| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / पाचित्यादियोजनापाळि • Pācityādiyojanāpāḷi |
२३६. ञत्तिविपन्नकम्मादिकथा
236. Ñattivipannakammādikathā
३८५. अञ्ञत्रापि धम्माति एत्थ धम्माति उपयोगत्थे निस्सक्कवचनमेतन्ति आह ‘‘अञ्ञत्र धम्म’’न्ति। ‘‘अञ्ञत्रा’’ति निपातपयोगे दुतियाततियापञ्चमीसु अञ्ञतरस्स सम्भवतो उपयोगवचनम्पि होति। तस्मा वुत्तं ‘‘अयमेव वा पाठो’’ति। ‘‘भूतेन वत्थुना’’ति इमिना धम्मसद्दस्स सच्चत्थं दस्सेति। ‘‘एसेव नयो’’ति इमिना सद्दसभावमेव सन्धाय अतिदिसति, न अत्थं। तेन वुत्तं ‘‘एत्थ पना’’तिआदि। सत्थुसासनन्ति सत्थु आणा। सत्थुआणा नाम ञत्तिअनुसावनानं सम्पदाति आह ‘‘ञत्तिसम्पदा अनुसावनसम्पदा चा’’ति। ‘‘पटिकुट्ठञ्चेव कतञ्चा’’ति इमिना पटिकुट्ठकतन्ति पदस्स द्वन्दवाक्यं दस्सेति। पटिकुसितब्बन्ति पटिकुट्ठं, कत्तब्बन्ति कतं, कम्मं। तमेवत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘यं अञ्ञेसू’’तिआदि। तत्थ यन्ति कम्मं।
385.Aññatrāpi dhammāti ettha dhammāti upayogatthe nissakkavacanametanti āha ‘‘aññatra dhamma’’nti. ‘‘Aññatrā’’ti nipātapayoge dutiyātatiyāpañcamīsu aññatarassa sambhavato upayogavacanampi hoti. Tasmā vuttaṃ ‘‘ayameva vā pāṭho’’ti. ‘‘Bhūtena vatthunā’’ti iminā dhammasaddassa saccatthaṃ dasseti. ‘‘Eseva nayo’’ti iminā saddasabhāvameva sandhāya atidisati, na atthaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘ettha panā’’tiādi. Satthusāsananti satthu āṇā. Satthuāṇā nāma ñattianusāvanānaṃ sampadāti āha ‘‘ñattisampadā anusāvanasampadā cā’’ti. ‘‘Paṭikuṭṭhañceva katañcā’’ti iminā paṭikuṭṭhakatanti padassa dvandavākyaṃ dasseti. Paṭikusitabbanti paṭikuṭṭhaṃ, kattabbanti kataṃ, kammaṃ. Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘yaṃ aññesū’’tiādi. Tattha yanti kammaṃ.
३८७. पाळियाति विनयपाळिया। यन्ति कम्मं, न करियतीति सम्बन्धो। एत्थाति अट्ठकथायं। सो च खोति सो च वित्थारो, आगतोति सम्बन्धो। कस्मा ञत्तिदुतियञत्तिचतुत्थकम्मानमेव वसेन आगतो, ननु ञत्तिअपलोकनकम्मवसेनपि आगतेन भवितब्बन्ति आह ‘‘यस्मा पना’’तिआदि। ञत्तिदुतियञत्तिचतुत्थेसु हापनं वा अञ्ञथा करणं वा अत्थि विय ञत्तिकम्मे नत्थीति योजना। ञत्तिकम्मे ञत्तिट्ठपनतो अञ्ञकिच्चस्स असम्भवतो हापनं वा अञ्ञथा करणं वा नत्थीति अधिप्पायो। तानीति ञत्तिकम्मअपलोकनकम्मानि। सब्बेसम्पि कम्मानन्ति सब्बेसम्पि चतुन्नं कम्मानं। परतोति परस्मिं परिवारावसाने (परि॰ अट्ठ॰ ४८२)।
387.Pāḷiyāti vinayapāḷiyā. Yanti kammaṃ, na kariyatīti sambandho. Etthāti aṭṭhakathāyaṃ. So ca khoti so ca vitthāro, āgatoti sambandho. Kasmā ñattidutiyañatticatutthakammānameva vasena āgato, nanu ñattiapalokanakammavasenapi āgatena bhavitabbanti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Ñattidutiyañatticatutthesu hāpanaṃ vā aññathā karaṇaṃ vā atthi viya ñattikamme natthīti yojanā. Ñattikamme ñattiṭṭhapanato aññakiccassa asambhavato hāpanaṃ vā aññathā karaṇaṃ vā natthīti adhippāyo. Tānīti ñattikammaapalokanakammāni. Sabbesampi kammānanti sabbesampi catunnaṃ kammānaṃ. Paratoti parasmiṃ parivārāvasāne (pari. aṭṭha. 482).
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / विनयपिटक • Vinayapiṭaka / महावग्गपाळि • Mahāvaggapāḷi / २३६. ञत्तिविपन्नकम्मादिकथा • 236. Ñattivipannakammādikathā
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / विनयपिटक (अट्ठकथा) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / महावग्ग-अट्ठकथा • Mahāvagga-aṭṭhakathā / कस्सपगोत्तभिक्खुवत्थुकथा • Kassapagottabhikkhuvatthukathā
टीका • Tīkā / विनयपिटक (टीका) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / सारत्थदीपनी-टीका • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ञत्तिविपन्नकम्मादिकथावण्णना • Ñattivipannakammādikathāvaṇṇanā
टीका • Tīkā / विनयपिटक (टीका) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / विमतिविनोदनी-टीका • Vimativinodanī-ṭīkā / कस्सपगोत्तभिक्खुवत्थुकथादिवण्णना • Kassapagottabhikkhuvatthukathādivaṇṇanā
