| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
មាតិកាវណ្ណនា
Mātikāvaṇṇanā
(ខ-ជ) ឥទានិ ‘‘សមាតិក’’ន្តិ វុត្តត្តា មាតិកំ តាវ ទស្សេតុំ ‘‘បារាជិកា ច ចត្តារោ’’តិអាទិ អារទ្ធំ។ សព្ពសិក្ខានំ បន មូលភូតត្តា អធិសីលសិក្ខាវ បឋមំ វុត្តា។ ‘‘សីលេ បតិដ្ឋាយា’’តិ (សុំ. និ. ១.១.២៣, ១៩២; បេដកោ. ២២; មិ. ប. ២.១.៩) ហិ វុត្តំ។ តត្រាបិ មហាសាវជ្ជត្តា, មូលច្ឆេជ្ជវសេន បវត្តនតោ ច សព្ពបឋមំ ជានិតព្ពាតិ បារាជិកាវ បឋមំ វុត្តាតិ។ ឥទានិ យថានិក្ខិត្តានិ មាតិកាបទានិ បដិបាដិយា វិត្ថារេត្វា ទស្សេតុំ ‘‘បារាជិកា ច ចត្តារោ’’តិ បឋមបទំ ឧទ្ធដំ, តស្សាយមត្ថោ – បារាជិកាតិ បរាជិតា បរាជយមាបន្នា, សិក្ខាបទំ អតិក្កមិត្វា តេនេវ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា, តាយ វា បរាជយមាបាទិតានមេតំ អធិវចនំ, តេ បន ចត្តារោតិ វុត្តំ ហោតិ។
(Kha-ja) idāni ‘‘samātika’’nti vuttattā mātikaṃ tāva dassetuṃ ‘‘pārājikā ca cattāro’’tiādi āraddhaṃ. Sabbasikkhānaṃ pana mūlabhūtattā adhisīlasikkhāva paṭhamaṃ vuttā. ‘‘Sīle patiṭṭhāyā’’ti (suṃ. ni. 1.1.23, 192; peṭako. 22; mi. pa. 2.1.9) hi vuttaṃ. Tatrāpi mahāsāvajjattā, mūlacchejjavasena pavattanato ca sabbapaṭhamaṃ jānitabbāti pārājikāva paṭhamaṃ vuttāti. Idāni yathānikkhittāni mātikāpadāni paṭipāṭiyā vitthāretvā dassetuṃ ‘‘pārājikā ca cattāro’’ti paṭhamapadaṃ uddhaṭaṃ, tassāyamattho – pārājikāti parājitā parājayamāpannā, sikkhāpadaṃ atikkamitvā teneva āpattiṃ āpajjitvā, tāya vā parājayamāpāditānametaṃ adhivacanaṃ, te pana cattāroti vuttaṃ hoti.
