| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၆. နိဒ္ဒာတန္ဒီသုတ္တဝဏ္ဏနာ
6. Niddātandīsuttavaṇṇanā
၁၆. ပစ္ဆိမေ မာသေ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပာတပ္ပဋိက္ကန္တော စတုဂ္ဂုဏံ သင္ဃာဋိံ ပညပေတ္ဝာ ဒက္ခိဏေန ပသ္သေန သတော သမ္ပဇာနောတိ ဧတ္တကံ ပာဌံ သင္ခိပိတ္ဝာ ‘‘နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ကိရိယာမယစိတ္တေဟိ အဝောမိသ္သော ဘဝင္ဂသောတော အဗ္ယာကတနိဒ္ဒာ။ သာ ဟိ ခီဏာသဝာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာ, တသ္သာ ပုဗ္ဗဘာဂာပရဘာဂေသု။ပေ.။ ဥပ္ပန္နံ ထိနမိဒ္ဓံ ဣဓာဓိပ္ပေတာ နိဒ္ဒာ, သာ အခီဏာသဝာနံ ယေဘုယ္ယေန အနိယတကာလာ, တဗ္ဗိဓုရနိယတသဗ္ဘာဝံ ဒသ္သေန္တော ‘‘အတိစ္ဆာတ။ပေ.။ အာဂန္တုကံ အာလသိယ’’န္တိ အာဟ။ ကာယာလသိယပစ္စယာ ဝီရိယသ္သ ပဋိပက္ခဘူတာ စတ္တာရော အကုသလက္ခန္ဓာ တန္ဒီ နာမ။ တန္ဒီတိ သဘာဝနိဒ္ဒေသော။ တန္ဒိယနာတိ အာကာရနိံဒ္ဒေသော။ တန္ဒီမနတာတိ တန္ဒီဘူတစိတ္တတာ။ အာလသ္ယန္တိ အလသဘာဝာဟရဏံ။ အာလသ္ယာယိတတ္တန္တိ အလသဘာဝပ္ပတ္တိ။ ကာယဝိဇမ္ဘနာတိ ကာယသ္သ ဝိနာမနာ။ အကုသလပက္ခာ ဥက္ကဏ္ဌိတတာတိ အကုသလပက္ခိယာ အနဘိရတိ။ ဘတ္တကိလမထောတိ ယထာဝုတ္တသ္သ ဘတ္တဝတ္ထုကသ္သ အာဟာရသ္သ ဝသေန သရီရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကခေဒော။ ဥပက္ကိလိဋ္ဌောတိ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌစိတ္တော။ စိတ္တသ္သ အသမာဟိတတ္တာ နိဝာရိတပာတုဘာဝော။ အရိယမဂ္ဂသ္သ ဇောတနံ နာမ ဥပ္ပဇ္ဇနမေဝာတိ အာဟ ‘‘န ဇောတတိ , န ပာတုဘဝတီတိ အတ္ထော’’တိ။ န ဟိ အရိယမဂ္ဂော ဇောတိအဇောတိနာမော ပဝတ္တတိ။
16. Pacchime māse pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sato sampajānoti ettakaṃ pāṭhaṃ saṅkhipitvā ‘‘niddaṃ okkamitā’’ti vuttaṃ. Kiriyāmayacittehi avomisso bhavaṅgasoto abyākataniddā. Sā hi khīṇāsavānaṃ uppajjanārahā, tassā pubbabhāgāparabhāgesu…pe… uppannaṃ thinamiddhaṃ idhādhippetā niddā, sā akhīṇāsavānaṃ yebhuyyena aniyatakālā, tabbidhuraniyatasabbhāvaṃ dassento ‘‘aticchāta…pe… āgantukaṃ ālasiya’’nti āha. Kāyālasiyapaccayā vīriyassa paṭipakkhabhūtā cattāro akusalakkhandhā tandī nāma. Tandīti sabhāvaniddeso. Tandiyanāti ākāraniṃddeso. Tandīmanatāti tandībhūtacittatā. Ālasyanti alasabhāvāharaṇaṃ. Ālasyāyitattanti alasabhāvappatti. Kāyavijambhanāti kāyassa vināmanā. Akusalapakkhā ukkaṇṭhitatāti akusalapakkhiyā anabhirati. Bhattakilamathoti yathāvuttassa bhattavatthukassa āhārassa vasena sarīre uppajjanakakhedo. Upakkiliṭṭhoti paññāya dubbalīkaraṇena upakkiliṭṭhacitto. Cittassa asamāhitattā nivāritapātubhāvo. Ariyamaggassa jotanaṃ nāma uppajjanamevāti āha ‘‘na jotati, na pātubhavatīti attho’’ti. Na hi ariyamaggo jotiajotināmo pavattati.
မဂ္ဂသဟဇာတဝီရိယေနာတိ လောကိယလောကုတ္တရမဂ္ဂသဟဇာတဝီရိယေန။ မိသ္သကမဂ္ဂော ဟိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော။ နီဟရိတ္ဝာတိ နီဟရဏဟေတု။ ဟေတုအတ္ထော ဟိ အယံ တ္ဝာ-သဒ္ဒော ‘‘ပညာယ စသ္သ ဒိသ္ဝာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၇၁) ဝိယ။ တေန ‘‘မဂ္ဂော ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ။ ‘‘အရိယမဂ္ဂံ ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ။
Maggasahajātavīriyenāti lokiyalokuttaramaggasahajātavīriyena. Missakamaggo hi idha adhippeto. Nīharitvāti nīharaṇahetu. Hetuattho hi ayaṃ tvā-saddo ‘‘paññāya cassa disvā’’tiādīsu (ma. ni. 1.271) viya. Tena ‘‘maggo visujjhatī’’ti vacanaṃ samatthitaṃ hoti. ‘‘Ariyamaggaṃ visujjhatī’’ti keci paṭhanti.
နိဒ္ဒာတန္ဒီသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Niddātandīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၆. နိဒ္ဒာတန္ဒီသုတ္တံ • 6. Niddātandīsuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၆. နိဒ္ဒာတန္ဒီသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 6. Niddātandīsuttavaṇṇanā
