| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
੧੦. ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਕਥਾ
10. Maṇḍapeyyakathā
ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਕਥਾવਣ੍ਣਨਾ
Maṇḍapeyyakathāvaṇṇanā
੨੩੮. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਭਗવਤੋ વਚਨੇਕਦੇਸਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁવਣ੍ਣਨਾ। ਤਤ੍ਥ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਮ੍ਮਲਂ વਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਸਪ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਿਮਣ੍ਡੋਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ, ਏવਂ વਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਟ੍ਠੇਨ ਮਣ੍ਡੋ, ਪਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਪੇਯ੍ਯਂ। ਯਞ੍ਹਿ ਪਿવਿਤ੍વਾ ਅਨ੍ਤਰવੀਥਿਯਂ ਪਤਿਤਾ વਿਸਞ੍ਞਿਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਟਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨ ਪਾਤਬ੍ਬਂ। ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨਿਮ੍ਮਲਤ੍ਤਾ વਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਣ੍ਡਞ੍ਚ ਹਿਤਸੁਖਾવਹਤ੍ਤਾ ਪੇਯ੍ਯਞ੍ਚਾਤਿ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ। ਮਣ੍ਡੋ ਪੇਯ੍ਯੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਂ। ਕਿਂ ਤਂ? ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ। ਕਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਨਾਮ? ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਨਾਮ, ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾਯ ਪવਤ੍ਤਨਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਚਰਿਯਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਂਯੇવ। ਸਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣવਚਨਂ। ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ વੀਰਿਯਪਯੋਗਂ ਕਤ੍વਾ ਪਿવਥੇਤਂ ਮਣ੍ਡਂ। ਬਾਹਿਰਕਞ੍ਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜਮਣ੍ਡਂ વੇਜ੍ਜਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਿવਨ੍ਤਾਨਂ ਪਮਾਣਂ વਾ ਉਗ੍ਗਮਨਨਿਗ੍ਗਮਨਂ વਾ ਨ ਜਾਨਾਮਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾ ਹੋਤਿ। વੇਜ੍ਜਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਨ વੇਜ੍ਜੋ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਾ ਪਿવਨ੍ਤਿ। ਏવਮੇવਂ ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਸਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋਤਿ વੀਰਿਯਂ ਕਤ੍વਾ ਪਿવਥਾਤਿ ਮਣ੍ਡਪਾਨੇ ਸਨ੍ਨਿਯੋਜੇਤਿ। ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ। ਅਪਿਚ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਭਗવਾ ਸਤ੍ਥવਾਹੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਨਿ॰ ੧੯੦) ਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਮੁਖੋ ਭੂਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋ।
238. Idāni tassa maggassa maṇḍapeyyattaṃ dassentena kathitāya bhagavato vacanekadesapubbaṅgamāya maṇḍapeyyakathāya apubbatthānuvaṇṇanā. Tattha maṇḍapeyyanti yathā sampannaṃ nimmalaṃ vippasannaṃ sappi sappimaṇḍoti vuccati, evaṃ vippasannaṭṭhena maṇḍo, pātabbaṭṭhena peyyaṃ. Yañhi pivitvā antaravīthiyaṃ patitā visaññino attano sāṭakādīnampi assāmikā honti, taṃ pasannampi na pātabbaṃ. Mayhaṃ pana idaṃ sikkhattayasaṅgahitaṃ sāsanabrahmacariyaṃ sampannattā nimmalattā vippasannattā maṇḍañca hitasukhāvahattā peyyañcāti maṇḍapeyyanti dīpeti. Maṇḍo peyyo etthāti maṇḍapeyyaṃ. Kiṃ taṃ? Sāsanabrahmacariyaṃ. Kasmā sikkhattayaṃ brahmacariyaṃ nāma? Uttamaṭṭhena nibbānaṃ brahmaṃ nāma, sikkhattayaṃ nibbānatthāya pavattanato brahmatthāya cariyāti brahmacariyanti vuccati. Sāsanabrahmacariyanti taṃyeva. Satthāsammukhībhūtoti idamettha kāraṇavacanaṃ. Yasmā pana satthā sammukhībhūto, tasmā vīriyapayogaṃ katvā pivathetaṃ maṇḍaṃ. Bāhirakañhi bhesajjamaṇḍaṃ vejjassa asammukhā pivantānaṃ pamāṇaṃ vā uggamananiggamanaṃ vā na jānāmāti āsaṅkā hoti. Vejjassa sammukhā pana vejjo jānissatīti nirāsaṅkā pivanti. Evamevaṃ amhākañca dhammassāmī satthā sammukhībhūtoti vīriyaṃ katvā pivathāti maṇḍapāne sanniyojeti. Diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi yathārahaṃ anusāsatīti satthā. Apica ‘‘satthā bhagavā satthavāho’’tiādinā (mahāni. 190) niddesanayenapettha attho veditabbo. Sandissamāno mukho bhūtoti sammukhībhūto.
ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤਿਧਤ੍ਤਮਣ੍ਡੋਤਿ ਤਿਧਾਭਾવੋ ਤਿਧਤ੍ਤਂ। ਤਿਧਤ੍ਤੇਨ ਮਣ੍ਡੋ ਤਿਧਤ੍ਤਮਣ੍ਡੋ, ਤਿવਿਧੇਨ ਮਣ੍ਡੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇਤਿ ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਣ੍ਡਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇਪਿ ਪਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਏਕਦੇਸੇਨ ਮਣ੍ਡਤ੍ਤਯਂ ਪવਤ੍ਤਤਿਯੇવ। ਤੇਨੇવ ਚਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ’’ਤਿ ਅવਤ੍વਾ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਮਣ੍ਡੋਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Maṇḍapeyyaniddese tidhattamaṇḍoti tidhābhāvo tidhattaṃ. Tidhattena maṇḍo tidhattamaṇḍo, tividhena maṇḍoti attho. Satthari sammukhībhūteti idaṃ sabbākāraparipuṇṇamaṇḍattayadassanatthaṃ vuttaṃ. Parinibbutepi pana satthari ekadesena maṇḍattayaṃ pavattatiyeva. Teneva cassa niddese ‘‘satthari sammukhībhūte’’ti avatvā katamo desanāmaṇḍotiādi vuttanti veditabbaṃ.
ਦੇਸਨਾਮਣ੍ਡੋਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਏવ ਮਣ੍ਡੋ। ਪਟਿਗ੍ਗਹਮਣ੍ਡੋਤਿ ਦੇਸਨਾਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਏવ ਮਣ੍ਡੋ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਣ੍ਡੋਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮੇવ ਮਣ੍ਡੋ।
Desanāmaṇḍoti dhammadesanā eva maṇḍo. Paṭiggahamaṇḍoti desanāpaṭiggāhako eva maṇḍo. Brahmacariyamaṇḍoti maggabrahmacariyameva maṇḍo.
ਆਚਿਕ੍ਖਨਾਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਇਮਾਨਿ ਨਾਮਾਨੀਤਿ ਨਾਮવਸੇਨ ਕਥਨਾ। ਦੇਸਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾ। ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਤਿ ਜਾਨਾਪਨਾ, ਞਾਣਮੁਖੇ ਠਪਨਾ વਾ। ਆਸਨਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ‘‘ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਪਟ੍ਠਪਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ, ਪવਤ੍ਤਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਞਾਣਮੁਖੇ ਠਪਨਾ વਾ। વਿવਰਣਾਤਿ વਿવਟਕਰਣਂ, વਿવਰਿਤ੍વਾ ਦਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। વਿਭਜਨਾਤਿ વਿਭਾਗਕਿਰਿਯਾ, વਿਭਾਗਤੋ ਦਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਭਾવਕਰਣਂ। ਅਥ વਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨਾਤਿ ਦੇਸਨਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਮੂਲਪਦਂ। ਦੇਸਨਾਦੀਨਿ ਛ ਪਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥવਿવਰਣਤ੍ਥਂ વੁਤ੍ਤਾਨਿ। ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਤਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਨਂ વਸੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਦੇਸવਸੇਨ ਦੇਸਨਾ। ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ વੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ વੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਟਿવਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ। ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਤਿ વਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂਨਂ વਸੇਨ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਤੋਸਨੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸਾਨੇਨ ਚ ਪਠਮਂ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸવਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ। ਪਟ੍ਠਪਨਾਤਿ ਤੇਸਂਯੇવ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸવਸੇਨ વਿਤ੍ਥਾਰਤਰવਚਨੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ। વਿવਰਣਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ વਚਨੇਨ વਿવਰਣਾ। વਿਭਜਨਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ વੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ વਿਭਾਗਕਰਣੇਨ વਿਭਜਨਾ। ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ વਿવਟਸ੍ਸ વਿਤ੍ਥਾਰਤਰવਚਨੇਨ, વਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨવਚਨੇਨ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰਣਂ। ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਨੇਯ੍ਯਾਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿવੇਧਾਯ ਹੋਤਿ। ਯੇવਾਪਨਞ੍ਞੇਪਿ ਕੇਚੀਤਿ ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾਦਿਕਾ વਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਗਹਿਤਾ। વਿਞ੍ਞਾਤਾਰੋਤਿ ਪਟਿવੇਧવਸੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ વਿਞ੍ਞਾਤਾਰੋ। ਏਤੇ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਆਦਯੋ ਪਟਿવੇਧવਸੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ। ਅਯਮੇવਾਤਿਆਦੀਨਿ ਪਠਮਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ વੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ। ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਚਰਿਯਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ।
Ācikkhanāti desetabbānaṃ saccādīnaṃ imāni nāmānīti nāmavasena kathanā. Desanāti dassanā. Paññāpanāti jānāpanā, ñāṇamukhe ṭhapanā vā. Āsanaṃ ṭhapento hi ‘‘āsanaṃ paññāpetī’’ti vuccati. Paṭṭhapanāti paññāpanā, pavattanāti attho, ñāṇamukhe ṭhapanā vā. Vivaraṇāti vivaṭakaraṇaṃ, vivaritvā dassanāti attho. Vibhajanāti vibhāgakiriyā, vibhāgato dassanāti attho. Uttānīkammanti pākaṭabhāvakaraṇaṃ. Atha vā ācikkhanāti desanādīnaṃ channaṃ padānaṃ mūlapadaṃ. Desanādīni cha padāni tassa atthavivaraṇatthaṃ vuttāni. Tattha desanāti ugghaṭitaññūnaṃ vasena saṅkhepato paṭhamaṃ uddesavasena desanā. Ugghaṭitaññū hi saṅkhepena vuttaṃ paṭhamaṃ vuttañca paṭivijjhanti. Paññāpanāti vipañcitaññūnaṃ vasena tesaṃ cittatosanena buddhinisānena ca paṭhamaṃ saṅkhittassa vitthārato niddesavasena paññāpanā. Paṭṭhapanāti tesaṃyeva niddiṭṭhassa niddesassa paṭiniddesavasena vitthārataravacanena paññāpanā. Vivaraṇāti niddiṭṭhassāpi punappunaṃ vacanena vivaraṇā. Vibhajanāti punappunaṃ vuttassāpi vibhāgakaraṇena vibhajanā. Uttānīkammanti vivaṭassa vitthārataravacanena, vibhattassa ca nidassanavacanena uttānīkaraṇaṃ. Ayaṃ desanā neyyānampi paṭivedhāya hoti. Yevāpanaññepi kecīti piyaṅkaramātādikā vinipātikā gahitā. Viññātāroti paṭivedhavasena lokuttaradhammaṃ viññātāro. Ete hi bhikkhuādayo paṭivedhavasena dhammadesanaṃ paṭiggaṇhantīti paṭiggahā. Ayamevātiādīni paṭhamañāṇaniddese vuttatthāni. Ariyamaggo nibbānena saṃsandanato brahmatthāya cariyāti brahmacariyanti vuccati.
੨੩੯. ਇਦਾਨਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਮਣ੍ਡੋਤਿਆਦੀਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ વਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯવਿਧਾਨੇ ਯੋਜੇਤ੍વਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਮਣ੍ਡੋਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਣ੍ਡੋ। ਕਸਟੋਤਿ ਪਸਾਦવਿਰਹਿਤੋ ਆવਿਲੋ। ਛਡ੍ਡੇਤ੍વਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦવਸੇਨ ਪਹਾਯ। ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਮਣ੍ਡਂ ਪਿવਤੀਤਿ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਮਣ੍ਡਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਂ વਿਯ ਕਤ੍વਾ વੋਹਾਰવਸੇਨ વੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਨਿਸਦਪੋਤਕੋ ਨਿਸਦਪੋਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤਿ ਨਿਸਦਪੋਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਫੁਸਿਤਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਞ੍ਞੋਪਿ ਭਾવੋ ਅਞ੍ਞੋ વਿਯ વੁਤ੍ਤੋ, ਯਥਾ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ॰ ਸ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੧ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸવਾਰ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿવਣ੍ਣਨਾ) ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਅਞ੍ਞਂ વਿਯ વੁਤ੍ਤਂ, ਏવਮਿਦਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ । ਪਿવਤੀਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਂ ਮਣ੍ਡਂ ਪਿવਤੀਤਿ ਕਤ੍વਾ ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸੋ ਮਣ੍ਡੋ ਪਾਤਬ੍ਬਤੋ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ‘‘ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਚ વਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗવਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ। ਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਅਪੁਬ੍ਬੇਸੁ ਪਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਪੀਣਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪੋ। ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਉਪਸਮਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਕਿਲੇਸવਸੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਭਾવੋ ਅਸਨ੍ਤਭਾવੋ। ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਕਿਲੇਸવਸੇਨ ਅਸਮવਾਹਿਤਭਾવੋ।
239. Idāni adhimokkhamaṇḍotiādīhi tasmiṃ maggakkhaṇe vijjamānāni indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgāni maṇḍapeyyavidhāne yojetvā dasseti. Tattha adhimokkhamaṇḍoti adhimokkhasaṅkhāto maṇḍo. Kasaṭoti pasādavirahito āvilo. Chaḍḍetvāti samucchedavasena pahāya. Saddhindriyassa adhimokkhamaṇḍaṃ pivatīti maṇḍapeyyanti saddhindriyato adhimokkhamaṇḍassa anaññattepi sati aññaṃ viya katvā vohāravasena vuccati, yathā loke nisadapotako nisadapotasarīrassa anaññattepi sati nisadapotassa sarīranti vuccati, yathā ca pāḷiyaṃ ‘‘phusitatta’’ntiādīsu dhammato anaññopi bhāvo añño viya vutto, yathā ca aṭṭhakathāyaṃ ‘‘phusanalakkhaṇo phasso’’tiādīsu (dha. sa. aṭṭha. 1 dhammuddesavāra phassapañcamakarāsivaṇṇanā) dhammato anaññampi lakkhaṇaṃ aññaṃ viya vuttaṃ, evamidanti veditabbaṃ . Pivatīti cettha taṃsamaṅgipuggaloti vuttaṃ hoti. Taṃsamaṅgipuggalo taṃ maṇḍaṃ pivatīti katvā tena puggalena so maṇḍo pātabbato maṇḍapeyyaṃ nāma hotīti vuttaṃ hoti. ‘‘Maṇḍapeyyo’’ti ca vattabbe ‘‘maṇḍapeyya’’nti liṅgavipallāso kato. Sesānampi iminā nayena attho veditabbo. Apubbesu pana pariḷāhoti pīṇanalakkhaṇāya pītiyā paṭipakkho kilesasantāpo. Duṭṭhullanti upasamapaṭipakkho kilesavasena oḷārikabhāvo asantabhāvo. Appaṭisaṅkhāti paṭisaṅkhānapaṭipakkho kilesavasena asamavāhitabhāvo.
੨੪੦. ਪੁਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯવਿਧਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਅਤ੍ਥਿ ਮਣ੍ਡੋਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ। ਅਤ੍ਥਰਸੋਤਿਆਦੀਸੁ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਦੇવ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸੇਹਿ વਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ વਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਰਸੋ। ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਰਸੋ। ਤਸ੍ਸਾ વਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ વਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੋ। ਅਥ વਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਲਾਭਰਤਿ ਅਤ੍ਥਰਸੋ, ਧਮ੍ਮਪਟਿਲਾਭਰਤਿ ਧਮ੍ਮਰਸੋ, વਿਮੁਤ੍ਤਿਪਟਿਲਾਭਰਤਿ વਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੋ। ਰਤੀਤਿ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ વਾ ਪੀਤਿ। ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਾਯੇ ਮਣ੍ਡਸ੍ਸ ਪੇਯ੍ਯਂ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ વੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ।
240. Puna aññena pariyāyena maṇḍapeyyavidhiṃ niddisitukāmo atthi maṇḍotiādimāha. Tattha tatthāti tasmiṃ saddhindriye. Attharasotiādīsu saddhindriyassa adhimuccanaṃ attho, saddhindriyaṃ dhammo, tadeva nānākilesehi vimuttattā vimutti, tassa atthassa sampatti attharaso. Tassa dhammassa sampatti dhammaraso. Tassā vimuttiyā sampatti vimuttiraso. Atha vā atthapaṭilābharati attharaso, dhammapaṭilābharati dhammaraso, vimuttipaṭilābharati vimuttiraso. Ratīti ca taṃsampayuttā, tadārammaṇā vā pīti. Iminā nayena sesapadesupi attho veditabbo. Imasmiṃ pariyāye maṇḍassa peyyaṃ maṇḍapeyyanti attho vutto hoti.
ਏવਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ વਸੇਨ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਪੁਨ ਅਨ੍ਤੇ ਠਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਣ੍ਡਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍વਾ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿવਸੇਨ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਬਲਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ । ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਮਣ੍ਡੋਤਿਆਦਯੋ ਯਥਾਯੋਗਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਣ੍ਡਾ। ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਤਥਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾ ਮਣ੍ਡੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਮਣ੍ਡਤ੍ਤਾਭਾવਾ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੧.੩੦੦) વਿਯ ਸਚ੍ਚਞਾਣਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਤਿ વੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Evaṃ indriyādibodhipakkhiyadhammapaṭipāṭiyā indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgānaṃ vasena maṇḍapeyyaṃ dassetvā puna ante ṭhitaṃ brahmacariyamaṇḍaṃ dassento maggassa padhānattā maggaṃ pubbaṅgamaṃ katvā uppaṭipāṭivasena maggaṅgabojjhaṅgabalaindriyāni dassesi . Ādhipateyyaṭṭhena indriyā maṇḍotiādayo yathāyogaṃ lokiyalokuttarā maṇḍā. Taṃ heṭṭhā vuttanayena veditabbaṃ. Tathaṭṭhena saccā maṇḍoti ettha pana dukkhasamudayānaṃ maṇḍattābhāvā mahāhatthipadasutte (ma. ni. 1.300) viya saccañāṇāni saccāti vuttanti veditabbaṃ.
ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
Saddhammappakāsiniyā paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathāya
ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਕਥਾવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Maṇḍapeyyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਮਹਾવਗ੍ਗવਣ੍ਣਨਾ।
Niṭṭhitā ca mahāvaggavaṇṇanā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯ • Khuddakanikāya / ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗਪਾਲ਼ਿ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ੧੦. ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਕਥਾ • 10. Maṇḍapeyyakathā
