| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય (ટીકા) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
૭. મલ્લિકાદેવીસુત્તવણ્ણના
7. Mallikādevīsuttavaṇṇanā
૧૯૭. સત્તમે અપ્પેસક્ખાતિ અપ્પાનુભાવા. સા પન અપ્પેસક્ખતા આધિપતેય્યસમ્પત્તિયા પરિવારસમ્પત્તિયા ચ અભાવેન પાકટા હોતિ. તત્થ પરિવારસમ્પત્તિયા અભાવં દસ્સેન્તો ‘‘અપ્પપરિવારા’’તિ આહ. ઇસ્સરાતિ આધિપતેય્યસંવત્તનકમ્મબલેન ઈસનસીલા. સા પનસ્સા ઇસ્સરતા વિભવસમ્પત્તિપચ્ચયા પાકટા જાતાતિ અડ્ઢતાપરિયાયભાવેન વદન્તો ‘‘અડ્ઢાતિ ઇસ્સરા’’તિ આહ. મહન્તં ધનમેતિસ્સા ભૂમિગતઞ્ચેવ વળઞ્જનકઞ્ચાતિ મહદ્ધના. ઇધ પન વળઞ્જનકેનેવ ધનેન મહદ્ધનતં દસ્સેન્તો ‘‘વળઞ્જનકધનેન મહદ્ધના’’તિ આહ. ઈસતીતિ ઈસા, અભિભૂતિ અત્થો. મહતી ઈસા મહેસા, સુપ્પતિટ્ઠિતમહેસતાય પન પરેહિ મહેસોતિ અક્ખાતબ્બતાય મહેસક્ખા. યસ્મા પન સો મહેસક્ખાભાવો આધિપતેય્યપરિવારસમ્પત્તિયા વિઞ્ઞાયતિ, તસ્મા ‘‘મહાપરિવારા’’તિ વુત્તં.
197. Sattame appesakkhāti appānubhāvā. Sā pana appesakkhatā ādhipateyyasampattiyā parivārasampattiyā ca abhāvena pākaṭā hoti. Tattha parivārasampattiyā abhāvaṃ dassento ‘‘appaparivārā’’ti āha. Issarāti ādhipateyyasaṃvattanakammabalena īsanasīlā. Sā panassā issaratā vibhavasampattipaccayā pākaṭā jātāti aḍḍhatāpariyāyabhāvena vadanto ‘‘aḍḍhāti issarā’’ti āha. Mahantaṃ dhanametissā bhūmigatañceva vaḷañjanakañcāti mahaddhanā. Idha pana vaḷañjanakeneva dhanena mahaddhanataṃ dassento ‘‘vaḷañjanakadhanena mahaddhanā’’ti āha. Īsatīti īsā, abhibhūti attho. Mahatī īsā mahesā, suppatiṭṭhitamahesatāya pana parehi mahesoti akkhātabbatāya mahesakkhā. Yasmā pana so mahesakkhābhāvo ādhipateyyaparivārasampattiyā viññāyati, tasmā ‘‘mahāparivārā’’ti vuttaṃ.
સણ્ઠાનપારિપૂરિયા અધિકં રૂપમસ્સાતિ અભિરૂપા. સણ્ઠાનપારિપૂરિયાતિ ચ હત્થપાદાદિસરીરાવયવાનં સુસણ્ઠિતતાયાતિ અત્થો. અવયવપારિપૂરિયા હિ સમુદાયપારિપૂરિસિદ્ધિ. રૂપન્તિ ચ સરીરં ‘‘રૂપવન્તેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતી’’તિઆદીસુ વિય. દસ્સનયુત્તાતિ સુરૂપભાવેન પસ્સિતબ્બયુત્તા, દિસ્સમાના ચક્ખૂનિ પિયાયતીતિ અઞ્ઞકિચ્ચવિક્ખેપં હિત્વાપિ દટ્ઠબ્બાતિ વુત્તં હોતિ. દિસ્સમાનાવ સોમનસ્સવસેન ચિત્તં પસાદેતીતિ પાસાદિકા. તેનાહ ‘‘દસ્સનેન પાસાદિકા’’તિ. પોક્ખરતાતિ વુચ્ચતિ સુન્દરભાવો, વણ્ણસ્સ પોક્ખરતા વણ્ણપોક્ખરતા, તાય વણ્ણસમ્પત્તિયાતિ અત્થો. પોરાણા પન પોક્ખરન્તિ સરીરં વદન્તિ , વણ્ણં વણ્ણમેવ. તેસં મતેન વણ્ણઞ્ચ પોક્ખરઞ્ચ વણ્ણપોક્ખરાનિ, તેસં ભાવો વણ્ણપોક્ખરતા . ઇતિ પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાયાતિ ઉત્તમપરિસુદ્ધેન વણ્ણેન ચેવ સરીરસણ્ઠાનસમ્પત્તિયા ચાતિ અત્થો દટ્ઠબ્બો. તેનેવાહ ‘‘વણ્ણેન ચેવ સરીરસણ્ઠાનેન ચા’’તિ. તત્થ વણ્ણેનાતિ વણ્ણધાતુયા. સરીરં નામ સન્નિવેસવિસિટ્ઠો કરચરણગીવાસીસાદિઅવયવસમુદાયો, સો ચ સણ્ઠાનમુખેન ગય્હતીતિ આહ ‘‘સરીરસણ્ઠાનેના’’તિ.
Saṇṭhānapāripūriyā adhikaṃ rūpamassāti abhirūpā. Saṇṭhānapāripūriyāti ca hatthapādādisarīrāvayavānaṃ susaṇṭhitatāyāti attho. Avayavapāripūriyā hi samudāyapāripūrisiddhi. Rūpanti ca sarīraṃ ‘‘rūpavanteva saṅkhyaṃ gacchatī’’tiādīsu viya. Dassanayuttāti surūpabhāvena passitabbayuttā, dissamānā cakkhūni piyāyatīti aññakiccavikkhepaṃ hitvāpi daṭṭhabbāti vuttaṃ hoti. Dissamānāva somanassavasena cittaṃ pasādetīti pāsādikā. Tenāha ‘‘dassanena pāsādikā’’ti. Pokkharatāti vuccati sundarabhāvo, vaṇṇassa pokkharatā vaṇṇapokkharatā, tāya vaṇṇasampattiyāti attho. Porāṇā pana pokkharanti sarīraṃ vadanti , vaṇṇaṃ vaṇṇameva. Tesaṃ matena vaṇṇañca pokkharañca vaṇṇapokkharāni, tesaṃ bhāvo vaṇṇapokkharatā. Iti paramāya vaṇṇapokkharatāyāti uttamaparisuddhena vaṇṇena ceva sarīrasaṇṭhānasampattiyā cāti attho daṭṭhabbo. Tenevāha ‘‘vaṇṇena ceva sarīrasaṇṭhānena cā’’ti. Tattha vaṇṇenāti vaṇṇadhātuyā. Sarīraṃ nāma sannivesavisiṭṭho karacaraṇagīvāsīsādiavayavasamudāyo, so ca saṇṭhānamukhena gayhatīti āha ‘‘sarīrasaṇṭhānenā’’ti.
અભિસજ્જતીતિ કુજ્ઝનવસેનેવ કુટિલકણ્ટકો વિય તસ્મિં તસ્મિં સમુટ્ઠાને મકરદન્તો વિય લગતિ. યઞ્હિ કોધસ્સ ઉપ્પત્તિટ્ઠાનભૂતે આરમ્મણે ઉપનાહસ્સ પચ્ચયભૂતં કુજ્ઝનવસેન અભિસજ્જનં, તં ઇધાધિપ્પેતં, ન લુબ્ભનવસેન. કુપ્પતીતિઆદીસુ પુબ્બુપ્પત્તિ કોપો, તતો બલવતરો બ્યાપાદો લદ્ધાસેવનતાય ચિત્તસ્સ બ્યાપજ્જનતો. સાતિસયં લદ્ધાસેવનતાય તતો બ્યાપાદતોપિ બલવતરા પચ્ચત્થિકભાવેન થામપ્પત્તિ પતિત્થિયના. અન્નં પાનન્તિઆદીસુ અદીયતો અન્નં, ખાદનીયં ભોજનીયઞ્ચ. પાતબ્યતો પાનં, યંકિઞ્ચિ પાનં. વસિતબ્બતો અચ્છાદેતબ્બતો વત્થં, નિવાસનપાવુરણં. યન્તિ તેનાતિ યાનં, છત્તુપાહનવય્હસિવિકાદિ યંકિઞ્ચિ ગમનપચ્ચયં. છત્તમ્પિ હિ વસ્સાતપદુક્ખનિવારણેન મગ્ગગમનસાધનન્તિ કત્વા ‘‘યાન’’ન્તિ વુચ્ચતિ. માલન્તિ યંકિઞ્ચિ સુમનમાલાદિપુપ્ફં. ગન્ધન્તિ યંકિઞ્ચિ ચન્દનાદિવિલેપનં.
Abhisajjatīti kujjhanavaseneva kuṭilakaṇṭako viya tasmiṃ tasmiṃ samuṭṭhāne makaradanto viya lagati. Yañhi kodhassa uppattiṭṭhānabhūte ārammaṇe upanāhassa paccayabhūtaṃ kujjhanavasena abhisajjanaṃ, taṃ idhādhippetaṃ, na lubbhanavasena. Kuppatītiādīsu pubbuppatti kopo, tato balavataro byāpādo laddhāsevanatāya cittassa byāpajjanato. Sātisayaṃ laddhāsevanatāya tato byāpādatopi balavatarā paccatthikabhāvena thāmappatti patitthiyanā. Annaṃ pānantiādīsu adīyato annaṃ, khādanīyaṃ bhojanīyañca. Pātabyato pānaṃ, yaṃkiñci pānaṃ. Vasitabbato acchādetabbato vatthaṃ, nivāsanapāvuraṇaṃ. Yanti tenāti yānaṃ, chattupāhanavayhasivikādi yaṃkiñci gamanapaccayaṃ. Chattampi hi vassātapadukkhanivāraṇena maggagamanasādhananti katvā ‘‘yāna’’nti vuccati. Mālanti yaṃkiñci sumanamālādipupphaṃ. Gandhanti yaṃkiñci candanādivilepanaṃ.
મલ્લિકાદેવીસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Mallikādevīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / સુત્તપિટક • Suttapiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય • Aṅguttaranikāya / ૭. મલ્લિકાદેવીસુત્તં • 7. Mallikādevīsuttaṃ
અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / અઙ્ગુત્તરનિકાય (અટ્ઠકથા) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ૭. મલ્લિકાદેવીસુત્તવણ્ણના • 7. Mallikādevīsuttavaṇṇanā
