Only Dharma. Since 1992

Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហានិទ្ទេសបាឡិ • Mahāniddesapāḷi

១៣. មហាវិយូហសុត្តនិទ្ទេសោ

13. Mahāviyūhasuttaniddeso

អថ មហាវិយូហសុត្តនិទ្ទេសំ វក្ខតិ –

Atha mahāviyūhasuttaniddesaṃ vakkhati –

១៣០.

130.

យេ កេចិមេ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានា, ឥទមេវ សច្ចន្តិ ច វាទយន្តិ ¹ ;

Yekecime diṭṭhiparibbasānā, idameva saccanti ca vādayanti²;

សព្ពេវ តេ និន្ទមន្វានយន្តិ, អថោ បសំសម្បិ លភន្តិ តត្ថ។

Sabbeva te nindamanvānayanti, atho pasaṃsampi labhanti tattha.

យេ កេចិមេ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានាតិ។ យេ កេចីតិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ បរិយាទិយនវចនមេតំ – យេ កេចីតិ។ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានាតិ។ សន្តេកេ សមណព្រាហ្មណា ទិដ្ឋិគតិកា; តេ ទ្វាសដ្ឋិយា ទិដ្ឋិគតានំ អញ្ញតរញ្ញតរំ ទិដ្ឋិគតំ គហេត្វា ឧគ្គហេត្វា គណ្ហិត្វា បរាមសិត្វា អភិនិវិសិត្វា សកាយ សកាយ ទិដ្ឋិយា វសន្តិ សំវសន្តិ អាវសន្តិ បរិវសន្តិ។ យថា អគារិកា វា ឃរេសុ វសន្តិ, សាបត្តិកា វា អាបត្តីសុ វសន្តិ, សកិលេសា វា កិលេសេសុ វសន្តិ; ឯវមេវ សន្តេកេ…បេ.… បរិវសន្តីតិ – យេ កេចិមេ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានា។

Ye kecime diṭṭhiparibbasānāti. Ye kecīti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ – ye kecīti. Diṭṭhiparibbasānāti. Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā; te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṃvasanti āvasanti parivasanti. Yathā agārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti; evameva santeke…pe… parivasantīti – ye kecime diṭṭhiparibbasānā.

ឥទមេវ សច្ចន្តិ ច វាទយន្តីតិ។ ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តិ។ ‘‘អសស្សតោ លោកោ…បេ.… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តីតិ – ឥទមេវ សច្ចន្តិ ច វាទយន្តិ។

Idameva saccanti ca vādayantīti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – idameva saccanti ca vādayanti.

សព្ពេវ តេ និន្ទមន្វានយន្តីតិ។ សព្ពេវ តេ សមណព្រាហ្មណា និន្ទមេវ អន្វេន្តិ, គរហមេវ អន្វេន្តិ, អកិត្តិមេវ អន្វេន្តិ; សព្ពេ និន្ទិតាយេវ ហោន្តិ, គរហិតាយេវ ហោន្តិ, អកិត្តិតាយេវ ហោន្តីតិ – សព្ពេវ តេ និន្ទមន្វានយន្តិ។

Sabbeva te nindamanvānayantīti. Sabbeva te samaṇabrāhmaṇā nindameva anventi, garahameva anventi, akittimeva anventi; sabbe ninditāyeva honti, garahitāyeva honti, akittitāyeva hontīti – sabbeva te nindamanvānayanti.

អថោ បសំសម្បិ លភន្តិ តត្ថាតិ។ តត្ថ សកាយ ទិដ្ឋិយា សកាយ ខន្តិយា សកាយ រុចិយា សកាយ លទ្ធិយា បសំសំ ថោមនំ កិត្តិំ វណ្ណហារិកំ លភន្តិ បដិលភន្តិ ឧបគច្ឆន្តិ វិន្ទន្តីតិ – អថោ បសំសម្បិ លភន្តិ តត្ថ។

Atho pasaṃsampi labhanti tatthāti. Tattha sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṃsaṃ thomanaṃ kittiṃ vaṇṇahārikaṃ labhanti paṭilabhanti upagacchanti vindantīti – atho pasaṃsampi labhanti tattha.

តេនាហ សោ និម្មិតោ –

Tenāha so nimmito –

‘‘យេ កេចិមេ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានា, ឥទមេវ សច្ចន្តិ ច វាទយន្តិ;

‘‘Ye kecime diṭṭhiparibbasānā, idameva saccanti ca vādayanti;

សព្ពេវ តេ និន្ទមន្វានយន្តិ, អថោ បសំសម្បិ លភន្តិ តត្ថា’’តិ។

Sabbeva te nindamanvānayanti, atho pasaṃsampi labhanti tatthā’’ti.

១៣១.

131.

អប្បញ្ហិ ឯតំ ន អលំ សមាយ, ទុវេ វិវាទស្ស ផលានិ ព្រូមិ;

Appañhi etaṃ na alaṃ samāya, duve vivādassa phalāni brūmi;

ឯតម្បិ ទិស្វា ន វិវាទយេថ, ខេមាភិបស្សំ អវិវាទភូមិំ។

Etampi disvā na vivādayetha, khemābhipassaṃ avivādabhūmiṃ.

អប្បញ្ហិ ឯតំ ន អលំ សមាយាតិ។ អប្បញ្ហិ ឯតន្តិ អប្បកំ ឯតំ, ឱមកំ ឯតំ, ថោកកំ ឯតំ, លាមកំ ឯតំ, ឆតុក្កំ ឯតំ, បរិត្តកំ ឯតន្តិ – អប្បញ្ហិ ឯតំ។ ន អលំ សមាយាតិ នាលំ រាគស្ស សមាយ, ទោសស្ស សមាយ, មោហស្ស សមាយ , កោធស្ស… ឧបនាហស្ស… មក្ខស្ស… បឡាសស្ស… ឥស្សាយ… មច្ឆរិយស្ស… មាយាយ… សាឋេយ្យស្ស… ថម្ភស្ស… សារម្ភស្ស… មានស្ស… អតិមានស្ស… មទស្ស… បមាទស្ស… សព្ពកិលេសានំ… សព្ពទុច្ចរិតានំ… សព្ពទរថានំ … សព្ពបរិឡាហានំ… សព្ពសន្តាបានំ… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារានំ សមាយ ឧបសមាយ វូបសមាយ និព្ពានាយ បដិនិស្សគ្គាយ បដិបស្សទ្ធិយាតិ – អប្បញ្ហិ ឯតំ ន អលំ សមាយ។

Appañhi etaṃ na alaṃ samāyāti. Appañhi etanti appakaṃ etaṃ, omakaṃ etaṃ, thokakaṃ etaṃ, lāmakaṃ etaṃ, chatukkaṃ etaṃ, parittakaṃ etanti – appañhi etaṃ. Na alaṃ samāyāti nālaṃ rāgassa samāya, dosassa samāya, mohassa samāya , kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa… sabbakilesānaṃ… sabbaduccaritānaṃ… sabbadarathānaṃ … sabbapariḷāhānaṃ… sabbasantāpānaṃ… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ samāya upasamāya vūpasamāya nibbānāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyāti – appañhi etaṃ na alaṃ samāya.

ទុវេ វិវាទស្ស ផលានិ ព្រូមីតិ។ ទិដ្ឋិកលហស្ស ទិដ្ឋិភណ្ឌនស្ស ទិដ្ឋិវិគ្គហស្ស ទិដ្ឋិវិវាទស្ស ទិដ្ឋិមេធគស្ស ទ្វេ ផលានិ ហោន្តិ – ជយបរាជយោ ហោតិ, លាភាលាភោ ហោតិ, យសាយសោ ហោតិ, និន្ទាបសំសោ ហោតិ, សុខទុក្ខំ ហោតិ, សោមនស្សទោមនស្សំ ហោតិ, ឥដ្ឋានិដ្ឋំ ហោតិ, អនុនយបដិឃំ ហោតិ, ឧគ្ឃាតិនិគ្ឃាតិ ហោតិ, អនុរោធវិរោធោ ហោតិ។ អថ វា តំ កម្មំ និរយសំវត្តនិកំ, តិរច្ឆានយោនិសំវត្តនិកំ, បេត្តិវិសយសំវត្តនិកន្តិ ព្រូមិ អាចិក្ខាមិ ទេសេមិ បញ្ញបេមិ បដ្ឋបេមិ វិវរាមិ វិភជាមិ ឧត្តានីករោមិ បកាសេមីតិ – ទុវេ វិវាទស្ស ផលានិ ព្រូមិ។

Duve vivādassa phalāni brūmīti. Diṭṭhikalahassa diṭṭhibhaṇḍanassa diṭṭhiviggahassa diṭṭhivivādassa diṭṭhimedhagassa dve phalāni honti – jayaparājayo hoti, lābhālābho hoti, yasāyaso hoti, nindāpasaṃso hoti, sukhadukkhaṃ hoti, somanassadomanassaṃ hoti, iṭṭhāniṭṭhaṃ hoti, anunayapaṭighaṃ hoti, ugghātinigghāti hoti, anurodhavirodho hoti. Atha vā taṃ kammaṃ nirayasaṃvattanikaṃ, tiracchānayonisaṃvattanikaṃ, pettivisayasaṃvattanikanti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – duve vivādassa phalāni brūmi.

ឯតម្បិ ទិស្វា ន វិវាទយេថាតិ។ ឯតម្បិ ទិស្វាតិ ឯតំ អាទីនវំ ទិស្វា បស្សិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា ទិដ្ឋិកលហេសុ ទិដ្ឋិភណ្ឌនេសុ ទិដ្ឋិវិគ្គហេសុ ទិដ្ឋិវិវាទេសុ ទិដ្ឋិមេធគេសូតិ – ឯតម្បិ ទិស្វា។ ន វិវាទយេថាតិ ន កលហំ ករេយ្យ, ន ភណ្ឌនំ ករេយ្យ, ន វិគ្គហំ ករេយ្យ, ន វិវាទំ ករេយ្យ, ន មេធគំ ករេយ្យ, កលហំ ភណ្ឌនំ វិគ្គហំ វិវាទំ មេធគំ បជហេយ្យ វិនោទេយ្យ ព្យន្តិំ ករេយ្យ អនភាវំ គមេយ្យ, កលហា ភណ្ឌនា វិគ្គហា វិវាទា មេធគា អារតោ អស្ស វិរតោ បដិវិរតោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរេយ្យាតិ – ឯតម្បិ ទិស្វា ន វិវាទយេថ។

Etampi disvā na vivādayethāti. Etampi disvāti etaṃ ādīnavaṃ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti – etampi disvā. Na vivādayethāti na kalahaṃ kareyya, na bhaṇḍanaṃ kareyya, na viggahaṃ kareyya, na vivādaṃ kareyya, na medhagaṃ kareyya, kalahaṃ bhaṇḍanaṃ viggahaṃ vivādaṃ medhagaṃ pajaheyya vinodeyya byantiṃ kareyya anabhāvaṃ gameyya, kalahā bhaṇḍanā viggahā vivādā medhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti – etampi disvā na vivādayetha.

ខេមាភិបស្សំ អវិវាទភូមិន្តិ។ អវិវាទភូមិំ វុច្ចតិ អមតំ និព្ពានំ។ យោ សោ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ តណ្ហក្ខយោ វិរាគោ និរោធោ និព្ពានំ។ ឯតំ អវិវាទភូមិំ ខេមតោ តាណតោ លេណតោ សរណតោ អភយតោ អច្ចុតតោ អមតតោ និព្ពានតោ បស្សន្តោ ទក្ខន្តោ ឱលោកេន្តោ និជ្ឈាយន្តោ ឧបបរិក្ខន្តោតិ – ខេមាភិបស្សំ អវិវាទភូមិំ។

Khemābhipassaṃavivādabhūminti. Avivādabhūmiṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Etaṃ avivādabhūmiṃ khemato tāṇato leṇato saraṇato abhayato accutato amatato nibbānato passanto dakkhanto olokento nijjhāyanto upaparikkhantoti – khemābhipassaṃ avivādabhūmiṃ.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘អប្បញ្ហិ ឯតំ ន អលំ សមាយ, ទុវេ វិវាទស្ស ផលានិ ព្រូមិ;

‘‘Appañhi etaṃ na alaṃ samāya, duve vivādassa phalāni brūmi;

ឯតម្បិ ទិស្វា ន វិវាទយេថ, ខេមាភិបស្សំ អវិវាទភូមិ’’ន្តិ។

Etampi disvā na vivādayetha, khemābhipassaṃ avivādabhūmi’’nti.

១៣២.

132.

យា កាចិមា សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា, សព្ពាវ ឯតា ន ឧបេតិ វិទ្វា;

Yā kācimā sammutiyo puthujjā, sabbāva etā na upeti vidvā;

អនូបយោ សោ ឧបយំ កិមេយ្យ, ទិដ្ឋេ សុតេ ខន្តិមកុព្ពមានោ។

Anūpayo so upayaṃ kimeyya, diṭṭhe sute khantimakubbamāno.

យា កាចិមា សម្មុតិយោ បុថុជ្ជាតិ។ យា កាចីតិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ បរិយាទិយនវចនមេតំ – យា កាចីតិ។ សម្មុតិយោតិ។ សម្មុតិយោ វុច្ចន្តិ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ ទិដ្ឋិសម្មុតិយោ។ បុថុជ្ជាតិ បុថុជ្ជនេហិ ជនិតា សម្មុតិយោតិ បុថុជ្ជា, បុថុ នានាជនេហិ ជនិតា វា សម្មុតិយោតិ បុថុជ្ជាតិ – យា កាចិមា សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា។

Yākācimā sammutiyo puthujjāti. Yā kācīti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ – yā kācīti. Sammutiyoti. Sammutiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo. Puthujjāti puthujjanehi janitā sammutiyoti puthujjā, puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti – yā kācimā sammutiyo puthujjā.

សព្ពាវ ឯតា ន ឧបេតិ វិទ្វាតិ។ វិទ្វា វិជ្ជាគតោ ញាណី វិភាវី មេធាវី។ សព្ពាវ ឯតា ទិដ្ឋិសម្មុតិយោ នេតិ ន ឧបេតិ ន ឧបគច្ឆតិ ន គណ្ហាតិ ន បរាមសតិ នាភិនិវិសតីតិ – សព្ពាវ ឯតា ន ឧបេតិ វិទ្វា។

Sabbāva etā na upeti vidvāti. Vidvā vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī. Sabbāva etā diṭṭhisammutiyo neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti – sabbāva etā na upeti vidvā.

អនូបយោ សោ ឧបយំ កិមេយ្យាតិ។ ឧបយោតិ ទ្វេ ឧបយា – តណ្ហូបយោ ច ទិដ្ឋូបយោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហូបយោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋូបយោ។ តស្ស តណ្ហូបយោ បហីនោ, ទិដ្ឋូបយោ បដិនិស្សដ្ឋោ; តណ្ហូបយស្ស បហីនត្តា, ទិដ្ឋូបយស្ស បដិនិស្សដ្ឋត្តា អនូបយោ បុគ្គលោ កិំ រូបំ ឧបេយ្យ ឧបគច្ឆេយ្យ គណ្ហេយ្យ បរាមសេយ្យ អភិនិវិសេយ្យ អត្តា មេតិ។ កិំ វេទនំ… កិំ សញ្ញំ… កិំ សង្ខារេ… កិំ វិញ្ញាណំ… កិំ គតិំ… កិំ ឧបបត្តិំ… កិំ បដិសន្ធិំ… កិំ ភវំ … កិំ សំសារំ… កិំ វដ្ដំ ឧបេយ្យ ឧបគច្ឆេយ្យ គណ្ហេយ្យ បរាមសេយ្យ អភិនិវេសេយ្យាតិ – អនូបយោ សោ ឧបយំ កិមេយ្យ។

Anūpayo so upayaṃ kimeyyāti. Upayoti dve upayā – taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca…pe… ayaṃ taṇhūpayo…pe… ayaṃ diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho; taṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo kiṃ rūpaṃ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniviseyya attā meti. Kiṃ vedanaṃ… kiṃ saññaṃ… kiṃ saṅkhāre… kiṃ viññāṇaṃ… kiṃ gatiṃ… kiṃ upapattiṃ… kiṃ paṭisandhiṃ… kiṃ bhavaṃ … kiṃ saṃsāraṃ… kiṃ vaṭṭaṃ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniveseyyāti – anūpayo so upayaṃ kimeyya.

ទិដ្ឋេ សុតេ ខន្តិមកុព្ពមានោតិ។ ទិដ្ឋេ វា ទិដ្ឋសុទ្ធិយា វា សុតេ វា សុតសុទ្ធិយា វា មុតេ វា មុតសុទ្ធិយា វា ខន្តិំ អកុព្ពមានោ ឆន្ទំ អកុព្ពមានោ បេមំ អកុព្ពមានោ រាគំ អកុព្ពមានោ អជនយមានោ អសញ្ជនយមានោ អនិព្ពត្តយមានោ អនភិនិព្ពត្តយមានោតិ – ទិដ្ឋេ សុតេ ខន្តិមកុព្ពមានោ។

Diṭṭhe sute khantimakubbamānoti. Diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā khantiṃ akubbamāno chandaṃ akubbamāno pemaṃ akubbamāno rāgaṃ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti – diṭṭhe sute khantimakubbamāno.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘យា កាចិមា សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា, សព្ពាវ ឯតា ន ឧបេតិ វិទ្វា;

‘‘Yā kācimā sammutiyo puthujjā, sabbāva etā na upeti vidvā;

អនូបយោ សោ ឧបយំ កិមេយ្យ, ទិដ្ឋេ សុតេ ខន្តិមកុព្ពមានោ’’តិ។

Anūpayo so upayaṃ kimeyya, diṭṭhe sute khantimakubbamāno’’ti.

១៣៣.

133.

សីលុត្តមា សញ្ញមេនាហុ សុទ្ធិំ, វតំ សមាទាយ ឧបដ្ឋិតាសេ;

Sīluttamā saññamenāhu suddhiṃ, vataṃ samādāya upaṭṭhitāse;

ឥធេវ សិក្ខេម អថស្ស សុទ្ធិំ, ភវូបនីតា កុសលាវទានា។

Idheva sikkhema athassa suddhiṃ, bhavūpanītā kusalāvadānā.

សីលុត្តមា សញ្ញមេនាហុ សុទ្ធិន្តិ។ សន្តេកេ សមណព្រាហ្មណា សីលុត្តមវាទា; តេ សីលមត្តេន សញ្ញមមត្តេន សំវរមត្តេន អវីតិក្កមមត្តេន សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិវិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិវិមុត្តិំ អាហុ ³ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តិ។

Sīluttamā saññamenāhu suddhinti. Santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā; te sīlamattena saññamamattena saṃvaramattena avītikkamamattena suddhiṃ visuddhiṃ parivisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parivimuttiṃ āhu ⁴ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.

សមណមុណ្ឌិកាបុត្តោ ឯវមាហ – ‘‘ចតូហិ ខោ អហំ, គហបតិ, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ បុរិសបុគ្គលំ បញ្ញបេមិ សម្បន្នកុសលំ បរមកុសលំ ឧត្តមបត្តិបត្តំ សមណំ អយោជ្ឈំ។ កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, គហបតិ, ន កាយេន បាបកម្មំ ករោតិ, ន បាបិកំ ⁵ វាចំ ភាសតិ, ន បាបកំ សង្កប្បំ សង្កប្បេតិ, ន បាបកំ អាជីវំ អាជីវតិ។ ឥមេហិ ខោ អហំ, គហបតិ , ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ បុរិសបុគ្គលំ បញ្ញបេមិ សម្បន្នកុសលំ បរមកុសលំ ឧត្តមបត្តិបត្តំ សមណំ អយោជ្ឈំ; ឯវមេវ សន្តេកេ សមណព្រាហ្មណា សីលុត្តមវាទា; តេ សីលមត្តេន សញ្ញមមត្តេន សំវរមត្តេន អវីតិក្កមមត្តេន សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ អាហុ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តី’’តិ – សីលុត្តមា សញ្ញមេនាហុ សុទ្ធិំ។

Samaṇamuṇḍikāputto evamāha – ‘‘catūhi kho ahaṃ, gahapati, dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ. Katamehi catūhi? Idha, gahapati, na kāyena pāpakammaṃ karoti, na pāpikaṃ ⁶ vācaṃ bhāsati, na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappeti, na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvati. Imehi kho ahaṃ, gahapati , catūhi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ; evameva santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā; te sīlamattena saññamamattena saṃvaramattena avītikkamamattena suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ āhu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantī’’ti – sīluttamā saññamenāhu suddhiṃ.

វតំ សមាទាយ ឧបដ្ឋិតាសេតិ។ វតន្តិ ហត្ថិវតំ វា អស្សវតំ វា គោវតំ វា កុក្កុរវតំ វា កាកវតំ វា វាសុទេវវតំ វា ពលទេវវតំ វា បុណ្ណភទ្ទវតំ វា មណិភទ្ទវតំ វា អគ្គិវតំ វា នាគវតំ វា សុបណ្ណវតំ វា យក្ខវតំ វា អសុរវតំ វា គន្ធព្ពវតំ វា មហារាជវតំ វា ចន្ទវតំ វា សូរិយវតំ វា ឥន្ទវតំ វា ព្រហ្មវតំ វា ទេវវតំ វា ទិសាវតំ វា អាទាយ សមាទាយ អាទិយិត្វា សមាទិយិត្វា គណ្ហិត្វា បរាមសិត្វា អភិនិវិសិត្វា ឧបដ្ឋិតា បច្ចុបដ្ឋិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តាតិ – វតំ សមាទាយ ឧបដ្ឋិតាសេ។

Vataṃ samādāya upaṭṭhitāseti. Vatanti hatthivataṃ vā assavataṃ vā govataṃ vā kukkuravataṃ vā kākavataṃ vā vāsudevavataṃ vā baladevavataṃ vā puṇṇabhaddavataṃ vā maṇibhaddavataṃ vā aggivataṃ vā nāgavataṃ vā supaṇṇavataṃ vā yakkhavataṃ vā asuravataṃ vā gandhabbavataṃ vā mahārājavataṃ vā candavataṃ vā sūriyavataṃ vā indavataṃ vā brahmavataṃ vā devavataṃ vā disāvataṃ vā ādāya samādāya ādiyitvā samādiyitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā upaṭṭhitā paccupaṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – vataṃ samādāya upaṭṭhitāse.

ឥធេវ សិក្ខេម អថស្ស សុទ្ធិន្តិ។ ឥធាតិ សកាយ ទិដ្ឋិយា សកាយ ខន្តិយា សកាយ រុចិយា សកាយ លទ្ធិយា។ សិក្ខេមាតិ សិក្ខេម អាចរេម សមាចរេម សមាទាយ វត្តេមាតិ – ឥធេវ សិក្ខេម។ អថស្ស សុទ្ធិន្តិ អថស្ស សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិន្តិ – ឥធេវ សិក្ខេម អថស្ស សុទ្ធិំ។

Idheva sikkhema athassa suddhinti. Idhāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Sikkhemāti sikkhema ācarema samācarema samādāya vattemāti – idheva sikkhema. Athassa suddhinti athassa suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttinti – idheva sikkhema athassa suddhiṃ.

ភវូបនីតា កុសលាវទានាតិ។ ភវូបនីតាតិ ភវូបនីតា ភវូបគតា ភវជ្ឈោសិតា ភវាធិមុត្តាតិ – ភវូបនីតា ។ កុសលាវទានាតិ កុសលវាទា បណ្ឌិតវាទា ថិរវាទា ញាយវាទា ហេតុវាទា លក្ខណវាទា ការណវាទា ឋានវាទា សកាយ លទ្ធិយាតិ – ភវូបនីតា កុសលាវទានា។

Bhavūpanītākusalāvadānāti. Bhavūpanītāti bhavūpanītā bhavūpagatā bhavajjhositā bhavādhimuttāti – bhavūpanītā . Kusalāvadānāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – bhavūpanītā kusalāvadānā.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘សីលុត្តមា សញ្ញមេនាហុ សុទ្ធិំ, វតំ សមាទាយ ឧបដ្ឋិតាសេ;

‘‘Sīluttamā saññamenāhu suddhiṃ, vataṃ samādāya upaṭṭhitāse;

ឥធេវ សិក្ខេម អថស្ស សុទ្ធិំ, ភវូបនីតា កុសលាវទានា’’តិ។

Idheva sikkhema athassa suddhiṃ, bhavūpanītā kusalāvadānā’’ti.

១៣៤.

134.

សចេ ចុតោ សីលវតតោ ហោតិ, បវេធតី ⁷ កម្មវិរាធយិត្វា;

Sace cuto sīlavatato hoti, pavedhatī⁸kammavirādhayitvā;

បជប្បតី ⁹ បត្ថយតី ច សុទ្ធិំ, សត្ថាវ ហីនោ បវសំ ឃរម្ហា។

Pajappatī¹⁰patthayatī ca suddhiṃ, satthāva hīno pavasaṃ gharamhā.

សចេ ចុតោ សីលវតតោ ហោតីតិ។ ទ្វីហិ ការណេហិ សីលវតតោ ចវតិ – បរវិច្ឆិន្ទនាយ វា ចវតិ, អនភិសម្ភុណន្តោ វា ចវតិ។ កថំ បរវិច្ឆិន្ទនាយ ចវតិ? បរោ វិច្ឆិន្ទតិ សោ សត្ថា ន សព្ពញ្ញូ, ធម្មោ ន ស្វាក្ខាតោ, គណោ ន សុប្បដិបន្នោ, ទិដ្ឋិ ន ភទ្ទិកា, បដិបទា ន សុបញ្ញត្តា, មគ្គោ ន និយ្យានិកោ, នត្ថេត្ថ សុទ្ធិ វា វិសុទ្ធិ វា បរិសុទ្ធិ វា, មុត្តិ វា វិមុត្តិ វា បរិមុត្តិ វា, នត្ថេត្ថ សុជ្ឈន្តិ វា វិសុជ្ឈន្តិ វា បរិសុជ្ឈន្តិ វា, មុច្ចន្តិ វា វិមុច្ចន្តិ វា, បរិមុច្ចន្តិ វា, ហីនា និហីនា ឱមកា លាមកា ឆតុក្កា បរិត្តាតិ។ ឯវំ បរោ វិច្ឆិន្ទតិ។ ឯវំ វិច្ឆិន្ទិយមានោ សត្ថារា ចវតិ, ធម្មក្ខានា ចវតិ, គណា ចវតិ, ទិដ្ឋិយា ចវតិ, បដិបទាយ ចវតិ, មគ្គតោ ចវតិ។ ឯវំ បរិវិច្ឆិន្ទនាយ ចវតិ។ កថំ អនភិសម្ភុណន្តោ ចវតិ? សីលំ អនភិសម្ភុណន្តោ សីលតោ ចវតិ, វតំ អនភិសម្ភុណន្តោ វតតោ ចវតិ, សីលព្ពតំ អនភិសម្ភុណន្តោ សីលព្ពតតោ ចវតិ។ ឯវំ អនភិសម្ភុណន្តោ ចវតីតិ – សចេ ចុតោ សីលវតតោ ហោតិ។

Sace cuto sīlavatato hotīti. Dvīhi kāraṇehi sīlavatato cavati – paravicchindanāya vā cavati, anabhisambhuṇanto vā cavati. Kathaṃ paravicchindanāya cavati? Paro vicchindati so satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā, mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā, muccanti vā vimuccanti vā, parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti. Evaṃ paro vicchindati. Evaṃ vicchindiyamāno satthārā cavati, dhammakkhānā cavati, gaṇā cavati, diṭṭhiyā cavati, paṭipadāya cavati, maggato cavati. Evaṃ parivicchindanāya cavati. Kathaṃ anabhisambhuṇanto cavati? Sīlaṃ anabhisambhuṇanto sīlato cavati, vataṃ anabhisambhuṇanto vatato cavati, sīlabbataṃ anabhisambhuṇanto sīlabbatato cavati. Evaṃ anabhisambhuṇanto cavatīti – sace cuto sīlavatato hoti.

បវេធតិ កម្មវិរាធយិត្វាតិ។ បវេធតីតិ សីលំ វា វតំ វា សីលព្ពតំ វា ‘‘វិរទ្ធំ មយា, អបរទ្ធំ មយា, ខលិតំ មយា, គលិតំ មយា, អញ្ញាយ អបរទ្ធោ អហ’’ន្តិ វេធតិ បវេធតិ សម្បវេធតីតិ – បវេធតិ។ កម្មវិរាធយិត្វាតិ បុញ្ញាភិសង្ខារំ វា អបុញ្ញាភិសង្ខារំ វា អានេញ្ជាភិសង្ខារំ វា ‘‘វិរទ្ធំ មយា, អបរទ្ធំ មយា, ខលិតំ មយា, គលិតំ មយា, អញ្ញាយ អបរទ្ធោ អហ’’ន្តិ វេធតិ បវេធតិ សម្បវេធតីតិ – បវេធតិ កម្មវិរាធយិត្វា។

Pavedhati kammavirādhayitvāti. Pavedhatīti sīlaṃ vā vataṃ vā sīlabbataṃ vā ‘‘viraddhaṃ mayā, aparaddhaṃ mayā, khalitaṃ mayā, galitaṃ mayā, aññāya aparaddho aha’’nti vedhati pavedhati sampavedhatīti – pavedhati. Kammavirādhayitvāti puññābhisaṅkhāraṃ vā apuññābhisaṅkhāraṃ vā āneñjābhisaṅkhāraṃ vā ‘‘viraddhaṃ mayā, aparaddhaṃ mayā, khalitaṃ mayā, galitaṃ mayā, aññāya aparaddho aha’’nti vedhati pavedhati sampavedhatīti – pavedhati kammavirādhayitvā.

បជប្បតី បត្ថយតី ច សុទ្ធិន្តិ។ បជប្បតីតិ សីលំ វា ជប្បតិ, វតំ វា ជប្បតិ, សីលព្ពតំ វា ជប្បតិ បជប្បតិ អភិជប្បតីតិ – បជប្បតិ។ បត្ថយតី ច សុទ្ធិន្តិ សីលសុទ្ធិំ វា បត្ថេតិ, វតសុទ្ធិំ វា បត្ថេតិ, សីលព្ពតសុទ្ធិំ វា បត្ថេតិ បិហេតិ អភិជប្បតីតិ – បជប្បតី បត្ថយតី ច សុទ្ធិំ។

Pajappatī patthayatī ca suddhinti. Pajappatīti sīlaṃ vā jappati, vataṃ vā jappati, sīlabbataṃ vā jappati pajappati abhijappatīti – pajappati. Patthayatī ca suddhinti sīlasuddhiṃ vā pattheti, vatasuddhiṃ vā pattheti, sīlabbatasuddhiṃ vā pattheti piheti abhijappatīti – pajappatī patthayatī ca suddhiṃ.

សត្ថាវ ហីនោ បវសំ ឃរម្ហាតិ។ យថា បុរិសោ ឃរតោ និក្ខន្តោ សត្ថេន បវសំ វសន្តោ សត្ថា ឱហីនោ, តំ វា សត្ថំ អនុពន្ធតិ សកំ វា ឃរំ បច្ចាគច្ឆតិ; ឯវមេវ សោ ទិដ្ឋិគតិកោ តំ វា សត្ថារំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា សត្ថារំ គណ្ហាតិ, តំ វា ធម្មក្ខានំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា ធម្មក្ខានំ គណ្ហាតិ, តំ វា គណំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា គណំ គណ្ហាតិ, តំ វា ទិដ្ឋិំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា ទិដ្ឋិំ គណ្ហាតិ, តំ វា បដិបទំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា បដិបទំ គណ្ហាតិ, តំ វា មគ្គំ គណ្ហាតិ អញ្ញំ វា មគ្គំ គណ្ហាតិ បរាមសតិ អភិនិវិសតីតិ – សត្ថាវ ហីនោ បវសំ ឃរម្ហា។

Satthāva hīno pavasaṃ gharamhāti. Yathā puriso gharato nikkhanto satthena pavasaṃ vasanto satthā ohīno, taṃ vā satthaṃ anubandhati sakaṃ vā gharaṃ paccāgacchati; evameva so diṭṭhigatiko taṃ vā satthāraṃ gaṇhāti aññaṃ vā satthāraṃ gaṇhāti, taṃ vā dhammakkhānaṃ gaṇhāti aññaṃ vā dhammakkhānaṃ gaṇhāti, taṃ vā gaṇaṃ gaṇhāti aññaṃ vā gaṇaṃ gaṇhāti, taṃ vā diṭṭhiṃ gaṇhāti aññaṃ vā diṭṭhiṃ gaṇhāti, taṃ vā paṭipadaṃ gaṇhāti aññaṃ vā paṭipadaṃ gaṇhāti, taṃ vā maggaṃ gaṇhāti aññaṃ vā maggaṃ gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti – satthāva hīno pavasaṃ gharamhā.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘សចេ ចុតោ សីលវតតោ ហោតិ, បវេធតី កម្មវិរាធយិត្វា;

‘‘Sace cuto sīlavatato hoti, pavedhatī kammavirādhayitvā;

បជប្បតី បត្ថយតី ច សុទ្ធិំ, សត្ថាវ ហីនោ បវសំ ឃរម្ហា’’តិ។

Pajappatī patthayatī ca suddhiṃ, satthāva hīno pavasaṃ gharamhā’’ti.

១៣៥.

135.

សីលព្ពតំ វាបិ បហាយ សព្ពំ, កម្មញ្ច សាវជ្ជនវជ្ជមេតំ;

Sīlabbataṃvāpi pahāya sabbaṃ, kammañca sāvajjanavajjametaṃ;

សុទ្ធិំ អសុទ្ធិន្តិ អបត្ថយានោ, វិរតោ ចរេ សន្តិមនុគ្គហាយ។

Suddhiṃ asuddhinti apatthayāno, virato care santimanuggahāya.

សីលព្ពតំ វាបិ បហាយ សព្ពន្តិ។ សព្ពា សីលសុទ្ធិយោ បហាយ បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វា, សព្ពា វតសុទ្ធិយោ បហាយ បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វា, សព្ពា សីលព្ពតសុទ្ធិយោ បហាយ បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វាតិ – សីលព្ពតំ វាបិ បហាយ សព្ពំ។

Sīlabbataṃvāpi pahāya sabbanti. Sabbā sīlasuddhiyo pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvā, sabbā vatasuddhiyo pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvā, sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ.

កម្មញ្ច សាវជ្ជនវជ្ជមេតន្តិ។ សាវជ្ជកម្មំ វុច្ចតិ – កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ។ អនវជ្ជកម្មំ វុច្ចតិ – សុក្កំ សុក្កវិបាកំ។ សាវជ្ជញ្ច កម្មំ អនវជ្ជញ្ច កម្មំ បហាយ បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វាតិ – កម្មញ្ច សាវជ្ជនវជ្ជមេតំ។

Kammañca sāvajjanavajjametanti. Sāvajjakammaṃ vuccati – kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ. Anavajjakammaṃ vuccati – sukkaṃ sukkavipākaṃ. Sāvajjañca kammaṃ anavajjañca kammaṃ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – kammañca sāvajjanavajjametaṃ.

សុទ្ធិំ អសុទ្ធិន្តិ អបត្ថយានោតិ។ អសុទ្ធិន្តិ អសុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, អកុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ។ សុទ្ធិន្តិ សុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, បញ្ច កាមគុណេ បត្ថេន្តិ; អសុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, អកុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ, បញ្ច កាមគុណេ បត្ថេន្តិ; សុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បត្ថេន្តិ, អសុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, អកុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ, បញ្ច កាមគុណេ បត្ថេន្តិ, ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បត្ថេន្តិ; សុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, តេធាតុកេ កុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ, អសុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, អកុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ, បញ្ច កាមគុណេ បត្ថេន្តិ, ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បត្ថេន្តិ, តេធាតុកេ កុសលេ ធម្មេ បត្ថេន្តិ; សុទ្ធិំ បត្ថេន្តិ, បុថុជ្ជនកល្យាណកា ¹¹ និយាមាវក្កន្តិំ ¹² បត្ថេន្តិ។ សេក្ខា អគ្គធម្មំ អរហត្តំ បត្ថេន្តិ។ អរហត្តេ បត្តេ អរហា នេវ អកុសលេ ធម្មេ បត្ថេតិ, នបិ បញ្ច កាមគុណេ បត្ថេតិ, នបិ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បត្ថេតិ, នបិ តេធាតុកេ កុសលេ ធម្មេ បត្ថេតិ, នបិ និយាមាវក្កន្តិំ បត្ថេតិ, នបិ អគ្គធម្មំ អរហត្តំ បត្ថេតិ។ បត្ថនា សមតិក្កន្តោ អរហា វុទ្ធិបារិហានិវីតិវត្តោ ¹³។ សោ វុដ្ឋវាសោ ចិណ្ណចរណោ…បេ.… ជាតិជរាមរណសំសារោ នត្ថិ តស្ស បុនព្ភវោតិ – សុទ្ធិំ អសុទ្ធិន្តិ អបត្ថយានោ។

Suddhiṃ asuddhinti apatthayānoti. Asuddhinti asuddhiṃ patthenti, akusale dhamme patthenti. Suddhinti suddhiṃ patthenti, pañca kāmaguṇe patthenti; asuddhiṃ patthenti, akusale dhamme patthenti, pañca kāmaguṇe patthenti; suddhiṃ patthenti, dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni patthenti, asuddhiṃ patthenti, akusale dhamme patthenti, pañca kāmaguṇe patthenti, dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni patthenti; suddhiṃ patthenti, tedhātuke kusale dhamme patthenti, asuddhiṃ patthenti, akusale dhamme patthenti, pañca kāmaguṇe patthenti, dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni patthenti, tedhātuke kusale dhamme patthenti; suddhiṃ patthenti, puthujjanakalyāṇakā ¹⁴ niyāmāvakkantiṃ ¹⁵ patthenti. Sekkhā aggadhammaṃ arahattaṃ patthenti. Arahatte patte arahā neva akusale dhamme pattheti, napi pañca kāmaguṇe pattheti, napi dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pattheti, napi tedhātuke kusale dhamme pattheti, napi niyāmāvakkantiṃ pattheti, napi aggadhammaṃ arahattaṃ pattheti. Patthanā samatikkanto arahā vuddhipārihānivītivatto ¹⁶. So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo…pe… jātijarāmaraṇasaṃsāro natthi tassa punabbhavoti – suddhiṃ asuddhinti apatthayāno.

វិរតោ ចរេ សន្តិមនុគ្គហាយាតិ។ វិរតោតិ សុទ្ធិអសុទ្ធិយា អារតោ អស្ស វិរតោ បដិវិរតោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ, វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – វិរតោ។ ចរេតិ ចរេយ្យ វិចរេយ្យ វិហរេយ្យ ឥរិយេយ្យ វត្តេយ្យ បាលេយ្យ យបេយ្យ យាបេយ្យាតិ – វិរតោ ចរេ។ សន្តិមនុគ្គហាយាតិ សន្តិយោ វុច្ចន្តិ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ ទិដ្ឋិសន្តិយោ អគណ្ហន្តោ អបរាមសន្តោ អនភិនិវិសន្តោតិ – វិរតោ ចរេ សន្តិមនុគ្គហាយ។

Viratocare santimanuggahāyāti. Viratoti suddhiasuddhiyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto, vimariyādikatena cetasā viharatīti – virato. Careti careyya vicareyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti – virato care. Santimanuggahāyāti santiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisantiyo agaṇhanto aparāmasanto anabhinivisantoti – virato care santimanuggahāya.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘សីលព្ពតំ វាបិ បហាយ សព្ពំ, កម្មញ្ច សាវជ្ជនវជ្ជមេតំ;

‘‘Sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ, kammañca sāvajjanavajjametaṃ;

សុទ្ធិំ អសុទ្ធិន្តិ អបត្ថយានោ, វិរតោ ចរេ សន្តិមនុគ្គហាយា’’តិ។

Suddhiṃ asuddhinti apatthayāno, virato care santimanuggahāyā’’ti.

១៣៦.

136.

តមូបនិស្សាយ ជិគុច្ឆិតំ វា, អថ វាបិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា;

Tamūpanissāyajigucchitaṃ vā, atha vāpi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā;

ឧទ្ធំសរា សុទ្ធិមនុត្ថុនន្តិ, អវីតតណ្ហាសេ ភវាភវេសុ។

Uddhaṃsarā suddhimanutthunanti, avītataṇhāse bhavābhavesu.

តមូបនិស្សាយ ជិគុច្ឆិតំ វាតិ។ សន្តេកេ សមណព្រាហ្មណា តបោជិគុច្ឆវាទា តបោជិគុច្ឆសារា តបោជិគុច្ឆនិស្សិតា អានិស្សិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តាតិ – តមូបនិស្សាយ ជិគុច្ឆិតំ វា។

Tamūpanissāya jigucchitaṃ vāti. Santeke samaṇabrāhmaṇā tapojigucchavādā tapojigucchasārā tapojigucchanissitā ānissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – tamūpanissāya jigucchitaṃ vā.

អថ វាបិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វាតិ។ ទិដ្ឋំ វា ទិដ្ឋសុទ្ធិំ វា សុតំ វា សុតសុទ្ធិំ វា មុតំ វា មុតសុទ្ធិំ វា និស្សាយ ឧបនិស្សាយ គណ្ហិត្វា បរាមសិត្វា អភិនិវិសិត្វាតិ – អថ វាបិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា។

Atha vāpi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vāti. Diṭṭhaṃ vā diṭṭhasuddhiṃ vā sutaṃ vā sutasuddhiṃ vā mutaṃ vā mutasuddhiṃ vā nissāya upanissāya gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti – atha vāpi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā.

ឧទ្ធំសរា សុទ្ធិមនុត្ថុនន្តីតិ។ សន្តេកេ សមណព្រាហ្មណា ឧទ្ធំសរាវាទា។ កតមេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឧទ្ធំសរាវាទា? យេ តេ សមណព្រាហ្មណា អច្ចន្តសុទ្ធិកា, សំសារសុទ្ធិកា, អកិរិយទិដ្ឋិកា, សស្សតវាទា – ឥមេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឧទ្ធំសរាវាទា។ តេ សំសារេ សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ ថុនន្តិ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តីតិ – ឧទ្ធំសរា សុទ្ធិមនុត្ថុនន្តិ។

Uddhaṃsarā suddhimanutthunantīti. Santeke samaṇabrāhmaṇā uddhaṃsarāvādā. Katame te samaṇabrāhmaṇā uddhaṃsarāvādā? Ye te samaṇabrāhmaṇā accantasuddhikā, saṃsārasuddhikā, akiriyadiṭṭhikā, sassatavādā – ime te samaṇabrāhmaṇā uddhaṃsarāvādā. Te saṃsāre suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – uddhaṃsarā suddhimanutthunanti.

អវីតតណ្ហាសេ ភវាភវេសូតិ។ តណ្ហាតិ រូបតណ្ហា សទ្ទតណ្ហា គន្ធតណ្ហា រសតណ្ហា ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ធម្មតណ្ហា។ ភវាភវេសូតិ ភវាភវេ កម្មភវេ បុនព្ភវេ កាមភវេ, កម្មភវេ កាមភវេ បុនព្ភវេ រូបភវេ , កម្មភវេ រូបភវេ បុនព្ភវេ អរូបភវេ, កម្មភវេ អរូបភវេ បុនព្ភវេ បុនប្បុនព្ភវេ បុនប្បុនគតិយា បុនប្បុនឧបបត្តិយា បុនប្បុនបដិសន្ធិយា បុនប្បុនអត្តភាវាភិនិព្ពត្តិយា អវីតតណ្ហា អវិគតតណ្ហា អចត្តតណ្ហា អវន្តតណ្ហា អមុត្តតណ្ហា អប្បហីនតណ្ហា អប្បដិនិស្សដ្ឋតណ្ហាតិ – អវីតតណ្ហាសេ ភវាភវេសុ។

Avītataṇhāse bhavābhavesūti. Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā. Bhavābhavesūti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave , kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā avītataṇhā avigatataṇhā acattataṇhā avantataṇhā amuttataṇhā appahīnataṇhā appaṭinissaṭṭhataṇhāti – avītataṇhāse bhavābhavesu.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘តមូបនិស្សាយ ជិគុច្ឆិតំ វា, អថ វាបិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា;

‘‘Tamūpanissāya jigucchitaṃ vā, atha vāpi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā;

ឧទ្ធំសរា សុទ្ធិមនុត្ថុនន្តិ, អវីតតណ្ហាសេ ភវាភវេសូ’’តិ។

Uddhaṃsarā suddhimanutthunanti, avītataṇhāse bhavābhavesū’’ti.

១៣៧.

137.

បត្ថយមានស្ស ហិ ជប្បិតានិ, បវេធិតំ វាបិ បកប្បិតេសុ;

Patthayamānassa hi jappitāni, pavedhitaṃ vāpi pakappitesu;

ចុតូបបាតោ ឥធ យស្ស នត្ថិ, ស កេន វេធេយ្យ កុហិំ វ ជប្បេ។

Cutūpapāto idha yassa natthi, sa kena vedheyya kuhiṃ va jappe.

បត្ថយមានស្ស ហិ ជប្បិតានីតិ។ បត្ថនា វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ បត្ថយមានស្សាតិ បត្ថយមានស្ស ឥច្ឆមានស្ស សាទិយមានស្ស បិហយមានស្ស អភិជប្បយមានស្សាតិ – បត្ថយមានស្ស ហិ។ ជប្បិតានីតិ។ ជប្បនា វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលន្តិ – បត្ថយមានស្ស ហិ ជប្បិតានិ។

Patthayamānassa hi jappitānīti. Patthanā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Patthayamānassāti patthayamānassa icchamānassa sādiyamānassa pihayamānassa abhijappayamānassāti – patthayamānassa hi. Jappitānīti. Jappanā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlanti – patthayamānassa hi jappitāni.

បវេធិតំ វាបិ បកប្បិតេសូតិ។ បកប្បនាតិ ទ្វេ បកប្បនា – តណ្ហាបកប្បនា ច ទិដ្ឋិបកប្បនា ច…បេ.… អយំ តណ្ហាបកប្បនា…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិបកប្បនា។ បវេធិតំ វាបិ បកប្បិតេសូតិ។ បកប្បិតំ វត្ថុំ អច្ឆេទសង្កិនោបិ វេធេន្តិ, អច្ឆិជ្ជន្តេបិ វេធេន្តិ, អច្ឆិន្នេបិ វេធេន្តិ; បកប្បិតំ វត្ថុំ វិបរិណាមសង្កិនោបិ វេធេន្តិ, វិបរិណមន្តេបិ វេធេន្តិ, វិបរិណតេបិ វេធេន្តិ បវេធេន្តិ សម្បវេធេន្តីតិ – បវេធិតំ វាបិ បកប្បិតេសុ។

Pavedhitaṃ vāpi pakappitesūti. Pakappanāti dve pakappanā – taṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca…pe… ayaṃ taṇhāpakappanā…pe… ayaṃ diṭṭhipakappanā. Pavedhitaṃ vāpi pakappitesūti. Pakappitaṃ vatthuṃ acchedasaṅkinopi vedhenti, acchijjantepi vedhenti, acchinnepi vedhenti; pakappitaṃ vatthuṃ vipariṇāmasaṅkinopi vedhenti, vipariṇamantepi vedhenti, vipariṇatepi vedhenti pavedhenti sampavedhentīti – pavedhitaṃ vāpi pakappitesu.

ចុតូបបាតោ ឥធ យស្ស នត្ថីតិ។ យស្សាតិ អរហតោ ខីណាសវស្ស។ យស្ស គមនំ អាគមនំ គមនាគមនំ កាលំគតិ ភវាភវោ ចុតិ ច ឧបបត្តិ ច និព្ពត្តិ ច ភេទោ ច ជាតិ ច ជរាមរណញ្ច នត្ថិ ន សន្តិ ន សំវិជ្ជន្តិ នុបលព្ភន្តិ, បហីនា សមុច្ឆិន្នា វូបសន្តា បដិបស្សទ្ធា អភព្ពុប្បត្តិកា ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍាតិ – ចុតូបបាតោ ឥធ យស្ស នត្ថិ។

Cutūpapāto idha yassa natthīti. Yassāti arahato khīṇāsavassa. Yassa gamanaṃ āgamanaṃ gamanāgamanaṃ kālaṃgati bhavābhavo cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarāmaraṇañca natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – cutūpapāto idha yassa natthi.

ស កេន វេធេយ្យ កុហិំ វ ជប្បេតិ។ សោ កេន រាគេន វេធេយ្យ, កេន ទោសេន វេធេយ្យ, កេន មោហេន វេធេយ្យ, កេន មានេន វេធេយ្យ, កាយ ទិដ្ឋិយា វេធេយ្យ, កេន ឧទ្ធច្ចេន វេធេយ្យ, កាយ វិចិកិច្ឆាយ វេធេយ្យ, កេហិ អនុសយេហិ វេធេយ្យ – រត្តោតិ វា ទុដ្ឋោតិ វា មូឡ្ហោតិ វា វិនិពទ្ធោតិ វា បរាមដ្ឋោតិ វា វិក្ខេបគតោតិ វា អនិដ្ឋង្គតោតិ វា ថាមគតោតិ វា។ តេ អភិសង្ខារា បហីនា; អភិសង្ខារានំ បហីនត្តា គតិយា កេន វេធេយ្យ – នេរយិកោតិ វា តិរច្ឆានយោនិកោតិ វា បេត្តិវិសយិកោតិ វា មនុស្សោតិ វា ទេវោតិ វា រូបីតិ វា អរូបីតិ វា សញ្ញីតិ វា អសញ្ញីតិ វា នេវសញ្ញីនាសញ្ញីតិ វា, សោ ហេតុ នត្ថិ បច្ចយោ នត្ថិ ការណំ នត្ថិ យេន វេធេយ្យ បវេធេយ្យ សម្បវេធេយ្យាតិ – ស កេន វេធេយ្យ។ កុហិំវ ជប្បេតិ កុហិំ វា ជប្បេយ្យ កិម្ហិ ជប្បេយ្យ, កត្ថ ជប្បេយ្យ បជប្បេយ្យ អភិជប្បេយ្យាតិ – ស កេន វេធេយ្យ កុហិំ វ ជប្បេ។

Sakena vedheyya kuhiṃ va jappeti. So kena rāgena vedheyya, kena dosena vedheyya, kena mohena vedheyya, kena mānena vedheyya, kāya diṭṭhiyā vedheyya, kena uddhaccena vedheyya, kāya vicikicchāya vedheyya, kehi anusayehi vedheyya – rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā pahīnā; abhisaṅkhārānaṃ pahīnattā gatiyā kena vedheyya – nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā, so hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṃ natthi yena vedheyya pavedheyya sampavedheyyāti – sa kena vedheyya. Kuhiṃva jappeti kuhiṃ vā jappeyya kimhi jappeyya, kattha jappeyya pajappeyya abhijappeyyāti – sa kena vedheyya kuhiṃ va jappe.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘បត្ថយមានស្ស ហិ ជប្បិតានិ, បវេធិតំ វាបិ បកប្បិតេសុ;

‘‘Patthayamānassa hi jappitāni, pavedhitaṃ vāpi pakappitesu;

ចុតូបបាតោ ឥធ យស្ស នត្ថិ, ស កេន វេធេយ្យ កុហិំ វ ជប្បេ’’តិ។

Cutūpapāto idha yassa natthi, sa kena vedheyya kuhiṃ va jappe’’ti.

១៣៨.

138.

យមាហុ ធម្មំ បរមន្តិ ឯកេ, តមេវ ហីនន្តិ បនាហុ អញ្ញេ;

Yamāhu dhammaṃ paramanti eke, tameva hīnanti panāhu aññe;

សច្ចោ នុ វាទោ កតមោ ឥមេសំ, សព្ពេវ ហីមេ កុសលាវទានា។

Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalāvadānā.

យមាហុ ធម្មំ បរមន្តិ ឯកេតិ។ យំ ធម្មំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ‘‘ឥទំ បរមំ អគ្គំ សេដ្ឋំ វិសិដ្ឋំ បាមោក្ខំ ឧត្តមំ បវរ’’ន្តិ , ឯវមាហំសុ ឯវំ កថេន្តិ ឯវំ ភណន្តិ ឯវំ ទីបយន្តិ ឯវំ វោហរន្តីតិ – យមាហុ ធម្មំ បរមន្តិ ឯកេ។

Yamāhu dhammaṃ paramanti eketi. Yaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘idaṃ paramaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavara’’nti , evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – yamāhu dhammaṃ paramanti eke.

តមេវ ហីនន្តិ បនាហុ អញ្ញេតិ តមេវ ធម្មំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ‘‘ហីនំ ឯតំ, និហីនំ ឯតំ, ឱមកំ ឯតំ, លាមកំ ឯតំ, ឆតុក្កំ ឯតំ, បរិត្តកំ ឯត’’ន្តិ, ឯវមាហំសុ ឯវំ កថេន្តិ ឯវំ ភណន្តិ ឯវំ ទីបយន្តិ ឯវំ វោហរន្តីតិ – តមេវ ហីនន្តិ បនាហុ អញ្ញេ។

Tameva hīnanti panāhu aññeti tameva dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘hīnaṃ etaṃ, nihīnaṃ etaṃ, omakaṃ etaṃ, lāmakaṃ etaṃ, chatukkaṃ etaṃ, parittakaṃ eta’’nti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – tameva hīnanti panāhu aññe.

សច្ចោ នុ វាទោ កតមោ ឥមេសន្តិ។ ឥមេសំ សមណព្រាហ្មណានំ វាទោ កតមោ សច្ចោ តច្ឆោ តថោ ភូតោ យាថាវោ អវិបរីតោតិ – សច្ចោ នុ វាទោ កតមោ ឥមេសំ។

Sacconu vādo katamo imesanti. Imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ vādo katamo sacco taccho tatho bhūto yāthāvo aviparītoti – sacco nu vādo katamo imesaṃ.

សព្ពេវ ហីមេ កុសលាវទានាតិ។ សព្ពេវិមេ សមណព្រាហ្មណា កុសលវាទា បណ្ឌិតវាទា ថិរវាទា ញាយវាទា ហេតុវាទា លក្ខណវាទា ការណវាទា ឋានវាទា សកាយ លទ្ធិយាតិ – សព្ពេវ ហីមេ កុសលាវទានា។

Sabbeva hīme kusalāvadānāti. Sabbevime samaṇabrāhmaṇā kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – sabbeva hīme kusalāvadānā.

តេនាហ សោ និម្មិតោ –

Tenāha so nimmito –

‘‘យមាហុ ធម្មំ បរមន្តិ ឯកេ, តមេវ ហីនន្តិ បនាហុ អញ្ញេ;

‘‘Yamāhu dhammaṃ paramanti eke, tameva hīnanti panāhu aññe;

សច្ចោ នុ វាទោ កតមោ ឥមេសំ, សព្ពេវ ហីមេ កុសលាវទានា’’តិ។

Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalāvadānā’’ti.

១៣៩.

139.

សកញ្ហិ ធម្មំ បរិបុណ្ណមាហុ, អញ្ញស្ស ធម្មំ បន ហីនមាហុ;

Sakañhi dhammaṃ paripuṇṇamāhu, aññassa dhammaṃ pana hīnamāhu;

ឯវម្បិ វិគ្គយ្ហ វិវាទយន្តិ, សកំ សកំ សម្មុតិមាហុ សច្ចំ។

Evampi viggayha vivādayanti, sakaṃ sakaṃ sammutimāhu saccaṃ.

សកញ្ហិ ធម្មំ បរិបុណ្ណមាហូតិ សកំ ធម្មំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ‘‘ឥទំ សមត្តំ បរិបុណ្ណំ អនោម’’ន្តិ, ឯវមាហំសុ…បេ.… ឯវំ វោហរន្តីតិ – សកញ្ហិ ធម្មំ បរិបុណ្ណមាហុ។

Sakañhi dhammaṃ paripuṇṇamāhūti sakaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘idaṃ samattaṃ paripuṇṇaṃ anoma’’nti, evamāhaṃsu…pe… evaṃ voharantīti – sakañhi dhammaṃ paripuṇṇamāhu.

អញ្ញស្ស ធម្មំ បន ហីនមាហូតិ។ អញ្ញស្ស ធម្មំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ‘‘ហីនំ ឯតំ, និហីនំ ឯតំ, ឱមកំ ឯតំ, លាមកំ ឯតំ, ឆតុក្កំ ឯតំ, បរិត្តកំ ឯត’’ន្តិ, ឯវមាហំសុ ឯវំ កថេន្តិ ឯវំ ភណន្តិ ឯវំ ទីបយន្តិ ឯវំ វោហរន្តីតិ – អញ្ញស្ស ធម្មំ បន ហីនមាហុ។

Aññassadhammaṃ pana hīnamāhūti. Aññassa dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘hīnaṃ etaṃ, nihīnaṃ etaṃ, omakaṃ etaṃ, lāmakaṃ etaṃ, chatukkaṃ etaṃ, parittakaṃ eta’’nti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – aññassa dhammaṃ pana hīnamāhu.

ឯវម្បិ វិគ្គយ្ហ វិវាទយន្តីតិ ឯវំ គហេត្វា ឧគ្គហេត្វា គណ្ហិត្វា បរាមសិត្វា អភិនិវិសិត្វា វិវាទយន្តិ, កលហំ ករោន្តិ, ភណ្ឌនំ ករោន្តិ, វិគ្គហំ ករោន្តិ, វិវាទំ ករោន្តិ, មេធគំ ករោន្តិ – ‘‘ន ត្វំ ឥមំ ធម្មវិនយំ អាជានាសិ…បេ.… និព្ពេឋេហិ វា សចេ បហោសី’’តិ – ឯវម្បិ វិគ្គយ្ហ វិវាទយន្តិ។

Evampi viggayha vivādayantīti evaṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti, kalahaṃ karonti, bhaṇḍanaṃ karonti, viggahaṃ karonti, vivādaṃ karonti, medhagaṃ karonti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi…pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti – evampi viggayha vivādayanti.

សកំ សកំ សម្មុតិមាហុ សច្ចន្តិ។ ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ – សកំ សកំ សម្មុតិមាហុ សច្ចំ។ ‘‘អសស្សតោ លោកោ …បេ.… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ – សកំ សកំ សម្មុតិមាហុ សច្ចំ។

Sakaṃ sakaṃ sammutimāhu saccanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti – sakaṃ sakaṃ sammutimāhu saccaṃ. ‘‘Asassato loko …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti – sakaṃ sakaṃ sammutimāhu saccaṃ.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘សកញ្ហិ ធម្មំ បរិបុណ្ណមាហុ, អញ្ញស្ស ធម្មំ បន ហីនមាហុ;

‘‘Sakañhi dhammaṃ paripuṇṇamāhu, aññassa dhammaṃ pana hīnamāhu;

ឯវម្បិ វិគ្គយ្ហ វិវាទយន្តិ, សកំ សកំ សម្មុតិមាហុ សច្ច’’ន្តិ។

Evampi viggayha vivādayanti, sakaṃ sakaṃ sammutimāhu sacca’’nti.

១៤០.

140.

បរស្ស ចេ វម្ភយិតេន ហីនោ, ន កោចិ ធម្មេសុ វិសេសិ អស្ស;

Parassace vambhayitena hīno, na koci dhammesu visesi assa;

បុថូ ហិ អញ្ញស្ស វទន្តិ ធម្មំ, និហីនតោ សម្ហិ ទឡ្ហំ វទានា។

Puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato samhi daḷhaṃ vadānā.

បរស្ស ចេ វម្ភយិតេន ហីនោតិ បរស្ស ចេ វម្ភយិតការណា និន្ទិតការណា គរហិតការណា ឧបវទិតការណា បរោ ពាលោ ហោតិ ហីនោ និហីនោ ឱមកោ លាមកោ ឆតុក្កោ បរិត្តោតិ – បរស្ស ចេ វម្ភយិតេន ហីនោ។

Parassace vambhayitena hīnoti parassa ce vambhayitakāraṇā ninditakāraṇā garahitakāraṇā upavaditakāraṇā paro bālo hoti hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti – parassa ce vambhayitena hīno.

ន កោចិ ធម្មេសុ វិសេសិ អស្សាតិ។ ធម្មេសុ ន កោចិ អគ្គោ សេដ្ឋោ វិសិដ្ឋោ បាមោក្ខោ ឧត្តមោ បវរោ អស្សាតិ – ន កោចិ ធម្មេសុ វិសេសិ អស្ស។

Na koci dhammesu visesi assāti. Dhammesu na koci aggo seṭṭho visiṭṭho pāmokkho uttamo pavaro assāti – na koci dhammesu visesi assa.

បុថូ ហិ អញ្ញស្ស វទន្តិ ធម្មំ, និហីនតោតិ។ ពហុកាបិ ពហូនំ ធម្មំ វទន្តិ ឧបវទន្តិ និន្ទន្តិ គរហន្តិ ហីនតោ និហីនតោ ឱមកតោ លាមកតោ ឆតុក្កតោ បរិត្តតោ, ពហុកាបិ ឯកស្ស ធម្មំ វទន្តិ ឧបវទន្តិ និន្ទន្តិ គរហន្តិ ហីនតោ និហីនតោ ឱមកតោ លាមកតោ ឆតុក្កតោ បរិត្តតោ, ឯកោបិ ពហូនំ ធម្មំ វទតិ ឧបវទតិ និន្ទតិ គរហតិ ហីនតោ និហីនតោ ឱមកតោ លាមកតោ ឆតុក្កតោ បរិត្តតោ, ឯកោបិ ឯកស្ស ធម្មំ វទតិ ឧបវទតិ និន្ទតិ គរហតិ ហីនតោ និហីនតោ ឱមកតោ លាមកតោ ឆតុក្កតោ បរិត្តតោតិ – បុថូ ហិ អញ្ញស្ស វទន្តិ ធម្មំ។

Puthūhi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnatoti. Bahukāpi bahūnaṃ dhammaṃ vadanti upavadanti nindanti garahanti hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato, bahukāpi ekassa dhammaṃ vadanti upavadanti nindanti garahanti hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato, ekopi bahūnaṃ dhammaṃ vadati upavadati nindati garahati hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato, ekopi ekassa dhammaṃ vadati upavadati nindati garahati hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittatoti – puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ.

និហីនតោ សម្ហិ ទឡ្ហំ វទានាតិ។ ធម្មោ សកាយនំ, ទិដ្ឋិ សកាយនំ, បដិបទា សកាយនំ, មគ្គោ សកាយនំ, សកាយនេ ទឡ្ហវាទា ថិរវាទា ពលិកវាទា អដ្ឋិតវាទាតិ – និហីនតោ សម្ហិ ទឡ្ហំ វទានា។

Nihīnato samhi daḷhaṃ vadānāti. Dhammo sakāyanaṃ, diṭṭhi sakāyanaṃ, paṭipadā sakāyanaṃ, maggo sakāyanaṃ, sakāyane daḷhavādā thiravādā balikavādā aṭṭhitavādāti – nihīnato samhi daḷhaṃ vadānā.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘បរស្ស ចេ វម្ភយិតេន ហីនោ, ន កោចិ ធម្មេសុ វិសេសិ អស្ស;

‘‘Parassa ce vambhayitena hīno, na koci dhammesu visesi assa;

បុថូ ហិ អញ្ញស្ស វទន្តិ ធម្មំ, និហីនតោ សម្ហិ ទឡ្ហំ វទានា’’តិ។

Puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato samhi daḷhaṃ vadānā’’ti.

១៤១.

141.

សទ្ធម្មបូជាបិ ¹⁷ បនា តថេវ, យថា បសំសន្តិ សកាយនានិ;

Saddhammapūjāpi¹⁸panā tatheva, yathā pasaṃsanti sakāyanāni;

សព្ពេវ វាទា ¹⁹ តថិយា ²⁰ ភវេយ្យុំ, សុទ្ធី ហិ នេសំ បច្ចត្តមេវ។

Sabbeva vādā²¹tathiyā²²bhaveyyuṃ, suddhī hi nesaṃ paccattameva.

សទ្ធម្មបូជាបិ បនា តថេវាតិ។ កតមា សទ្ធម្មបូជា? សកំ សត្ថារំ សក្ករោតិ គរុំ ករោតិ មានេតិ បូជេតិ ‘‘អយំ សត្ថា សព្ពញ្ញូ’’តិ – អយំ សទ្ធម្មបូជា។ សកំ ធម្មក្ខានំ សកំ គណំ សកំ ទិដ្ឋិំ សកំ បដិបទំ សកំ មគ្គំ សក្ករោតិ គរុំ ករោតិ មានេតិ បូជេតិ ‘‘អយំ មគ្គោ និយ្យានិកោ’’តិ – អយំ សទ្ធម្មបូជា ។ សទ្ធម្មបូជាបិ បនា តថេវាតិ សទ្ធម្មបូជា តថា តច្ឆា ភូតា យាថាវា អវិបរីតាតិ – សទ្ធម្មបូជាបិ បនា តថេវ។

Saddhammapūjāpi panā tathevāti. Katamā saddhammapūjā? Sakaṃ satthāraṃ sakkaroti garuṃ karoti māneti pūjeti ‘‘ayaṃ satthā sabbaññū’’ti – ayaṃ saddhammapūjā. Sakaṃ dhammakkhānaṃ sakaṃ gaṇaṃ sakaṃ diṭṭhiṃ sakaṃ paṭipadaṃ sakaṃ maggaṃ sakkaroti garuṃ karoti māneti pūjeti ‘‘ayaṃ maggo niyyāniko’’ti – ayaṃ saddhammapūjā . Saddhammapūjāpi panā tathevāti saddhammapūjā tathā tacchā bhūtā yāthāvā aviparītāti – saddhammapūjāpi panā tatheva.

យថា បសំសន្តិ សកាយនានីតិ។ ធម្មោ សកាយនំ ទិដ្ឋិ សកាយនំ បដិបទា សកាយនំ មគ្គោ សកាយនំ, សកាយនានិ បសំសន្តិ ថោមេន្តិ កិត្តេន្តិ វណ្ណេន្តីតិ – យថា បសំសន្តិ សកាយនានិ។

Yathā pasaṃsanti sakāyanānīti. Dhammo sakāyanaṃ diṭṭhi sakāyanaṃ paṭipadā sakāyanaṃ maggo sakāyanaṃ, sakāyanāni pasaṃsanti thomenti kittenti vaṇṇentīti – yathā pasaṃsanti sakāyanāni.

សព្ពេវ វាទា តថិយា ភវេយ្យុន្តិ សព្ពេវ វាទា តថា តច្ឆា ភូតា យាថាវា អវិបរីតា ភវេយ្យុន្តិ – សព្ពេវ វាទា តថិយា ភវេយ្យុំ។

Sabbeva vādā tathiyā bhaveyyunti sabbeva vādā tathā tacchā bhūtā yāthāvā aviparītā bhaveyyunti – sabbeva vādā tathiyā bhaveyyuṃ.

សុទ្ធី ហិ នេសំ បច្ចត្តមេវាតិ។ បច្ចត្តមេវ តេសំ សមណព្រាហ្មណានំ សុទ្ធិ វិសុទ្ធិ បរិសុទ្ធិ, មុត្តិ វិមុត្តិ បរិមុត្តីតិ – សុទ្ធី ហិ នេសំ បច្ចត្តមេវ។

Suddhīhi nesaṃ paccattamevāti. Paccattameva tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ suddhi visuddhi parisuddhi, mutti vimutti parimuttīti – suddhī hi nesaṃ paccattameva.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘សទ្ធម្មបូជាបិ បនា តថេវ, យថា បសំសន្តិ សកាយនានិ;

‘‘Saddhammapūjāpi panā tatheva, yathā pasaṃsanti sakāyanāni;

សព្ពេវ វាទា តថិយា ភវេយ្យុំ, សុទ្ធី ហិ នេសំ បច្ចត្តមេវា’’តិ។

Sabbeva vādā tathiyā bhaveyyuṃ, suddhī hi nesaṃ paccattamevā’’ti.

១៤២.

142.

ន ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យមត្ថិ, ធម្មេសុ និច្ឆេយ្យ សមុគ្គហីតំ;

Nabrāhmaṇassa paraneyyamatthi, dhammesu niccheyya samuggahītaṃ;

តស្មា វិវាទានិ ឧបាតិវត្តោ, ន ហិ សេដ្ឋតោ បស្សតិ ធម្មមញ្ញំ។

Tasmā vivādāni upātivatto, na hi seṭṭhato passati dhammamaññaṃ.

ន ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យមត្ថីតិ។ នាតិ បដិក្ខេបោ។ ព្រាហ្មណោតិ សត្តន្នំ ធម្មានំ ពាហិតត្តា ព្រាហ្មណោ…បេ.… អសិតោ តាទិ បវុច្ចតេ ស ព្រហ្មា។ ន ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យមត្ថីតិ ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យតា នត្ថិ, ព្រាហ្មណោ ន បរនេយ្យោ, ន បរបត្តិយោ, ន បរបច្ចយោ, ន បរបដិពទ្ធគូ ²³ ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យតា នត្ថិ, ព្រាហ្មណោ ន បរនេយ្យោ, ន បរបត្តិយោ, ន បរបច្ចយោ, ន បរបដិពទ្ធគូ ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្ត្ន្ត្តិ ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យតា នត្ថិ, ព្រាហ្មណោ ន បរនេយ្យោ , ន បរបត្តិយោ, ន បរបច្ចយោ, ន បរបដិពទ្ធគូ ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោតិ – ន ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យមត្ថិ។

Na brāhmaṇassa paraneyyamatthīti. Nāti paṭikkhepo. Brāhmaṇoti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo…pe… asito tādi pavuccate sa brahmā. Na brāhmaṇassa paraneyyamatthīti brāhmaṇassa paraneyyatā natthi, brāhmaṇo na paraneyyo, na parapattiyo, na parapaccayo, na parapaṭibaddhagū ²⁴ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti brāhmaṇassa paraneyyatā natthi, brāhmaṇo na paraneyyo, na parapattiyo, na parapaccayo, na parapaṭibaddhagū jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato. ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’ntntti brāhmaṇassa paraneyyatā natthi, brāhmaṇo na paraneyyo , na parapattiyo, na parapaccayo, na parapaṭibaddhagū jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissatoti – na brāhmaṇassa paraneyyamatthi.

ធម្មេសុ និច្ឆេយ្យ សមុគ្គហីតន្តិ។ ធម្មេសូតិ ទ្វាសដ្ឋិយា ទិដ្ឋិគតេសុ។ និច្ឆេយ្យាតិ និច្ឆិនិត្វា វិនិច្ឆិនិត្វា វិចិនិត្វា បវិចិនិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ឱធិគ្គាហោ ពិលគ្គាហោ វរគ្គាហោ កោដ្ឋាសគ្គាហោ ឧច្ចយគ្គាហោ សមុច្ចយគ្គាហោ ‘‘ឥទំ សច្ចំ តថំ ភូតំ យាថាវំ អវិបរីត’’ន្តិ គហិតំ បរាមដ្ឋំ អភិនិវិដ្ឋំ អជ្ឈោសិតំ អធិមុត្តំ នត្ថិ ន សន្តិ ន សំវិជ្ជតិ នុបលព្ភតិ, បហីនំ សមុច្ឆិន្នំ វូបសន្តំ បដិបស្សទ្ធំ អភព្ពុប្បត្តិកំ ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍន្តិ – ធម្មេសុ និច្ឆេយ្យ សមុគ្គហីតំ។

Dhammesu niccheyya samuggahītanti. Dhammesūti dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatesu. Niccheyyāti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho ‘‘idaṃ saccaṃ tathaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparīta’’nti gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ natthi na santi na saṃvijjati nupalabbhati, pahīnaṃ samucchinnaṃ vūpasantaṃ paṭipassaddhaṃ abhabbuppattikaṃ ñāṇagginā daḍḍhanti – dhammesu niccheyya samuggahītaṃ.

តស្មា វិវាទានិ ឧបាតិវត្តោតិ។ តស្មាតិ តស្មា តំការណា តំហេតុ តប្បច្ចយា តំនិទានា ទិដ្ឋិកលហានិ ទិដ្ឋិភណ្ឌនានិ ទិដ្ឋិវិគ្គហានិ ទិដ្ឋិវិវាទានិ ទិដ្ឋិមេធគានិ ឧបាតិវត្តោ អតិក្កន្តោ សមតិក្កន្តោ វីតិវត្តោតិ – តស្មា វិវាទានិ ឧបាតិវត្តោ។

Tasmā vivādāni upātivattoti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā diṭṭhikalahāni diṭṭhibhaṇḍanāni diṭṭhiviggahāni diṭṭhivivādāni diṭṭhimedhagāni upātivatto atikkanto samatikkanto vītivattoti – tasmā vivādāni upātivatto.

ន ហិ សេដ្ឋតោ បស្សតិ ធម្មមញ្ញន្តិ។ អញ្ញំ សត្ថារំ ធម្មក្ខានំ គណំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ អញ្ញត្រ សតិបដ្ឋានេហិ, អញ្ញត្រ សម្មប្បធានេហិ, អញ្ញត្រ ឥទ្ធិបាទេហិ , អញ្ញត្រ ឥន្ទ្រិយេហិ, អញ្ញត្រ ពលេហិ, អញ្ញត្រ ពោជ្ឈង្គេហិ, អញ្ញត្រ អរិយា អដ្ឋង្គិកា មគ្គា, អគ្គំ សេដ្ឋំ វិសិដ្ឋំ បាមោក្ខំ ឧត្តមំ បវរំ ធម្មំ ន បស្សតិ ន ទក្ខតិ ន ឱលោកេតិ ន និជ្ឈាយតិ ន ឧបបរិក្ខតីតិ – ន ហិ សេដ្ឋតោ បស្សតិ ធម្មមញ្ញំ។

Na hi seṭṭhato passati dhammamaññanti. Aññaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ aññatra satipaṭṭhānehi, aññatra sammappadhānehi, aññatra iddhipādehi , aññatra indriyehi, aññatra balehi, aññatra bojjhaṅgehi, aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā, aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ dhammaṃ na passati na dakkhati na oloketi na nijjhāyati na upaparikkhatīti – na hi seṭṭhato passati dhammamaññaṃ.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘ន ព្រាហ្មណស្ស បរនេយ្យមត្ថិ, ធម្មេសុ និច្ឆេយ្យ សមុគ្គហីតំ;

‘‘Na brāhmaṇassa paraneyyamatthi, dhammesu niccheyya samuggahītaṃ;

តស្មា វិវាទានិ ឧបាតិវត្តោ, ន ហិ សេដ្ឋតោ បស្សតិ ធម្មមញ្ញ’’ន្តិ។

Tasmā vivādāni upātivatto, na hi seṭṭhato passati dhammamañña’’nti.

១៤៣.

143.

ជានាមិ បស្សាមិ តថេវ ឯតំ, ទិដ្ឋិយា ឯកេ បច្ចេន្តិ សុទ្ធិំ;

Jānāmi passāmi tatheva etaṃ, diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṃ;

អទក្ខិ ចេ កិញ្ហិ តុមស្ស តេន, អតិសិត្វា អញ្ញេន វទន្តិ សុទ្ធិំ។

Adakkhi ce kiñhi tumassa tena, atisitvā aññena vadanti suddhiṃ.

ជានាមិ បស្សាមិ តថេវ ឯតន្តិ។ ជានាមីតិ បរចិត្តញាណេន ²⁵ វា ជានាមិ, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណេន វា ជានាមិ។ បស្សាមីតិ មំសចក្ខុនា វា បស្សាមិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា វា បស្សាមិ។ តថេវ ឯតន្តិ ឯតំ តថំ តច្ឆំ ភូតំ យាថាវំ អវិបរីតន្តិ – ជានាមិ បស្សាមិ តថេវ ឯតំ។

Jānāmi passāmi tatheva etanti. Jānāmīti paracittañāṇena ²⁶ vā jānāmi, pubbenivāsānussatiñāṇena vā jānāmi. Passāmīti maṃsacakkhunā vā passāmi, dibbena cakkhunā vā passāmi. Tatheva etanti etaṃ tathaṃ tacchaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparītanti – jānāmi passāmi tatheva etaṃ.

ទិដ្ឋិយា ឯកេ បច្ចេន្តិ សុទ្ធិន្តិ។ ទិដ្ឋិយា ឯកេ សមណព្រាហ្មណា សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ បច្ចេន្តិ។ ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ ទិដ្ឋិយា ឯកេ សមណព្រាហ្មណា សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ បច្ចេន្តិ។ ‘‘អសស្សតោ លោកោ…បេ.… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ ទិដ្ឋិយា ឯកេ សមណព្រាហ្មណា សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ បច្ចេន្តីតិ – ទិដ្ឋិយា ឯកេ បច្ចេន្តិ សុទ្ធិំ។

Diṭṭhiyā eke paccenti suddhinti. Diṭṭhiyā eke samaṇabrāhmaṇā suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ paccenti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti diṭṭhiyā eke samaṇabrāhmaṇā suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ paccenti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti diṭṭhiyā eke samaṇabrāhmaṇā suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ paccentīti – diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṃ.

អទក្ខិ ចេ កិញ្ហិ តុមស្ស តេនាតិ។ អទក្ខីតិ បរចិត្តញាណេន វា អទក្ខិ, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណេន វា អទក្ខិ, មំសចក្ខុនា វា អទក្ខិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា វា អទក្ខីតិ – អទក្ខិ ចេ។ កិញ្ហិ តុមស្ស តេនាតិ។ តស្ស តេន ទស្សនេន កិំ កតំ? ន ទុក្ខបរិញ្ញា អត្ថិ, ន សមុទយស្ស បហានំ អត្ថិ, ន មគ្គភាវនា អត្ថិ, ន ផលសច្ឆិកិរិយា អត្ថិ, ន រាគស្ស សមុច្ឆេទបហានំ អត្ថិ, ន ទោសស្ស សមុច្ឆេទបហានំ អត្ថិ, ន មោហស្ស សមុច្ឆេទបហានំ អត្ថិ , ន កិលេសានំ សមុច្ឆេទបហានំ អត្ថិ, ន សំសារវដ្ដស្ស ឧបច្ឆេទោ អត្ថីតិ – អទក្ខិ ចេ កិញ្ហិ តុមស្ស តេន។

Adakkhi ce kiñhi tumassa tenāti. Adakkhīti paracittañāṇena vā adakkhi, pubbenivāsānussatiñāṇena vā adakkhi, maṃsacakkhunā vā adakkhi, dibbena cakkhunā vā adakkhīti – adakkhi ce. Kiñhi tumassa tenāti. Tassa tena dassanena kiṃ kataṃ? Na dukkhapariññā atthi, na samudayassa pahānaṃ atthi, na maggabhāvanā atthi, na phalasacchikiriyā atthi, na rāgassa samucchedapahānaṃ atthi, na dosassa samucchedapahānaṃ atthi, na mohassa samucchedapahānaṃ atthi , na kilesānaṃ samucchedapahānaṃ atthi, na saṃsāravaṭṭassa upacchedo atthīti – adakkhi ce kiñhi tumassa tena.

អតិសិត្វា អញ្ញេន វទន្តិ សុទ្ធិន្តិ តេ តិត្ថិយា សុទ្ធិមគ្គំ វិសុទ្ធិមគ្គំ បរិសុទ្ធិមគ្គំ វោទាតមគ្គំ បរិវោទាតមគ្គំ អតិក្កមិត្វា សមតិក្កមិត្វា វីតិវត្តិត្វា អញ្ញត្រ សតិបដ្ឋានេហិ, អញ្ញត្រ សម្មប្បធានេហិ, អញ្ញត្រ ឥទ្ធិបាទេហិ, អញ្ញត្រ ឥន្ទ្រិយេហិ, អញ្ញត្រ ពលេហិ អញ្ញត្រ ពោជ្ឈង្គេហិ, អញ្ញត្រ អរិយា អដ្ឋង្គិកា មគ្គា សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តីតិ។ ឯវម្បិ អតិសិត្វា អញ្ញេន វទន្តិ សុទ្ធិំ។

Atisitvā aññena vadanti suddhinti te titthiyā suddhimaggaṃ visuddhimaggaṃ parisuddhimaggaṃ vodātamaggaṃ parivodātamaggaṃ atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā aññatra satipaṭṭhānehi, aññatra sammappadhānehi, aññatra iddhipādehi, aññatra indriyehi, aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi, aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti. Evampi atisitvā aññena vadanti suddhiṃ.

អថ វា ពុទ្ធា ច ពុទ្ធសាវកា ច បច្ចេកពុទ្ធា ច តេសំ តិត្ថិយានំ អសុទ្ធិមគ្គំ អវិសុទ្ធិមគ្គំ អបរិសុទ្ធិមគ្គំ អវោទាតមគ្គំ អបរិវោទាតមគ្គំ អតិក្កមិត្វា សមតិក្កមិត្វា វីតិវត្តិត្វា ចតូហិ សតិបដ្ឋានេហិ ចតូហិ សម្មប្បធានេហិ ចតូហិ ឥទ្ធិបាទេហិ បញ្ចហិ ឥន្ទ្រិយេហិ បញ្ចហិ ពលេហិ សត្តហិ ពោជ្ឈង្គេហិ អរិយេន អដ្ឋង្គិកេន មគ្គេន សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ, មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ វទន្តិ កថេន្តិ ភណន្តិ ទីបយន្តិ វោហរន្តីតិ – ឯវម្បិ អតិសិត្វា អញ្ញេន វទន្តិ សុទ្ធិំ។

Atha vā buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca tesaṃ titthiyānaṃ asuddhimaggaṃ avisuddhimaggaṃ aparisuddhimaggaṃ avodātamaggaṃ aparivodātamaggaṃ atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā catūhi satipaṭṭhānehi catūhi sammappadhānehi catūhi iddhipādehi pañcahi indriyehi pañcahi balehi sattahi bojjhaṅgehi ariyena aṭṭhaṅgikena maggena suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – evampi atisitvā aññena vadanti suddhiṃ.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘ជានាមិ បស្សាមិ តថេវ ឯតំ, ទិដ្ឋិយា ឯកេ បច្ចេន្តិ សុទ្ធិំ;

‘‘Jānāmi passāmi tatheva etaṃ, diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṃ;

អទក្ខិ ចេ កិញ្ហិ តុមស្ស តេន, អតិសិត្វា អញ្ញេន វទន្តិ សុទ្ធិ’’ន្តិ។

Adakkhi ce kiñhi tumassa tena, atisitvā aññena vadanti suddhi’’nti.

១៤៤.

144.

បស្សំ នរោ ទក្ខតិ នាមរូបំ, ទិស្វាន វា ញាយតិ ²⁷ តានិមេវ;

Passaṃ naro dakkhati nāmarūpaṃ, disvāna vā ñāyati²⁸tānimeva;

កាមំ ពហុំ បស្សតុ អប្បកំ វា, ន ហិ តេន សុទ្ធិំ កុសលា វទន្តិ។

Kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā, na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti.

បស្សំ នរោ ទក្ខតិ នាមរូបន្តិ បស្សំ នរោ ទក្ខតិ បរចិត្តញាណេន វា បស្សន្តោ, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណេន វា បស្សន្តោ, មំសចក្ខុនា វា បស្សន្តោ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា វា បស្សន្តោ នាមរូបំយេវ ទក្ខតិ និច្ចតោ សុខតោ អត្តតោ, ន តេសំ ធម្មានំ សមុទយំ វា អត្ថង្គមំ វា អស្សាទំ វា អាទីនវំ វា និស្សរណំ វា ទក្ខតីតិ – បស្សំ នរោ ទក្ខតិ នាមរូបំ។

Passaṃnaro dakkhati nāmarūpanti passaṃ naro dakkhati paracittañāṇena vā passanto, pubbenivāsānussatiñāṇena vā passanto, maṃsacakkhunā vā passanto, dibbena cakkhunā vā passanto nāmarūpaṃyeva dakkhati niccato sukhato attato, na tesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ vā atthaṅgamaṃ vā assādaṃ vā ādīnavaṃ vā nissaraṇaṃ vā dakkhatīti – passaṃ naro dakkhati nāmarūpaṃ.

ទិស្វាន វា ញាយតិ តានិមេវាតិ។ ទិស្វាតិ បរចិត្តញាណេន វា ទិស្វា, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណេន វា ទិស្វា, មំសចក្ខុនា វា ទិស្វា, ទិព្ពេន ចក្ខុនា វា ទិស្វា, នាមរូបំយេវ ទិស្វា ញាយតិ និច្ចតោ សុខតោ អត្តតោ, ន តេសំ ធម្មានំ សមុទយំ វា អត្ថង្គមំ វា អស្សាទំ វា អាទីនវំ វា និស្សរណំ វា ញាយតីតិ – ទិស្វាន វា ញាយតិ តានិមេវ។

Disvānavā ñāyati tānimevāti. Disvāti paracittañāṇena vā disvā, pubbenivāsānussatiñāṇena vā disvā, maṃsacakkhunā vā disvā, dibbena cakkhunā vā disvā, nāmarūpaṃyeva disvā ñāyati niccato sukhato attato, na tesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ vā atthaṅgamaṃ vā assādaṃ vā ādīnavaṃ vā nissaraṇaṃ vā ñāyatīti – disvāna vā ñāyati tānimeva.

កាមំ ពហុំ បស្សតុ អប្បកំ វាតិ។ កាមំ ពហុកំ វា បស្សន្តោ នាមរូបំ អប្បកំ វា និច្ចតោ សុខតោ អត្តតោតិ – កាមំ ពហុំ បស្សតុ អប្បកំ វា។

Kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vāti. Kāmaṃ bahukaṃ vā passanto nāmarūpaṃ appakaṃ vā niccato sukhato attatoti – kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā.

ន ហិ តេន សុទ្ធិំ កុសលា វទន្តីតិ។ កុសលាតិ យេ តេ ខន្ធកុសលា ធាតុកុសលា អាយតនកុសលា បដិច្ចសមុប្បាទកុសលា សតិបដ្ឋានកុសលា សម្មប្បធានកុសលា ឥទ្ធិបាទកុសលា ឥន្ទ្រិយកុសលា ពលកុសលា ពោជ្ឈង្គកុសលា មគ្គកុសលា ផលកុសលា និព្ពានកុសលា, តេ កុសលា បរចិត្តញាណេន វា បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណេន វា មំសចក្ខុនា វា ទិព្ពេន ចក្ខុនា វា នាមរូបទស្សនេន សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ ន វទន្តិ ន កថេន្តិ ន ភណន្តិ ន ទីបយន្តិ ន វោហរន្តីតិ – ន ហិ តេន សុទ្ធិំ កុសលា វទន្តិ។

Na hi tena suddhiṃ kusalā vadantīti. Kusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā paracittañāṇena vā pubbenivāsānussatiñāṇena vā maṃsacakkhunā vā dibbena cakkhunā vā nāmarūpadassanena suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti – na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘បស្សំ នរោ ទក្ខតិ នាមរូបំ, ទិស្វាន វា ញាយតិ តានិមេវ;

‘‘Passaṃ naro dakkhati nāmarūpaṃ, disvāna vā ñāyati tānimeva;

កាមំ ពហុំ បស្សតុ អប្បកំ វា, ន ហិ តេន សុទ្ធិំ កុសលា វទន្តី’’តិ។

Kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā, na hi tena suddhiṃ kusalā vadantī’’ti.

១៤៥.

145.

និវិស្សវាទី ន ហិ សុព្ពិនាយោ, បកប្បិតា ទិដ្ឋិបុរេក្ខរានោ;

Nivissavādīna hi subbināyo, pakappitā diṭṭhipurekkharāno;

យំ និស្សិតោ តត្ថ សុភំ វទានោ, សុទ្ធិំ វទោ តត្ថ តថទ្ទសា សោ។

Yaṃ nissito tattha subhaṃ vadāno, suddhiṃ vado tattha tathaddasā so.

និវិស្សវាទី ន ហិ សុព្ពិនាយោតិ។ ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ និវិស្សវាទី, ‘‘អសស្សតោ លោកោ…បេ.… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ – និវិស្សវាទី។ ន ហិ សុព្ពិនាយោតិ។ និវិស្សវាទី ទុព្ពិនយោ ទុប្បញ្ញាបយោ ²⁹ ទុន្និជ្ឈាបយោ ទុប្បេក្ខាបយោ ទុប្បសាទយោតិ – និវិស្សវាទី ន ហិ សុព្ពិនាយោ។

Nivissavādī na hi subbināyoti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti nivissavādī, ‘‘asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti – nivissavādī. Na hi subbināyoti. Nivissavādī dubbinayo duppaññāpayo ³⁰ dunnijjhāpayo duppekkhāpayo duppasādayoti – nivissavādī na hi subbināyo.

បកប្បិតា ទិដ្ឋិបុរេក្ខរានោតិ។ កប្បិតា បកប្បិតា អភិសង្ខតា សណ្ឋបិតា ទិដ្ឋិំ បុរេក្ខតោ កត្វា ចរតិ។ ទិដ្ឋិធជោ ទិដ្ឋិកេតុ ទិដ្ឋាធិបតេយ្យោ ទិដ្ឋិយា បរិវារិតោ ចរតីតិ – បកប្បិតា ទិដ្ឋិបុរេក្ខរានោ។

Pakappitā diṭṭhipurekkharānoti. Kappitā pakappitā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā diṭṭhiṃ purekkhato katvā carati. Diṭṭhidhajo diṭṭhiketu diṭṭhādhipateyyo diṭṭhiyā parivārito caratīti – pakappitā diṭṭhipurekkharāno.

យំ និស្សិតោ តត្ថ សុភំ វទានោតិ។ យំ និស្សិតោតិ យំ សត្ថារំ ធម្មក្ខានំ គណំ ទិដ្ឋិំ បដិបទំ មគ្គំ និស្សិតោ អានិស្សិតោ អល្លីនោ ឧបគតោ អជ្ឈោសិតោ អធិមុត្តោតិ – យំ និស្សិតោ។ តត្ថាតិ សកាយ ទិដ្ឋិយា សកាយ ខន្តិយា សកាយ រុចិយា សកាយ លទ្ធិយា។ សុភំ វទានោតិ សុភវាទោ សោភនវាទោ បណ្ឌិតវាទោ ថិរវាទោ ញាយវាទោ ហេតុវាទោ លក្ខណវាទោ ការណវាទោ ឋានវាទោ សកាយ លទ្ធិយាតិ – យំ និស្សិតោ តត្ថ សុភំ វទានោ។

Yaṃ nissito tattha subhaṃ vadānoti. Yaṃ nissitoti yaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ nissito ānissito allīno upagato ajjhosito adhimuttoti – yaṃ nissito. Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Subhaṃ vadānoti subhavādo sobhanavādo paṇḍitavādo thiravādo ñāyavādo hetuvādo lakkhaṇavādo kāraṇavādo ṭhānavādo sakāya laddhiyāti – yaṃ nissito tattha subhaṃ vadāno.

សុទ្ធិំ វទោ តត្ថ តថទ្ទសា សោតិ។ សុទ្ធិវាទោ វិសុទ្ធិវាទោ បរិសុទ្ធិវាទោ វោទាតវាទោ បរិវោទាតវាទោ។ អថ វា សុទ្ធិទស្សនោ វិសុទ្ធិទស្សនោ បរិសុទ្ធិទស្សនោ វោទាតទស្សនោ បរិវោទាតទស្សនោតិ – សុទ្ធិំ វាទោ។ តត្ថាតិ សកាយ ទិដ្ឋិយា សកាយ ខន្តិយា សកាយ រុចិយា សកាយ លទ្ធិយា តថំ តច្ឆំ ភូតំ យាថាវំ អវិបរីតន្តិ អទ្ទស្ស អទក្ខិ អបស្សិ បដិវិជ្ឈីតិ – សុទ្ធិំ វាទោ តត្ថ តថទ្ទសា សោ។

Suddhiṃ vado tattha tathaddasā soti. Suddhivādo visuddhivādo parisuddhivādo vodātavādo parivodātavādo. Atha vā suddhidassano visuddhidassano parisuddhidassano vodātadassano parivodātadassanoti – suddhiṃ vādo. Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā tathaṃ tacchaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparītanti addassa adakkhi apassi paṭivijjhīti – suddhiṃ vādo tattha tathaddasā so.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘និវិស្សវាទី ន ហិ សុព្ពិនាយោ, បកប្បិតា ទិដ្ឋិបុរេក្ខរានោ;

‘‘Nivissavādī na hi subbināyo, pakappitā diṭṭhipurekkharāno;

យំ និស្សិតោ តត្ថ សុភំ វទានោ, សុទ្ធិំ វទោ តត្ថ តថទ្ទសា សោ’’តិ។

Yaṃ nissito tattha subhaṃ vadāno, suddhiṃ vado tattha tathaddasā so’’ti.

១៤៦.

146.

ន ព្រាហ្មណោ កប្បមុបេតិ សង្ខា, ន ទិដ្ឋិសារី នបិ ញាណពន្ធុ;

Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā, na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;

ញត្វា ច សោ សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា, ឧបេក្ខតី ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ។

Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā, upekkhatī uggahaṇanti maññe.

ន ព្រាហ្មណោ កប្បមុបេតិ សង្ខាតិ។ នាតិ បដិក្ខេបោ។ ព្រាហ្មណោតិ សត្តន្នំ ធម្មានំ ពាហិតត្តា ព្រាហ្មណោ…បេ.… អសិតោ តាទិ បវុច្ចតេ ស ព្រហ្មា។ កប្បាតិ ទ្វេ កប្បា – តណ្ហាកប្បោ ច ទិដ្ឋិកប្បោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាកប្បោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិកប្បោ។ សង្ខា វុច្ចតិ ញាណំ។ យា បញ្ញា បជាននា…បេ.… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ។ ន ព្រាហ្មណោ កប្បមុបេតិ សង្ខាតិ។ ព្រាហ្មណោ សង្ខាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា… សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា…បេ.… យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្ត្ន្ត្តិ សង្ខាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា តណ្ហាកប្បំ វា ទិដ្ឋិកប្បំ វា នេតិ ន ឧបេតិ ន ឧបគច្ឆតិ ន គណ្ហាតិ ន បរាមសតិ នាភិនិវិសតីតិ – ន ព្រាហ្មណោ កប្បមុបេតិ សង្ខា។

Nabrāhmaṇo kappamupeti saṅkhāti. Nāti paṭikkhepo. Brāhmaṇoti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo…pe… asito tādi pavuccate sa brahmā. Kappāti dve kappā – taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca…pe… ayaṃ taṇhākappo…pe… ayaṃ diṭṭhikappo. Saṅkhā vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhāti. Brāhmaṇo saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā… sabbe saṅkhārā dukkhā…pe… yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’ntntti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā taṇhākappaṃ vā diṭṭhikappaṃ vā neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti – na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā.

ន ទិដ្ឋិសារី នបិ ញាណពន្ធូតិ។ តស្ស ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បហីនានិ សមុច្ឆិន្នានិ វូបសន្តានិ បដិបស្សទ្ធានិ អភព្ពុប្បត្តិកានិ ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍានិ។ សោ ទិដ្ឋិយា ន យាយតិ ន នីយតិ ន វុយ្ហតិ ន សំហរីយតិ នបិ តំ ទិដ្ឋិគតំ សារតោ បច្ចេតិ ន បច្ចាគច្ឆតីតិ – ន ទិដ្ឋិសារី។ នបិ ញាណពន្ធូតិ អដ្ឋសមាបត្តិញាណេន វា បញ្ចាភិញ្ញាញាណេន វា តណ្ហាពន្ធុំ វា ទិដ្ឋិពន្ធុំ វា ន ករោតិ ន ជនេតិ ន សញ្ជនេតិ ន និព្ពត្តេតិ នាភិនិព្ពត្តេតីតិ – ន ទិដ្ឋិសារី នបិ ញាណពន្ធុ។

Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhūti. Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni. So diṭṭhiyā na yāyati na nīyati na vuyhati na saṃharīyati napi taṃ diṭṭhigataṃ sārato pacceti na paccāgacchatīti – na diṭṭhisārī. Napi ñāṇabandhūti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā taṇhābandhuṃ vā diṭṭhibandhuṃ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti – na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu.

ញត្វា ច សោ សម្មុតិយោ បុថុជ្ជាតិ។ ញត្វាតិ ញត្វា ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ ញត្វា ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា, ‘‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ ញត្វា ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វាតិ – ញត្វា ច សោ។ សម្មុតិយោ វុច្ចន្តិ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ ទិដ្ឋិសម្មុតិយោ។ បុថុជ្ជាតិ បុថុជ្ជនេហិ ជនិតា វា តា សម្មុតិយោតិ – បុថុជ្ជា។ បុថុ នានាជនេហិ ជនិតា វា សម្មុតិយោតិ បុថុជ្ជាតិ – ញត្វា ច សោ សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា។

Ñatvā ca so sammutiyo puthujjāti. Ñatvāti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, ‘‘sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – ñatvā ca so. Sammutiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo. Puthujjāti puthujjanehi janitā vā tā sammutiyoti – puthujjā. Puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti – ñatvā ca so sammutiyo puthujjā.

ឧបេក្ខតី ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេតិ។ អញ្ញេ តណ្ហាវសេន ទិដ្ឋិវសេន គណ្ហន្តិ បរាមសន្តិ អភិនិវិសន្តិ។ អរហា ឧបេក្ខតិ ន គណ្ហាតិ ន បរាមសតិ នាភិនិវិសតីតិ – ឧបេក្ខតី ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ។

Upekkhatī uggahaṇanti maññeti. Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti. Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti – upekkhatī uggahaṇanti maññe.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘ន ព្រាហ្មណោ កប្បមុបេតិ សង្ខា, ន ទិដ្ឋិសារី នបិ ញាណពន្ធុ;

‘‘Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā, na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;

ញត្វា ច សោ សម្មុតិយោ បុថុជ្ជា, ឧបេក្ខតី ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ’’តិ។

Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā, upekkhatī uggahaṇanti maññe’’ti.

១៤៧.

147.

វិស្សជ្ជ គន្ថានិ មុនីធ លោកេ, វិវាទជាតេសុ ន វគ្គសារី;

Vissajjaganthāni munīdha loke, vivādajātesu na vaggasārī;

សន្តោ អសន្តេសុ ឧបេក្ខកោ សោ, អនុគ្គហោ ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ។

Santoasantesu upekkhako so, anuggaho uggahaṇanti maññe.

វិស្សជ្ជ គន្ថានិ មុនីធ លោកេតិ។ គន្ថាតិ ចត្តារោ គន្ថា – អភិជ្ឈា កាយគន្ថោ, ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ, សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ, ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ។ អត្តនោ ទិដ្ឋិយា រាគោ អភិជ្ឈា កាយគន្ថោ, បរវាទេសុ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ, អត្តនោ សីលំ វា វតំ វា សីលព្ពតំ វា បរាមសតិ សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ, អត្តនោ ទិដ្ឋិំ អភិនិវេសោ កាយគន្ថោ ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ។ វិស្សជ្ជាតិ គន្ថេ វោស្សជ្ជិត្វា វិស្សជ្ជ។ អថ វា គន្ថេ គធិតេ គន្ថិតេ ³¹ ពន្ធេ វិពន្ធេ អាពន្ធេ ³² លគ្គេ លគ្គិតេ បលិពុទ្ធេ ពន្ធនេ ផោដយិត្វា វិស្សជ្ជ។ យថា វយ្ហំ វា រថំ វា សកដំ វា សន្ទមានិកំ វា សជ្ជំ វិស្សជ្ជំ ករោន្តិ វិកោបេន្តិ; ឯវមេវ គន្ថេ វោស្សជ្ជិត្វា វិស្សជ្ជ។ អថ វា គន្ថេ គថិតេ គណ្ឋិតេ ពន្ធេ វិពន្ធេ អាពន្ធេ លគ្គេ លគ្គិតេ បលិពុទ្ធេ ពន្ធនេ ផោដយិត្វា វិស្សជ្ជ។ មុនីតិ។ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ…បេ.… សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនិ។ ឥធាតិ ឥមិស្សា ទិដ្ឋិយា…បេ.… ឥមស្មិំ មនុស្សលោកេតិ – វិស្សជ្ជ គន្ថានិ មុនីធ លោកេ។

Vissajja ganthāni munīdha loketi. Ganthāti cattāro ganthā – abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Attano diṭṭhiyā rāgo abhijjhā kāyagantho, paravādesu āghāto appaccayo byāpādo kāyagantho, attano sīlaṃ vā vataṃ vā sīlabbataṃ vā parāmasati sīlabbataparāmāso kāyagantho, attano diṭṭhiṃ abhiniveso kāyagantho idaṃsaccābhiniveso kāyagantho. Vissajjāti ganthe vossajjitvā vissajja. Atha vā ganthe gadhite ganthite ³³ bandhe vibandhe ābandhe ³⁴ lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja. Yathā vayhaṃ vā rathaṃ vā sakaṭaṃ vā sandamānikaṃ vā sajjaṃ vissajjaṃ karonti vikopenti; evameva ganthe vossajjitvā vissajja. Atha vā ganthe gathite gaṇṭhite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja. Munīti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ…pe… saṅgajālamaticca so muni. Idhāti imissā diṭṭhiyā…pe… imasmiṃ manussaloketi – vissajja ganthāni munīdha loke.

វិវាទជាតេសុ ន វគ្គសារីតិ។ វិវាទជាតេសុ សញ្ជាតេសុ និព្ពត្តេសុ អភិនិព្ពត្តេសុ បាតុភូតេសុ ³⁵ ឆន្ទាគតិំ គច្ឆន្តេសុ ទោសាគតិំ គច្ឆន្តេសុ ភយាគតិំ គច្ឆន្តេសុ មោហាគតិំ គច្ឆន្តេសុ ន ឆន្ទាគតិំ គច្ឆតិ, ន ទោសាគតិំ គច្ឆតិ, ន ភយាគតិំ គច្ឆតិ, ន មោហាគតិំ គច្ឆតិ, ន រាគវសេន គច្ឆតិ, ន ទោសវសេន គច្ឆតិ, ន មោហវសេន គច្ឆតិ, ន មានវសេន គច្ឆតិ, ន ទិដ្ឋិវសេន គច្ឆតិ, ន ឧទ្ធច្ចវសេន គច្ឆតិ, ន វិចិកិច្ឆាវសេន គច្ឆតិ, ន អនុសយវសេន គច្ឆតិ, ន វគ្គេហិ ធម្មេហិ យាយតិ នីយតិ វុយ្ហតិ សំហរីយតីតិ – វិវាទជាតេសុ ន វគ្គសារី។

Vivādajātesu na vaggasārīti. Vivādajātesu sañjātesu nibbattesu abhinibbattesu pātubhūtesu ³⁶ chandāgatiṃ gacchantesu dosāgatiṃ gacchantesu bhayāgatiṃ gacchantesu mohāgatiṃ gacchantesu na chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṃharīyatīti – vivādajātesu na vaggasārī.

សន្តោ អសន្តេសុ ឧបេក្ខកោ សោតិ។ សន្តោតិ រាគស្ស សន្តត្តា សន្តោ, ទោសស្ស សន្តត្តា សន្តោ, មោហស្ស សន្តត្តា សន្តោ…បេ.… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារានំ សន្តត្តា សមិតត្តា វូបសមិតត្តា វិជ្ឈាតត្តា និព្ពុតត្តា វិគតត្តា បដិបស្សទ្ធត្តា សន្តោ ឧបសន្តោ វូបសន្តោ និព្ពុតោ បដិបស្សទ្ធោតិ – សន្តោ។ អសន្តេសូតិ អសន្តេសុ អនុបសន្តេសុ អវូបសន្តេសុ អនិព្ពុតេសុ អប្បដិបស្សទ្ធេសូតិ – សន្តោ អសន្តេសុ។ ឧបេក្ខកោ សោតិ អរហា ឆឡង្គុបេក្ខាយ សមន្នាគតោ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា នេវ សុមនោ ហោតិ ន ទុម្មនោ ឧបេក្ខកោ វិហរតិ សតោ សម្បជានោ។ សោតេន សទ្ទំ សុត្វា…បេ.… កាលំ កង្ខតិ ភាវិតោ សន្តោតិ – សន្តោ អសន្តេសុ ឧបេក្ខកោ សោ។

Santo asantesu upekkhako soti. Santoti rāgassa santattā santo, dosassa santattā santo, mohassa santattā santo…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti – santo. Asantesūti asantesu anupasantesu avūpasantesu anibbutesu appaṭipassaddhesūti – santo asantesu. Upekkhako soti arahā chaḷaṅgupekkhāya samannāgato cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… kālaṃ kaṅkhati bhāvito santoti – santo asantesu upekkhako so.

អនុគ្គហោ ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេតិ។ អញ្ញេ តណ្ហាវសេន ទិដ្ឋិវសេន គណ្ហន្តេ បរាមសន្តេ អភិនិវិសន្តេ។ អរហា ឧបេក្ខតិ ន គណ្ហាតិ ន បរាមសតិ នាភិនិវិសតីតិ – អនុគ្គហោ ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ។

Anuggaho uggahaṇanti maññeti. Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhante parāmasante abhinivisante. Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti – anuggaho uggahaṇanti maññe.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘វិស្សជ្ជ គន្ថានិ មុនីធ លោកេ, វិវាទជាតេសុ ន វគ្គសារី;

‘‘Vissajja ganthāni munīdha loke, vivādajātesu na vaggasārī;

សន្តោ អសន្តេសុ ឧបេក្ខកោ សោ, អនុគ្គហោ ឧគ្គហណន្តិ មញ្ញេ’’តិ។

Santo asantesu upekkhako so, anuggaho uggahaṇanti maññe’’ti.

១៤៨.

148.

បុព្ពាសវេ ហិត្វា នវេ អកុព្ពំ, ន ឆន្ទគូ នោបិ និវិស្សវាទី;

Pubbāsave hitvā nave akubbaṃ, na chandagū nopi nivissavādī;

ស វិប្បមុត្តោ ទិដ្ឋិគតេហិ ធីរោ, ន លិម្បតិ លោកេ អនត្តគរហី។

Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro, na limpati loke anattagarahī.

បុព្ពាសវេ ហិត្វា នវេ អកុព្ពន្តិ។ បុព្ពាសវា វុច្ចន្តិ អតីតា រូបវេទនាសញ្ញាសង្ខារវិញ្ញាណា។ អតីតេ សង្ខារេ អារព្ភ យេ កិលេសា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ តេ កិលេសេ ហិត្វា ចជិត្វា បរិច្ចជិត្វា បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វាតិ – បុព្ពាសវេ ហិត្វា។ នវេ អកុព្ពន្តិ នវា វុច្ចន្តិ បច្ចុប្បន្នា រូបវេទនាសញ្ញាសង្ខារវិញ្ញាណា។ បច្ចុប្បន្នេ សង្ខារេ អារព្ភ ឆន្ទំ ³⁷ អកុព្ពមានោ បេមំ អកុព្ពមានោ រាគំ អកុព្ពមានោ អជនយមានោ អសញ្ជនយមានោ អនិព្ពត្តយមានោ អនភិនិព្ពត្តយមានោតិ – បុព្ពាសវេ ហិត្វា នវេ អកុព្ពំ។

Pubbāsavehitvā nave akubbanti. Pubbāsavā vuccanti atītā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā. Atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṃ te kilese hitvā cajitvā pariccajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – pubbāsave hitvā. Nave akubbanti navā vuccanti paccuppannā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā. Paccuppanne saṅkhāre ārabbha chandaṃ ³⁸ akubbamāno pemaṃ akubbamāno rāgaṃ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti – pubbāsave hitvā nave akubbaṃ.

ន ឆន្ទគូ នោបិ និវិស្សវាទីតិ។ ន ឆន្ទាគតិំ គច្ឆតិ , ន ទោសាគតិំ គច្ឆតិ, ន មោហាគតិំ គច្ឆតិ, ន ភយាគតិំ គច្ឆតិ, ន រាគវសេន គច្ឆតិ , ន ទោសវសេន គច្ឆតិ, ន មោហវសេន គច្ឆតិ, ន មានវសេន គច្ឆតិ, ន ទិដ្ឋិវសេន គច្ឆតិ, ន ឧទ្ធច្ចវសេន គច្ឆតិ, ន វិចិកិច្ឆាវសេន គច្ឆតិ, ន អនុសយវសេន គច្ឆតិ, ន វគ្គេហិ ធម្មេហិ យាយតិ នីយតិ វុយ្ហតិ ន សំហរីយតីតិ – ន ឆន្ទគូ។ នោបិ និវិស្សវាទីតិ ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ ន និវិស្សវាទី…បេ.… ‘‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ ន និវិស្សវាទីតិ – ន ឆន្ទគូ នោបិ និវិស្សវាទី។

Na chandagū nopi nivissavādīti. Na chandāgatiṃ gacchati , na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati, na rāgavasena gacchati , na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati na saṃharīyatīti – na chandagū. Nopi nivissavādīti ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti na nivissavādī…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti na nivissavādīti – na chandagū nopi nivissavādī.

ស វិប្បមុត្តោ ទិដ្ឋិគតេហិ ធីរោតិ តស្ស ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ បហីនានិ សមុច្ឆិន្នានិ វូបសន្តានិ បដិបស្សទ្ធានិ អភព្ពុប្បត្តិកានិ ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍានិ។ សោ ទិដ្ឋិគតេហិ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតិ។ ធីរោតិ ធីរោ បណ្ឌិតោ បញ្ញវា ពុទ្ធិមា ញាណី វិភាវី មេធាវីតិ – ស វិប្បមុត្តោ ទិដ្ឋិគតេហិ ធីរោ។

Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīroti tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni. So diṭṭhigatehi vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati. Dhīroti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti – sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro.

ន លិម្បតិ លោកេ អនត្តគរហីតិ។ លេបាតិ ទ្វេ លេបា – តណ្ហាលេបោ ច ទិដ្ឋិលេបោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាលេបោ …បេ.… អយំ ទិដ្ឋិលេបោ។ តស្ស តណ្ហាលេបោ បហីនោ, ទិដ្ឋិលេបោ បដិនិស្សដ្ឋោ; តស្ស តណ្ហាលេបស្ស បហីនត្តា, ទិដ្ឋិលេបស្ស បដិនិស្សដ្ឋត្តា អបាយលោកេ ន លិម្បតិ, មនុស្សលោកេ ន លិម្បតិ, ទេវលោកេ ន លិម្បតិ, ខន្ធលោកេ ន លិម្បតិ, ធាតុលោកេ ន លិម្បតិ, អាយតនលោកេ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ, អលិត្តោ អបលិត្តោ អនុបលិត្តោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – ន លិម្បតិ លោកេ។

Na limpati loke anattagarahīti. Lepāti dve lepā – taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca…pe… ayaṃ taṇhālepo …pe… ayaṃ diṭṭhilepo. Tassa taṇhālepo pahīno, diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho; tassa taṇhālepassa pahīnattā, diṭṭhilepassa paṭinissaṭṭhattā apāyaloke na limpati, manussaloke na limpati, devaloke na limpati, khandhaloke na limpati, dhātuloke na limpati, āyatanaloke na limpati na palimpati na upalimpati, alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – na limpati loke.

អនត្តគរហីតិ ទ្វីហិ ការណេហិ អត្តានំ គរហតិ – កតត្តា ច អកតត្តា ច។ កថំ កតត្តា ច អកតត្តា ច អត្តានំ គរហតិ? ‘‘កតំ មេ កាយទុច្ចរិតំ, អកតំ មេ កាយសុចរិត’’ន្តិ អត្តានំ គរហតិ។ ‘‘កតំ មេ វចីទុច្ចរិតំ…បេ.… កតំ មេ មនោទុច្ចរិតំ … កតោ មេ បាណាតិបាតោ…បេ.… កតា មេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ, អកតា មេ សម្មាទិដ្ឋី’’តិ អត្តានំ គរហតិ។ ឯវំ កតត្តា ច អកតត្តា ច អត្តានំ គរហតិ។

Anattagarahīti dvīhi kāraṇehi attānaṃ garahati – katattā ca akatattā ca. Kathaṃ katattā ca akatattā ca attānaṃ garahati? ‘‘Kataṃ me kāyaduccaritaṃ, akataṃ me kāyasucarita’’nti attānaṃ garahati. ‘‘Kataṃ me vacīduccaritaṃ…pe… kataṃ me manoduccaritaṃ … kato me pāṇātipāto…pe… katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī’’ti attānaṃ garahati. Evaṃ katattā ca akatattā ca attānaṃ garahati.

អថ វា ‘‘សីលេសុម្ហិ ន បរិបូរការី’’តិ អត្តានំ គរហតិ។ ‘‘ឥន្ទ្រិយេសុម្ហិ អគុត្តទ្វារោ’’តិ… ‘‘ភោជនេម្ហិ អមត្តញ្ញូ’’តិ… ‘‘ជាគរិយម្ហិ អននុយុត្តោ’’តិ… ‘‘ន សតិសម្បជញ្ញេនាម្ហិ សមន្នាគតោ’’តិ… ‘‘អភាវិតា មេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា’’តិ… ‘‘អភាវិតា មេ ចត្តារោ សម្មប្បធានា’’តិ… ‘‘អភាវិតា មេ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា’’តិ… ‘‘អភាវិតានិ មេ បញ្ចិន្ទ្រិយានី’’តិ… ‘‘អភាវិតានិ មេ បញ្ច ពលានី’’តិ… ‘‘អភាវិតា មេ សត្ត ពោជ្ឈង្គា’’តិ… ‘‘អភាវិតោ មេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ’’តិ… ‘‘ទុក្ខំ មេ អបរិញ្ញាត’’ន្តិ… ‘‘ទុក្ខសមុទយោ មេ អប្បហីនោ’’តិ… ‘‘មគ្គោ មេ អភាវិតោ’’តិ… ‘‘និរោធោ មេ អសច្ឆិកតោ’’តិ អត្តានំ គរហតិ។ ឯវំ កតត្តា ច អកតត្តា ច អត្តានំ គរហតិ។ ឯវំ អត្តគរហី។ តយិទំ កម្មំ អកុព្ពមានោ អជនយមានោ អសញ្ជនយមានោ អនិព្ពត្តយមានោ អនភិនិព្ពត្តយមានោ អនត្តគរហីតិ – ន លិម្បតិ លោកេ អនត្តគរហី។

Atha vā ‘‘sīlesumhi na paripūrakārī’’ti attānaṃ garahati. ‘‘Indriyesumhi aguttadvāro’’ti… ‘‘bhojanemhi amattaññū’’ti… ‘‘jāgariyamhi ananuyutto’’ti… ‘‘na satisampajaññenāmhi samannāgato’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānā’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro sammappadhānā’’ti… ‘‘abhāvitā me cattāro iddhipādā’’ti… ‘‘abhāvitāni me pañcindriyānī’’ti… ‘‘abhāvitāni me pañca balānī’’ti… ‘‘abhāvitā me satta bojjhaṅgā’’ti… ‘‘abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti… ‘‘dukkhaṃ me apariññāta’’nti… ‘‘dukkhasamudayo me appahīno’’ti… ‘‘maggo me abhāvito’’ti… ‘‘nirodho me asacchikato’’ti attānaṃ garahati. Evaṃ katattā ca akatattā ca attānaṃ garahati. Evaṃ attagarahī. Tayidaṃ kammaṃ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamāno anattagarahīti – na limpati loke anattagarahī.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘បុព្ពាសវេ ហិត្វា នវេ អកុព្ពំ, ន ឆន្ទគូ នោបិ និវិស្សវាទី;

‘‘Pubbāsave hitvā nave akubbaṃ, na chandagū nopi nivissavādī;

ស វិប្បមុត្តោ ទិដ្ឋិគតេហិ ធីរោ, ន លិម្បតិ លោកេ អនត្តគរហី’’តិ។

Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro, na limpati loke anattagarahī’’ti.

១៤៩.

149.

ស សព្ពធម្មេសុ វិសេនិភូតោ, យំ កិញ្ចិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា;

Sa sabbadhammesu visenibhūto, yaṃ kiñci diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā;

ស បន្នភារោ មុនិ វិប្បមុត្តោ, ន កប្បិយោ នូបរតោ ន បត្ថិយោ។[ឥតិ ភគវា]

Sa pannabhāro muni vippamutto, na kappiyo nūparato na patthiyo.[iti bhagavā]

ស សព្ពធម្មេសុ វិសេនិភូតោ យំ កិញ្ចិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វាតិ។ សេនា វុច្ចតិ មារសេនា។ កាយទុច្ចរិតំ មារសេនា, វចីទុច្ចរិតំ មារសេនា, មនោទុច្ចរិតំ មារសេនា, រាគោ… ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… ឥស្សា… មច្ឆរិយំ… មាយា… សាឋេយ្យំ… ថម្ភោ… សារម្ភោ… មានោ… អតិមានោ… មទោ… បមាទោ… សព្ពេ កិលេសា… សព្ពេ ទុច្ចរិតា… សព្ពេ ទរថា… សព្ពេ បរិឡាហា… សព្ពេ សន្តាបា… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារា មារសេនា។

Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṃ kiñci diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vāti. Senā vuccati mārasenā. Kāyaduccaritaṃ mārasenā, vacīduccaritaṃ mārasenā, manoduccaritaṃ mārasenā, rāgo… doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.

វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា –

Vuttañhetaṃ bhagavatā –

‘‘កាមា តេ បឋមា សេនា, ទុតិយា អរតិ វុច្ចតិ…បេ.… ;

‘‘Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati…pe… ;

ន នំ អសុរោ ជិនាតិ, ជេត្វាវ លភតេ សុខ’’ន្តិ។

Na naṃ asuro jināti, jetvāva labhate sukha’’nti.

យតោ ចតូហិ អរិយមគ្គេហិ សព្ពា ច មារសេនា សព្ពេ ច បដិសេនិករា កិលេសា ជិតា ច បរាជិតា ច ភគ្គា វិប្បលុគ្គា បរម្មុខា – សោ វុច្ចតិ វិសេនិភូតោ។ សោ ទិដ្ឋេ វិសេនិភូតោ, សុតេ… មុតេ … វិញ្ញាតេ វិសេនិភូតោតិ – ស សព្ពធម្មេសុ វិសេនិភូតោ, យំ កិញ្ចិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា។

Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā – so vuccati visenibhūto. So diṭṭhe visenibhūto, sute… mute … viññāte visenibhūtoti – sa sabbadhammesu visenibhūto, yaṃ kiñci diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā.

ស បន្នភារោ មុនិ វិប្បមុត្តោតិ។ ភារាតិ តយោ ភារា – ខន្ធភារោ, កិលេសភារោ, អភិសង្ខារភារោ។ កតមោ ខន្ធភារោ? បដិសន្ធិយា រូបំ វេទនា សញ្ញា សង្ខារា វិញ្ញាណំ – អយំ ខន្ធភារោ។ កតមោ កិលេសភារោ? រាគោ ទោសោ មោហោ…បេ.… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារា – អយំ កិលេសភារោ។ កតមោ អភិសង្ខារភារោ? បុញ្ញាភិសង្ខារោ អបុញ្ញាភិសង្ខារោ អានេញ្ជាភិសង្ខារោ – អយំ អភិសង្ខារភារោ។ យតោ ខន្ធភារោ ច កិលេសភារោ ច អភិសង្ខារភារោ ច បហីនា ហោន្តិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា, សោ វុច្ចតិ បន្នភារោ បតិតភារោ ឱរោបិតភារោ សមោរោបិតភារោ និក្ខិត្តភារោ បដិបស្សទ្ធភារោ។

Sa pannabhāro muni vippamuttoti. Bhārāti tayo bhārā – khandhabhāro, kilesabhāro, abhisaṅkhārabhāro. Katamo khandhabhāro? Paṭisandhiyā rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ayaṃ khandhabhāro. Katamo kilesabhāro? Rāgo doso moho…pe… sabbākusalābhisaṅkhārā – ayaṃ kilesabhāro. Katamo abhisaṅkhārabhāro? Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro – ayaṃ abhisaṅkhārabhāro. Yato khandhabhāro ca kilesabhāro ca abhisaṅkhārabhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, so vuccati pannabhāro patitabhāro oropitabhāro samoropitabhāro nikkhittabhāro paṭipassaddhabhāro.

មុនីតិ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ។ យា បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណា, បណ្ឌិច្ចំ កោសល្លំ នេបុញ្ញំ វេភព្យា ចិន្តា ឧបបរិក្ខា ភូរិ មេធា បរិនាយិកា វិបស្សនា សម្បជញ្ញំ បតោទោ បញ្ញា បញ្ញិន្ទ្រិយំ បញ្ញាពលំ បញ្ញាសត្ថំ បញ្ញាបាសាទោ បញ្ញាអាលោកោ បញ្ញាឱភាសោ បញ្ញាបជ្ជោតោ បញ្ញារតនំ អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ។ តេន ញាណេន សមន្នាគតោ មុនិ មោនប្បត្តោ។

Munīti monaṃ vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā, paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā parināyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Tena ñāṇena samannāgato muni monappatto.

តីណិ មោនេយ្យានិ – កាយមោនេយ្យំ, វចីមោនេយ្យំ, មនោមោនេយ្យំ។ កតមំ កាយមោនេយ្យំ? តិវិធានំ កាយទុច្ចរិតានំ ³⁹ បហានំ កាយមោនេយ្យំ, តិវិធំ កាយសុចរិតំ កាយមោនេយ្យំ, កាយារម្មណេ ញាណំ កាយមោនេយ្យំ, កាយបរិញ្ញា កាយមោនេយ្យំ, បរិញ្ញាសហគតោ មគ្គោ កាយមោនេយ្យំ, កាយេ ឆន្ទរាគស្ស បហានំ កាយមោនេយ្យំ, កាយសង្ខារនិរោធោ ចតុត្ថជ្ឈានសមាបត្តិ កាយមោនេយ្យំ – ឥទំ កាយមោនេយ្យំ។

Tīṇi moneyyāni – kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ. Katamaṃ kāyamoneyyaṃ? Tividhānaṃ kāyaduccaritānaṃ ⁴⁰ pahānaṃ kāyamoneyyaṃ, tividhaṃ kāyasucaritaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyārammaṇe ñāṇaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyapariññā kāyamoneyyaṃ, pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṃ, kāye chandarāgassa pahānaṃ kāyamoneyyaṃ, kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṃ – idaṃ kāyamoneyyaṃ.

កតមំ វចីមោនេយ្យំ? ចតុព្ពិធានំ វចីទុច្ចរិតានំ បហានំ វចីមោនេយ្យំ, ចតុព្ពិធំ វចីសុចរិតំ វចីមោនេយ្យំ, វាចារម្មណេ ញាណំ វចីមោនេយ្យំ, វាចាបរិញ្ញា វចីមោនេយ្យំ, បរិញ្ញាសហគតោ មគ្គោ វចីមោនេយ្យំ, វាចាយ ឆន្ទរាគស្ស បហានំ វចីមោនេយ្យំ, វចីសង្ខារនិរោធោ ទុតិយជ្ឈានសមាបត្តិ វចីមោនេយ្យំ – ឥទំ វចីមោនេយ្យំ។

Katamaṃ vacīmoneyyaṃ? Catubbidhānaṃ vacīduccaritānaṃ pahānaṃ vacīmoneyyaṃ, catubbidhaṃ vacīsucaritaṃ vacīmoneyyaṃ, vācārammaṇe ñāṇaṃ vacīmoneyyaṃ, vācāpariññā vacīmoneyyaṃ, pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṃ, vācāya chandarāgassa pahānaṃ vacīmoneyyaṃ, vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṃ – idaṃ vacīmoneyyaṃ.

កតមំ មនោមោនេយ្យំ? តិវិធានំ មនោទុច្ចរិតានំ បហានំ មនោមោនេយ្យំ, តិវិធំ មនោសុចរិតំ មនោមោនេយ្យំ, ចិត្តារម្មណេ ញាណំ មនោមោនេយ្យំ, ចិត្តបរិញ្ញា មនោមោនេយ្យំ, បរិញ្ញាសហគតោ មគ្គោ មនោមោនេយ្យំ, ចិត្តេ ឆន្ទរាគស្ស បហានំ មនោមោនេយ្យំ, ចិត្តសង្ខារនិរោធោ សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ មនោមោនេយ្យំ – ឥទំ មនោមោនេយ្យំ។

Katamaṃ manomoneyyaṃ? Tividhānaṃ manoduccaritānaṃ pahānaṃ manomoneyyaṃ, tividhaṃ manosucaritaṃ manomoneyyaṃ, cittārammaṇe ñāṇaṃ manomoneyyaṃ, cittapariññā manomoneyyaṃ, pariññāsahagato maggo manomoneyyaṃ, citte chandarāgassa pahānaṃ manomoneyyaṃ, cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṃ – idaṃ manomoneyyaṃ.

‘‘កាយមុនិំ វាចាមុនិំ, មនោមុនិមនាសវំ;

‘‘Kāyamuniṃ vācāmuniṃ, manomunimanāsavaṃ;

មុនិំ មោនេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ សព្ពប្បហាយិនំ។

Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu sabbappahāyinaṃ.

‘‘កាយមុនិំ វាចាមុនិំ, មនោមុនិមនាសវំ;

‘‘Kāyamuniṃ vācāmuniṃ, manomunimanāsavaṃ;

មុនិំ មោនេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ និន្ហាតបាបក’’ន្តិ ⁴¹។

Muniṃ moneyyasampannaṃ, āhu ninhātapāpaka’’nti ⁴².

ឥមេហិ តីហិ មោនេយ្យេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតា ឆ មុនិនោ ⁴³ – អគារមុនិនោ, អនគារមុនិនោ, សេខមុនិនោ, អសេខមុនិនោ, បច្ចេកមុនិនោ, មុនិមុនិនោតិ ⁴⁴។ កតមេ អគារមុនិនោ? យេ តេ អគារិកា ទិដ្ឋបទា វិញ្ញាតសាសនា – ឥមេ អគារមុនិនោ។ កតមេ អនគារមុនិនោ? យេ តេ បព្ពជិតា ទិដ្ឋបទា វិញ្ញាតសាសនា – ឥមេ អនគារមុនិនោ។ សត្ត សេខា សេខមុនិនោ, អរហន្តោ អសេខមុនិនោ។ បច្ចេកពុទ្ធា បច្ចេកមុនិនោ។ មុនិមុនិនោ វុច្ចន្តិ តថាគតា អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា។

Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munino ⁴⁵ – agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino, munimuninoti ⁴⁶. Katame agāramunino? Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā – ime agāramunino. Katame anagāramunino? Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā – ime anagāramunino. Satta sekhā sekhamunino, arahanto asekhamunino. Paccekabuddhā paccekamunino. Munimunino vuccanti tathāgatā arahanto sammāsambuddhā.

‘‘ន មោនេន មុនិ ហោតិ, មូឡ្ហរូបោ អវិទ្ទសុ;

‘‘Na monena muni hoti, mūḷharūpo aviddasu;

យោ ច តុលំវ បគ្គយ្ហ, វរមាទាយ បណ្ឌិតោ។

Yo ca tulaṃva paggayha, varamādāya paṇḍito.

‘‘បាបានិ បរិវជ្ជេតិ, ស មុនិ តេន សោ មុនិ;

‘‘Pāpāni parivajjeti, sa muni tena so muni;

យោ មុនាតិ ឧភោ លោកេ, មុនិ តេន បវុច្ចតិ។

Yo munāti ubho loke, muni tena pavuccati.

‘‘អសតញ្ច សតញ្ច ញត្វា ធម្មំ, អជ្ឈត្តំ ពហិទ្ធា ច សព្ពលោកេ;

‘‘Asatañca satañca ñatvā dhammaṃ, ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke;

ទេវមនុស្សេហិ បូជិតោ យោ, សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនិ’’។

Devamanussehi pūjito yo, saṅgajālamaticca so muni’’.

វិប្បមុត្តោតិ មុនិនោ រាគា ចិត្តំ មុត្តំ វិមុត្តំ សុវិមុត្តំ; ទោសា ចិត្តំ… មោហា ចិត្តំ មុត្តំ វិមុត្តំ សុវិមុត្តំ…បេ.… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារេហិ ចិត្តំ មុត្តំ វិមុត្តំ សុវិមុត្តន្តិ – ស បន្នភារោ មុនិ វិប្បមុត្តោ។

Vippamuttoti munino rāgā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ; dosā cittaṃ… mohā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ…pe… sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttanti – sa pannabhāro muni vippamutto.

ន កប្បិយោ នូបរតោ ន បត្ថិយោតិ ភគវាតិ។ កប្បាតិ ទ្វេ កប្បា – តណ្ហាកប្បោ ច ទិដ្ឋិកប្បោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាកប្បោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិកប្បោ។ តស្ស តណ្ហាកប្បោ បហីនោ, ទិដ្ឋិកប្បោ បដិនិស្សដ្ឋោ; តណ្ហាកប្បស្ស បហីនត្តា ទិដ្ឋិកប្បស្ស បដិនិស្សដ្ឋត្តា តណ្ហាកប្បំ វា ទិដ្ឋិកប្បំ វា ន កប្បេតិ ន ជនេតិ ន សញ្ជនេតិ ន និព្ពត្តេតិ នាភិនិព្ពត្តេតីតិ – ន កប្បិយោ។ នូបរតោតិ។ សព្ពេ ពាលបុថុជ្ជនា រជ្ជន្តិ, បុថុជ្ជនកល្យាណកំ ឧបាទាយ សត្ត សេខា អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ អារមន្តិ វិរមន្តិ បដិវិរមន្តិ, អរហា អារតោ វិរតោ បដិវិរតោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – ន កប្បិយោ នូបរតោ។ ន បត្ថិយោតិ។ បត្ថនា វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ យស្សេសា បត្ថនា តណ្ហា បហីនា សមុច្ឆិន្នា វូបសន្តា បដិបស្សទ្ធា អភព្ពុប្បត្តិកា ញាណគ្គិនា ទឌ្ឍា, សោ វុច្ចតិ ន បត្ថិយោ។

Na kappiyo nūparato na patthiyoti bhagavāti. Kappāti dve kappā – taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca…pe… ayaṃ taṇhākappo…pe… ayaṃ diṭṭhikappo. Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho; taṇhākappassa pahīnattā diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṃ vā diṭṭhikappaṃ vā na kappeti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti – na kappiyo. Nūparatoti. Sabbe bālaputhujjanā rajjanti, puthujjanakalyāṇakaṃ upādāya satta sekhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya āramanti viramanti paṭiviramanti, arahā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – na kappiyo nūparato. Na patthiyoti. Patthanā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Yassesā patthanā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati na patthiyo.

ភគវាតិ គារវាធិវចនំ។ អបិ ច ភគ្គរាគោតិ ភគវា, ភគ្គទោសោតិ ភគវា, ភគ្គមោហោតិ ភគវា, ភគ្គមានោតិ ភគវា, ភគ្គទិដ្ឋីតិ ភគវា, ភគ្គកណ្ឌកោតិ ភគវា, ភគ្គកិលេសោតិ ភគវា, ភជិ វិភជិ បវិភជិ ធម្មរតនន្តិ ភគវា, ភវានំ អន្តករោតិ ភគវា, ភាវិតកាយោ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោតិ ភគវា; ភាគី វា ភគវា អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិគ្ឃោសានិ វិជនវាតានិ មនុស្សរាហស្សេយ្យកានិ បដិសល្លានសារុប្បានីតិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានន្តិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា អត្ថរសស្ស ធម្មរសស្ស វិមុត្តិរសស្ស អធិសីលស្ស អធិចិត្តស្ស អធិបញ្ញាយាតិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា ចតុន្នំ ឈានានំ ចតុន្នំ អប្បមញ្ញានំ ចតុន្នំ អរូបសមាបត្តីនន្តិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា អដ្ឋន្នំ វិមោក្ខានំ អដ្ឋន្នំ អភិភាយតនានំ នវន្នំ អនុបុព្ពវិហារសមាបត្តីនន្តិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា ទសន្នំ សញ្ញាភាវនានំ ទសន្នំ កសិណសមាបត្តីនំ អានាបានស្សតិសមាធិស្ស អសុភសមាបត្តិយាតិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា ចតុន្នំ សតិបដ្ឋានានំ ចតុន្នំ សម្មប្បធានានំ ចតុន្នំ ឥទ្ធិបាទានំ បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានំ បញ្ចន្នំ ពលានំ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ អរិយស្ស អដ្ឋង្គិកស្ស មគ្គស្សាតិ ភគវា, ភាគី វា ភគវា ទសន្នំ តថាគតពលានំ ចតុន្នំ វេសារជ្ជានំ ចតុន្នំ បដិសម្ភិទានំ ឆន្នំ អភិញ្ញានំ ឆន្នំ ពុទ្ធធម្មានន្តិ ភគវា, ភគវាតិ នេតំ នាមំ មាតរា កតំ ន បិតរា កតំ ន ភាតរា កតំ ន ភគិនិយា កតំ ន មិត្តាមច្ចេហិ កតំ ន ញាតិសាលោហិតេហិ កតំ ន សមណព្រាហ្មណេហិ កតំ ន ទេវតាហិ កតំ; វិមោក្ខន្តិកមេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ ពោធិយា មូលេ សហ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស បដិលាភា សច្ឆិកា បញ្ញត្តិ យទិទំ ភគវាតិ – ន កប្បិយោ នូបរតោ ន បត្ថិយោ ឥតិ ភគវា។

Bhagavāti gāravādhivacanaṃ. Api ca bhaggarāgoti bhagavā, bhaggadosoti bhagavā, bhaggamohoti bhagavā, bhaggamānoti bhagavā, bhaggadiṭṭhīti bhagavā, bhaggakaṇḍakoti bhagavā, bhaggakilesoti bhagavā, bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā, bhavānaṃ antakaroti bhagavā, bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā; bhāgī vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā, bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṃ jhānānaṃ catunnaṃ appamaññānaṃ catunnaṃ arūpasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṃ vimokkhānaṃ aṭṭhannaṃ abhibhāyatanānaṃ navannaṃ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṃ saññābhāvanānaṃ dasannaṃ kasiṇasamāpattīnaṃ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ catunnaṃ sammappadhānānaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ pañcannaṃ balānaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṃ tathāgatabalānaṃ catunnaṃ vesārajjānaṃ catunnaṃ paṭisambhidānaṃ channaṃ abhiññānaṃ channaṃ buddhadhammānanti bhagavā, bhagavāti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ na pitarā kataṃ na bhātarā kataṃ na bhaginiyā kataṃ na mittāmaccehi kataṃ na ñātisālohitehi kataṃ na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ na devatāhi kataṃ; vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ bhagavāti – na kappiyo nūparato na patthiyo iti bhagavā.

តេនាហ ភគវា –

Tenāha bhagavā –

‘‘ស សព្ពធម្មេសុ វិសេនិភូតោ, យំ កិញ្ចិ ទិដ្ឋំ វ សុតំ មុតំ វា;

‘‘Sa sabbadhammesu visenibhūto, yaṃ kiñci diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā;

ស បន្នភារោ មុនិ វិប្បមុត្តោ, ន កប្បិយោ នូបរតោ ន បត្ថិយោ’’។[ឥតិ ភគវាតិ]

Sa pannabhāro muni vippamutto, na kappiyo nūparato na patthiyo’’.[iti bhagavāti]

មហាវិយូហសុត្តនិទ្ទេសោ តេរសមោ។

Mahāviyūhasuttaniddeso terasamo.

Next: ១៤. តុវដ្ដកសុត្តនិទ្ទេសោ • 14. Tuvaṭṭakasuttaniddeso

Footnotes:

1. សច្ចន្តិ បវាទយន្តិ (ស្យា.)

2. saccanti pavādayanti (syā.)

3. អាហំសុ (សី. ក.)

4. āhaṃsu (sī. ka.)

5. បាបកំ (សី.)

6. pāpakaṃ (sī.)

7. ស វេធតី (សី ស្យា.)

8. sa vedhatī (sī syā.)

9. ស ជប្បតី (សី. ស្យា.)

10. sa jappatī (sī. syā.)

11. កល្យាណបុថុជ្ជនា (ស្យា.) ឯវមីទិសេសុ ឋានេសុ

12. និយាមាវត្តន្តិំ (ក.)

13. វុទ្ធិបារិហានិំ វីតិវត្តោ (សី.)

14. kalyāṇaputhujjanā (syā.) evamīdisesu ṭhānesu

15. niyāmāvattantiṃ (ka.)

16. vuddhipārihāniṃ vītivatto (sī.)

17. សទ្ធម្មបូជា ច (សី. ស្យា.)

18. saddhammapūjā ca (sī. syā.)

19. សព្ពេ បវាទា (ស្យា.)

20. តថិ វា (ពហូសុ)

21. sabbe pavādā (syā.)

22. tathi vā (bahūsu)

23. បរបដិពន្ធគូ (ក.)

24. parapaṭibandhagū (ka.)

25. បរចិត្តវិជាននញាណេន (សី.) អដ្ឋកថា ឱលោកេតព្ពា

26. paracittavijānanañāṇena (sī.) aṭṭhakathā oloketabbā

27. ញស្សតិ (សី. ស្យា.)

28. ñassati (sī. syā.)

29. ទុប្បញ្ញាបិយោ (សី.) ឯវមីទិសេសុ ឋានេសុ

30. duppaññāpiyo (sī.) evamīdisesu ṭhānesu

31. គថិតេ គណ្ឋិតេ (ពហូសុ) សុទ្ធដ្ឋកសុត្តេ សត្តមគាថាវណ្ណនា ឱលោកេតព្ពា

32. ពទ្ធេ វិពទ្ធេ អាពទ្ធេ (សី.)

33. gathite gaṇṭhite (bahūsu) suddhaṭṭhakasutte sattamagāthāvaṇṇanā oloketabbā

34. baddhe vibaddhe ābaddhe (sī.)

35. វិវាទេ ជាតេ សញ្ជាតេ និព្ពត្តេ អភិនិព្ពត្តេ បាតុភូតេ (សី. ក.)

36. vivāde jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte (sī. ka.)

37. ខន្តិំ (ក.)

38. khantiṃ (ka.)

39. តិវិធកាយទុច្ចរិតានំ (ក.) មហានិ. ១៤

40. tividhakāyaduccaritānaṃ (ka.) mahāni. 14

41. និនហាតបាបកន្តិ (សី.)

42. ninahātapāpakanti (sī.)

43. មុនយោ (សី. ស្យា. ក.)

44. មុនិមុនិនោ (សី. ស្យា. ក.) មហានិ. ១៤

45. munayo (sī. syā. ka.)

46. munimunino (sī. syā. ka.) mahāni. 14

Related texts:

អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / មហានិទ្ទេស-អដ្ឋកថា • Mahāniddesa-aṭṭhakathā / ១៣. មហាព្យូហសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា • 13. Mahābyūhasuttaniddesavaṇṇanā

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea^® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact