| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೧೦. ನಿಬ್ಬಾನರೂಪಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಹೋ
10. Nibbānarūpasaṇṭhānapañho
೧೦. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಸಕ್ಕಾ ಪನ ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಭಾಗಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ। ‘‘ಏತಮ್ಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮಿ, ಯಂ ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಅಪಞ್ಞಾಪನಂ, ಕಾರಣೇನ ಮಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ। ‘‘ಹೋತು, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣೇನ ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ। ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥೇಸೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ’’ತಿ। ‘‘ಸಚೇ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಕಿತ್ತಕಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ, ಕತಿ ಪನ ತೇ ಸತ್ತಾ, ಯೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಟಿವಸನ್ತೀ’ತಿ, ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಿನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಚಿ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಕಿತ್ತಕಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ, ಕತಿ ಪನ ತೇ ಸತ್ತಾ, ಯೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಟಿವಸನ್ತೀ’ತಿ, ತಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಂ ‘ಅಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ ಪುಚ್ಛಸಿ, ನೇಸಾ ಪುಚ್ಛಾ ಕೇನಚಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ಠಪನೀಯೋ ಏಸೋ ಪಞ್ಹೋ। ಅವಿಭತ್ತೋ ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕೇಹಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಪರಿಮಿನಿತುಂ ಸತ್ತಾ ವಾ ಯೇ ತತ್ಥ ವಾಸಮುಪಗತಾತಿ ಏವಾಹಂ ಭನ್ತೇ ತಸ್ಸ ಪಟಿವಚನಂ ದದೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ।
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nibbānaṃ nibbāna’nti yaṃ vadesi, sakkā pana tassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti? ‘‘Appaṭibhāgaṃ, mahārāja, nibbānaṃ, na sakkā nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti. ‘‘Etampāhaṃ, bhante nāgasena, na sampaṭicchāmi, yaṃ atthidhammassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā apaññāpanaṃ, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ti. ‘‘Hotu, mahārāja, kāraṇena taṃ saññāpessāmi. Atthi, mahārāja, mahāsamuddo nāmā’’ti? ‘‘Āma, bhante, attheso mahāsamuddo’’ti. ‘‘Sace taṃ, mahārāja, koci evaṃ puccheyya ‘kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, mahārāja, kinti tassa byākareyyāsī’’ti? ‘‘Sace maṃ, bhante, koci evaṃ puccheyya ‘kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, tamahaṃ, bhante, evaṃ vadeyyaṃ ‘apucchitabbaṃ maṃ tvaṃ ambho purisa pucchasi, nesā pucchā kenaci pucchitabbā, ṭhapanīyo eso pañho. Avibhatto lokakkhāyikehi mahāsamuddo, na sakkā mahāsamudde udakaṃ pariminituṃ sattā vā ye tattha vāsamupagatāti evāhaṃ bhante tassa paṭivacanaṃ dadeyya’’’nti.
‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ, ತ್ವಂ ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಏವಂ ಪಟಿವಚನಂ ದದೇಯ್ಯಾಸಿ, ನನು ವಿಗಣೇತ್ವಾ 1 ತಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ‘ಏತ್ತಕಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ, ಏತ್ತಕಾ ಚ ಸತ್ತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಟಿವಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ, ಭನ್ತೇ, ಅವಿಸಯೋ ಏಸೋ ಪಞ್ಹೋ’’ತಿ।
‘‘Kissa pana, tvaṃ mahārāja, atthidhamme mahāsamudde evaṃ paṭivacanaṃ dadeyyāsi, nanu vigaṇetvā 2 tassa ācikkhitabbaṃ ‘ettakaṃ mahāsamudde udakaṃ, ettakā ca sattā mahāsamudde paṭivasantī’’ti? ‘‘Na sakkā, bhante, avisayo eso pañho’’ti.
‘‘ಯಥಾ , ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮೇ ಯೇವ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಉದಕಂ ಪರಿಗಣೇತುಂ 3 ಸತ್ತಾ ವಾ ಯೇ ತತ್ಥ ವಾಸಮುಪಗತಾ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತುಂ, ವಿಗಣೇಯ್ಯ, ಮಹಾರಾಜ, ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ತತ್ರಾಸಯೇ ಚ ಸತ್ತೇ, ನ ತ್ವೇವ ಸೋ ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತುಂ।
‘‘Yathā , mahārāja, atthidhamme yeva mahāsamudde na sakkā udakaṃ parigaṇetuṃ 4 sattā vā ye tattha vāsamupagatā, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, vigaṇeyya, mahārāja, iddhimā cetovasippatto mahāsamudde udakaṃ tatrāsaye ca satte, na tveva so iddhimā cetovasippatto sakkuṇeyya nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ.
‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತುನ್ತಿ। ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ದೇವೇಸು ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವಾ’’ತಿ। ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಸುಯ್ಯತಿ ‘ಅತ್ಥಿ ದೇವೇಸು ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವಾ’’’ತಿ। ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನತ್ಥಿ ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾ ದೇವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾ ದೇವಾ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ತೇಸಂ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ। ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿಸತ್ತಾನಂ ಯೇವ ಅರೂಪಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತುಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ಥಿಧಮ್ಮಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ।
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitunti. Atthi, mahārāja, devesu arūpakāyikā nāma devā’’ti. ‘‘Āma, bhante, suyyati ‘atthi devesu arūpakāyikā nāma devā’’’ti. ‘‘Sakkā pana, mahārāja, tesaṃ arūpakāyikānaṃ devānaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, natthi arūpakāyikā devā’’ti? ‘‘Atthi, bhante, arūpakāyikā devā, na ca sakkā tesaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti. ‘‘Yathā, mahārāja, atthisattānaṃ yeva arūpakāyikānaṃ devānaṃ na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitu’’nti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಹೋತು ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ತಸ್ಸ ರೂಪಂ ವಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ವಯಂ ವಾ ಪಮಾಣಂ ವಾ ಓಪಮ್ಮೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ ವಾ ಹೇತುನಾ ವಾ ನಯೇನ ವಾ ಉಪದಸ್ಸಯಿತುಂ। ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಗುಣಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅನುಪವಿಟ್ಠಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಓಪಮ್ಮನಿದಸ್ಸನಮತ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸರೂಪತೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನತ್ಥಿ, ಗುಣತೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಓಪಮ್ಮನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ಉಪದಸ್ಸಯಿತು’’ನ್ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯಥಾಹಂ ಲಭಾಮಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಗುಣತೋಪಿ ಏಕದೇಸಪರಿದೀಪನಮತ್ತಂ, ತಥಾ ಸೀಘಂ ಬ್ರೂಹಿ, ನಿಬ್ಬಾಪೇಹಿ ಮೇ ಹದಯಪರಿಳಾಹಂ ವಿನಯ ಸೀತಲಮಧುರವಚನಮಾಲುತೇನಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, hotu ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na ca sakkā tassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ. Atthi pana, bhante, nibbānassa guṇaṃ aññehi anupaviṭṭhaṃ kiñci opammanidassanamatta’’nti? ‘‘Sarūpato, mahārāja, natthi, guṇato pana sakkā kiñci opammanidassanamattaṃ upadassayitu’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, yathāhaṃ labhāmi nibbānassa guṇatopi ekadesaparidīpanamattaṃ, tathā sīghaṃ brūhi, nibbāpehi me hadayapariḷāhaṃ vinaya sītalamadhuravacanamālutenā’’ti.
‘‘ಪದುಮಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ, ಉದಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಗುಣಾ, ಅಗದಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ, ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಗುಣಾ, ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ, ಆಕಾಸಸ್ಸ ದಸ ಗುಣಾ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ , ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Padumassa, mahārāja, eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho, udakassa dve guṇā, agadassa tayo guṇā, mahāsamuddassa cattāro guṇā, bhojanassa pañca guṇā, ākāsassa dasa guṇā, maṇiratanassa tayo guṇā , lohitacandanassa tayo guṇā, sappimaṇḍassa tayo guṇā, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಪದುಮಸ್ಸ ಏಕೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೋ ಪದುಮಸ್ಸ ಏಕೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪದುಮಂ ಅನುಪಲಿತ್ತಂ ಉದಕೇನ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅನುಪಲಿತ್ತಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪದುಮಸ್ಸ ಏಕೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’ti yaṃ vadesi, katamo padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesehi anupalittaṃ. Ayaṃ, mahārāja, padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಉದಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಉದಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಸೀತಲಂ ಪರಿಳಾಹನಿಬ್ಬಾಪನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸೀತಲಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹನಿಬ್ಬಾಪನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಕಿಲನ್ತತಸಿತಪಿಪಾಸಿತಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಾನಂ ಜನಪಸುಪಜಾನಂ ಪಿಪಾಸಾವಿನಯನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕಾಮತಣ್ಹಾಭವತಣ್ಹಾವಿಭವತಣ್ಹಾಪಿಪಾಸಾವಿನಯನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, udakaṃ sītalaṃ pariḷāhanibbāpanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sītalaṃ sabbakilesapariḷāhanibbāpanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, udakassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, udakaṃ kilantatasitapipāsitaghammābhitattānaṃ janapasupajānaṃ pipāsāvinayanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmataṇhābhavataṇhāvibhavataṇhāpipāsāvinayanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, udakassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಅಗದಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಅಗದಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದೋ ವಿಸಪೀಳಿತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಟಿಸರಣಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕಿಲೇಸವಿಸಪೀಳಿತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಟಿಸರಣಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದೋ ರೋಗಾನಂ ಅನ್ತಕರೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾನಂ ಅನ್ತಕರಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದೋ ಅಮತಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಮತಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗದಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, agado visapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kilesavisapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, agado rogānaṃ antakaro, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbadukkhānaṃ antakaraṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, agado amataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ amataṃ. Ayaṃ, mahārāja, agadassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಸುಞ್ಞೋ ಸಬ್ಬಕುಣಪೇಹಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ , ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸುಞ್ಞಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಕುಣಪೇಹಿ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ , ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹನ್ತೋ ಅನೋರಪಾರೋ, ನ ಪರಿಪೂರತಿ ಸಬ್ಬಸವನ್ತೀಹಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಹನ್ತಂ ಅನೋರಪಾರಂ, ನ ಪೂರತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಹಿ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹನ್ತಾನಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಹನ್ತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ವಿಮಲಖೀಣಾಸವಬಲಪ್ಪತ್ತವಸೀಭೂತಮಹಾಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅಪರಿಮಿತವಿವಿಧವಿಪುಲವೀಚಿಪುಪ್ಫಸಂಕುಸುಮಿತೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಪರಿಮಿತವಿವಿಧವಿಪುಲಪರಿಸುದ್ಧವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಪುಪ್ಫಸಂಕುಸುಮಿತಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo suñño sabbakuṇapehi, evameva kho, mahārāja , nibbānaṃ suññaṃ sabbakilesakuṇapehi. Ayaṃ, mahārāja , mahāsamuddassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahanto anorapāro, na paripūrati sabbasavantīhi, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantaṃ anorapāraṃ, na pūrati sabbasattehi. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantānaṃ bhūtānaṃ āvāso, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantānaṃ arahantānaṃ vimalakhīṇāsavabalappattavasībhūtamahābhūtānaṃ āvāso. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo aparimitavividhavipulavīcipupphasaṃkusumito, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ aparimitavividhavipulaparisuddhavijjāvimuttipupphasaṃkusumitaṃ. Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಧಾರಣಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಜರಾಮರಣನಾಸನತೋ ಆಯುಧಾರಣಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಬಲವಡ್ಢನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಇದ್ಧಿಬಲವಡ್ಢನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ವಣ್ಣಜನನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಗುಣವಣ್ಣಜನನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ದರಥವೂಪಸಮನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥವೂಪಸಮನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಪಟಿವಿನೋದನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಪಟಿವಿನೋದನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ āyudhāraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ jarāmaraṇanāsanato āyudhāraṇaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ balavaḍḍhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ iddhibalavaḍḍhanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ vaṇṇajananaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ guṇavaṇṇajananaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ darathavūpasamanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbakilesadarathavūpasamanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ jighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbadukkhajighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಆಕಾಸಸ್ಸ ದಸ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಆಕಾಸಸ್ಸ ದಸ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಕಾಸೋ ನ ಜಾಯತಿ, ನ ಜೀಯತಿ, ನ ಮೀಯತಿ, ನ ಚವತಿ, ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದುಪ್ಪಸಹೋ, ಅಚೋರಾಹರಣೋ, ಅನಿಸ್ಸಿತೋ, ವಿಹಗಗಮನೋ, ನಿರಾವರಣೋ, ಅನನ್ತೋ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ನ ಜಾಯತಿ, ನ ಜೀಯತಿ , ನ ಮೀಯತಿ, ನ ಚವತಿ, ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದುಪ್ಪಸಹಂ, ಅಚೋರಾಹರಣಂ, ಅನಿಸ್ಸಿತಂ, ಅರಿಯಗಮನಂ, ನಿರಾವರಣಂ, ಅನನ್ತಂ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಕಾಸಸ್ಸ ದಸ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ākāso na jāyati, na jīyati, na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasaho, acorāharaṇo, anissito, vihagagamano, nirāvaraṇo, ananto. Evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ na jāyati, na jīyati , na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasahaṃ, acorāharaṇaṃ, anissitaṃ, ariyagamanaṃ, nirāvaraṇaṃ, anantaṃ. Ime kho, mahārāja, ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಮಣಿರತನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಮಣಿರತನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಂ ಕಾಮದದಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕಾಮದದಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಂ ಹಾಸಕರಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಹಾಸಕರಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಂ ಉಜ್ಜೋತತ್ತಕರಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಉಜ್ಜೋತತ್ತಕರಂ 5। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, maṇiratanaṃ kāmadadaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmadadaṃ. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ hāsakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ hāsakaraṃ. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ ujjotattakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ujjotattakaraṃ 6. Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ದುಲ್ಲಭಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುಲ್ಲಭಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ಅಸಮಸುಗನ್ಧಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಸಮಸುಗನ್ಧಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ಸಜ್ಜನಪಸತ್ಥಂ 7, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅರಿಯಸಜ್ಜನಪಸತ್ಥಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, lohitacandanaṃ dullabhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ dullabhaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ asamasugandhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ asamasugandhaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ sajjanapasatthaṃ 8, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ariyasajjanapasatthaṃ. Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡೋ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗುಣವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡೋ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸೀಲಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡೋ ರಸಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ , ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ರಸಸಮ್ಪನ್ನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ತಯೋ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sappimaṇḍo vaṇṇasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ guṇavaṇṇasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo gandhasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sīlagandhasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo rasasampanno, evameva kho , mahārāja, nibbānaṃ rasasampannaṃ. Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Ime kho, mahārāja, sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮೇ ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಂ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಚ್ಚುಗತಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಂ ಅಚಲಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಚಲಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಂ ದುರಧಿರೋಹಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ದುರಧಿರೋಹಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಂ ಸಬ್ಬಬೀಜಾನಂ ಅವಿರೂಹನಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಅವಿರೂಹನಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಂ ಅನುನಯಪ್ಪಟಿಘವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುನಯಪ್ಪಟಿಘವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ। ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮೋ ಗುಣೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ । ಇಮೇ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಿರಿಸಿಖರಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಗುಣಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Bhante nāgasena, ‘girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ti yaṃ vadesi, katame girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, girisikharaṃ accuggataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ accugataṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ acalaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ acalaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ duradhirohaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ duradhirohaṃ sabbakilesānaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ sabbabījānaṃ avirūhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesānaṃ avirūhanaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho. Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ. Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho . Ime kho, mahārāja, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ನಿಬ್ಬಾನರೂಪಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ।
Nibbānarūpasaṇṭhānapañho dasamo.
Footnotes:
