| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ധമ്മസങ്ഗണീ-മൂലടീകാ • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā |
മൂലരാസിവണ്ണനാ
Mūlarāsivaṇṇanā
അഗേധോ അനഭിജ്ഝനം അനഭികങ്ഖനം. അനല്ലീനോ ഭാവോ അധിപ്പായോ ഏതസ്സാതി അനല്ലീനഭാവോ, ഏവഞ്ഹി ഉപമായ സമേതി. അനുകൂലമിത്തോ അനുവത്തകോ. വിനയരസോതി വിനയനരസോ. അദോസോ ദുസ്സീല്യമലസ്സാതി ഇദം ദുസ്സീല്യസ്സ ദോസസമുട്ഠാനതം ദോസൂപനിസ്സയതഞ്ച സന്ധായ വുത്തം. അഭാവനായാതി ‘‘തത്ഥ ജാതാനം ധമ്മാനം അനതിവത്തനട്ഠേന ഭാവനാഇന്ദ്രിയാനം ഏകരസട്ഠേന ഭാവനാ തദുപഗവീരിയവാഹനട്ഠേന ഭാവനാ ആസേവനട്ഠേന ഭാവനാ’’തി ഏവം വുത്തായ പഞ്ഞാസാധനായ ഭാവനായ അപ്പവത്തി, തപ്പടിപക്ഖഭൂതാ വാ അകുസലാ അഭാവനാ. നിഗ്ഗുണേപി ഗുണഗ്ഗഹണം അധികഗ്ഗഹണം. വിജ്ജമാനമ്പി ഗുണം വിദ്ധംസേത്വാ ഗഹണം ഊനഗ്ഗഹണം. ചതുവിപല്ലാസഗ്ഗഹണം വിപരീതഗ്ഗഹണം.
Agedho anabhijjhanaṃ anabhikaṅkhanaṃ. Anallīno bhāvo adhippāyo etassāti anallīnabhāvo, evañhi upamāya sameti. Anukūlamitto anuvattako. Vinayarasoti vinayanaraso. Adoso dussīlyamalassāti idaṃ dussīlyassa dosasamuṭṭhānataṃ dosūpanissayatañca sandhāya vuttaṃ. Abhāvanāyāti ‘‘tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanāindriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā’’ti evaṃ vuttāya paññāsādhanāya bhāvanāya appavatti, tappaṭipakkhabhūtā vā akusalā abhāvanā. Nigguṇepi guṇaggahaṇaṃ adhikaggahaṇaṃ. Vijjamānampi guṇaṃ viddhaṃsetvā gahaṇaṃ ūnaggahaṇaṃ. Catuvipallāsaggahaṇaṃ viparītaggahaṇaṃ.
യാഥാവസഭാവേതി ‘‘ഏത്തകോ ഏതസ്സ ഗുണോ, ഏത്തകോ ദോസോ’’തി ഗുണദോസാനം സഭാവേ ‘‘ജരാധമ്മോ ജീരതി, തം കുതേത്ഥ ലബ്ഭാ മാ ജീരീ’’തി ഏവമാദിപച്ചവേക്ഖണസമ്ഭവതോ. അലോഭേന ച ഗഹട്ഠാനം ഖേത്തവത്ഥാദീസു വിവാദാഭാവതോ. അമോഹേന പബ്ബജിതാനം ദിട്ഠിഗതവിവാദാഭാവതോ. കാമരാഗാഭിനിവേസവിനിബന്ധാ ഹി ഗഹട്ഠാ ഗഹട്ഠേഹി വിവദന്തി, ദിട്ഠിരാഗാഭിനിവേസവിനിബന്ധാ സമണാ സമണേഹീതി. രാഗവസേന മിത്തസന്ഥവോ ദോസവസേന വിരോധോ ച തബ്ബിസേസേന ഉപഗമാപഗമാ, ആരമ്മണേ വാ രൂപാദിമ്ഹി അനുരോധവിരോധാ. അമജ്ഝത്തഭാവസ്സ പടിഘാനുനയസങ്ഖാതസ്സ മോഹേന പവത്തി. സുഖവിപരിണാമേ ദുക്ഖസമായോഗേ ച പടിഘപവത്തിയം വേദനാപരിഗ്ഗഹോ ന സിജ്ഝതീതി അദോസാനുഭാവേന വേദനാസതിപട്ഠാനം സിജ്ഝതി. ദിബ്ബവിഹാരസ്സാതി ചതുന്നം ഝാനാനം. അരിയവിഹാരോ ഫലസമാപത്തി. മോഹേന അവിചാരേന്തോ ഉദാസീനപക്ഖേസുപി സത്തസങ്ഖാരേസു സബ്ബേസു അഭിസങ്ഗം കരോതീതി അമൂള്ഹസ്സ തദഭാവോ വേദിതബ്ബോ. ദുക്ഖദസ്സനസ്സ ആസന്നപടിപക്ഖത്താ ദോസസ്സ തപ്പടിപക്ഖേന അദോസേന ദുക്ഖദസ്സനം ഹോതി.
Yāthāvasabhāveti ‘‘ettako etassa guṇo, ettako doso’’ti guṇadosānaṃ sabhāve ‘‘jarādhammo jīrati, taṃ kutettha labbhā mā jīrī’’ti evamādipaccavekkhaṇasambhavato. Alobhena ca gahaṭṭhānaṃ khettavatthādīsu vivādābhāvato. Amohena pabbajitānaṃ diṭṭhigatavivādābhāvato. Kāmarāgābhinivesavinibandhā hi gahaṭṭhā gahaṭṭhehi vivadanti, diṭṭhirāgābhinivesavinibandhā samaṇā samaṇehīti. Rāgavasena mittasanthavo dosavasena virodho ca tabbisesena upagamāpagamā, ārammaṇe vā rūpādimhi anurodhavirodhā. Amajjhattabhāvassa paṭighānunayasaṅkhātassa mohena pavatti. Sukhavipariṇāme dukkhasamāyoge ca paṭighapavattiyaṃ vedanāpariggaho na sijjhatīti adosānubhāvena vedanāsatipaṭṭhānaṃ sijjhati. Dibbavihārassāti catunnaṃ jhānānaṃ. Ariyavihāro phalasamāpatti. Mohena avicārento udāsīnapakkhesupi sattasaṅkhāresu sabbesu abhisaṅgaṃ karotīti amūḷhassa tadabhāvo veditabbo. Dukkhadassanassa āsannapaṭipakkhattā dosassa tappaṭipakkhena adosena dukkhadassanaṃ hoti.
Related texts:
ടീകാ • Tīkā / അഭിധമ്മപിടക (ടീകാ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ധമ്മസങ്ഗണീ-അനുടീകാ • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā / മൂലരാസിവണ്ണനാ • Mūlarāsivaṇṇanā
