| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಟೀಕಾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
೮. ನಳಕಪಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
8. Naḷakapānasuttavaṇṇanā
೧೬೬. ಯತ್ಥ ಬೋಧಿಸತ್ತಪಮುಖೋ ವಾನರೋ ನಳಕೇನ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿ, ಸಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ತಸ್ಸಾಮನ್ತೋ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೋ, ತತ್ಥ ನಿವಿಟ್ಠಗಾಮೋ ಚ ‘‘ನಳಕಪಾನ’’ನ್ತೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಇಧ ಪನ ಗಾಮೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ನಳಕಪಾನೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಗಾಮೇ’’ತಿ। ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಆಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರಾ’’ತಿ ಆರದ್ಧಂ। ಪಞ್ಞವಾತಿ ಇತಿಕತ್ತಬ್ಬತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಞ್ಞವಾ।
166. Yattha bodhisattapamukho vānaro naḷakena pānīyaṃ pivi, sā pokkharaṇī, tassāmanto bhūmippadeso, tattha niviṭṭhagāmo ca ‘‘naḷakapāna’’nteva paññāyittha, idha pana gāmo adhippetoti āha ‘‘naḷakapāneti evaṃnāmake gāme’’ti. Idāni tamatthaṃ āgamanato paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘pubbe kirā’’ti āraddhaṃ. Paññavāti itikattabbatāya paññāya paññavā.
ಥೂಲದೀಘಬಹುಲಭಾವೇನ ಮಹತೀಹಿ ದಾಠಿಕಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಾದಾಠಿಕೋ। ‘‘ಉದಕರಕ್ಖಸೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ವಾನರಾನಂ ಕಞ್ಚಿ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ತುಮ್ಹೇ ಮಮ ಹತ್ಥಗತಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಧಮಿ…ಪೇ॰… ಪಿವಿಂಸೂತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಗಹಿತನಳೋ ಅನವಸೇಸೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಸಬ್ಬಸನ್ಧೀನಂ ನಿಬ್ಬಾಧೇನ ಏಕಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ। ನೇವ ಮಂ ತ್ವಂ ವಧಿಸ್ಸಸೀತಿ ಉದಕರಕ್ಖಸ ತ್ವಂ ವಧಿತುಕಾಮೋಪಿ ಮಮ ಪುರಿಸಥಾಮೇನ ನ ವಧಿಸ್ಸಸಿ।
Thūladīghabahulabhāvena mahatīhi dāṭhikāhi samannāgatattā mahādāṭhiko. ‘‘Udakarakkhaso aha’’nti vatvā vānarānaṃ kañci amuñcitvā ‘‘sabbe tumhe mama hatthagatā’’ti dassento ‘‘tumhe pana sabbe khādissāmī’’ti āha. Dhami…pe… piviṃsūti bodhisattena gahitanaḷo anavaseso abbhantare sabbasandhīnaṃ nibbādhena ekacchiddo ahosi. Neva maṃ tvaṃ vadhissasīti udakarakkhasa tvaṃ vadhitukāmopi mama purisathāmena na vadhissasi.
ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಪಾಪೋ ಏತ್ಥ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವನ್ತೇ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಸತ್ತೇ ಮಾ ಬಾಧಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಕರುಣಾಯಮಾನೋ ‘‘ಏತ್ಥ ಜಾಯನ್ತಾ ನಳಾ ಸಬ್ಬೇ ಅಪಬ್ಬಬನ್ಧಾ ಏಕಚ್ಛಿದ್ದಾವ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಗತೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿಆದಿ।
Evaṃ pana vatvā mahāsatto ‘‘ayaṃ pāpo ettha pānīyaṃ pivante aññepi satte mā bādhayitthā’’ti karuṇāyamāno ‘‘ettha jāyantā naḷā sabbe apabbabandhā ekacchiddāva hontū’’ti adhiṭṭhāya gato. Tenāha ‘‘tato paṭṭhāyā’’tiādi.
೧೬೭. ಅನುರುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತುಮ್ಹೇ ಅನುರುದ್ಧಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾತಿ ಥೇರೋ ‘‘ತಗ್ಘ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ।
167. Anuruddhappamukhā bhikkhū bhagavatā ‘‘kacci tumhe anuruddhā’’ti pucchitāti thero ‘‘taggha mayaṃ, bhante’’ti āha.
ಸಚೇ ಪಬ್ಬಜತಿ, ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ರಞ್ಞಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಅಭಿನೀತಾತಿ ರಾಜಾಭಿನೀತಾ। ಚೋರಾಭಿನೀತಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಚೋರಾನಂ ಮೂಲಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ‘‘ಕಣ್ಟಕಸೋಧನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಆಜೀವಿಕಾಯಾತಿ ಆಜೀವೇನ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಯಾ। ಇಮೇಸು ಪನ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಾದೀಸು।
Sace pabbajati, jīvitaṃ labhissati, no aññathāti raññā pabbajjāya abhinītāti rājābhinītā. Corābhinītāti etthāpi eseva nayo. Corānaṃ mūlaṃ chindanto ‘‘kaṇṭakasodhanaṃ karissāmī’’ti. Ājīvikāyāti ājīvena jīvitavuttiyā. Imesu pana anuruddhattherādīsu.
ವಿವೇಕನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಕಾಲಿಕಕಿರಿಯಪ್ಪಧಾನಂ ‘‘ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ಉಪೇತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯಾತಿ ಆಹ – ‘‘ವಿವಿಚ್ಚಾ’’ತಿ, ವಿವಿಚ್ಚಿತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿನಾ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಸಾರುಪ್ಪಕಿಚ್ಚಂ। ಸಮಣಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಸಮಣಭಾವಕರಣಕಿಚ್ಚಂ। ಯದಗ್ಗೇನ ಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ತದಗ್ಗೇನ ಸಮಣಭಾವಕರಮ್ಪಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸೋ ಯೇವಾ’’ತಿಆದಿ।
Vivekanti pubbakālikakiriyappadhānaṃ ‘‘abyāpajjaṃ upeta’’ntiādīsu viyāti āha – ‘‘viviccā’’ti, viviccitvā vivitto hutvā vinā hutvāti attho. Pabbajitakiccanti pabbajitassa sāruppakiccaṃ. Samaṇakiccanti samaṇabhāvakaraṇakiccaṃ. Yadaggena hi pabbajitakiccaṃ kātuṃ na sakkoti tadaggena samaṇabhāvakarampi kiccaṃ kātuṃ na sakkoti. Tenāha ‘‘so yevā’’tiādi.
೧೬೮. ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೇ ತಾವ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಪವತ್ತೀಸು ಠಾನಂ ಅತೀತೋತಿ ಕತ್ವಾ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ ನಾಮ ತತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಅಭಾವಕಿತ್ತನತೋ। ಮಹನ್ತತುಟ್ಠಿನೋತಿ ವಿಪುಲಪಮೋದಾ।
168.Appaṭisandhike tāva byākaronto pavattīsu ṭhānaṃ atītoti katvā upapattīsu byākaroti nāma tattha paṭisandhiyā abhāvakittanato. Mahantatuṭṭhinoti vipulapamodā.
೧೬೯. ಇಮಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಚನಂ। ಇಮಸ್ಸ ಠಿತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠೋ ವಾ ಹೋತಿ ಅನುಸ್ಸವಸುತೋ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಸಮಾಧಿಪಕ್ಖಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ಸಮಾಧಿ ಪನ ಏವಂವಿಹಾರೀತಿ ಏತ್ಥ ವಿಹಾರಸದ್ದೇನ ಗಹಿತೋ। ಏವಂವಿಮುತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವಿಮುತ್ತಿಸದ್ದೇನ ಫಲವಿಮುತ್ತಿ ಗಹಿತಾ। ಚರತೋಪೀತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಚಾರೇನ ಚರತೋಪಿ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸಪಿ। ಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾಠಾನೇಸು ಲಬ್ಭಮಾನಮ್ಪಿ ಅರಹತ್ತಂ ಅಪ್ಪಕಭಾವತೋ ಪಾಳಿಯಂ ಅನುದ್ಧಟನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
169.Imassāti ‘‘assā’’ti padassa atthavacanaṃ. Imassa ṭhitassa āyasmato sāmaṃ diṭṭho vā hoti anussavasuto vāti yojanā. Samādhipakkhikā dhammā dhammāti adhippetā, samādhi pana evaṃvihārīti ettha vihārasaddena gahito. Evaṃvimuttāti ettha pana vimuttisaddena phalavimutti gahitā. Caratopīti samathavipassanācārena caratopi viharantassapi. Upāsakaupāsikāṭhānesu labbhamānampi arahattaṃ appakabhāvato pāḷiyaṃ anuddhaṭanti daṭṭhabbaṃ. Sesaṃ suviññeyyameva.
ನಳಕಪಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।
Naḷakapānasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ • Majjhimanikāya / ೮. ನಳಕಪಾನಸುತ್ತಂ • 8. Naḷakapānasuttaṃ
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ೮. ನಳಕಪಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ • 8. Naḷakapānasuttavaṇṇanā
