| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / খুদ্দসিক্খা-মূলসিক্খা • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
মাতিকাৰণ্ণনা
Mātikāvaṇṇanā
(খ-জ) ইদানি ‘‘সমাতিক’’ন্তি ৰুত্তত্তা মাতিকাপদানি তাৰ উদ্দিসিতুং ‘‘পারাজিকা চ চত্তারো’’তিআদি আরদ্ধং। এত্থাহ – তীসু সিক্খাসু অধিসীলসিক্খাৰ কস্মা পঠমং ৰুত্তাতি? সব্বসিক্খানং মূলভূতত্তা। ‘‘সীলে পতিট্ঠায নরো সপঞ্ঞো, চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰয’’ন্তি (সং॰ নি॰ ১.২৩; পেটকো॰ ২২; মি॰ প॰ ২.১.৯) হি ৰুত্তং। তত্রাপি মহাসাৰজ্জত্তা মূলচ্ছেজ্জৰসেন পৰত্তনতো সব্বপঠমং জানিতব্বাতি পারাজিকাৰ পঠমং ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বং। মাতিকাপদানং পন অত্থো তস্স তস্স মাতিকাপদস্স নিদ্দেসৰসেনেৰ ৰিঞ্ঞাযতীতি ন ইধ ৰিসুং দস্সযিস্সাম। অৰিঞ্ঞাযমানং পন তত্থ তত্থেৰ পকাসযিস্সাম।
(Kha-ja) idāni ‘‘samātika’’nti vuttattā mātikāpadāni tāva uddisituṃ ‘‘pārājikā ca cattāro’’tiādi āraddhaṃ. Etthāha – tīsu sikkhāsu adhisīlasikkhāva kasmā paṭhamaṃ vuttāti? Sabbasikkhānaṃ mūlabhūtattā. ‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvaya’’nti (saṃ. ni. 1.23; peṭako. 22; mi. pa. 2.1.9) hi vuttaṃ. Tatrāpi mahāsāvajjattā mūlacchejjavasena pavattanato sabbapaṭhamaṃ jānitabbāti pārājikāva paṭhamaṃ vuttāti veditabbaṃ. Mātikāpadānaṃ pana attho tassa tassa mātikāpadassa niddesavaseneva viññāyatīti na idha visuṃ dassayissāma. Aviññāyamānaṃ pana tattha tattheva pakāsayissāma.
ইদানি উদ্দিট্ঠপদানুক্কমেন নিদ্দেসং আরভন্তো ‘‘পারাজিকা চ চত্তারো’’তি পঠমং মাতিকাপদং উদ্ধরি। এৰমুপরিপি। ইদানি পারাজিকাযো উদ্দিসিত্ৰা উদ্দিট্ঠপদানুক্কমেন নিদ্দেসং আরভন্তো ‘‘গরুকা নৰা’’তি দুতিযং পদং উদ্ধরীতিআদিনা যথাযোগং ৰত্তব্বং। তত্থ সিক্খাপদং অতিক্কমিত্ৰা আপত্তিং আপন্না পুগ্গলা তায পরাজযন্তীতি পরাজিযা। তেযেৰ পারাজিকা উপসগ্গস্স ৰুদ্ধিং কত্ৰা য-কারস্স ক-কারকরণেন। তে পন গণনপরিচ্ছেদৰসেন চত্তারোতি অত্থো।
Idāni uddiṭṭhapadānukkamena niddesaṃ ārabhanto ‘‘pārājikā ca cattāro’’ti paṭhamaṃ mātikāpadaṃ uddhari. Evamuparipi. Idāni pārājikāyo uddisitvā uddiṭṭhapadānukkamena niddesaṃ ārabhanto ‘‘garukā navā’’ti dutiyaṃ padaṃ uddharītiādinā yathāyogaṃ vattabbaṃ. Tattha sikkhāpadaṃ atikkamitvā āpattiṃ āpannā puggalā tāya parājayantīti parājiyā. Teyeva pārājikā upasaggassa vuddhiṃ katvā ya-kārassa ka-kārakaraṇena. Te pana gaṇanaparicchedavasena cattāroti attho.
