| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೩. ಮೋಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
3. Mohasuttavaṇṇanā
೩. ತತಿಯೇ ಮೋಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾಣಂ। ತಞ್ಹಿ ದುಕ್ಖೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖಸಮುದಯೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಅಞ್ಞಾಣನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಿಭಾಗೇನ ಅನೇಕಪ್ಪಭೇದಮ್ಪಿ ಮುಯ್ಹನ್ತಿ। ತೇನ ಸಯಂ ವಾ ಮುಯ್ಹತಿ ಮುಯ್ಹನಮತ್ತಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ಮೋಹೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಸೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ಧಭಾವಲಕ್ಖಣೋ, ಅಞ್ಞಾಣಲಕ್ಖಣೋ ವಾ, ಅಸಮ್ಪಟಿವೇಧರಸೋ, ಆರಮ್ಮಣಸಭಾವಚ್ಛಾದನರಸೋ ವಾ, ಅಸಮ್ಮಾಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ, ಅನ್ಧಕಾರಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ ವಾ, ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಪದಟ್ಠಾನೋ, ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾನಂ ಮೂಲನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಇಧಾಪಿ ಪಜಹಥಾತಿ ಪದಸ್ಸ –
3. Tatiye mohanti aññāṇaṃ. Tañhi dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇantiādinā nayena vibhāgena anekappabhedampi muyhanti. Tena sayaṃ vā muyhati muyhanamattameva vā tanti mohoti vuccati. So cittassa andhabhāvalakkhaṇo, aññāṇalakkhaṇo vā, asampaṭivedharaso, ārammaṇasabhāvacchādanaraso vā, asammāppaṭipattipaccupaṭṭhāno, andhakārapaccupaṭṭhāno vā, ayonisomanasikārapadaṭṭhāno, sabbākusalānaṃ mūlanti daṭṭhabbo. Idhāpi pajahathāti padassa –
‘‘ಮೂಳ್ಹೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ।
‘‘Mūḷho atthaṃ na jānāti, mūḷho dhammaṃ na passati;
ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ, ಯಂ ಮೋಹೋ ಸಹತೇ ನರಂ’’॥ (ಇತಿವು॰ ೮೮)।
Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ moho sahate naraṃ’’. (itivu. 88);
‘‘ಅನತ್ಥಜನನೋ ಮೋಹೋ…ಪೇ॰…॥ (ಇತಿವು॰ ೮೮)।
‘‘Anatthajanano moho…pe…. (itivu. 88);
‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ’’ (ಇತಿವು॰ ೪೦)।
‘‘Avijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā’’ (itivu. 40);
‘‘ಮೋಹಸಮ್ಬನ್ಧನೋ ಲೋಕೋ, ಭಬ್ಬರೂಪೋವ ದಿಸ್ಸತಿ’’। (ಉದಾ॰ ೭೦)।
‘‘Mohasambandhano loko, bhabbarūpova dissati’’; (Udā. 70);
‘‘ಮೋಹೋ ನಿದಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಾಯ’’ (ಅ॰ ನಿ॰ ೩.೩೪)।
‘‘Moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya’’ (a. ni. 3.34);
‘‘ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ವೇರಂ ಪಸವತೀ’’ತಿ ಚ –
‘‘Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavatī’’ti ca –
ಆದಿನಾ ನಯೇನ ‘‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಿಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮೇಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಅತ್ಥತೋ ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಮೋಹಹೇತುಕೋ’’ತಿ ಚ ಮೋಹೇ ಆದೀನವಂ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ಮೋಹಪ್ಪಹಾನೇ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಿಪ್ಪಹಾನಕ್ಕಮೇನೇವ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ತದಙ್ಗಾದಿವಸೇನ ಮೋಹಂ ಪಜಹನ್ತಾ ತತಿಯಮಗ್ಗೇನ ಯಥಾವುತ್ತಲೋಭದೋಸೇಕಟ್ಠಂ ಮೋಹಂ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪಜಹಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಜ್ಝೋ ಏವ ಹಿ ಮೋಹೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ। ಮೂಳ್ಹಾಸೇತಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾದಿಭೇದೇ ಅತ್ತನೋ ಹಿತಾಹಿತೇ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹಾ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Ādinā nayena ‘‘yo koci dhammo kāmacchandādisaṃkilesadhammehi nibbattetabbo, atthato sabbo so mohahetuko’’ti ca mohe ādīnavaṃ tappaṭipakkhato mohappahāne ānisaṃsañca paccavekkhitvā kāmacchandādippahānakkameneva pubbabhāge tadaṅgādivasena mohaṃ pajahantā tatiyamaggena yathāvuttalobhadosekaṭṭhaṃ mohaṃ samucchedavasena pajahathāti attho daṭṭhabbo. Anāgāmimaggavajjho eva hi moho idhādhippetoti. Mūḷhāseti kusalākusalasāvajjānavajjādibhede attano hitāhite sammūḷhā. Sesaṃ vuttanayameva.
ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೩. ಮೋಹಸುತ್ತಂ • 3. Mohasuttaṃ
