| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೩. ನಿಸ್ಸರಣಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
3. Nissaraṇiyasuttavaṇṇanā
೭೨. ತತಿಯೇ ನಿಸ್ಸರಣಿಯಾತಿ ನಿಸ್ಸರಣಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ। ಧಾತುಯೋತಿ ಸತ್ತಸುಞ್ಞಸಭಾವಾ। ಕಾಮಾನನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾನಞ್ಚೇವ ವತ್ಥುಕಾಮಾನಞ್ಚ। ಅಥ ವಾ ಕಾಮಾನನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾನಂ। ಕಿಲೇಸಕಾಮತೋ ಹಿ ನಿಸ್ಸರಣಾ ವತ್ಥುಕಾಮೇಹಿಪಿ ನಿಸ್ಸರಣಂಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –
72. Tatiye nissaraṇiyāti nissaraṇapaṭisaṃyuttā. Dhātuyoti sattasuññasabhāvā. Kāmānanti kilesakāmānañceva vatthukāmānañca. Atha vā kāmānanti kilesakāmānaṃ. Kilesakāmato hi nissaraṇā vatthukāmehipi nissaraṇaṃyeva hoti, na aññathā. Vuttañhetaṃ –
‘‘ನ ತೇ ಕಾಮಾ ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ಲೋಕೇ,
‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,
ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮೋ।
Saṅkapparāgo purisassa kāmo;
ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ತಥೇವ ಲೋಕೇ,
Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,
ಅಥೇತ್ಥ ಧೀರಾ ವಿನಯನ್ತಿ ಛನ್ದ’’ನ್ತಿ॥ (ಅ॰ ನಿ॰ ೬.೬೩)।
Athettha dhīrā vinayanti chanda’’nti. (a. ni. 6.63);
ನಿಸ್ಸರಣನ್ತಿ ಅಪಗಮೋ। ನೇಕ್ಖಮ್ಮನ್ತಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ, ವಿಸೇಸತೋ ತಂ ಅಸುಭಾರಮ್ಮಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯೋ ಪನ ತಂ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ತತಿಯಮಗ್ಗಂ ಪತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಕಾಮೇಹಿ ನಿಸ್ಸಟನ್ತಿ ಇದಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠತೋ ಕಾಮಾನಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ರೂಪಾನನ್ತಿ ರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ, ವಿಸೇಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇಹಿ ಕುಸಲವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾಭೇದತೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ರೂಪಾವಚರಧಮ್ಮಾನಂ। ಆರುಪ್ಪನ್ತಿ ಅರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಂ। ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಕಾಮಾನ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಾಮಾವಚರಧಮ್ಮಾನ’’ನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ। ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಪಞ್ಚ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನೀ’’ತಿ। ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ನತ್ಥಿ, ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಚ। ಭೂತನ್ತಿ ಜಾತಂ। ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಸಮೇಚ್ಚ ಸಮ್ಭುಯ್ಯ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕತಂ। ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಕಾರಣತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ। ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ತೇಭೂಮಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸತೋ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ। ನಿರೋಧೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಪಠಮಾಯ ಧಾತುಯಾ ಕಾಮಪರಿಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ, ದುತಿಯಾಯ ರೂಪಪರಿಞ್ಞಾ, ತತಿಯಾಯ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖತಪರಿಞ್ಞಾ ಸಬ್ಬಭವಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ವುತ್ತೋ।
Nissaraṇanti apagamo. Nekkhammanti paṭhamajjhānaṃ, visesato taṃ asubhārammaṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo pana taṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasitvā tatiyamaggaṃ patvā anāgāmimaggena nibbānaṃ sacchikaroti, tassa cittaṃ accantameva kāmehi nissaṭanti idaṃ ukkaṭṭhato kāmānaṃ nissaraṇaṃ veditabbaṃ. Rūpānanti rūpadhammānaṃ, visesena saddhiṃ ārammaṇehi kusalavipākakiriyābhedato sabbesaṃ rūpāvacaradhammānaṃ. Āruppanti arūpāvacarajjhānaṃ. Keci pana ‘‘kāmāna’’nti padassa ‘‘sabbesaṃ kāmāvacaradhammāna’’nti atthaṃ vadanti. ‘‘Nekkhamma’’nti ca ‘‘pañca rūpāvacarajjhānānī’’ti. Taṃ aṭṭhakathāsu natthi, na yujjati ca. Bhūtanti jātaṃ. Saṅkhatanti samecca sambhuyya paccayehi kataṃ. Paṭiccasamuppannanti kāraṇato nibbattaṃ. Tīhipi padehi tebhūmake dhamme anavasesato pariyādiyati. Nirodhoti nibbānaṃ. Ettha ca paṭhamāya dhātuyā kāmapariññā vuttā, dutiyāya rūpapariññā, tatiyāya sabbasaṅkhatapariññā sabbabhavasamatikkamo vutto.
ಗಾಥಾಸು ಕಾಮನಿಸ್ಸರಣಂ ಞತ್ವಾತಿ ‘‘ಇದಂ ಕಾಮನಿಸ್ಸರಣಂ – ಏವಞ್ಚ ಕಾಮತೋ ನಿಸ್ಸರಣ’’ನ್ತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ। ಅತಿಕ್ಕಮತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮೋ, ಅತಿಕ್ಕಮನೂಪಾಯೋ, ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಂ ಆರುಪ್ಪಂ ಞತ್ವಾ। ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಸಮನ್ತಿ ವೂಪಸಮನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಫುಸಂ ಫುಸನ್ತೋ। ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Gāthāsu kāmanissaraṇaṃ ñatvāti ‘‘idaṃ kāmanissaraṇaṃ – evañca kāmato nissaraṇa’’nti jānitvā. Atikkamati etenāti atikkamo, atikkamanūpāyo, taṃ atikkamaṃ āruppaṃ ñatvā. Sabbe saṅkhārā samanti vūpasamanti etthāti sabbasaṅkhārasamatho, nibbānaṃ, taṃ phusaṃ phusanto. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೩. ನಿಸ್ಸರಣಿಯಸುತ್ತಂ • 3. Nissaraṇiyasuttaṃ
