Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[২৪৫] ৫. মূলপরিযাযজাতকৰণ্ণনা

[245] 5. Mūlapariyāyajātakavaṇṇanā

কালো ঘসতি ভূতানীতি ইদং সত্থা উক্কট্ঠং নিস্সায সুভগৰনে ৰিহরন্তো মূলপরিযাযসুত্তন্তং আরব্ভ কথেসি। তদা কির পঞ্চসতা ব্রাহ্মণা তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ সাসনে পব্বজিত্ৰা তীণি পিটকানি উগ্গণ্হিত্ৰা মানমদমত্তা হুত্ৰা ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধোপি তীণেৰ পিটকানি জানাতি, মযম্পি তানি জানাম, এৰং সন্তে কিং তস্স অম্হেহি নানাকরণ’’ন্তি বুদ্ধুপট্ঠানং ন গচ্ছন্তি, পটিপক্খা হুত্ৰা চরন্তি।

Kālo ghasati bhūtānīti idaṃ satthā ukkaṭṭhaṃ nissāya subhagavane viharanto mūlapariyāyasuttantaṃ ārabbha kathesi. Tadā kira pañcasatā brāhmaṇā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sāsane pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggaṇhitvā mānamadamattā hutvā ‘‘sammāsambuddhopi tīṇeva piṭakāni jānāti, mayampi tāni jānāma, evaṃ sante kiṃ tassa amhehi nānākaraṇa’’nti buddhupaṭṭhānaṃ na gacchanti, paṭipakkhā hutvā caranti.

অথেকদিৰসং সত্থা তেসু আগন্ত্ৰা অত্তনো সন্তিকে নিসিন্নেসু অট্ঠহি ভূমীহি পটিমণ্ডেত্ৰা মূলপরিযাযসুত্তন্তং কথেসি, তে ন কিঞ্চি সল্লক্খেসুং। অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘মযং অম্হেহি সদিসা পণ্ডিতা নত্থী’তি মানং করোম, ইদানি পন ন কিঞ্চি জানাম, বুদ্ধেহি সদিসো পণ্ডিতো নাম নত্থি, অহো বুদ্ধগুণা নামা’’তি। তে ততো পট্ঠায নিহতমানা হুত্ৰা উদ্ধটদাঠা ৰিয সপ্পা নিব্বিসেৰনা জাতা। সত্থা উক্কট্ঠাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা ৰেসালিং গন্ত্ৰা গোতমকচেতিযে গোতমকসুত্তন্তং নাম কথেসি, দসসহস্সিলোকধাতু কম্পি, তং সুত্ৰা তে ভিক্খূ অরহত্তং পাপুণিংসু। মূলপরিযাযসুত্তন্তপরিযোসানে পন সত্থরি উক্কট্ঠাযং ৰিহরন্তেযেৰ ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৰুসো, অহো বুদ্ধানং আনুভাৰো, তে নাম ব্রাহ্মণপব্বজিতা তথা মানমদমত্তা ভগৰতা মূলপরিযাযদেসনায নিহতমানা কতা’’তি। সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপাহং ইমে এৰং মানপগ্গহিতসিরে ৰিচরন্তে নিহতমানে অকাসিংযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Athekadivasaṃ satthā tesu āgantvā attano santike nisinnesu aṭṭhahi bhūmīhi paṭimaṇḍetvā mūlapariyāyasuttantaṃ kathesi, te na kiñci sallakkhesuṃ. Atha nesaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ amhehi sadisā paṇḍitā natthī’ti mānaṃ karoma, idāni pana na kiñci jānāma, buddhehi sadiso paṇḍito nāma natthi, aho buddhaguṇā nāmā’’ti. Te tato paṭṭhāya nihatamānā hutvā uddhaṭadāṭhā viya sappā nibbisevanā jātā. Satthā ukkaṭṭhāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā vesāliṃ gantvā gotamakacetiye gotamakasuttantaṃ nāma kathesi, dasasahassilokadhātu kampi, taṃ sutvā te bhikkhū arahattaṃ pāpuṇiṃsu. Mūlapariyāyasuttantapariyosāne pana satthari ukkaṭṭhāyaṃ viharanteyeva bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ – ‘‘āvuso, aho buddhānaṃ ānubhāvo, te nāma brāhmaṇapabbajitā tathā mānamadamattā bhagavatā mūlapariyāyadesanāya nihatamānā katā’’ti. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ ime evaṃ mānapaggahitasire vicarante nihatamāne akāsiṃyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ দিসাপামোক্খো আচরিযো হুত্ৰা পঞ্চ মাণৰকসতানি মন্তে ৰাচেসি। তে পঞ্চসতাপি নিট্ঠিতসিপ্পা সিপ্পে অনুযোগং দত্ৰা ‘‘যত্তকং মযং জানাম, আচরিযোপি তত্তকমেৰ, ৰিসেসো নত্থী’’তি মানত্থদ্ধা হুত্ৰা আচরিযস্স সন্তিকং ন গচ্ছন্তি, ৰত্তপটিৰত্তং ন করোন্তি। তে একদিৰসং আচরিযে বদরিরুক্খমূলে নিসিন্নে তং ৰম্ভেতুকামা বদরিরুক্খং নখেন আকোটেত্ৰা ‘‘নিস্সারোৰাযং রুক্খো’’তি আহংসু। বোধিসত্তো অত্তনো ৰম্ভনভাৰং ঞত্ৰা অন্তেৰাসিকে ‘‘একং ৰো পঞ্হং পুচ্ছিস্সামী’’তি আহ। তে হট্ঠতুট্ঠা ‘‘ৰদেথ, কথেস্সামা’’তি। আচরিযো পঞ্হং পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū disāpāmokkho ācariyo hutvā pañca māṇavakasatāni mante vācesi. Te pañcasatāpi niṭṭhitasippā sippe anuyogaṃ datvā ‘‘yattakaṃ mayaṃ jānāma, ācariyopi tattakameva, viseso natthī’’ti mānatthaddhā hutvā ācariyassa santikaṃ na gacchanti, vattapaṭivattaṃ na karonti. Te ekadivasaṃ ācariye badarirukkhamūle nisinne taṃ vambhetukāmā badarirukkhaṃ nakhena ākoṭetvā ‘‘nissārovāyaṃ rukkho’’ti āhaṃsu. Bodhisatto attano vambhanabhāvaṃ ñatvā antevāsike ‘‘ekaṃ vo pañhaṃ pucchissāmī’’ti āha. Te haṭṭhatuṭṭhā ‘‘vadetha, kathessāmā’’ti. Ācariyo pañhaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –

১৯০.

190.

‘‘কালো ঘসতি ভূতানি, সব্বানেৰ সহত্তনা।

‘‘Kālo ghasati bhūtāni, sabbāneva sahattanā;

যো চ কালঘসো ভূতো, স ভূতপচনিং পচী’’তি॥

Yo ca kālaghaso bhūto, sa bhūtapacaniṃ pacī’’ti.

তত্থ কালোতি পুরেভত্তকালোপি পচ্ছাভত্তকালোপীতি এৰমাদি। ভূতানীতি সত্তাধিৰচনমেতং, ন কালো ভূতানং চম্মমংসাদীনি লুঞ্চিত্ৰা খাদতি, অপিচ খো নেসং আযুৰণ্ণবলানি খেপেন্তো যোব্বঞ্ঞং মদ্দন্তো আরোগ্যং ৰিনাসেন্তো ঘসতি খাদতীতি ৰুচ্চতি। এৰং ঘসন্তো চ ন কিঞ্চি ৰজ্জেতি, সব্বানেৰ ঘসতি। ন কেৰলঞ্চ ভূতানেৰ, অপিচ খো সহত্তনা অত্তানম্পি ঘসতি, পুরেভত্তকালো পচ্ছাভত্তকালং ন পাপুণাতি। এস নযো পচ্ছাভত্তকালাদীসু। যো চ কালঘসো ভূতোতি খীণাসৰস্সেতং অধিৰচনং । সো হি অরিযমগ্গেন আযতিং পটিসন্ধিকালং খেপেত্ৰা খাদিত্ৰা ঠিতত্তা ‘‘কালঘসো ভূতো’’তি ৰুচ্চতি । স ভূতপচনিং পচীতি সো যাযং তণ্হা অপাযেসু ভূতে পচতি, তং ঞাণগ্গিনা পচি দহি ভস্মমকাসি, তেন ‘‘ভূতপচনিং পচী’’তি ৰুচ্চতি। ‘‘পজনি’’ন্তিপি পাঠো, জনিকং নিব্বত্তকিন্তি অত্থো।

Tattha kāloti purebhattakālopi pacchābhattakālopīti evamādi. Bhūtānīti sattādhivacanametaṃ, na kālo bhūtānaṃ cammamaṃsādīni luñcitvā khādati, apica kho nesaṃ āyuvaṇṇabalāni khepento yobbaññaṃ maddanto ārogyaṃ vināsento ghasati khādatīti vuccati. Evaṃ ghasanto ca na kiñci vajjeti, sabbāneva ghasati. Na kevalañca bhūtāneva, apica kho sahattanā attānampi ghasati, purebhattakālo pacchābhattakālaṃ na pāpuṇāti. Esa nayo pacchābhattakālādīsu. Yo ca kālaghaso bhūtoti khīṇāsavassetaṃ adhivacanaṃ . So hi ariyamaggena āyatiṃ paṭisandhikālaṃ khepetvā khāditvā ṭhitattā ‘‘kālaghaso bhūto’’ti vuccati . Sa bhūtapacaniṃ pacīti so yāyaṃ taṇhā apāyesu bhūte pacati, taṃ ñāṇagginā paci dahi bhasmamakāsi, tena ‘‘bhūtapacaniṃ pacī’’ti vuccati. ‘‘Pajani’’ntipi pāṭho, janikaṃ nibbattakinti attho.

ইমং পঞ্হং সুত্ৰা মাণৰেসু একোপি জানিতুং সমত্থো নাম নাহোসি। অথ নে বোধিসত্তো ‘‘মা খো তুম্হে ‘অযং পঞ্হো তীসু ৰেদেসু অত্থী’তি সঞ্ঞং অকত্থ, তুম্হে ‘যমহং জানামি, তং সব্বং জানামা’তি মঞ্ঞমানা মং বদরিরুক্খসদিসং করোথ, মম তুম্হেহি অঞ্ঞাতস্স বহুনো জাননভাৰং ন জানাথ, গচ্ছথ সত্তমে দিৰসে কালং দম্মি, এত্তকেন কালেন ইমং পঞ্হং চিন্তেথা’’তি। তে বোধিসত্তং ৰন্দিত্ৰা অত্তনো অত্তনো ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা সত্তাহং চিন্তেত্ৰাপি পঞ্হস্স নেৰ অন্তং, ন কোটিং পস্সিংসু। তে সত্তমদিৰসে আচরিযস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা নিসীদিত্ৰা ‘‘কিং, ভদ্রমুখা, জানিত্থ পঞ্হ’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘ন জানামা’’তি ৰদিংসু। অথ বোধিসত্তো তে গরহমানো দুতিযং গাথমাহ –

Imaṃ pañhaṃ sutvā māṇavesu ekopi jānituṃ samattho nāma nāhosi. Atha ne bodhisatto ‘‘mā kho tumhe ‘ayaṃ pañho tīsu vedesu atthī’ti saññaṃ akattha, tumhe ‘yamahaṃ jānāmi, taṃ sabbaṃ jānāmā’ti maññamānā maṃ badarirukkhasadisaṃ karotha, mama tumhehi aññātassa bahuno jānanabhāvaṃ na jānātha, gacchatha sattame divase kālaṃ dammi, ettakena kālena imaṃ pañhaṃ cintethā’’ti. Te bodhisattaṃ vanditvā attano attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā sattāhaṃ cintetvāpi pañhassa neva antaṃ, na koṭiṃ passiṃsu. Te sattamadivase ācariyassa santikaṃ gantvā vanditvā nisīditvā ‘‘kiṃ, bhadramukhā, jānittha pañha’’nti vutte ‘‘na jānāmā’’ti vadiṃsu. Atha bodhisatto te garahamāno dutiyaṃ gāthamāha –

১৯১.

191.

‘‘বহূনি নরসীসানি, লোমসানি ব্রহানি চ।

‘‘Bahūni narasīsāni, lomasāni brahāni ca;

গীৰাসু পটিমুক্কানি, কোচিদেৰেত্থ কণ্ণৰা’’তি॥

Gīvāsu paṭimukkāni, kocidevettha kaṇṇavā’’ti.

তস্সত্থো – বহূনি নরানং সীসানি দিস্সন্তি, সব্বানি চ তানি লোমসানি, সব্বানি মহন্তানি গীৰাসুযেৰ ঠপিতানি, ন তালফলং ৰিয হত্থেন গহিতানি, নত্থি তেসং ইমেহি ধম্মেহি নানাকরণং। এত্থ পন কোচিদেৰ কণ্ণৰাতি অত্তানং সন্ধাযাহ। কণ্ণৰাতি পঞ্ঞৰা, কণ্ণছিদ্দং পন ন কস্সচি নত্থি। ইতি তে মাণৰকে ‘‘কণ্ণছিদ্দমত্তমেৰ তুম্হাকং বালানং অত্থি, ন পঞ্ঞা’’তি গরহিত্ৰা পঞ্হং ৰিস্সজ্জেসি। তে সুত্ৰা – ‘‘অহো আচরিযা নাম মহন্তা’’তি খমাপেত্ৰা নিহতমানা বোধিসত্তং উপট্ঠহিংসু।

Tassattho – bahūni narānaṃ sīsāni dissanti, sabbāni ca tāni lomasāni, sabbāni mahantāni gīvāsuyeva ṭhapitāni, na tālaphalaṃ viya hatthena gahitāni, natthi tesaṃ imehi dhammehi nānākaraṇaṃ. Ettha pana kocideva kaṇṇavāti attānaṃ sandhāyāha. Kaṇṇavāti paññavā, kaṇṇachiddaṃ pana na kassaci natthi. Iti te māṇavake ‘‘kaṇṇachiddamattameva tumhākaṃ bālānaṃ atthi, na paññā’’ti garahitvā pañhaṃ vissajjesi. Te sutvā – ‘‘aho ācariyā nāma mahantā’’ti khamāpetvā nihatamānā bodhisattaṃ upaṭṭhahiṃsu.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পঞ্চসতা মাণৰকা ইমে ভিক্খূ অহেসুং, আচরিযো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā pañcasatā māṇavakā ime bhikkhū ahesuṃ, ācariyo pana ahameva ahosi’’nti.

মূলপরিযাযজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা।

Mūlapariyāyajātakavaṇṇanā pañcamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২৪৫. মূলপরিযাযজাতকং • 245. Mūlapariyāyajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact