| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೮೨] ೨. ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[82] 2. Mittavindakajātakavaṇṇanā
ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರಮಣಕನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಜಾತಕಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲಿಕಂ ವತ್ಥು, ತಂ ದಸಕನಿಪಾತೇ ಮಹಾಮಿತ್ತವಿನ್ದಕಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೧.೧.೮೨; ೧.೫.೧೦೦ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ತದಾ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atikkammaramaṇakanti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi. Imassa pana jātakassa kassapasammāsambuddhakālikaṃ vatthu, taṃ dasakanipāte mahāmittavindakajātake (jā. 1.1.82; 1.5.100 ādayo) āvi bhavissati. Tadā pana bodhisatto imaṃ gāthamāha –
೮೨.
82.
‘‘ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರಮಣಕಂ, ಸದಾಮತ್ತಞ್ಚ ದೂಭಕಂ।
‘‘Atikkamma ramaṇakaṃ, sadāmattañca dūbhakaṃ;
ಸ್ವಾಸಿ ಪಾಸಾಣಮಾಸೀನೋ, ಯಸ್ಮಾ ಜೀವಂ ನ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ॥
Svāsi pāsāṇamāsīno, yasmā jīvaṃ na mokkhasī’’ti.
ತತ್ಥ ರಮಣಕನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಫಲಿಕಸ್ಸ ನಾಮಂ, ಫಲಿಕಪಾಸಾದಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಸೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಸದಾಮತ್ತಞ್ಚಾತಿ ರಜತಸ್ಸ ನಾಮಂ, ರಜತಪಾಸಾದಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಸೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ದೂಭಕನ್ತಿ ಮಣಿನೋ ನಾಮಂ, ಮಣಿಪಾಸಾದಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋಸೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಸ್ವಾಸೀತಿ ಸೋ ಅಸಿ ತ್ವಂ। ಪಾಸಾಣಮಾಸೀನೋತಿ ಖುರಚಕ್ಕಂ ನಾಮ ಪಾಸಾಣಮಯಂ ವಾ ಹೋತಿ ರಜತಮಯಂ ವಾ ಮಣಿಮಯಂ ವಾ, ತಂ ಪನ ಪಾಸಾಣಮಯಮೇವ। ಸೋ ಚ ತೇನ ಆಸೀನೋ ಅತಿನಿವಿಟ್ಠೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟೋ। ತಸ್ಮಾ ಪಾಸಾಣೇನ ಆಸೀನತ್ತಾ ‘‘ಪಾಸಾಣಾಸೀನೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿವಸೇನ ಮಕಾರಂ ಆದಾಯ ‘‘ಪಾಸಾಣಮಾಸೀನೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಪಾಸಾಣಂ ವಾ ಆಸೀನೋ, ತಂ ಖುರಚಕ್ಕಂ ಆಸಜ್ಜ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಸ್ಮಾ ಜೀವಂ ನ ಮೋಕ್ಖಸೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಖುರಚಕ್ಕಾ ಯಾವ ತೇ ಪಾಪಂ ನ ಖೀಯತಿ, ತಾವ ಜೀವನ್ತೋಯೇವ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಸಿ, ತಂ ಆಸೀನೋಸೀತಿ।
Tattha ramaṇakanti tasmiṃ kāle phalikassa nāmaṃ, phalikapāsādañca atikkantosīti dīpeti. Sadāmattañcāti rajatassa nāmaṃ, rajatapāsādañca atikkantosīti dīpeti. Dūbhakanti maṇino nāmaṃ, maṇipāsādañca atikkantosīti dīpeti. Svāsīti so asi tvaṃ. Pāsāṇamāsīnoti khuracakkaṃ nāma pāsāṇamayaṃ vā hoti rajatamayaṃ vā maṇimayaṃ vā, taṃ pana pāsāṇamayameva. So ca tena āsīno atiniviṭṭho ajjhotthaṭo. Tasmā pāsāṇena āsīnattā ‘‘pāsāṇāsīno’’ti vattabbe byañjanasandhivasena makāraṃ ādāya ‘‘pāsāṇamāsīno’’ti vuttaṃ. Pāsāṇaṃ vā āsīno, taṃ khuracakkaṃ āsajja pāpuṇitvā ṭhitoti attho. Yasmā jīvaṃ na mokkhasīti yasmā khuracakkā yāva te pāpaṃ na khīyati, tāva jīvantoyeva na muccissasi, taṃ āsīnosīti.
ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂಯೇವ ಗತೋ। ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕೋಪಿ ಖುರಚಕ್ಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಮಾನೋ ಪಾಪಕಮ್ಮೇ ಪರಿಕ್ಖೀಣೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ।
Imaṃ gāthaṃ vatvā bodhisatto attano vasanaṭṭhānaṃyeva gato. Mittavindakopi khuracakkaṃ ukkhipitvā mahādukkhaṃ anubhavamāno pāpakamme parikkhīṇe yathākammaṃ gato.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕೋ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ದೇವರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā mittavindako dubbacabhikkhu ahosi, devarājā pana ahameva ahosi’’nti.
ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ।
Mittavindakajātakavaṇṇanā dutiyā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೮೨. ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕಜಾತಕಂ • 82. Mittavindakajātakaṃ
