| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / पञ्चपकरण-अट्ठकथा • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā |
१८. अट्ठारसमवग्गो
18. Aṭṭhārasamavaggo
१. मनुस्सलोककथावण्णना
1. Manussalokakathāvaṇṇanā
८०२-८०३. इदानि मनुस्सलोककथा नाम होति। तत्थ ‘‘तथागतो लोके, जातो लोके संवड्ढो, लोकं अभिभुय्य विहरति अनुपलित्तो लोकेना’’ति (सं॰ नि॰ ३.९४) सुत्तं अयोनिसो गहेत्वा ‘‘भगवा तुसितभवने निब्बत्तो तत्थेव वसति, न मनुस्सलोकं आगच्छति, निम्मितरूपमत्तकं पनेत्थ दस्सेती’’ति येसं लद्धि, सेय्यथापि एतरहि वेतुल्लकानंयेव, ते सन्धाय पुच्छा सकवादिस्स, पटिञ्ञा इतरस्स। अथ नं पुट्ठोकासेन चेव सुत्तसाधनेन च सञ्ञापेतुं ननु अत्थीतिआदिमाह। लोके जातोति परवादी तुसितपुरं सन्धाय वदति। सत्थारा पनेतं मनुस्सलोकञ्ञेव सन्धाय लोकं वुत्तं। लोकं अभिभुय्याति परवादी मनुस्सलोकं अभिभवित्वाति दिट्ठिया वदति, सत्था पन आरम्मणलोकं अभिभवित्वा विहासि। अनुपलित्तो लोकेनाति परवादी मनुस्सलोकेन अनुपलित्ततंव सन्धाय वदति, सत्था पन लोकधम्मेसु किलेसेहि अनुपलित्तो विहासि। तस्मा असाधकमेतन्ति।
802-803. Idāni manussalokakathā nāma hoti. Tattha ‘‘tathāgato loke, jāto loke saṃvaḍḍho, lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokenā’’ti (saṃ. ni. 3.94) suttaṃ ayoniso gahetvā ‘‘bhagavā tusitabhavane nibbatto tattheva vasati, na manussalokaṃ āgacchati, nimmitarūpamattakaṃ panettha dassetī’’ti yesaṃ laddhi, seyyathāpi etarahi vetullakānaṃyeva, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ puṭṭhokāsena ceva suttasādhanena ca saññāpetuṃ nanu atthītiādimāha. Loke jātoti paravādī tusitapuraṃ sandhāya vadati. Satthārā panetaṃ manussalokaññeva sandhāya lokaṃ vuttaṃ. Lokaṃ abhibhuyyāti paravādī manussalokaṃ abhibhavitvāti diṭṭhiyā vadati, satthā pana ārammaṇalokaṃ abhibhavitvā vihāsi. Anupalitto lokenāti paravādī manussalokena anupalittataṃva sandhāya vadati, satthā pana lokadhammesu kilesehi anupalitto vihāsi. Tasmā asādhakametanti.
मनुस्सलोककथावण्णना।
Manussalokakathāvaṇṇanā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / अभिधम्मपिटक • Abhidhammapiṭaka / कथावत्थुपाळि • Kathāvatthupāḷi / (१७७) १. मनुस्सलोककथा • (177) 1. Manussalokakathā
टीका • Tīkā / अभिधम्मपिटक (टीका) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / पञ्चपकरण-मूलटीका • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / १. मनुस्सलोककथावण्णना • 1. Manussalokakathāvaṇṇanā
टीका • Tīkā / अभिधम्मपिटक (टीका) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / पञ्चपकरण-अनुटीका • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / १. मनुस्सलोककथावण्णना • 1. Manussalokakathāvaṇṇanā
