| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (дийгаа) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
намо д̇асса бхаг̇авад̇о арахад̇о саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ан̇г̇уд̇д̇аранигааяз
Aṅguttaranikāye
адтаганибаад̇а-дийгаа
Aṭṭhakanipāta-ṭīkā
1. батамабан̣н̣аасагам̣
1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ
1. мзд̇д̇ааваг̇г̇о
1. Mettāvaggo
1. мзд̇д̇аасуд̇д̇аван̣н̣анаа
1. Mettāsuttavaṇṇanā
1. адтаганибаад̇асса батамз вад̣дхид̇ааяаад̇и бхааванаабаарибууривасзна бариб̣руухид̇ааяа. бунаббунам̣ гад̇ааяаад̇и бхааванааяа б̣ахулийгаран̣зна абараабарам̣ бавад̇д̇ид̇ааяа. яуд̇д̇аяаанасад̣̇исагад̇ааяаад̇и яат̇аа яуд̇д̇аааж̇ан̃н̃аяаанам̣ чзгзна саарат̇инаа ад̇хидтид̇ам̣ яат̇ааружи бавад̇д̇ад̇и, звам̣ яат̇ааружи бавад̇д̇аарахад̇ам̣ г̇амид̇ааяа. бад̇идтаанадтзнаад̇и саб̣б̣асамбад̇д̇иад̇хидтаанадтзна. бажжубадтид̇ааяаад̇и бхааванааб̣ахулийгаарзхи бад̇и бад̇и убадтид̇ааяа авиж̇ахид̇ааяа. саманд̇ад̇о жид̇ааяаад̇и саб̣б̣абхааг̇зна бхааванаануруубам̣ жаяам̣ г̇амид̇ааяа. д̇знааха ‘‘убажид̇ааяаа’’д̇и. судту самаарад̣̇д̇хааяаад̇и ад̇ивияа саммад̣̇зва ниб̣б̣ад̇д̇иг̇ад̇ааяа.
1. Aṭṭhakanipātassa paṭhame vaḍḍhitāyāti bhāvanāpāripūrivasena paribrūhitāya. Punappunaṃ katāyāti bhāvanāya bahulīkaraṇena aparāparaṃ pavattitāya. Yuttayānasadisakatāyāti yathā yuttaājaññayānaṃ chekena sārathinā adhiṭṭhitaṃ yathāruci pavattati, evaṃ yathāruci pavattārahataṃ gamitāya. Patiṭṭhānaṭṭhenāti sabbasampattiadhiṭṭhānaṭṭhena. Paccupaṭṭhitāyāti bhāvanābahulīkārehi pati pati upaṭṭhitāya avijahitāya. Samantato citāyāti sabbabhāgena bhāvanānurūpaṃ cayaṃ gamitāya. Tenāha ‘‘upacitāyā’’ti. Suṭṭhu samāraddhāyāti ativiya sammadeva nibbattigatāya.
яо жа мзд̇д̇ам̣ бхааваяад̇ийд̇иаад̣̇ийсу яо гожи г̇ахадто ваа баб̣б̣аж̇ид̇о ваа. мзд̇д̇анд̇и мзд̇д̇аажхаанам̣.
Yoca mettaṃ bhāvayatītiādīsu yo koci gahaṭṭho vā pabbajito vā. Mettanti mettājhānaṃ.
аббамаан̣анд̇и бхааванаавасзна аарамман̣авасзна жа аббамаан̣ам̣. асубхабхааванаад̣̇аяо вияа хи аарамман̣з згад̣̇зсаг̇г̇ахан̣ам̣ агад̇ваа анавасзсапаран̣авасзна анод̇хисо паран̣авасзна жа, аббамаан̣аарамман̣ад̇ааяа баг̇ун̣абхааванаавасзна жа аббамаан̣ам̣. д̇ануу сам̣яож̇анаа хонд̇ийд̇и мзд̇д̇ам̣ баад̣̇агам̣ гад̇ваа саммасид̇ваа хздтимз арияамаг̇г̇з ад̇хиг̇ажчанд̇асса сукзнзва бадигхасам̣яож̇анаад̣̇аяо бахийяамаанаа д̇ануу хонд̇ийд̇и звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о.
Appamāṇanti bhāvanāvasena ārammaṇavasena ca appamāṇaṃ. Asubhabhāvanādayo viya hi ārammaṇe ekadesaggahaṇaṃ akatvā anavasesapharaṇavasena anodhiso pharaṇavasena ca, appamāṇārammaṇatāya paguṇabhāvanāvasena ca appamāṇaṃ. Tanū saṃyojanā hontīti mettaṃ pādakaṃ katvā sammasitvā heṭṭhime ariyamagge adhigacchantassa sukheneva paṭighasaṃyojanādayo pahīyamānā tanū hontīti evamettha attho daṭṭhabbo.
звам̣ гилзсаббахаанан̃жа ниб̣б̣аанаад̇хиг̇аман̃жа мзд̇д̇аабхааванааяа сикааббад̇д̇амаанисам̣сам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани ан̃н̃зби аанисам̣сз д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘згамби жз’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ад̣̇удтажид̇д̇од̇и мзд̇д̇ааб̣алзна судту вигкамбхид̇аб̣яаабаад̣̇ад̇ааяа б̣яаабаад̣̇зна ад̣̇уусид̇ажид̇д̇о. мзд̇д̇ааяад̇ийд̇и хид̇апаран̣авасзна мзд̇д̇ам̣ гарод̇и. гусалийд̇и ад̇исаязна гусалаваа махаабун̃н̃о, бадигхаад̣̇ианад̇т̇авиг̇амзна кзмий. саб̣б̣з жа баан̣зд̇и жа-сад̣̇д̣̇о б̣яад̇ирзго. манасаанугамбийд̇и жид̇д̇зна анугамбанд̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – згасад̇д̇ависаяааби д̇аава мзд̇д̇аа махаагусаларааси, саб̣б̣з бана баан̣з ад̇д̇ано буд̇д̇ам̣ вияа хид̇апаран̣зна манасаа анугамбанд̇о бахугам̣ бахум̣ анаббагам̣ абарияанд̇ам̣ жад̇усадтимахаагаббзби ад̇д̇ано вибаагаббаб̣анд̇хам̣ бавад̇д̇зд̇ум̣ самад̇т̇ам̣ ул̣аарам̣ бун̃н̃ам̣ арияо барисуд̣̇д̇хажид̇д̇о буг̇г̇алова гарод̇и нибпаад̣̇зд̇ийд̇и. сад̇д̇абхарид̇анд̇и сад̇д̇зхи авирал̣ам̣, аагин̣н̣амануссанд̇и ад̇т̇о.
Evaṃ kilesappahānañca nibbānādhigamañca mettābhāvanāya sikhāppattamānisaṃsaṃ dassetvā idāni aññepi ānisaṃse dassetuṃ ‘‘ekampi ce’’tiādi vuttaṃ. Tattha aduṭṭhacittoti mettābalena suṭṭhu vikkhambhitabyāpādatāya byāpādena adūsitacitto. Mettāyatīti hitapharaṇavasena mettaṃ karoti. Kusalīti atisayena kusalavā mahāpuñño, paṭighādianatthavigamena khemī. Sabbe ca pāṇeti ca-saddo byatireko. Manasānukampīti cittena anukampanto. Idaṃ vuttaṃ hoti – ekasattavisayāpi tāva mettā mahākusalarāsi, sabbe pana pāṇe attano puttaṃ viya hitapharaṇena manasā anukampanto pahukaṃ pahuṃ anappakaṃ apariyantaṃ catusaṭṭhimahākappepi attano vipākappabandhaṃ pavattetuṃ samatthaṃ uḷāraṃ puññaṃ ariyo parisuddhacitto puggalova karoti nipphādetīti. Sattabharitanti sattehi aviraḷaṃ, ākiṇṇamanussanti attho.
сан̇г̇ахавад̇т̇уунийд̇и (сам̣. ни. дий. 1.1.120) логасса сан̇г̇ан̣ханагааран̣аани. нибпаннасассад̇о нава бхааг̇з гассагасса д̣̇ад̇ваа ран̃н̃ам̣ згабхааг̇аг̇г̇ахан̣ам̣ д̣̇асамабхааг̇аг̇г̇ахан̣ам̣. звам̣ гассагаа хадтад̇удтаа сассаани самбаад̣̇знд̇ийд̇и ааха ‘‘сассасамбаад̣̇анз мзд̇хаавид̇аад̇и ад̇т̇о’’д̇и. д̇ад̇о орабхааг̇з гира чабхааг̇аг̇г̇ахан̣ам̣ ж̇аад̇ам̣. чамаасиганд̇и чаннам̣ чаннам̣ маасаанам̣ бахонагам̣. баасзд̇ийд̇и баасаг̇ад̇з вияа гарод̇и. ваажааяа бияам̣ ваажаабияам̣, д̇асса гаммам̣ ваажаабзяяам̣. саб̣б̣асо радтасса ид̣̇д̇хаад̣̇ибхаавад̇о кзмам̣. нираб̣б̣уд̣̇ам̣ жорияаабхаавад̇о. ид̣̇д̇хан̃хи радтам̣ ажорияам̣. ‘‘нираг̇г̇ал̣а’’нд̇и вужжад̇и абааруд̇агхарабхаавад̇о.
Saṅgahavatthūnīti (saṃ. ni. ṭī. 1.1.120) lokassa saṅgaṇhanakāraṇāni. Nipphannasassato nava bhāge kassakassa datvā raññaṃ ekabhāgaggahaṇaṃ dasamabhāgaggahaṇaṃ. Evaṃ kassakā haṭṭhatuṭṭhā sassāni sampādentīti āha ‘‘sassasampādane medhāvitāti attho’’ti. Tato orabhāge kira chabhāgaggahaṇaṃ jātaṃ. Chamāsikanti channaṃ channaṃ māsānaṃ pahonakaṃ. Pāsetīti pāsagate viya karoti. Vācāya piyaṃ vācāpiyaṃ, tassa kammaṃ vācāpeyyaṃ. Sabbaso raṭṭhassa iddhādibhāvato khemaṃ. Nirabbudaṃ coriyābhāvato. Iddhañhi raṭṭhaṃ acoriyaṃ. ‘‘Niraggaḷa’’nti vuccati apārutagharabhāvato.
уд̣̇д̇хам̣муулагам̣ гад̇ваад̇и уммуулам̣ гад̇ваа. д̣̇вийхи барияан̃н̃зхийд̇и махааяан̃н̃асса буб̣б̣абхааг̇з бажчаа жа бавад̇д̇зд̇аб̣б̣зхи д̣̇вийхи бариваараяан̃н̃зхи. сад̇д̇а…бз… бхийсанассаад̇и сад̇д̇анавуд̇аад̇хигаанам̣ бан̃жаннам̣ басусад̇аанам̣ мааран̣зна бхзравасса баабабхийругаанам̣ бхаяаавахасса. д̇ат̇аа хи вад̣̇анд̇и –
Uddhaṃmūlakaṃ katvāti ummūlaṃ katvā. Dvīhi pariyaññehīti mahāyaññassa pubbabhāge pacchā ca pavattetabbehi dvīhi parivārayaññehi. Satta…pe… bhīsanassāti sattanavutādhikānaṃ pañcannaṃ pasusatānaṃ māraṇena bheravassa pāpabhīrukānaṃ bhayāvahassa. Tathā hi vadanti –
‘‘часад̇аани нияуж̇ж̇анд̇и, басуунам̣ маж̇жхимз хани;
‘‘Chasatāni niyujjanti, pasūnaṃ majjhime hani;
ассамзд̇хасса яан̃н̃асса, уунаани басуухи д̇ийхий’’д̇и. (сам̣. ни. дий. 1.1.120; а. ни. дий. 2.4.39);
Assamedhassa yaññassa, ūnāni pasūhi tīhī’’ti. (saṃ. ni. ṭī. 1.1.120; a. ni. ṭī. 2.4.39);
самманд̇и яуг̇ажчид̣̇д̣̇з багкибид̇аб̣б̣ад̣̇ан̣д̣агам̣. баасанд̇ийд̇и кибанд̇и. сам̣хааримзхийд̇и сагадзхи вахид̇аб̣б̣зхи. буб̣б̣з гира зго рааж̇аа саммаабаасам̣ яаж̇анд̇о сарассад̇инад̣̇ид̇ийрз бат̇авияаа виварз д̣̇иннз нимуг̇г̇оязва ахоси. анд̇хаб̣аалаб̣раахман̣аа г̇ад̇аануг̇ад̇иг̇ад̇аа ‘‘аяам̣ д̇асса саг̇г̇аг̇аманамаг̇г̇о’’д̇и сан̃н̃ааяа д̇ад̇т̇а саммаабаасам̣ яан̃н̃ам̣ бадтабзнд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘нимуг̇г̇огаасад̇о бабхуд̇ий’’д̇и . аяуубо аббагад̣̇ивасо яааг̇о, саяуубо б̣ахуд̣̇ивасам̣ саад̇хзяяо сад̇раяааг̇о. манд̇абад̣̇аабхисан̇кад̇аанам̣ саббимад̇хуунам̣ ‘‘вааж̇а’’мид̇и саман̃н̃аа. хиран̃н̃асуван̣н̣аг̇омахим̣саад̣̇и сад̇д̇арасагад̣̇агкин̣асса. саараг̇аб̣бхагодтааг̇аараад̣̇ийсу над̇т̇и зд̇т̇а аг̇г̇ал̣аад̇и нираг̇г̇ал̣о. д̇ад̇т̇а гира яан̃н̃з ад̇д̇ано саабад̇зяяам̣ анавасзсад̇о аниг̇уухид̇ваа нияяаад̇ийяад̇и.
Sammanti yugacchidde pakkhipitabbadaṇḍakaṃ. Pāsantīti khipanti. Saṃhārimehīti sakaṭehi vahitabbehi. Pubbe kira eko rājā sammāpāsaṃ yajanto sarassatinaditīre pathaviyā vivare dinne nimuggoyeva ahosi. Andhabālabrāhmaṇā gatānugatigatā ‘‘ayaṃ tassa saggagamanamaggo’’ti saññāya tattha sammāpāsaṃ yaññaṃ paṭṭhapenti. Tena vuttaṃ ‘‘nimuggokāsato pabhutī’’ti . Ayūpo appakadivaso yāgo, sayūpo bahudivasaṃ sādheyyo satrayāgo. Mantapadābhisaṅkhatānaṃ sappimadhūnaṃ ‘‘vāja’’miti samaññā. Hiraññasuvaṇṇagomahiṃsādi sattarasakadakkhiṇassa. Sāragabbhakoṭṭhāgārādīsu natthi ettha aggaḷāti niraggaḷo. Tattha kira yaññe attano sāpateyyaṃ anavasesato anigūhitvā niyyātīyati.
жанд̣̇аббабхаад̇и (ид̇иву. адта. 27) жанд̣̇имассзва бабхааяа. д̇аарааг̇ан̣аава саб̣б̣зд̇и яат̇аа саб̣б̣зби д̇аарааг̇ан̣аа жанд̣̇имасобхааяа сол̣асимби галам̣ нааг̇гханд̇и, звам̣ д̇з ассамзд̇хаад̣̇аяо яан̃н̃аа мзд̇д̇асса жид̇д̇асса вуд̇д̇алагкан̣зна субхаавид̇асса сол̣асимби галам̣ наанубхаванд̇и, на баабун̣анд̇и, нааг̇гханд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Candappabhāti (itivu. aṭṭha. 27) candimasseva pabhāya. Tārāgaṇāva sabbeti yathā sabbepi tārāgaṇā candimasobhāya soḷasimpi kalaṃ nāgghanti, evaṃ te assamedhādayo yaññā mettassa cittassa vuttalakkhaṇena subhāvitassa soḷasimpi kalaṃ nānubhavanti, na pāpuṇanti, nāgghantīti attho.
ид̣̇аани абарзби д̣̇идтад̇хаммигасамбарааяигз мзд̇д̇аабхааванааяа аанисам̣сз д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яо на ханд̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а яод̇и мзд̇д̇ааб̣рахмавихаарабхааванаануяуд̇д̇о буг̇г̇ало. на ханд̇ийд̇и д̇знзва мзд̇д̇аабхааванаанубхаавзна д̣̇ууравигкамбхид̇аб̣яаабаад̣̇ад̇ааяа на ган̃жи сад̇д̇ам̣ хим̣сад̇и, лзд̣д̣уд̣̇ан̣д̣аад̣̇ийхи на виб̣аад̇хад̇и ваа. на гхаад̇зд̇ийд̇и барам̣ самаад̣̇абзд̇ваа на сад̇д̇з маараабзд̇и на виб̣аад̇хаабзд̇и жа. на ж̇инаад̇ийд̇и саарамбхавиг̇г̇аахигагат̇аад̣̇ивасзна на ган̃жи ж̇инаад̇и саарамбхассзва абхаавад̇о, ж̇аанигаран̣авасзна ваа аддагаран̣аад̣̇инаа на ган̃жи ж̇инаад̇и. д̇знааха ‘‘на ад̇д̇анаа барасса ж̇ааним̣ гарод̇ий’’д̇и. на ж̇аабаязд̇и барзхи баяож̇зд̇ваа барзсамби д̇ханаж̇ааним̣ на гаараабзяяа. д̇знааха ‘‘на барзна барасса ж̇ааним̣ гаарзд̇ий’’д̇и. мзд̇д̇ааяа ваа ам̣со авихзтанадтзна аваяавабхууд̇од̇и мзд̇д̇ам̣со.
Idāni aparepi diṭṭhadhammikasamparāyike mettābhāvanāya ānisaṃse dassetuṃ ‘‘yo na hantī’’tiādi vuttaṃ. Tattha yoti mettābrahmavihārabhāvanānuyutto puggalo. Na hantīti teneva mettābhāvanānubhāvena dūravikkhambhitabyāpādatāya na kañci sattaṃ hiṃsati, leḍḍudaṇḍādīhi na vibādhati vā. Na ghātetīti paraṃ samādapetvā na satte mārāpeti na vibādhāpeti ca. Na jinātīti sārambhaviggāhikakathādivasena na kañci jināti sārambhasseva abhāvato, jānikaraṇavasena vā aṭṭakaraṇādinā na kañci jināti. Tenāha ‘‘na attanā parassa jāniṃ karotī’’ti. Na jāpayeti parehi payojetvā paresampi dhanajāniṃ na kārāpeyya. Tenāha ‘‘na parena parassa jāniṃ kāretī’’ti. Mettāya vā aṃso aviheṭhanaṭṭhena avayavabhūtoti mettaṃso.
мзд̇д̇аасуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Mettāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа • Aṅguttaranikāya / 1. мзд̇д̇аасуд̇д̇ам̣ • 1. Mettāsuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (адтагат̇аа) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / 1. мзд̇д̇аасуд̇д̇аван̣н̣анаа • 1. Mettāsuttavaṇṇanā
