা
32. Nissayaniddesavaṇṇanā
২৩০. ব্যত্তস্সাতি এত্থ কিত্তাৰতা ব্যত্তো হোতীতি চে? নিস্সযমুচ্চনকেন পন সব্বন্তিমেন ধম্মপরিচ্ছেদেন অত্থতো চ ব্যঞ্জনতো চ দ্ৰে মাতিকা পগুণা ৰাচুগ্গতা কাতব্বা, পক্খদিৰসেসু ধম্মস্সাৰনত্থায সুত্তন্ততো চত্তারো ভাণৰারা, সম্পত্তানং পরিসানং পরিকথনত্থায অন্ধকৰিন্দমহারাহুলোৰাদধম্মক্খন্ধসদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপ্পৰারণাদিৰিজাননত্থং কম্মাকম্মৰিনিচ্ছযো , সমণধম্মকরণত্থং সমাধিৰসেন ৰা ৰিপস্সনাৰসেন ৰা অরহত্তপরিযোসানং একং কম্মট্ঠানং এত্তকং উগ্গহেতব্বং। এত্তাৰতা ব্যত্তো নাম হোতি চাতুদিসো, ইতরথা অব্যত্তো।
230.Byattassāti ettha kittāvatā byatto hotīti ce? Nissayamuccanakena pana sabbantimena dhammaparicchedena atthato ca byañjanato ca dve mātikā paguṇā vācuggatā kātabbā, pakkhadivasesu dhammassāvanatthāya suttantato cattāro bhāṇavārā, sampattānaṃ parisānaṃ parikathanatthāya andhakavindamahārāhulovādadhammakkhandhasadiso eko kathāmaggo, saṅghabhattamaṅgalāmaṅgalesu anumodanatthāya tisso anumodanā, uposathappavāraṇādivijānanatthaṃ kammākammavinicchayo , samaṇadhammakaraṇatthaṃ samādhivasena vā vipassanāvasena vā arahattapariyosānaṃ ekaṃ kammaṭṭhānaṃ ettakaṃ uggahetabbaṃ. Ettāvatā byatto nāma hoti cātudiso, itarathā abyatto.
২৩১. ইদানি নিস্সযগ্গহণাকারং দস্সেতুং ‘‘একংস’’ন্তিআদি ৰুত্তং। এত্থ (মহাৰ॰ ১০৩) আযস্মতোতি আযস্মন্তং।
231. Idāni nissayaggahaṇākāraṃ dassetuṃ ‘‘ekaṃsa’’ntiādi vuttaṃ. Ettha (mahāva. 103) āyasmatoti āyasmantaṃ.
২৩২. ইদানি পটিপ্পস্সদ্ধিৰিধানং দস্সেতুং ‘‘পক্কন্তে’’তিআদি ৰুত্তং, ‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৰে, নিস্সযপ্পটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা। উপজ্ঝাযো পক্কন্তো ৰা হোতি ৰিব্ভন্তো ৰা কালকতো ৰা পক্খসঙ্কন্তো ৰা আণত্তিযেৰ পঞ্চমী’’তি (মহাৰ॰ ৮৩), ‘‘ছযিমা, ভিক্খৰে, নিস্সযপ্পটিপ্পস্সদ্ধিযো আচরিযম্হা। আচরিযো পক্কন্তো ৰা হোতি ৰিব্ভন্তো ৰা কালকতো ৰা পক্খসঙ্কন্তো ৰা আণত্তিযেৰ পঞ্চমী, উপজ্ঝাযেন ৰা সমোধানগতো হোতী’’তি ইদং পন উভযং ইধ দস্সিতং। সচে আচরিযুপজ্ঝাযা সামন্তৰিহারেসুপি অপরিক্খিত্তেসু লেড্ডুপাতদ্ৰযব্ভন্তরে ৰসন্তি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি। পরিক্খিত্তেসুপি ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি একে। আচরিযা পন ন ইচ্ছন্তি। কস্মাতি চে? নিস্সযগ্গহণপ্পটিপ্পস্সদ্ধীনং উপচারসীমায পরিচ্ছিন্নত্তা। লেড্ডুপাতেন উপচারসীমাপরিচ্ছেদো পন অপরিক্খিত্তেসু এৰ লব্ভতি, ন পরিক্খিত্তেসু। তস্মা আচরিযানং ৰিনিচ্ছযেৰ ঠাতব্বং।
232. Idāni paṭippassaddhividhānaṃ dassetuṃ ‘‘pakkante’’tiādi vuttaṃ, ‘‘pañcimā, bhikkhave, nissayappaṭippassaddhiyo upajjhāyamhā. Upajjhāyo pakkanto vā hoti vibbhanto vā kālakato vā pakkhasaṅkanto vā āṇattiyeva pañcamī’’ti (mahāva. 83), ‘‘chayimā, bhikkhave, nissayappaṭippassaddhiyo ācariyamhā. Ācariyo pakkanto vā hoti vibbhanto vā kālakato vā pakkhasaṅkanto vā āṇattiyeva pañcamī, upajjhāyena vā samodhānagato hotī’’ti idaṃ pana ubhayaṃ idha dassitaṃ. Sace ācariyupajjhāyā sāmantavihāresupi aparikkhittesu leḍḍupātadvayabbhantare vasanti, nissayo na paṭippassambhati. Parikkhittesupi na paṭippassambhatīti eke. Ācariyā pana na icchanti. Kasmāti ce? Nissayaggahaṇappaṭippassaddhīnaṃ upacārasīmāya paricchinnattā. Leḍḍupātena upacārasīmāparicchedo pana aparikkhittesu eva labbhati, na parikkhittesu. Tasmā ācariyānaṃ vinicchayeva ṭhātabbaṃ.
পক্কন্তেতি এত্থ (মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ৮৩) সচে আচরিযো অন্তেৰাসিকং অনামন্তেত্ৰাৰ উপচারসীমং অতিক্কমতি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি। সচে উপচারসীমং অনতিক্কমিত্ৰাৰ নিৰত্ততি, ন পটিপ্পস্সম্ভতি। আচরিযং অনামন্তেত্ৰা অন্তেৰাসিকস্স গমনেপি এসেৰ নযো। সচে আচরিযো কত্থচি গন্তুকামো অন্তেৰাসিকং আপুচ্ছতি, অন্তেৰাসিকোপি ‘‘সাধু সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, তঙ্খণে এৰ পটিপ্পস্সম্ভতি। এৰং আচরিযং আপুচ্ছিত্ৰা অন্তেৰাসিকস্স গমনেপি। দ্ৰীসুপি অন্তোৰিহারেযেৰ ঠিতেসু আচরিযো ৰা অন্তেৰাসিকং, অন্তেৰাসিকো ৰা আচরিযং অনাপুচ্ছিত্ৰাৰ সচে দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমতি, পটিপ্পস্সম্ভতি। পক্খসঙ্কন্তে ৰা ৰিব্ভন্তে ৰা কালকতে ৰা তঙ্খণেযেৰ পটিপ্পস্সম্ভতি । আণত্তি নাম নিস্সযপ্পণামনা। দস্সনসৰনৰসেন দুৰিধং সমোধানং।
Pakkanteti ettha (mahāva. aṭṭha. 83) sace ācariyo antevāsikaṃ anāmantetvāva upacārasīmaṃ atikkamati, nissayo paṭippassambhati. Sace upacārasīmaṃ anatikkamitvāva nivattati, na paṭippassambhati. Ācariyaṃ anāmantetvā antevāsikassa gamanepi eseva nayo. Sace ācariyo katthaci gantukāmo antevāsikaṃ āpucchati, antevāsikopi ‘‘sādhu sādhū’’ti sampaṭicchati, taṅkhaṇe eva paṭippassambhati. Evaṃ ācariyaṃ āpucchitvā antevāsikassa gamanepi. Dvīsupi antovihāreyeva ṭhitesu ācariyo vā antevāsikaṃ, antevāsiko vā ācariyaṃ anāpucchitvāva sace dve leḍḍupāte atikkamati, paṭippassambhati. Pakkhasaṅkante vā vibbhante vā kālakate vā taṅkhaṇeyeva paṭippassambhati . Āṇatti nāma nissayappaṇāmanā. Dassanasavanavasena duvidhaṃ samodhānaṃ.
২৩৩. অলজ্জিন্তি এত্থ –
233.Alajjinti ettha –
‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতি।
‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati;
আপত্তিং পরিগূহতি।
Āpattiṃ parigūhati;
অগতিগমনঞ্চ গচ্ছতি।
Agatigamanañca gacchati;
এদিসো ৰুচ্চতি অলজ্জিপুগ্গলো’’তি॥ (পরি॰ ৩৫৯) –
Ediso vuccati alajjipuggalo’’ti. (pari. 359) –
এৰং ৰুত্তং। ‘‘ন ভিক্খৰে অলজ্জিনং নিস্সায ৰত্থব্বং। যো ৰসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ॰ ১২০) হি ৰুত্তং।
Evaṃ vuttaṃ. ‘‘Na bhikkhave alajjinaṃ nissāya vatthabbaṃ. Yo vaseyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 120) hi vuttaṃ.
২৩৪. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থু’’ন্তি (মহাৰ॰ ১২১) ৰুত্তত্তা ‘‘অদ্ধিকস্সা’’তি ৰুত্তং। গিলানুপট্ঠাকস্স চ যাচিতস্সাতি সম্বন্ধো। ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানুপট্ঠাকেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন যাচিযমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থু’’ন্তি (মহাৰ॰ ১২১) হি ৰুত্তং। সল্লক্খেন্তেন ফাসুকন্তি ফাসুৰিহারং সল্লক্খেন্তেন। ইদং পন পরিহারং (মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ১২১) সোতাপন্নাদিঅরিযসাৰকো ৰা থামগতসমথৰিপস্সনালাভী ৰা বালপুথুজ্জনো ৰা ন লভতি। যস্স খো পন সমথৰিপস্সনা তরুণা হোতি, ন থামগতা, অযং লভতি। অসন্তে নিস্সযদাযকে ‘‘যদা পটিরূপো নিস্সযদাযকো আগচ্ছিস্সতি, তদা তস্স নিস্সায ৰসিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৰা যাৰ আসাল়্হীপুণ্ণমা, তাৰ ৰসিতুং লভতি। সচে পন আসাল়্হীমাসে নিস্সযদাযকং ন লভতি, যত্থ অত্থি, তত্থ গন্তব্বং। অন্তোৰস্সে পন অনিস্সিতেন ৰত্থুং ন ৰট্টতি। সভাগে দাযকে অসন্তে ৰসিতুং লব্ভতীতি সব্বপদেসু যোজনা কাতব্বা। নিস্সযৰিনিচ্ছযো।
234. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, addhānamaggappaṭipannena bhikkhunā nissayaṃ alabhamānena anissitena vatthu’’nti (mahāva. 121) vuttattā ‘‘addhikassā’’ti vuttaṃ. Gilānupaṭṭhākassa ca yācitassāti sambandho. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, gilānupaṭṭhākena bhikkhunā nissayaṃ alabhamānena yāciyamānena anissitena vatthu’’nti (mahāva. 121) hi vuttaṃ. Sallakkhentena phāsukanti phāsuvihāraṃ sallakkhentena. Idaṃ pana parihāraṃ (mahāva. aṭṭha. 121) sotāpannādiariyasāvako vā thāmagatasamathavipassanālābhī vā bālaputhujjano vā na labhati. Yassa kho pana samathavipassanā taruṇā hoti, na thāmagatā, ayaṃ labhati. Asante nissayadāyake ‘‘yadā paṭirūpo nissayadāyako āgacchissati, tadā tassa nissāya vasissāmī’’ti ābhogaṃ katvā yāva āsāḷhīpuṇṇamā, tāva vasituṃ labhati. Sace pana āsāḷhīmāse nissayadāyakaṃ na labhati, yattha atthi, tattha gantabbaṃ. Antovasse pana anissitena vatthuṃ na vaṭṭati. Sabhāge dāyake asante vasituṃ labbhatīti sabbapadesu yojanā kātabbā. Nissayavinicchayo.
নিস্সযনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Nissayaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
