Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / থেরগাথা-অট্ঠকথা • Theragāthā-aṭṭhakathā

৪. চতুত্থৰগ্গো

4. Catutthavaggo

১. মিগসিরত্থেরগাথাৰণ্ণনা

1. Migasirattheragāthāvaṇṇanā

যতো অহং পব্বজিতোতি আযস্মতো মিগসিরত্থেরস্স গাথা। কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো কস্সপস্স ভগৰতো কালে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো কুসট্ঠকং অদাসি। সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে পটিসন্ধিং গহেত্ৰা মিগসিরনক্খত্তেন জাতত্তা মিগসিরোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ব্রাহ্মণানং ৰিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো ছৰসীসমন্তং নাম সিক্খি, যং পরিজপ্পেত্ৰা তিৰস্সমত্থকে মতানম্পি সীসং নখেন আকোটেত্ৰা ‘‘অযং সত্তো অসুকট্ঠানে নিব্বত্তো’’তি জানাতি।

Yatoahaṃ pabbajitoti āyasmato migasirattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto kassapassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannacitto kusaṭṭhakaṃ adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe brāhmaṇakule paṭisandhiṃ gahetvā migasiranakkhattena jātattā migasiroti laddhanāmo vayappatto brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gato chavasīsamantaṃ nāma sikkhi, yaṃ parijappetvā tivassamatthake matānampi sīsaṃ nakhena ākoṭetvā ‘‘ayaṃ satto asukaṭṭhāne nibbatto’’ti jānāti.

সো ঘরাৰাসং অনিচ্ছন্তো পরিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা তং ৰিজ্জং নিস্সায লোকেন সক্কতো গরুকতো লাভী হুত্ৰা ৰিচরন্তো সাৰত্থিং উপগতো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা অত্তনো আনুভাৰং পকাসেন্তো – ‘‘অহং, ভো গোতম, মতানং নিব্বত্তট্ঠানং জানামী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘কথং পন ত্ৰং জানাসী’’তি ৰুত্তে, ‘‘ছৰসীসানি আহরাপেত্ৰা মন্তং পরিজপ্পেত্ৰা নখেন সীসং আকোটেন্তো নিরযাদিকং তেহি তেহি নিব্বত্তট্ঠানং জানামী’’তি কথেসি। অথস্স ভগৰা পরিনিব্বুতস্স ভিক্খুনো সীসকপালং আহরাপেত্ৰা, ‘‘কথেহি তাৰ তস্স গতিং, যস্সিদং সীসকপাল’’ন্তি আহ। সো তং কপালং মন্তং পরিজপ্পেত্ৰা নখেন আকোটেত্ৰা নেৰ অন্তং ন কোটিং পস্সতি। অথ সত্থারা, ‘‘ন সক্কোসি পরিব্বাজকা’’তি ৰুত্তে , ‘‘উপপরিক্খিস্সামি তাৰা’’তি ৰত্ৰা পুনপ্পুনং পরিৰত্তেন্তোপি ন পস্সতেৰ। বাহিরকমন্তেন হি খীণাসৰস্স গতিং কথং জানিস্সতি, অথস্স মত্থকতো কচ্ছেহি চ সেদো মুচ্চি। সো লজ্জিত্ৰা তুণ্হীভূতো অট্ঠাসি। সত্থা ‘‘কিলমসি পরিব্বাজকা’’তি আহ। সো ‘‘আম, কিলমামি, ন ইমস্স গতিং জানামি, তুম্হে পন জানাথা’’তি। ‘‘অহং এতং জানামি, ইতো উত্তরিতরম্পি জানামী’’তি ৰত্ৰা ‘‘নিব্বানং গতো সো’’তি আহ। পরিব্বাজকো ‘‘ইমং ৰিজ্জং ময্হং দেথা’’তি আহ। ‘‘তেন হি পব্বজা’’তি ৰত্ৰা তং পব্বাজেত্ৰা পঠমং সমথকম্মট্ঠানে নিযোজেত্ৰা ঝানাভিঞ্ঞাসু পতিট্ঠিতস্স ৰিপস্সনায কম্মং উপদিসি। সো ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি। তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ॰ থের ২.৪৮.৫৬-৬০) –

So gharāvāsaṃ anicchanto paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā taṃ vijjaṃ nissāya lokena sakkato garukato lābhī hutvā vicaranto sāvatthiṃ upagato satthu santikaṃ gantvā attano ānubhāvaṃ pakāsento – ‘‘ahaṃ, bho gotama, matānaṃ nibbattaṭṭhānaṃ jānāmī’’ti vatvā, ‘‘kathaṃ pana tvaṃ jānāsī’’ti vutte, ‘‘chavasīsāni āharāpetvā mantaṃ parijappetvā nakhena sīsaṃ ākoṭento nirayādikaṃ tehi tehi nibbattaṭṭhānaṃ jānāmī’’ti kathesi. Athassa bhagavā parinibbutassa bhikkhuno sīsakapālaṃ āharāpetvā, ‘‘kathehi tāva tassa gatiṃ, yassidaṃ sīsakapāla’’nti āha. So taṃ kapālaṃ mantaṃ parijappetvā nakhena ākoṭetvā neva antaṃ na koṭiṃ passati. Atha satthārā, ‘‘na sakkosi paribbājakā’’ti vutte , ‘‘upaparikkhissāmi tāvā’’ti vatvā punappunaṃ parivattentopi na passateva. Bāhirakamantena hi khīṇāsavassa gatiṃ kathaṃ jānissati, athassa matthakato kacchehi ca sedo mucci. So lajjitvā tuṇhībhūto aṭṭhāsi. Satthā ‘‘kilamasi paribbājakā’’ti āha. So ‘‘āma, kilamāmi, na imassa gatiṃ jānāmi, tumhe pana jānāthā’’ti. ‘‘Ahaṃ etaṃ jānāmi, ito uttaritarampi jānāmī’’ti vatvā ‘‘nibbānaṃ gato so’’ti āha. Paribbājako ‘‘imaṃ vijjaṃ mayhaṃ dethā’’ti āha. ‘‘Tena hi pabbajā’’ti vatvā taṃ pabbājetvā paṭhamaṃ samathakammaṭṭhāne niyojetvā jhānābhiññāsu patiṭṭhitassa vipassanāya kammaṃ upadisi. So vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.48.56-60) –

‘‘কস্সপস্স ভগৰতো, ব্রাহ্মণস্স ৰুসীমতো।

‘‘Kassapassa bhagavato, brāhmaṇassa vusīmato;

পসন্নচিত্তো সুমনো, কুসট্ঠকমদাসহং॥

Pasannacitto sumano, kusaṭṭhakamadāsahaṃ.

‘‘ইমস্মিংযেৰ কপ্পস্মিং, কুসট্ঠকমদাসহং।

‘‘Imasmiṃyeva kappasmiṃ, kusaṭṭhakamadāsahaṃ;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, কুসট্ঠকস্সিদং ফলং॥

Duggatiṃ nābhijānāmi, kusaṭṭhakassidaṃ phalaṃ.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে॰… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি॥

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

অরহত্তং পন পত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –

Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto –

১৮১.

181.

‘‘যতো অহং পব্বজিতো, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে।

‘‘Yato ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane;

ৰিমুচ্চমানো উগ্গচ্ছিং, কামধাতুং উপচ্চগং॥

Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ.

১৮২.

182.

‘‘ব্রহ্মুনো পেক্খমানস্স, ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে।

‘‘Brahmuno pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me;

অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি, সব্বসংযোজনক্খযা’’তি॥ – গাথাদ্ৰযং অভাসি।

Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti. – gāthādvayaṃ abhāsi;

তত্থ যতো অহং পব্বজিতো, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনেতি যতো পভুতি অহং পব্বজিতো বুদ্ধস্স ভগৰতো সাসনে, পব্বজিতকালতো পট্ঠায। ৰিমুচ্চমানো উগ্গচ্ছিন্তি সংকিলেসপক্খতো পঠমং তাৰ সমথৰিপস্সনাহি ৰিমুচ্চমানো ৰোদানধম্মসৰনেন উট্ঠহিং। এৰং উগ্গচ্ছন্তো কামধাতুং উপচ্চগং অনাগামিমগ্গেন অচ্চন্তমেৰ কামধাতুং অতিক্কমিং।

Tattha yato ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsaneti yato pabhuti ahaṃ pabbajito buddhassa bhagavato sāsane, pabbajitakālato paṭṭhāya. Vimuccamāno uggacchinti saṃkilesapakkhato paṭhamaṃ tāva samathavipassanāhi vimuccamāno vodānadhammasavanena uṭṭhahiṃ. Evaṃ uggacchanto kāmadhātuṃ upaccagaṃ anāgāmimaggena accantameva kāmadhātuṃ atikkamiṃ.

ব্রহ্মুনো পেক্খমানস্স, ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মেতি সদেৰকস্স লোকস্স অগ্গভূতত্তা সেট্ঠট্ঠেন ব্রহ্মুনো বুদ্ধস্স ভগৰতো মহাকরুণাযোগেন ‘‘অযং কুলপুত্তো মম সাসনে পব্বজিত্ৰা কথং নু খো পটিপজ্জতী’’তি পেক্খন্তস্স ততো অনাগামিমগ্গাধিগমতো পচ্ছা অগ্গমগ্গাধিগমেন মম চিত্তং সব্বসংকিলেসতো অচ্চন্তমেৰ মুচ্চি। অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি, সব্বসংযোজনক্খযাতি তথাৰিমুত্তচিত্তত্তা এৰ সব্বেসং সংযোজনানং খযা পরিক্খযা ইতি এৰং অকুপ্পা মে ৰিমুত্তীতি অঞ্ঞং ব্যাকাসি।

Brahmuno pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci meti sadevakassa lokassa aggabhūtattā seṭṭhaṭṭhena brahmuno buddhassa bhagavato mahākaruṇāyogena ‘‘ayaṃ kulaputto mama sāsane pabbajitvā kathaṃ nu kho paṭipajjatī’’ti pekkhantassa tato anāgāmimaggādhigamato pacchā aggamaggādhigamena mama cittaṃ sabbasaṃkilesato accantameva mucci. Akuppāme vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayāti tathāvimuttacittattā eva sabbesaṃ saṃyojanānaṃ khayā parikkhayā iti evaṃ akuppā me vimuttīti aññaṃ byākāsi.

মিগসিরত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।

Migasirattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / থেরগাথাপাল়ি • Theragāthāpāḷi / ১. মিগসিরত্থেরগাথা • 1. Migasirattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact