| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា
Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
៤២០. អយន្តិ កម្មកតោ ភិក្ខុ, ន វត្តតីតិ សម្ពន្ធោ។ អនុលោមវត្តេតិ កតកម្មស្ស អនុលោមេ វត្តេ។ អស្សាតិ ភិក្ខុស្ស។ សរជ្ជុកោតិ សហ កម្មសង្ខាតាយ រជ្ជុយាតិ សរជ្ជុកោ។
420.Ayanti kammakato bhikkhu, na vattatīti sambandho. Anulomavatteti katakammassa anulome vatte. Assāti bhikkhussa. Sarajjukoti saha kammasaṅkhātāya rajjuyāti sarajjuko.
៤២១. សមគ្គេហិ ភិក្ខូហីតិ សម្ពន្ធោ។ ហីតិ សច្ចំ។ អច្ចយំ ទេសាបេត្វាតិ អញ្ញមញ្ញំ ទោសំ ទេសាបេត្វា។ តិណវត្ថារកសមថំ វាតិ វាសទ្ទោ អត្ថន្តរវិកប្បោ។ តត្រ ចេតិ ឯត្ថ តសទ្ទោ កម្មវិសយោ, ចេសទ្ទោ សចេបរិយាយោតិ អាហ ‘‘សចេ តាទិសេ កម្មេ’’តិ។ ទិដ្ឋាវិកម្មម្បិ កត្វាតិ ទិដ្ឋាវិកម្មំ កត្វាបីតិ យោជនា។ បិសទ្ទេន អកត្វាបីតិ សម្បិណ្ឌេតិ។ យត្រ បនាតិ កម្មេ បន។ តត្ថាតិ កម្មេ។ បក្កមិតព្ពន្តិ សង្គាមាវចរេន បក្កមិតព្ពំ។
421. Samaggehi bhikkhūhīti sambandho. Hīti saccaṃ. Accayaṃ desāpetvāti aññamaññaṃ dosaṃ desāpetvā. Tiṇavatthārakasamathaṃ vāti vāsaddo atthantaravikappo. Tatra ceti ettha tasaddo kammavisayo, cesaddo sacepariyāyoti āha ‘‘sace tādise kamme’’ti. Diṭṭhāvikammampi katvāti diṭṭhāvikammaṃ katvāpīti yojanā. Pisaddena akatvāpīti sampiṇḍeti. Yatra panāti kamme pana. Tatthāti kamme. Pakkamitabbanti saṅgāmāvacarena pakkamitabbaṃ.
៤២២. ឧស្សិតមន្តីតិ ឯត្ថ ឧស្សិតំ មន្តី ឧស្សិតមន្តីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘លោភ…បេ.… ភាសិតា’’តិ។ តត្ថ ‘‘លោភទោស មោហមានុស្សន្នំ វាច’’ន្តិ ឥមិនា ឧស្សិតបទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ។ ‘‘ភាសិតា’’តិ ឥមិនា ‘‘មន្តី’’តិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ។ និស្សិតជប្បីតិ ឯត្ថ អញ្ញនិស្សិតំ ជប្បមេតស្សាតិ និស្សិតជប្បីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អត្តនោ’’តិអាទិ។ ឯត្ថ ជប្បន្តិ វចនំ។ ជប្ប វចនេតិ ហិ ធាតុបាឋេសុ វុត្តំ។ ឧស្សទយុត្តន្តិ លោភាទិឧស្សទយុត្តំ, វចនន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឯវមញ្ញន្តិ ឯវំ អត្តនា អញ្ញំ។ កថានុសន្ធិវចនេតិ ចោទកចុទិតកានំ កថាយ អនុសន្ធិវចនេ។ ឯត្ថ ‘‘វចនេ’’តិ ឥមិនា ‘‘ភាសានុសន្ធី’’តិ ឯត្ថ ភាសសទ្ទោ វចនបរិយាយោតិ ទស្សេតិ។
422.Ussitamantīti ettha ussitaṃ mantī ussitamantīti dassento āha ‘‘lobha…pe… bhāsitā’’ti. Tattha ‘‘lobhadosa mohamānussannaṃ vāca’’nti iminā ussitapadassa atthaṃ dasseti. ‘‘Bhāsitā’’ti iminā ‘‘mantī’’ti padassa atthaṃ dasseti. Nissitajappīti ettha aññanissitaṃ jappametassāti nissitajappīti dassento āha ‘‘attano’’tiādi. Ettha jappanti vacanaṃ. Jappa vacaneti hi dhātupāṭhesu vuttaṃ. Ussadayuttanti lobhādiussadayuttaṃ, vacananti sambandho. Evamaññanti evaṃ attanā aññaṃ. Kathānusandhivacaneti codakacuditakānaṃ kathāya anusandhivacane. Ettha ‘‘vacane’’ti iminā ‘‘bhāsānusandhī’’ti ettha bhāsasaddo vacanapariyāyoti dasseti.
ឧស្សារេតីតិ ឧទ្ធំ គមាបេតិ។ ឥមិនា ឧស្សាទេតិ ឧបរិ គមាបេតីតិ ឧស្សាទេតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។ ឯត្ថ ហិ ទការរការា សទិសត្ថា ។ តេ ហិ ទ្វេ អក្ខរា កទាចិ កត្ថចិ សទិសត្ថា ហោន្តិ។ អវសារេតីតិ ហីនភាវំ គមាបេតិ។ ឥមិនា អវសាទេតិ អធោភាវំ គមាបេតីតិ អវសាទេតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។ ‘‘អបសាទេតា’’តិបិ បាឋោ, ឧបសគ្គមត្តមេវ នានំ។ សម្ផញ្ច ពហុំ ភាសតីតិ ឯត្ថ សម្ផសទ្ទោ និរត្ថកកថាវចនោតិ អាហ ‘‘និរត្ថកកថ’’ន្តិ។ និរត្ថកកថា ហិ យស្មា សំ ហិតសុខំ ផលតិ វិនាសេតិ, តស្មា សម្ផន្តិ វុច្ចតិ។ ផា ធាតូតិ ច ផលធាតូតិ ច ធាតុបាឋេសុ (សទ្ទនីតិធាតុមាលាយំ ១៦ លការន្តធាតុ) វុត្តំ។
Ussāretīti uddhaṃ gamāpeti. Iminā ussādeti upari gamāpetīti ussādetāti vacanatthaṃ dasseti. Ettha hi dakārarakārā sadisatthā . Te hi dve akkharā kadāci katthaci sadisatthā honti. Avasāretīti hīnabhāvaṃ gamāpeti. Iminā avasādeti adhobhāvaṃ gamāpetīti avasādetāti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Apasādetā’’tipi pāṭho, upasaggamattameva nānaṃ. Samphañca bahuṃ bhāsatīti ettha samphasaddo niratthakakathāvacanoti āha ‘‘niratthakakatha’’nti. Niratthakakathā hi yasmā saṃ hitasukhaṃ phalati vināseti, tasmā samphanti vuccati. Phā dhātūti ca phaladhātūti ca dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 16 lakārantadhātu) vuttaṃ.
ភារេ អនារោបិតេតិ ‘‘តវ ភារោ’’តិ សង្ឃេន ភារេ អនារោបិតេ។ អជ្ឈោត្ថរិត្វាតិ អភិភវិត្វា ។ ឥមិនា បសយ្ហ បវត្តាតិ ឯត្ថ បសយ្ហសទ្ទស្ស អភិភវនត្ថំ ទស្សេតិ។ អនធិការេតិ អនធិបច្ចដ្ឋានេ។ ‘‘កថេតា’’តិ ឥមិនា វតុធាតុយា កថនត្ថំ ទស្សេតិ។ អនោកាសកម្មំ ការេត្វាតិ ឯត្ថ នការស្ស អយុត្តយោគភាវតោ យុត្តដ្ឋានំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឱកាសកម្មំ អការេត្វា’’តិ។ យស្សាតិ យា អស្ស។ អស្ស ភិក្ខុនោ អត្តនោ យា ទិដ្ឋិ អត្ថីតិ យោជនា, អថវា អត្តនោ យា ទិដ្ឋិ ភវេយ្យាតិ យោជនា។ តន្តិ ទិដ្ឋិំ។ ‘‘កថេតា’’តិ ឥមិនា ព្យាកតាតិ ឯត្ថ វិ អា បុព្ពករធាតុយា កថនត្ថំ ទស្សេតិ។
Bhāre anāropiteti ‘‘tava bhāro’’ti saṅghena bhāre anāropite. Ajjhottharitvāti abhibhavitvā . Iminā pasayha pavattāti ettha pasayhasaddassa abhibhavanatthaṃ dasseti. Anadhikāreti anadhipaccaṭṭhāne. ‘‘Kathetā’’ti iminā vatudhātuyā kathanatthaṃ dasseti. Anokāsakammaṃ kāretvāti ettha nakārassa ayuttayogabhāvato yuttaṭṭhānaṃ dassento āha ‘‘okāsakammaṃ akāretvā’’ti. Yassāti yā assa. Assa bhikkhuno attano yā diṭṭhi atthīti yojanā, athavā attano yā diṭṭhi bhaveyyāti yojanā. Tanti diṭṭhiṃ. ‘‘Kathetā’’ti iminā byākatāti ettha vi ā pubbakaradhātuyā kathanatthaṃ dasseti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / បរិវារបាឡិ • Parivārapāḷi / ២. នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គោ • 2. Nappaṭippassambhanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / បរិវារ-អដ្ឋកថា • Parivāra-aṭṭhakathā / នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា • Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ឧបាលិបញ្ចកវណ្ណនា • Upālipañcakavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា • Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា • Nappaṭippassambhanavaggavaṇṇanā
