| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೧೭] ೭. ಮಾಲುತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[17] 7. Mālutajātakavaṇṇanā
ಕಾಳೇ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಜುಣ್ಹೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದ್ವೇ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತೇ ಕಿರ ಕೋಸಲಜನಪದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಾವಾಸೇ ವಸನ್ತಿ। ಏಕೋ ಕಾಳತ್ಥೇರೋ ನಾಮ, ಏಕೋ ಜುಣ್ಹತ್ಥೇರೋ ನಾಮ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಜುಣ್ಹೋ ಕಾಳಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಭನ್ತೇ ಕಾಳ, ಸೀತಂ ನಾಮ ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಸೋ ‘‘ಕಾಳೇ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಕಾಳೋ ಜುಣ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ ಜುಣ್ಹ, ಸೀತಂ ನಾಮ ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಸೋ ‘‘ಜುಣ್ಹೇ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ಉಭೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಕಙ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸೀತಂ ನಾಮ ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿಂ, ಭವಸಙ್ಖೇಪಗತತ್ತಾ ಪನ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Kāḷevā yadi vā juṇheti idaṃ satthā jetavane viharanto dve vuḍḍhapabbajite ārabbha kathesi. Te kira kosalajanapade ekasmiṃ araññāvāse vasanti. Eko kāḷatthero nāma, eko juṇhatthero nāma. Athekadivasaṃ juṇho kāḷaṃ pucchi ‘‘bhante kāḷa, sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī’’ti. So ‘‘kāḷe hotī’’ti āha. Athekadivasaṃ kāḷo juṇhaṃ pucchi – ‘‘bhante juṇha, sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī’’ti. So ‘‘juṇhe hotī’’ti āha. Te ubhopi attano kaṅkhaṃ chindituṃ asakkontā satthu santikaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ‘‘bhante, sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī’’ti pucchiṃsu. Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ‘‘pubbepi ahaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ imaṃ pañhaṃ kathesiṃ, bhavasaṅkhepagatattā pana na sallakkhayitthā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಸೀಹೋ ಚ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಚ ದ್ವೇ ಸಹಾಯಾ ಏಕಿಸ್ಸಾಯೇವ ಗುಹಾಯ ವಸನ್ತಿ। ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಸತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತೇಸಂ ಸಹಾಯಕಾನಂ ಸೀತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿವಾದೋ ಉದಪಾದಿ। ಬ್ಯಗ್ಘೋ ‘‘ಕಾಳೇಯೇವ ಸೀತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಸೀಹೋ ‘‘ಜುಣ್ಹೇಯೇವ ಸೀತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ। ತೇ ಉಭೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಕಙ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte ekasmiṃ pabbatapāde sīho ca byaggho ca dve sahāyā ekissāyeva guhāya vasanti. Tadā bodhisattopi isipabbajjaṃ pabbajitvā tasmiṃyeva pabbatapāde vasati. Athekadivasaṃ tesaṃ sahāyakānaṃ sītaṃ nissāya vivādo udapādi. Byaggho ‘‘kāḷeyeva sītaṃ hotī’’ti āha. Sīho ‘‘juṇheyeva sītaṃ hotī’’ti āha. Te ubhopi attano kaṅkhaṃ chindituṃ asakkontā bodhisattaṃ pucchiṃsu. Bodhisatto imaṃ gāthamāha –
೧೭.
17.
‘‘ಕಾಳೇ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಜುಣ್ಹೇ, ಯದಾ ವಾಯತಿ ಮಾಲುತೋ।
‘‘Kāḷe vā yadi vā juṇhe, yadā vāyati māluto;
ವಾತಜಾನಿ ಹಿ ಸೀತಾನಿ, ಉಭೋತ್ಥಮಪರಾಜಿತಾ’’ತಿ॥
Vātajāni hi sītāni, ubhotthamaparājitā’’ti.
ತತ್ಥ ಕಾಳೇ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಜುಣ್ಹೇತಿ ಕಾಳಪಕ್ಖೇ ವಾ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ವಾ। ಯದಾ ವಾಯತಿ ಮಾಲುತೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿಭೇದೋ ವಾತೋ ವಾಯತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸೀತಂ ಹೋತಿ। ಕಿಂಕಾರಣಾ? ವಾತಜಾನಿ ಹಿ ಸೀತಾನಿ, ಯಸ್ಮಾ ವಾತೇ ವಿಜ್ಜನ್ತೇಯೇವ ಸೀತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಕಾಳಪಕ್ಖೋ ವಾ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೋ ವಾ ಏತ್ಥ ಅಪಮಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಉಭೋತ್ಥಮಪರಾಜಿತಾತಿ ಉಭೋಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಹೇ ಅಪರಾಜಿತಾತಿ। ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತೇ ಸಹಾಯಕೇ ಸಞ್ಞಾಪೇಸಿ।
Tattha kāḷe vā yadi vā juṇheti kāḷapakkhe vā juṇhapakkhe vā. Yadā vāyati mālutoti yasmiṃ samaye puratthimādibhedo vāto vāyati, tasmiṃ samaye sītaṃ hoti. Kiṃkāraṇā? Vātajāni hi sītāni, yasmā vāte vijjanteyeva sītāni honti, kāḷapakkho vā juṇhapakkho vā ettha apamāṇanti vuttaṃ hoti. Ubhotthamaparājitāti ubhopi tumhe imasmiṃ pañhe aparājitāti. Evaṃ bodhisatto te sahāyake saññāpesi.
ಸತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ಕಥಿತೋ’’ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ದ್ವೇಪಿ ಥೇರಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಕಾಳೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೀಹೋ ಜುಣ್ಹೋ, ಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನಕತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthāpi ‘‘bhikkhave, pubbepi mayā tumhākaṃ ayaṃ pañho kathito’’ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsesi, saccapariyosāne dvepi therā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu. Satthā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘tadā byaggho kāḷo ahosi, sīho juṇho, pañhavissajjanakatāpaso pana ahameva ahosi’’nti.
ಮಾಲುತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ।
Mālutajātakavaṇṇanā sattamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೧೭. ಮಾಲುತಜಾತಕಂ • 17. Mālutajātakaṃ
