Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মজ্ঝিমনিকায (টীকা) • Majjhimanikāya (ṭīkā)

১০. মারতজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনা

10. Māratajjanīyasuttavaṇṇanā

৫০৬. কোট্ঠমনুপৰিট্ঠোতি আসযো ৰচ্চগুত্তট্ঠানতায কোট্ঠং, তস্স অব্ভন্তরঞ্হেত্থ কোট্ঠং। অনুরূপো হুত্ৰা পৰিট্ঠো অনুপৰিট্ঠো। সুখুমঞ্হি তদনুচ্ছৰিকং অত্তভাৰং মাপেত্ৰা অযং তত্থ পৰিট্ঠো। গরুগরো ৰিযাতি গরুকগরুকো ৰিয। উ-কারস্স হি ও-কারং কত্ৰা অযং নিদ্দেসো, অতিৰিয গরুকো মঞ্ঞেতি অত্থো। গরুগরু ৰিয ইচ্চেৰ ৰা পাঠো। মাসভত্তং মাসো উত্তরপদলোপেন, মাসভত্তেন আচিতং পূরিতং মাসাচিতং মঞ্ঞে। তেনাহ ‘‘মাসভত্তং ভুত্তস্স কুচ্ছি ৰিযা’’তি। উত্তরপদলোপেন ৰিনা অত্থং দস্সেতুং ‘‘মাসপূরিতপসিব্বকো ৰিযা’’তি ৰুত্তং। তিন্তমাসো ৰিযাতি তিন্তমাসো পসিব্বকো ৰিয। কিং নু খো এতং মম কুচ্ছিযং পুব্বং ভারিকত্তং, কিং নু খো কথং নু খো জাতন্তি অধিপ্পাযো? উপাযেনাতি পথেন ঞাযেন। ব্যতিরেকতো পনস্স অনুপাযং দস্সেতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৰুত্তং। অত্তানমেৰ ৰা সন্ধায ‘‘মা তথাগতং ৰিহেসেসী’’তি আহ। যথা হি অরিযসঙ্ঘো ‘‘তথাগতং দেৰমনুস্সপূজিতং, সঙ্ঘং নমস্সাম সুৰত্থি হোতূ’’তিআদীসু (খু॰ পা॰ ৬.১৮; সু॰ নি॰ ২৪১) তথাগতোতি ৰুচ্চতি, এৰং তপ্পরিযাপন্না অরিযপুগ্গলা, যথা চ পুরিমকা দুতিযঅগ্গসাৰকা কপ্পানং সতসহস্সাধিকং একং অসঙ্খ্যেয্যং পারমিযো পূরেত্ৰা আগতা, অযম্পি মহাথেরো তথা আগতোতি তথাগতোতি। পতিঅগ্গল়েৰ অট্ঠাসীতি অগ্গল়স্স বহিভাগে অট্ঠাসি।

506.Koṭṭhamanupaviṭṭhoti āsayo vaccaguttaṭṭhānatāya koṭṭhaṃ, tassa abbhantarañhettha koṭṭhaṃ. Anurūpo hutvā paviṭṭho anupaviṭṭho. Sukhumañhi tadanucchavikaṃ attabhāvaṃ māpetvā ayaṃ tattha paviṭṭho. Garugaro viyāti garukagaruko viya. U-kārassa hi o-kāraṃ katvā ayaṃ niddeso, ativiya garuko maññeti attho. Garugaru viya icceva vā pāṭho. Māsabhattaṃ māso uttarapadalopena, māsabhattena ācitaṃ pūritaṃ māsācitaṃ maññe. Tenāha ‘‘māsabhattaṃ bhuttassa kucchi viyā’’ti. Uttarapadalopena vinā atthaṃ dassetuṃ ‘‘māsapūritapasibbako viyā’’ti vuttaṃ. Tintamāso viyāti tintamāso pasibbako viya. Kiṃ nu kho etaṃ mama kucchiyaṃ pubbaṃ bhārikattaṃ, kiṃ nu kho kathaṃ nu kho jātanti adhippāyo? Upāyenāti pathena ñāyena. Byatirekato panassa anupāyaṃ dassetuṃ ‘‘sace panā’’tiādi vuttaṃ. Attānameva vā sandhāya ‘‘mā tathāgataṃ vihesesī’’ti āha. Yathā hi ariyasaṅgho ‘‘tathāgataṃ devamanussapūjitaṃ, saṅghaṃ namassāma suvatthi hotū’’tiādīsu (khu. pā. 6.18; su. ni. 241) tathāgatoti vuccati, evaṃ tappariyāpannā ariyapuggalā, yathā ca purimakā dutiyaaggasāvakā kappānaṃ satasahassādhikaṃ ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ pāramiyo pūretvā āgatā, ayampi mahāthero tathā āgatoti tathāgatoti. Patiaggaḷeva aṭṭhāsīti aggaḷassa bahibhāge aṭṭhāsi.

৫০৭. রুক্খদেৰতা নাম চাতুমহারাজিকেসু নিহীনো কাযো, তস্মা নেসং মনুস্সগন্ধো পরিচিতত্তা নাতিজেগুচ্ছোতি আহ ‘‘আকাসট্ঠদেৰতান’’ন্তি। আবাধং করোতীতি দুক্খং জনেতি। নাগরিকোতি সুকুমারো। পরিচোক্খোতি সব্বসো সুচিরূপো। ঞাতিকোটিন্তি ঞাতিভাগং। অনাদিমতি হি সংসারে ঞাতিভাগরহিতো নাম সত্তো কস্সচিপি নত্থীতি অধিপ্পাযো। ইদন্তি ‘‘সো মে ত্ৰং ভাগিনেয্যো হোসী’’তি ইদং ৰচনং। পৰেণিৰসেনাতি তদা ময্হং ভাগিনেয্যো হুত্ৰা ইদানি মারট্ঠানে ঠিতোতি ইমিস্সা পৰেণিযা ৰসেন ৰুত্তং। অঞ্ঞস্স ৰা ৰেসমং ধুরো ৰিধুরো। তেনাহ ‘‘অঞ্ঞেহি সদ্ধিং অসদিসো’’তি। অপ্পদুক্খেনাতি সুখেনেৰ। পন্থানং অৰন্তি গচ্ছন্তীতি পথাৰিনো। এত্তকেনাতি এত্তাৰতা চিতকসন্নিসযেন। উদকলেণন্তি উদকনিস্সন্দনলেণং। সমাপত্তিতোতি নিরোধসমাপত্তিতো। সমাপত্তিফলন্তি নিরোধসমাপত্তিফলং।

507. Rukkhadevatā nāma cātumahārājikesu nihīno kāyo, tasmā nesaṃ manussagandho paricitattā nātijegucchoti āha ‘‘ākāsaṭṭhadevatāna’’nti. Ābādhaṃ karotīti dukkhaṃ janeti. Nāgarikoti sukumāro. Paricokkhoti sabbaso sucirūpo. Ñātikoṭinti ñātibhāgaṃ. Anādimati hi saṃsāre ñātibhāgarahito nāma satto kassacipi natthīti adhippāyo. Idanti ‘‘so me tvaṃ bhāgineyyo hosī’’ti idaṃ vacanaṃ. Paveṇivasenāti tadā mayhaṃ bhāgineyyo hutvā idāni māraṭṭhāne ṭhitoti imissā paveṇiyā vasena vuttaṃ. Aññassa vā vesamaṃ dhuro vidhuro. Tenāha ‘‘aññehi saddhiṃ asadiso’’ti. Appadukkhenāti sukheneva. Panthānaṃ avanti gacchantīti pathāvino. Ettakenāti ettāvatā citakasannisayena. Udakaleṇanti udakanissandanaleṇaṃ. Samāpattitoti nirodhasamāpattito. Samāpattiphalanti nirodhasamāpattiphalaṃ.

৫০৮. দসহি অক্কোসৰত্থূহীতি দসহিপি অক্কোসৰত্থূহি, ততো কিঞ্চি অহাপেন্তা। পরিভাসথাতি গরহথ। ঘট্টেথাতি অনূনাহি কথাহি ইমেসু ওৰিজ্ঝথ। দুক্খাপেথাতি চিত্তে দুক্খং জনেথ। এতেসন্তি তেসং ভিক্খূনং তুম্হাকং অক্কোসনাদীহি ভিক্খূনং কিলেসুপ্পত্তিযা। তেনেত্থ দূসী মারো ওতারং লভতি নামাতি অধিপ্পাযো। উপট্ঠাতব্বং ইভং অরহন্তীতি ইব্ভা, হত্থিভণ্ডকা, হীনজীৰিকতায হেতে ইব্ভা ৰিযাতি ইব্ভা, তে পন সদুতিযকৰসেন ‘‘গহপতিকা’’তি ৰুত্তা। কণ্হাতি কণ্হাভিজাতিকা। পাদতো জাতত্তা পাদানং অপচ্চা। আলসিযজাতাতি কসিৰণিজ্জাদিকম্মস্স অকরণেন সঞ্জাতালসিযা। গূথনিদ্ধমনপনাল়ীতি ৰচ্চকূপতো গূথস্স নিক্খমপদেসো।

508.Dasahi akkosavatthūhīti dasahipi akkosavatthūhi, tato kiñci ahāpentā. Paribhāsathāti garahatha. Ghaṭṭethāti anūnāhi kathāhi imesu ovijjhatha. Dukkhāpethāti citte dukkhaṃ janetha. Etesanti tesaṃ bhikkhūnaṃ tumhākaṃ akkosanādīhi bhikkhūnaṃ kilesuppattiyā. Tenettha dūsī māro otāraṃ labhati nāmāti adhippāyo. Upaṭṭhātabbaṃ ibhaṃ arahantīti ibbhā, hatthibhaṇḍakā, hīnajīvikatāya hete ibbhā viyāti ibbhā, te pana sadutiyakavasena ‘‘gahapatikā’’ti vuttā. Kaṇhāti kaṇhābhijātikā. Pādato jātattā pādānaṃ apaccā. Ālasiyajātāti kasivaṇijjādikammassa akaraṇena sañjātālasiyā. Gūthaniddhamanapanāḷīti vaccakūpato gūthassa nikkhamapadeso.

মনুস্সানং অকুসলং ন ভৰেয্য তেসং তাদিসায অভিসন্ধিযা অভাৰতো। আৰেসকস্স আনুভাৰেন আৰিট্ঠস্স চিত্তসন্ততি ৰিপরিৰত্ততীতি ৰুত্তোৰাযমত্থো। ৰিসভাগৰত্থুন্তি ভিক্খূনং সন্তিকে ইত্থিরূপং, ভিক্খুনীনং সন্তিকে পুরিসরূপন্তি ঈদিসং, অঞ্ঞং ৰা পব্বজিতানং অসারুপ্পং ৰিসভাগৰত্থুং। ৰিপ্পটিসারারম্মণন্তি পস্সন্তানং ৰিপ্পটিসারস্স পচ্চযং। লেপযট্ঠিন্তি লেপলিত্তং ৰাকুরযট্ঠিং।

Manussānaṃ akusalaṃ na bhaveyya tesaṃ tādisāya abhisandhiyā abhāvato. Āvesakassa ānubhāvena āviṭṭhassa cittasantati viparivattatīti vuttovāyamattho. Visabhāgavatthunti bhikkhūnaṃ santike itthirūpaṃ, bhikkhunīnaṃ santike purisarūpanti īdisaṃ, aññaṃ vā pabbajitānaṃ asāruppaṃ visabhāgavatthuṃ. Vippaṭisārārammaṇanti passantānaṃ vippaṭisārassa paccayaṃ. Lepayaṭṭhinti lepalittaṃ vākurayaṭṭhiṃ.

৫১০. সোমনস্সৰসেনাতি গেহস্সিতসোমনস্সৰসেন। অঞ্ঞথত্তন্তি উপ্পিলাৰিতত্তং। পুরিমনযেনেৰাতি ‘‘সচে মারো মনুস্সানং সরীরে অধিমুচ্চিত্ৰা’’তিআদিনা পুব্বে ৰুত্তনযেন। যদি মারোৰ তথা করেয্য, মনুস্সানং কুসলং ন ভৰেয্য, মারস্সেৰ ভৰেয্য, সরীরে পন অনধিমুচ্চিত্ৰা তাদিসং পসাদনীযং পসাদৰত্থুং দস্সেসি। তেনাহ ‘‘যথা হী’’তিআদি।

510.Somanassavasenāti gehassitasomanassavasena. Aññathattanti uppilāvitattaṃ. Purimanayenevāti ‘‘sace māro manussānaṃ sarīre adhimuccitvā’’tiādinā pubbe vuttanayena. Yadi mārova tathā kareyya, manussānaṃ kusalaṃ na bhaveyya, mārasseva bhaveyya, sarīre pana anadhimuccitvā tādisaṃ pasādanīyaṃ pasādavatthuṃ dassesi. Tenāha ‘‘yathā hī’’tiādi.

৫১১. অসুভসঞ্ঞাপরিচিতেনাতি সকলং কাযং অসুভন্তি পৰত্তায সঞ্ঞায সহগতজ্ঝানং অসুভসঞ্ঞা, তেন পরিচিতেন পরিভাৰিতেন। চেতসা চিত্তেন। বহুলন্তি অভিণ্হং। ৰিহরতোতি ৰিহরন্তস্স, অসুভসমাপত্তিবহুলস্সাতি অত্থো। পতিলীযতীতি সঙ্কুচতি তত্থ পটিকূলতায সণ্ঠিতত্তা। পতিকুটতীতি অপসক্কতি। পতিৰত্ততীতি নিৰত্ততি। ততো এৰ ন সম্পসারিযতি। রসতণ্হাযাতি মধুরাদিরসৰিসযায তণ্হায।

511.Asubhasaññāparicitenāti sakalaṃ kāyaṃ asubhanti pavattāya saññāya sahagatajjhānaṃ asubhasaññā, tena paricitena paribhāvitena. Cetasā cittena. Bahulanti abhiṇhaṃ. Viharatoti viharantassa, asubhasamāpattibahulassāti attho. Patilīyatīti saṅkucati tattha paṭikūlatāya saṇṭhitattā. Patikuṭatīti apasakkati. Pativattatīti nivattati. Tato eva na sampasāriyati. Rasataṇhāyāti madhurādirasavisayāya taṇhāya.

সব্বলোকে অনভিরতিসঞ্ঞাতি তীসুপি ভৰেসু অরুচ্চনৰসেন পৰত্তা ৰিপস্সনাভাৰনা। নিব্বিদানুপস্সনা হেসা। লোকচিত্রেসূতি হত্থিঅস্সরথপাসাদকূটাগারাদিভেদেসু চেৰ আরামরামণেয্যকাদিভেদেসু চ লোকে চিত্তৰিচিত্তেসু। রাগসন্তানি ৰূপসন্তরাগানি। দোসমোহসন্তানীতি এত্থাপি এসেৰ নযো। ইমেসং এৰং কম্মট্ঠানগ্গহণং সব্বেসং সপ্পাযভাৰতো।

Sabbaloke anabhiratisaññāti tīsupi bhavesu aruccanavasena pavattā vipassanābhāvanā. Nibbidānupassanā hesā. Lokacitresūti hatthiassarathapāsādakūṭāgārādibhedesu ceva ārāmarāmaṇeyyakādibhedesu ca loke cittavicittesu. Rāgasantāni vūpasantarāgāni. Dosamohasantānīti etthāpi eseva nayo. Imesaṃ evaṃ kammaṭṭhānaggahaṇaṃ sabbesaṃ sappāyabhāvato.

৫১২. সক্খরং গহেত্ৰাতি সক্খরাসীসেন তত্তকং ভিন্নপাসাণমুট্ঠিন্তি আহ ‘‘অন্তোমুট্ঠিযং তিট্ঠনপমাণং পাসাণ’’ন্তি। মুট্ঠিপরিযাপন্নন্তি অত্থো। অযঞ্হি পাসাণস্স হেট্ঠিমকোটি। হত্থিনাগোতি মহাহত্থী। মহন্তপরিযাযো নাগ-সদ্দোতি কেচি। অহিনাগাদিতো ৰা ৰিসেসনত্থং হত্থিনাগোতি ৰুত্তং। সকলসরীরেনেৰ নিৰত্তিত্ৰা অপলোকেসীতি ৰুত্তমত্থং ৰিৰরিতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৰুত্তং। ন ৰাযন্তি এত্থ ৰা-সদ্দো অৰধারণত্থোতি আহ ‘‘নেৰ পমাণং অঞ্ঞাসী’’তি। সহাপলোকনাযাতি চ ৰচনতোতি ইমিনা ৰচনেন ইমং ৰচনমত্তং গহেত্ৰাতি অধিপ্পাযো। উল়ারেতি উল়ারগুণে। ভগৰন্তঞ্হি ঠপেত্ৰা নত্থি তদা সদেৰকে লোকে তাদিসো গুণৰিসেসযুত্তোতি।

512.Sakkharaṃgahetvāti sakkharāsīsena tattakaṃ bhinnapāsāṇamuṭṭhinti āha ‘‘antomuṭṭhiyaṃ tiṭṭhanapamāṇaṃ pāsāṇa’’nti. Muṭṭhipariyāpannanti attho. Ayañhi pāsāṇassa heṭṭhimakoṭi. Hatthināgoti mahāhatthī. Mahantapariyāyo nāga-saddoti keci. Ahināgādito vā visesanatthaṃ hatthināgoti vuttaṃ. Sakalasarīreneva nivattitvā apalokesīti vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘yathā hī’’tiādi vuttaṃ. Na vāyanti ettha -saddo avadhāraṇatthoti āha ‘‘neva pamāṇaṃ aññāsī’’ti. Sahāpalokanāyāti ca vacanatoti iminā vacanena imaṃ vacanamattaṃ gahetvāti adhippāyo. Uḷāreti uḷāraguṇe. Bhagavantañhi ṭhapetvā natthi tadā sadevake loke tādiso guṇavisesayuttoti.

ৰিসুং ৰিসুং পচ্চত্তৰেদনিযো অযসূলেন সদ্ধিং ভূতানি ছ ফস্সাযতনানি এতস্সাতি ছ ফস্সাযতনং, দুক্খং। তং এত্থ অত্থীতি ছ ফস্সাযতনিকো, নিরযো। তেনাহ ‘‘ছসু ফস্সা…পে॰… পচ্চযো’’তি। সমাহনতীতি সমাহতো, অনেকসতভেদো সঙ্কুসমাহতো এত্থ অত্থীতি সঙ্কুসমাহতো, নিরযো। ৰিসেসপচ্চযতায ৰেদনায ঠিতোতি ৰেদনিযো, কারণাকারকেন ৰিনা পচ্চত্তং সযমেৰ ৰেদনিযোতি পচ্চত্তৰেদনিযো। অযসূলেন সদ্ধিং অযসূলন্তি পাদপদেসতো পট্ঠায নিরন্তরং অভিহননৰসেন আগতেন পণ্ণাসায জনেহি গহিতেন অযসূলেন সহ সীসপদেসতো পট্ঠায আগতং। অযসূলভাৰসামঞ্ঞেন চেতং একৰচনং, সতমত্তানি পতিতানি সূলানি। ইমিনা তে ঠানেন চিন্তেত্ৰাতি নিস্সিতৰোহারেন নিস্সযং ৰদতি। এৰং ৰুত্তন্তি ‘‘তদা জানেয্যাসি ৰস্সসহস্সং মে নিরযে পচ্চমানস্সা’’তি এৰং ৰুত্তং। ৰুট্ঠানিমন্তি ৰুট্ঠানে ভৰং, অন্তিমন্তি অত্থো। তেনাহ ‘‘ৰিপাকৰুট্ঠানৰেদন’’ন্তি, ৰিপাকস্স পরিযোসানং ৰেদনন্তি অত্থো। দুক্খতরা হোতি পদীপস্স ৰিজ্ঝাযনক্খণে মহন্তভাৰো ৰিয।

Visuṃ visuṃ paccattavedaniyo ayasūlena saddhiṃ bhūtāni cha phassāyatanāni etassāti cha phassāyatanaṃ, dukkhaṃ. Taṃ ettha atthīti cha phassāyataniko, nirayo. Tenāha ‘‘chasu phassā…pe… paccayo’’ti. Samāhanatīti samāhato, anekasatabhedo saṅkusamāhato ettha atthīti saṅkusamāhato, nirayo. Visesapaccayatāya vedanāya ṭhitoti vedaniyo, kāraṇākārakena vinā paccattaṃ sayameva vedaniyoti paccattavedaniyo. Ayasūlena saddhiṃ ayasūlanti pādapadesato paṭṭhāya nirantaraṃ abhihananavasena āgatena paṇṇāsāya janehi gahitena ayasūlena saha sīsapadesato paṭṭhāya āgataṃ. Ayasūlabhāvasāmaññena cetaṃ ekavacanaṃ, satamattāni patitāni sūlāni. Iminā te ṭhānena cintetvāti nissitavohārena nissayaṃ vadati. Evaṃ vuttanti ‘‘tadā jāneyyāsi vassasahassaṃ me niraye paccamānassā’’ti evaṃ vuttaṃ. Vuṭṭhānimanti vuṭṭhāne bhavaṃ, antimanti attho. Tenāha ‘‘vipākavuṭṭhānavedana’’nti, vipākassa pariyosānaṃ vedananti attho. Dukkhatarā hoti padīpassa vijjhāyanakkhaṇe mahantabhāvo viya.

৫১৩. ঘট্টযিত্ৰা পোথেত্ৰা। পাটিযেক্কৰেদনাজনকাতি পচ্চেকং মহাদুক্খসমুপ্পাদকা। অযতো অপগতো নিরযো, সো দেৰদূতসুত্তেন (ম॰ নি॰ ৩.২৬১) দীপেতব্বো। অত্থৰণ্ণনা পনস্স পরতো সযমেৰ আগমিস্সতি। ইমং পন অতীতৰত্থুং আহরিত্ৰা অত্তনো ঞাণানুভাৰদীপনমুখেন মারং সন্তজ্জেন্তো মহাথেরো ‘‘যো এতমভিজানাতী’’তি গাথমাহ। তস্সত্থো – যো মহাভিঞ্ঞো এতং কম্মং কম্মফলঞ্চ হত্থতলে ঠপিতং আমলকং ৰিয অভিমুখং কত্ৰা পচ্চক্খতো জানাতি। সব্বসো ভিন্নকিলেসতায ভিক্খু সম্মাসম্বুদ্ধস্স অগ্গসাৰকো, তাদিসং উল়ারগুণং আসজ্জ ঘট্টযিত্ৰা একন্তকাল়কেহি পাপধম্মেহি সমন্নাগতত্তা কণ্হ মার আযতিং মহাদুক্খং ৰিন্দিস্সসি।

513.Ghaṭṭayitvā pothetvā. Pāṭiyekkavedanājanakāti paccekaṃ mahādukkhasamuppādakā. Ayato apagato nirayo, so devadūtasuttena (ma. ni. 3.261) dīpetabbo. Atthavaṇṇanā panassa parato sayameva āgamissati. Imaṃ pana atītavatthuṃ āharitvā attano ñāṇānubhāvadīpanamukhena māraṃ santajjento mahāthero ‘‘yoetamabhijānātī’’ti gāthamāha. Tassattho – yo mahābhiñño etaṃ kammaṃ kammaphalañca hatthatale ṭhapitaṃ āmalakaṃ viya abhimukhaṃ katvā paccakkhato jānāti. Sabbaso bhinnakilesatāya bhikkhu sammāsambuddhassa aggasāvako, tādisaṃ uḷāraguṇaṃ āsajja ghaṭṭayitvā ekantakāḷakehi pāpadhammehi samannāgatattā kaṇha māra āyatiṃ mahādukkhaṃ vindissasi.

উদকং ৰত্থুং কত্ৰাতি তত্থ নিব্বত্তনকসত্তানং সাধারণকম্মফলেন মহাসমুদ্দউদকমেৰ অধিট্ঠানং কত্ৰা। তথা হি তানি কপ্পট্ঠিতিকানি হোন্তি। তেনাহ ‘‘কপ্পট্ঠাযিনো’’তি। তেসন্তি ৰিমানানং। এতং যথাৰুত্তৰিমানৰত্থুং তাসং অচ্ছরানং সম্পত্তিং, তস্স চ কারণং অত্তপচ্চক্খং কত্ৰা জানাতি। পাদঙ্গুট্ঠেন কম্পযীতি পুব্বারামে ৰিসাখায মহাউপাসিকায কারিতং সহস্সগব্ভপটিমণ্ডিতমহাপাসাদং অত্তনো পাদঙ্গুট্ঠেন কম্পেসি। তেনাহ ‘‘ইদং পাসাদকম্পনসুত্তেন দীপেতব্ব’’ন্তি। ইদন্তি ‘‘যো ৰেজযন্ত’’ন্তি ইমিস্সা গাথায অত্থজাতং চূল়তণ্হাসঙ্খযৰিমুত্তিসুত্তেনেৰ (ম॰ নি॰ ১.৩৯৩) দীপেতব্বং

Udakaṃ vatthuṃ katvāti tattha nibbattanakasattānaṃ sādhāraṇakammaphalena mahāsamuddaudakameva adhiṭṭhānaṃ katvā. Tathā hi tāni kappaṭṭhitikāni honti. Tenāha ‘‘kappaṭṭhāyino’’ti. Tesanti vimānānaṃ. Etaṃ yathāvuttavimānavatthuṃ tāsaṃ accharānaṃ sampattiṃ, tassa ca kāraṇaṃ attapaccakkhaṃ katvā jānāti. Pādaṅguṭṭhena kampayīti pubbārāme visākhāya mahāupāsikāya kāritaṃ sahassagabbhapaṭimaṇḍitamahāpāsādaṃ attano pādaṅguṭṭhena kampesi. Tenāha ‘‘idaṃ pāsādakampanasuttena dīpetabba’’nti. Idanti ‘‘yo vejayanta’’nti imissā gāthāya atthajātaṃ cūḷataṇhāsaṅkhayavimuttisutteneva (ma. ni. 1.393) dīpetabbaṃ.

তস্স ব্রহ্মগণস্স তথাচিন্তনসমনন্তরমেৰ তস্মিং ব্রহ্মলোকে সুধম্মং ব্রহ্মসভং গন্ত্ৰা। তেপীতি মহামোগ্গল্লানাদযো। পচ্চেকং দিসাসূতি মহামোগ্গল্লানত্থেরো পুরত্থিমদিসাযং, মহাকস্সপত্থেরো দক্খিণদিসাযং, মহাকপ্পিনত্থেরো পচ্ছিমদিসাযং, অনুরুদ্ধত্থেরো উত্তরদিসাযন্তি এৰং চত্তারো থেরা ব্রহ্মপরিসমত্থকে মজ্ঝে নিসিন্নস্স ভগৰতো সমন্ততো চতুদ্দিসা নিসীদিংসু। গাথা ৰুত্তাতি ‘‘যো ব্রহ্মং পরিপুচ্ছতী’’তি গাথা ৰুত্তা। অঞ্ঞতরব্রহ্মসুত্তেনাতি – ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ব্রহ্মুনো এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতী’’তিআদিনা (সং॰ নি॰ ১.১৭৬) মহাৰগ্গে আগতেন অঞ্ঞতরব্রহ্মসুত্তেন।

Tassa brahmagaṇassa tathācintanasamanantarameva tasmiṃ brahmaloke sudhammaṃ brahmasabhaṃ gantvā. Tepīti mahāmoggallānādayo. Paccekaṃ disāsūti mahāmoggallānatthero puratthimadisāyaṃ, mahākassapatthero dakkhiṇadisāyaṃ, mahākappinatthero pacchimadisāyaṃ, anuruddhatthero uttaradisāyanti evaṃ cattāro therā brahmaparisamatthake majjhe nisinnassa bhagavato samantato catuddisā nisīdiṃsu. Gāthā vuttāti ‘‘yo brahmaṃ paripucchatī’’ti gāthā vuttā. Aññatarabrahmasuttenāti – ‘‘tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hotī’’tiādinā (saṃ. ni. 1.176) mahāvagge āgatena aññatarabrahmasuttena.

ঝানৰিমোক্খেন ফুসীতি ঝানৰিমোক্খসন্নিস্সযেন অভিঞ্ঞাঞাণেন ফস্সযি। ৰনন্তি জম্বুদীপং অফস্সযীতি সম্বন্ধো। জম্বুদীপো হি ৰনবহুলতায ইধ ‘‘ৰন’’ন্তি ৰুত্তো। তেনাহ ‘‘জম্বুসণ্ডস্স ইস্সরো’’তি। পুব্বৰিদেহানং দীপন্তি পুব্বৰিদেহৰাসীনং দীপং, পুব্বৰিদেহদীপন্তি অত্থো। ভূমিসযা নরা নাম অপরগোযানকা উত্তরকুরুকা চ। যস্মা তে গেহপরিগ্গহাভাৰতো ভূমিযংযেৰ সযন্তি, ন পাসাদাদীসু। পটিলভীতি উপ্পাদেসি। এতং আসং মা অকাসীতি এসা যথা পুব্বে দূসিমারস্স, এৰং তুয্হং আসা দীঘরত্তং অনত্থাৰহা, তস্মা এদিসং আসং মা অকাসীতি মারস্স ওৰাদং অদাসি। সেসং সব্বত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ।

Jhānavimokkhena phusīti jhānavimokkhasannissayena abhiññāñāṇena phassayi. Vananti jambudīpaṃ aphassayīti sambandho. Jambudīpo hi vanabahulatāya idha ‘‘vana’’nti vutto. Tenāha ‘‘jambusaṇḍassa issaro’’ti. Pubbavidehānaṃ dīpanti pubbavidehavāsīnaṃ dīpaṃ, pubbavidehadīpanti attho. Bhūmisayā narā nāma aparagoyānakā uttarakurukā ca. Yasmā te gehapariggahābhāvato bhūmiyaṃyeva sayanti, na pāsādādīsu. Paṭilabhīti uppādesi. Etaṃ āsaṃ mā akāsīti esā yathā pubbe dūsimārassa, evaṃ tuyhaṃ āsā dīgharattaṃ anatthāvahā, tasmā edisaṃ āsaṃ mā akāsīti mārassa ovādaṃ adāsi. Sesaṃ sabbattha suviññeyyameva.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

মারতজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা।

Māratajjanīyasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.

নিট্ঠিতা চ চূল়যমকৰগ্গৰণ্ণনা।

Niṭṭhitā ca cūḷayamakavaggavaṇṇanā.

মূলপণ্ণাসটীকা সমত্তা।

Mūlapaṇṇāsaṭīkā samattā.

দুতিযো ভাগো নিট্ঠিতো।

Dutiyo bhāgo niṭṭhito.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / মজ্ঝিমনিকায • Majjhimanikāya / ১০. মারতজ্জনীযসুত্তং • 10. Māratajjanīyasuttaṃ

অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / মজ্ঝিমনিকায (অট্ঠকথা) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ১০. মারতজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনা • 10. Māratajjanīyasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact